Anlaşmalı Boşanma Adli Tatilde Görülür mü?

Meslek hayatım boyunca, özellikle yaz aylarında tarafıma en çok yöneltilen sorulardan biri adli tatil döneminde boşanma süreçlerinin nasıl işlediğidir. İnternet üzerinde yapacağınız kısa bir araştırmada, birçok kaynağın bu soruya sadece 'hayır görülmez' veya çok yüzeysel bir 'evet görülebilir' cevabı verdiğini görebilirsiniz. Ancak hukuk pratiği, teorik ve kısa cevaplardan çok daha derin, stratejik ve detaya dayalıdır.

2026 yılı itibarıyla güncel yasal düzenlemeler ve mahkeme uygulamaları ışığında hazırladığım bu dev rehberde, adli tatilde anlaşmalı boşanma sürecinin tüm anatomisini masaya yatıracağız. Tarafların hak kaybı yaşamadan, zaman kaybetmeden ve psikolojik olarak yıpranmadan bu süreci nasıl atlatabileceklerini tüm hukuki dayanaklarıyla, püf noktalarıyla ve örnek senaryolarla açıklayacağım. Okuyacağınız bu makale, konuya dair yazılmış en kapsamlı ve uygulanabilir başvuru kaynağı olacak şekilde tasarlanmıştır.

Adli Tatil Kavramı ve Hukuki Çerçevesi Nedir?

Hukuk sistemimizde adli tatil, mahkemelerin, hakimlerin, savcıların ve adliye personelinin yıllık dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak ve yargısal faaliyetleri belirli bir düzene oturtmak amacıyla kanunla belirlenmiş bir dönemdir. Her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta sona erer. Yeni adli yıl ise her zaman 1 Eylül itibarıyla açılır.

Bu dönemde adliyelerin kapısına kilit vurulmaz. Adalet hizmeti kesintisiz bir kamu hizmeti olduğu için nöbetçi mahkemeler, nöbetçi savcılıklar ve nöbetçi icra daireleri aracılığıyla acil ve kanunda belirtilen ivedi işler görülmeye devam eder. Ancak rutin, aciliyeti olmayan ve geniş çaplı inceleme gerektiren davalar (örneğin yıllar süren mal paylaşımı veya karmaşık çekişmeli davalar) yeni adli yıla bırakılır.

Boşanma hukuku açısından baktığımızda, aile mahkemelerinin iş yükünün büyük bir kısmı çekişmeli dosyalardan oluşur. Çekişmeli dosyaların adli tatilde görülmesi kural olarak mümkün değildir. Ancak durum tarafların her konuda uzlaştığı ve sadece hakimin onayına ihtiyaç duyulan bir sürece dönüştüğünde, kanunun tanıdığı istisnai yollar devreye girer. Bu yolları bilmek ve doğru kullanmak, profesyonel bir boşanma avukatı rehberliğinde mümkündür.

Anlaşmalı Boşanma Davaları Neden İstisnai Bir Konumdadır?

Türk Medeni Kanunu'na göre, evlilik birliği en az bir yıl sürmüş ise ve eşler boşanmanın tüm mali ve hukuki sonuçları (nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde anlaştıklarını gösteren bir protokol ile mahkemeye başvururlarsa, bu durum evlilik birliğinin temelinden sarsıldığına kesin karine teşkil eder. Bu davalarda hakim tanık dinlemez, delil toplamaz, kusur araştırması yapmaz. Sadece tarafları bizzat dinler ve protokolün hukuka uygunluğunu denetler.

Adli tatilde anlaşmalı boşanma sürecini gösteren infografik

İşte bu 'kısa ve net' yapı, anlaşmalı boşanmaları diğer aile mahkemesi davalarından ayırır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 103, adli tatilde görülecek dava ve işleri açıkça saymıştır. Bu maddede doğrudan 'anlaşmalı boşanma' ibaresi geçmez. Birçok meslektaşın veya kaynağın 'adli tatilde boşanılmaz' demesinin sebebi bu fıkrayı düz okumalarıdır. Oysa aynı maddenin can alıcı bir fıkrası vardır.

Bu hüküm bize şunu söyler: Eğer davanın acil (ivedi) olduğuna dair mahkemeyi ikna ederseniz, mahkeme bu davayı adli tatil dönemi içinde nöbetçi hakim vasıtasıyla veya asıl hakimi görevdeyse asıl hakim vasıtasıyla görebilir. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar zaten anlaşmıştır, delil toplanmayacaktır. Eğer tarafların beklemeye tahammülü yoksa veya zaruri durumlar varsa, bu ivedilik talebi çok haklı bir zemine oturur.

Adli Tatilde Anlaşmalı Boşanma Duruşması Yapılmasının Şartları Nelerdir?

Bir anlaşmalı boşanma dosyasının 20 Temmuz - 31 Ağustos tarihleri arasında duruşma günü alabilmesi için belirli şartların bir araya gelmesi ve bu şartların usulüne uygun şekilde mahkemeye sunulması gerekir. Bu süreci dört temel ayak üzerinde inceleyebiliriz.

Kusursuz ve Tartışmasız Bir Protokol Hazırlanması

Adli tatilde görev yapan nöbetçi aile mahkemesi hakimi, genellikle asıl mahkemenin hakimi değildir. Nöbetçi hakimler, kendi iş yüklerinin yanı sıra izne ayrılan diğer hakimlerin acil işlerine de bakarlar. Bu nedenle önlerine gelen dosyanın pürüzsüz olması gerekir. Eğer hazırladığınız anlaşmalı boşanma protokolü içinde çelişkili ifadeler varsa, çocuğun velayeti veya iştirak nafakası konusunda muğlaklıklar bulunuyorsa, nöbetçi hakim bu dosyayı 'inceleme gerektiren iş' olarak değerlendirip adli tatil sonrasına bırakacaktır.

Tarafların Ortak İradesi ve Duruşmada Bizzat Hazır Bulunma İmkanı

Anlaşmalı boşanmaların en temel kuralı, tarafların duruşma salonunda bizzat hazır bulunmasıdır. Avukatlar aracılığıyla (taraflar olmadan) anlaşmalı boşanma yapılamaz. Adli tatilde duruşma talep ediyorsanız, her iki tarafın da belirlenecek o kısa vadeli duruşma gününde adliyede olacağının garantisini vermeniz gerekir. Taraflardan birinin şehir dışında veya yurt dışında olması ve duruşmaya katılamayacak olması halinde, öne alım talebinin bir anlamı kalmaz.

Yazılı ve Gerekçeli İvedilik (Öne Alım) Talebi Sunulması

Mahkeme, adli tatilde duruşma açma kararını resen (kendiliğinden) vermez. Dava açıldıktan sonra UYAP sistemi üzerinden mahkemeye özel bir dilekçe sunulmalıdır. Bu dilekçede, HMK 103/1-h maddesine atıf yapılarak durumun neden ivedi olduğu açıklanmalıdır.

Hakimin Takdir Yetkisi ve Talebin Kabulü

Son ve en kritik şart, hakimin takdir yetkisidir. Siz ne kadar kusursuz bir dosya hazırlarsanız hazırlayın, nihai karar mahkeme hakiminindir. Nöbetçi hakimin o günkü iş yoğunluğu, adliyedeki personel eksikliği (katiplerin de izinde olması) gibi fiili durumlar talebinizin reddedilmesine yol açabilir. Bu noktada avukatınızın kalem personeli ve mahkeme ile kuracağı usuli iletişim, dosyanın akıbeti için hayati önem taşır.

Adli Tatilde Dava Açma ve Süreç Yönetimi Nasıl Yapılır?

2026 yılı uygulamalarında dava açma işlemleri fiziki olarak adliye tevzi bürolarından yapılabileceği gibi, UYAP Vatandaş veya UYAP Avukat portalı üzerinden tamamen elektronik ortamda da yapılabilmektedir. Sürecin adımları şunlardır:

1. Dilekçe ve Protokolün Yüklenmesi: Dava dilekçesi ve her iki tarafça ıslak imzalı (veya e-imzalı) anlaşmalı boşanma protokolü sisteme yüklenir.
2. Harç ve Masrafların Ödenmesi: Dava açılış harçları ve gider avansı ödenir. Adli tatil döneminde harç yatırılamaz veya dava açılamaz gibi bir kural yoktur. Sistem 7/24 çalışır.
3. Tensip Zaptının Beklenmesi: Mahkeme, dava açıldıktan sonra ilk incelemeyi yaparak bir 'tensip zaptı' düzenler. Normal şartlarda bu zabıtta duruşma günü Eylül veya Ekim aylarına verilir.
4. Öne Alım Dilekçesinin Sunulması: Dava açılır açılmaz veya tensip zaptı düzenlenir düzenlenmez, taraflar aciliyetlerini belirten 'Öne Alım Talebi' dilekçesini dosyaya sunarlar.
5. Hakimin Kararı: Hakim talebi haklı bulursa, yeni bir ara kararla duruşmayı adli tatil dönemi içindeki bir güne (örneğin 10 Ağustos'a) verir.

Bu sürecin anlaşmalı boşanma kaç gün sürer sorusunun cevabını doğrudan değiştirdiğini unutmamak gerekir. Normal dönemde 1 haftada sonuçlanabilen bir süreç, adli tatilde hakimin izin durumu ve nöbetçi mahkeme sirkülasyonu nedeniyle birkaç hafta sürebilir, ancak yine de yeni adli yılı beklemekten çok daha hızlıdır.

Gurbetçiler ve Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Adli Tatil Süreci

Adli tatilde anlaşmalı boşanma müessesesinin en çok işlediği kitle, yurt dışında ikamet eden (Almanya, Fransa, Hollanda vb.) ancak Türk vatandaşı olan veya çifte vatandaşlığı bulunan kişilerdir. Bu kişiler genellikle yaz aylarında (Temmuz-Ağustos) Türkiye'ye memleketlerine gelirler.

Yurt dışında boşanma (tanıma tenfiz süreçleri) oldukça uzun ve maliyetli olabildiği için, eşler Türkiye'deki yaz tatillerinde bu işi çözmek isterler. Ancak Türkiye'ye geldiklerinde adli tatil duvarına çarptıklarını düşünürler. İşte tam bu noktada, pasaport giriş-çıkış kayıtları, uçak biletleri ve yabancı ülkedeki çalışma belgeleri mahkemeye sunularak ivedilik talebinde bulunulur. Hakim, tarafların sadece kısıtlı bir süre Türkiye'de kalacağını ve Eylül ayında işbaşı yapmak üzere yurt dışına döneceklerini gördüğünde, HMK 103/1-h maddesini uygulayarak duruşmayı adli tatilde yapar.

Adli Tatilde Sürelerin İşleyişi ve Boşanma Kararının Kesinleşmesi

Duruşmanın yapılması ve hakimin 'boşanmaya karar verilmiştir' demesi, evliliğin hukuken o saniye bittiği anlamına gelmez. Kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve istinaf (itiraz) sürelerinin dolması gerekir. Adli tatilin süreler üzerindeki etkisi, hukuk sistemimizin en teknik konularından biridir.

Peki bu kural anlaşmalı boşanmayı nasıl etkiler? Eğer mahkeme ivedilik kararı verip duruşmayı adli tatilde yapmışsa, artık bu dosya adli tatile tabi bir iş olmaktan çıkar. Dolayısıyla, gerekçeli karar taraflara tebliğ edildikten sonra başlayan 2 haftalık istinaf süresi, adli tatil içinde de tıkır tıkır işlemeye devam eder.

Ancak süreci daha da hızlandırmak isteyen eşler, gerekçeli karar yazıldıktan sonra mahkeme kalemine giderek elden tebliğ alabilir ve aynı anda 'İstinaf Kanun Yolundan Feragat Dilekçesi' sunabilirler. Her iki taraf da istinaftan feragat ettiğinde, karar adli tatil içinde anında kesinleşir. Mahkeme, kesinleşme şerhini düzenler ve nüfus müdürlüğüne UYAP üzerinden bildirimi yapar. Böylece birkaç gün içinde tarafların e-Devlet nüfus kayıtlarında medeni durumları 'Bekar' veya 'Boşanmış' olarak güncellenir.

Adli Tatilde Çekişmeli Davadan Anlaşmalıya Geçiş Mümkün mü?

Bazen taraflar yıl içinde çekişmeli boşanma davası açmış olabilirler. Aylar süren yıpratıcı süreç sonunda, yaz aylarında (adli tatilde) anlaşmaya varabilirler. Bu durumda yeni adli yılı (Eylül) beklemek zorunda mıdırlar?

Nöbetçi mahkemede anlaşmalı boşanma kavramsal görseli

Hayır, beklemek zorunda değillerdir. Çekişmeli dosyanın içine bir anlaşmalı boşanma protokolü sunularak ve dilekçe ile davanın anlaşmalıya çevrildiği beyan edilerek, yine ivedilik talebiyle (HMK 103/1-h) dosyanın öne alınması ve adli tatilde karara bağlanması istenebilir. Pratik uygulamada, nöbetçi mahkemeler hazır anlaşmış tarafları geri çevirmemek ve adaleti hızlı tesis etmek adına bu tür talepleri genellikle kabul etmektedirler.

Adli Tatilde Duruşma Talep Ederken Sık Yapılan Hatalar

Süreci avukatsız veya yeterli deneyime sahip olmayan bir danışmanlıkla yürütmeye çalışanların sıklıkla düştüğü ve davanın Eylül ayına sarkmasına neden olan kritik hatalar şunlardır:

• Sıradan ve Gerekçesiz Dilekçe Sunmak: Sadece 'duruşmayı öne alın' yazan, hiçbir hukuki dayanağı (HMK 103) ve somut mazereti (bilet, tayin belgesi vs.) olmayan dilekçeler matbu olarak reddedilir.
• Eksik Harç Yatırmak: Dava açılırken gider avansının eksik yatırılması, hakimin dosyayı incelemesini engeller.
• Protokolde Muğlak İfadeler Kullanmak: 'Mal paylaşımı kendi aramızda halledilecektir' gibi ucu açık ifadeler nöbetçi hakimin dosyayı reddetmesine sebep olur. Protokol kesin, net ve icra edilebilir olmalıdır.
• Hakim İzni Tarihlerini Bilmemek: Dosyanın asıl hakimi izne ayrılmış olabilir. Nöbet çizelgeleri adliyeden adliyeye değişir. Bir anlaşmalı boşanma avukatı, adliyedeki nöbetçi mahkeme durumunu fiziken takip ederek talebi doğru zamanda doğru kaleme yönlendirir.

Karşılaştırmalı Süreç Analizi: Normal Dönem vs. Adli Tatil

Yazar Hakkında

Av. Murat Aydar

Boşanma Avukatıİstanbul Barosu - Sicil No: 62459

İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.

Hukuki DanışmanlıkHakkımda