Aklınızdaki Sorulara Net Cevaplar.

Evlilik dışında doğan çocuk ile biyolojik babası arasındaki soybağının mahkeme kararıyla kurulmasını sağlayan davadır (TMK m. 282, 301). Babanın çocuğu tanımadığı veya tanıyamadan öldüğü durumlarda açılır. Kabul kararı geçmişe etkili sonuç doğurur ve çocuk babasının nüfusuna baba adı ve soyadıyla nakledilir.

Kanun dava hakkını ana ve çocuğa tanır (TMK m. 301). İkisinin hakları birbirinden bağımsızdır; birinin kaybettiği dava diğerini etkilemez. Küçük çocuğa temsil kayyımı atanır. Biyolojik baba babalık davası açamaz ama mahkemeye yazılı başvurarak çocuğu tanıyabilir; Yargıtay böyle bir başvuruyu tanıma talebi sayıp esastan incelenmesi gerektiğine karar vermiştir.

Anne için süre doğumdan başlayarak bir yıldır; çocuğun başka bir erkekle soybağı varsa bu bağın kalktığı tarihten itibaren bir yıl işler; gecikmeyi haklı kılan sebep varsa sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir (TMK m. 303). Çocuk için ise Anayasa Mahkemesinin 2011 ve 2012 tarihli iptal kararlarından sonra herhangi bir süre sınırı yoktur.

Evet. Çocuğun süresini kayyım atanmasına veya erginliğe bağlayan hüküm Anayasa Mahkemesince iptal edildi. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre çocuğa kayyım atansın veya atanmasın, çocuğun babalık davası açabilmesi için kısıtlayıcı bir süre bulunmamaktadır. Baba ölmüşse dava mirasçılarına karşı açılır.

Açılabilir; dava babanın mirasçılarına karşı yöneltilir ve Cumhuriyet savcısı ile Hazine'ye ihbar edilir (TMK m. 301). DNA için mezardan örnek alınabilir; mezar bulunamazsa veya boş çıkarsa aynı babasal soydan gelen erkek akrabalarla ya da diğer yakınlarla karşılaştırma yapılır. Yargıtay bu araştırmalar yapılmadan davanın reddedilmesini bozmaktadır.

Hâkim soybağına ilişkin davalarda maddi olguları re'sen araştırır ve uygulamada karar büyük ölçüde Adli Tıp Kurumu'nun DNA raporuna dayanır. Herkes soybağının tespiti için vücudundan kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır; haklı bir sebep yoksa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m. 292).

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2023'te, testten kaçınan davalı için yalnızca beklenen sonucu onun aleyhine sayma kuralıyla (TMK m. 284/2) yetinilemeyeceğine; HMK m. 292 uyarınca yakalama, ihzar ve gözlem altına alma dahil zor kullanma tedbirlerinin uygulanması ve alınacak rapora göre karar verilmesi gerektiğine oy çokluğuyla karar vermiştir.

Evet. Babalık davası ile birlikte nafaka istenir ve hâkim babalık olasılığını kuvvetli bulursa hükümden önce çocuğun ihtiyaçları için uygun bir nafakaya karar verebilir (TMK m. 333). Soybağı kurulduktan sonra baba, çocuk ergin oluncaya ve eğitimi sürüyorsa durum ve koşullara göre eğitim sona erinceye kadar bakım giderlerine katılır (TMK m. 327-328).

Anne, babalık davası ile birlikte veya ayrı olarak doğum giderlerini, doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderlerini ve gebelik ile doğumun gerektirdiği diğer giderleri isteyebilir (TMK m. 304). Yargıtay'a göre bu maddede sayılanlar dışındaki manevi tazminat istemi Borçlar Kanunu'na dayanır ve aile mahkemesinin görev alanı dışındadır.

Açılabilir; davalının evli olması davaya engel değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2024'te, evli olan davalının eşinden boşanıp evleneceği vaadiyle anneyi oyalamasını ve çocuğu tanımayı ertelemesini, annenin bir yıllık süreyi kaçırmasında haklı sebep saymış ve davanın süresinde açıldığını kabul etmiştir.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2 ve 4). Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 283).

Evet. Babalığa hüküm kararıyla soybağı kurulan çocuk babasının hanesine baba adı ve soyadı ile nakledilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 28/4). Ana ve baba evli değilse velayet annede kalır (TMK m. 337); baba ise çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir (TMK m. 323).

Olur. Soybağı hâkim hükmüyle kurulan çocuk, baba yönünden evlilik içi hısımlar gibi mirasçıdır (TMK m. 498). Babanın ölümünden sonra çocuk dışarıda bırakılarak mirasçılık belgesi alınmışsa bu belgenin iptali istenebilir; Yargıtay babalık hükmüne dayanılarak eski belgenin iptal edildiği ve çocuğun mirasçı olarak eklendiği kararı onamıştır.

Kanunda bir süre öngörülmemiştir. Süreyi en çok tebligat, çocuğa kayyım atanması ve Adli Tıp Kurumu'ndaki DNA incelemesi belirler. Davalının testten kaçınması veya babanın ölmüş olması süreci uzatabilir; Hukuk Genel Kurulu'nun 2023'te karara bağladığı dosya 2011'de açılmıştı ve davalı yıllarca DNA incelemesine gitmemişti.

Evlilik içinde veya evliliğin sona ermesinden başlayarak 300 gün içinde doğduğu için kanunen kocanın çocuğu sayılan bir çocuk ile koca arasındaki babalık bağını ortadan kaldıran davadır (TMK m. 285-286). Karar kesinleşinceye kadar çocuk hukuken kocanın çocuğudur; kesinleşmeyle çocuk baba yönünden soybağı bulunmayan çocuk statüsüne girer ve nüfus kaydı buna göre düzeltilir.

7531 sayılı Kanun'la yapılan 2024 değişikliğinden sonra koca, ana veya çocuk açabilir; dava, dava açma hakkına sahip diğer kişilere karşı açılır (TMK m. 286). Koca dava açma süresi geçmeden ölmüş, gaip ilan edilmiş veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmişse baba olduğunu iddia eden kişi, kocanın altsoyu, anası veya babası da bir yıl içinde dava açabilir (TMK m. 291). Ergin olmayan çocuk için kayyım atanır.

Evet. Anayasa Mahkemesi 26.07.2023 tarihli kararıyla annenin dava açamamasını anayasaya aykırı buldu; 7531 sayılı Kanun (Resmî Gazete 14.11.2024) anneye dava hakkı tanıdı. Anne doğumdan başlayarak bir yıl içinde dava açmalıdır; gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar. Yargıtay, annenin daha önce sıfat yokluğundan reddedilen davasının yeni dava için kesin hüküm oluşturmadığına karar vermiştir.

Koca için doğumu ve baba olmadığını ya da annenin gebe kaldığı sırada başka bir erkekle ilişkisini öğrendiği tarihten itibaren bir yıldır (TMK m. 289/1). Anne için doğumdan, çocuk için ergin olduğu tarihten itibaren bir yıldır. Kocanın süresindeki "her hâlde doğumdan itibaren beş yıl" sınırı Anayasa Mahkemesince 2009'da iptal edildi. Gecikme haklı bir sebebe dayanıyorsa süre bu sebebin ortadan kalktığı tarihte başlar.

Kocanın süresi, çocuğun kendisinden olmadığını öğrendiği tarihte başlar; Yargıtay'a göre şüphe öğrenme sayılmaz. Yerleşik uygulamada öğrenme, yargılama dışında yapılan babalık testiyle gerçekleşir ve süre bu anda başlar. Yargıtay, boşanma davasında çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürmenin öğrenme sayılamayacağını ve öğrenmenin duraksamaya yer bırakmayacak şekilde gerçekleşmesi için DNA testinin zorunlu olduğunu belirtmiştir.

Kaçınmak kolay değildir. Taraflar ve üçüncü kişiler soybağının belirlenmesi için zorunlu ve sağlığa zararsız incelemelere rıza göstermekle yükümlüdür; davalı reddederse hâkim beklenen sonucu onun aleyhine doğmuş sayabilir (TMK m. 284/2). Ayrıca herkes kan veya doku alınmasına katlanmak zorundadır ve haklı bir sebep yoksa hâkim incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar verir (HMK m. 292).

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bunu 4787 sayılı Kanun'un 4. maddesine dayanarak açıkça belirtmiştir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 283).

Evlilik henüz sona ermediği için kocanın çocuğu sayılır ve onun nüfusuna yazılır. Boşanma kesinleştikten sonra 300 gün içinde doğan çocuk da eski kocanın çocuğu sayılır (TMK m. 285). Anne bu süre içinde yeniden evlenmişse ikinci evlilikteki koca baba sayılır (TMK m. 290). Bu karineleri ortadan kaldırmanın yolu soybağının reddi davasıdır.

Yeterli değildir. Boşanma kararı soybağını ortadan kaldırmaz; bunun için ayrı bir soybağının reddi davası açılmalıdır. Yargıtay, kocanın boşanma davasında çocuğun kendisinden olmadığını ileri sürmesini hak düşürücü sürenin başlangıcı sayan mahkeme kararını bozmuş; şüphenin öğrenme olmadığını, DNA incelemesi yapılmadan sürenin başlamış sayılamayacağını belirtmiştir.

Kural olarak açamaz; dava hakkı koca, ana ve çocuğa aittir. İstisna olarak, dava açma süresi geçmeden kocanın ölmesi, gaipliğine karar verilmesi veya sürekli olarak ayırt etme gücünü kaybetmesi hâlinde baba olduğunu iddia eden kişi, bu durumu öğrenmesinden başlayarak bir yıl içinde dava açabilir (TMK m. 291/1). Yasal babayla soybağı kaldırıldıktan sonra biyolojik babaya karşı babalık davası açılabilir.

Yargıtay, soybağı reddedilen çocuk için ilamlı icrayla ödenmiş iştirak nafakasının geri istenmesini sebepsiz zenginleşmeye dayalı bir alacak olarak değerlendirmiş ve davanın esastan incelenmesi gerektiğine karar vermiştir. Sebepsiz zenginleşme istemi, geri isteme hakkının öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmeden itibaren on yıl içinde zamanaşımına uğrar (TBK m. 82).

Davada anne ile çocuğun ya da koca ile çocuğun menfaatleri çatıştığı için çocuk, ana veya babası tarafından temsil edilemez; mahkeme çocuğa ayrı bir temsil kayyımı atar. Yargıtay, annenin açtığı soybağının reddi davasında çocuğa temsil kayyımı atanarak taraf teşkili sağlanmadan karar verilemeyeceğini belirtmiştir. Ergin olmayan çocuğa atanan kayyımın kendisi de, atama kararının tebliğinden itibaren bir yıl içinde dava açabilir.

Evet, erkekler de yoksulluk nafakası talep edebilir ve alabilir. Kanun metni 'boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf' şeklindedir; cinsiyet ayrımı yapmaz. Kadının maddi durumunun iyi, erkeğin ise boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması ve daha ağır kusurlu olmaması halinde erkek lehine nafakaya hükmedilir.

Evet, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde yoksulluk nafakası için ayrı bir dava açılabilir. Ancak anlaşmalı boşanmada nafakadan feragat edilmişse sonradan tekrar istenemez.

Hayır, alamaz. Yoksulluk nafakası alabilmek için talep eden eşin 'daha ağır kusurlu' olmaması gerekir. Aldatma (zina), hukukumuzda ağır kusur olarak kabul edilir. Bu nedenle aldatan eş yoksulluğa düşecek olsa bile nafaka hakkını kaybeder.

Kadının sadece işe girmesi nafakanın otomatik kesilmesini sağlamaz. Önemli olan alınan maaşın kadını yoksulluktan kurtarıp kurtarmadığıdır. Asgari ücretle işe girmek genellikle nafakayı tamamen kaldırmaz ancak eski eş nafakanın azaltılması veya kaldırılması talebiyle dava açabilir.

Türk Hukukunda TMK Madde 175 uyarınca yoksulluk nafakası kural olarak süresiz (ömür boyu) bağlanır. Ancak nafaka alanın evlenmesi, ölmesi, haysiyetsiz hayat sürmesi, yoksulluğunun kalkması veya fiilen başkasıyla evli gibi yaşaması hallerinde kesilir.

Evet, girebilir. Birikmiş nafaka alacakları için olmasa da, güncel aya ait nafaka (cari nafaka) icra emrine rağmen haklı bir neden olmaksızın ödenmezse, alacaklının şikayeti üzerine İcra Ceza Mahkemesi tarafından 3 aya kadar tazyik hapsi verilir.

Sadece evlilik süresinin kısa olması (örneğin 1 aylık evlilik) mevcut kanunlara göre yoksulluk nafakasının reddi için tek başına bir sebep değildir. Eş yoksulluğa düşüyorsa kısa evliliklerde de nafaka bağlanabilir, ancak hakim miktarı belirlerken hakkaniyet gereği evlilik süresini göz önünde bulundurabilir.

Hayır, açamaz. Anlaşmalı boşanma protokolünde yoksulluk nafakasından açıkça feragat edilmişse, bu feragat kesindir. Karar kesinleştikten sonra kişi ne kadar yoksulluğa düşerse düşsün yeniden nafaka davası açamaz.

Nafaka, ödeyecek kişinin mali gücüyle orantılıdır. Kişi gerçekten işsizse, geliri ve mal varlığı yoksa nafaka yükümlüsü yapılamaz. Ancak kişinin kasıtlı olarak işten çıktığı veya kayıt dışı çalıştığı tespit edilirse nafakaya hükmedilebilir.

Nafaka ödeyen (borçlu) kişinin yeniden evlenmesi, ödediği yoksulluk nafakasını otomatik olarak kesmez. Ancak yeni evliliği nedeniyle giderleri arttıysa, nafakanın indirilmesi (uyarlanması) talebiyle dava açabilir.

Mahkeme kararlarında genellikle TÜİK tarafından açıklanan 'TÜFE On İki Aylık Ortalaması' baz alınarak artış yapılmasına hükmedilir. Her yıl ödeme ayında bu oran otomatik olarak uygulanarak yeni nafaka bedeli bulunur.

Hayır. Yoksulluk nafakası Türk Medeni Kanunu'na göre sadece resmi nikahlı eşler için geçerlidir. Dini nikahlı beraberlikler boşanma hükümlerine tabi olmadığı için nafaka talep edilemez.

Evet, normal şartlarda emekli maaşı borçlunun rızası olmadan haczedilemezken, nafaka alacakları kanunda istisna olarak düzenlenmiştir. Birikmiş veya güncel nafaka borcu için emekli maaşına haciz konulabilir.

Boşanmada eşlerin kusur oranları eşitse (örneğin ikisi de birbirine hakaret etmişse), yoksulluğa düşecek olan eş diğerinden nafaka talep edebilir. Eşit kusur, nafaka almaya engel değildir.

Türkiye'de alınan boşanma ve nafaka kararı, uluslararası sözleşmeler (özellikle Lahey Sözleşmeleri) çerçevesinde yabancı ülkede de icra edilebilir. Bunun için Adalet Bakanlığı Uluslararası Hukuk birimleri aracılığıyla veya o ülkede tanıma-tenfiz davası açılarak tahsilat sağlanır.

Nişan bozulduğunda, takılan altınlar 'alışılmışın dışında hediye' kabul edildiğinden kime takıldıysa o tarafta kalmaz. Takıyı takan taraf veya ailesi, hediyenin iadesini talep etme hakkına sahiptir.

Ekonomik değeri düşük, standart söz/nişan yüzükleri genellikle mutad hediye sayılıp iade edilmeyebilir. Ancak yüksek karatlı pırlantalar veya ağır altın yüzükler mutad dışı sayılır ve mahkeme kararıyla iadesi gerekir.

Evet, lüks markalı veya ekonomik değeri yüksek (altın kaplama vb.) saatler mutad dışı hediye kapsamında değerlendirilir. Nişanın atılması halinde erkek tarafı saatin iadesini isteyebilir.

Evlilik hazırlığı kapsamında ortak yaşanacak ev için alınan beyaz eşya veya mobilyalar aynen mevcutsa iade edilir. Eğer iade edilemiyorsa veya kullanılmışsa sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre bedelleri geri istenir.

Medeni Kanun madde 122'ye göre nişanda takıyı alan ve kendi bütçesinden karşılayan kişi kimse, davayı o açmalıdır. Eğer takıyı erkek tarafının babası aldıysa, davayı baba açarak takıların iadesini talep eder.

Eğer gönderilen para nişan ve düğün hazırlıkları için gönderilmişse (ve bu durum yazışmalar veya dekont açıklamasıyla ispatlanabiliyorsa) geri alınabilir. Aksi takdirde karşı taraf bunun eski bir borç ödemesi olduğunu iddia edebilir.

Nişanın atılması nedeniyle açılacak hediyelerin iadesi davası, nişanın bozulduğu veya evliliğin imkansız hale geldiği tarihten itibaren tam 1 (bir) yıl içinde açılmalıdır. Bu süre zamanaşımı süresidir.

Haklı bir neden olmadan nişanı bozan veya kendi kusuruyla nişanın bozulmasına yol açan taraf, diğer tarafın yaptığı düğün/nişan harcamaları (maddi tazminat) ve yaşadığı acı/üzüntü (manevi tazminat) için tazminat ödemekle yükümlü tutulabilir.

Evet, nişanın haksız yere bozulması nedeniyle iptal edilemeyen ve yanan düğün salonu kaporası, gelinlik masrafı veya fotoğrafçı ücreti gibi harcamalar, kusurlu taraftan maddi tazminat olarak talep edilebilir.

Hediyeler, alan tarafın kusuru olmaksızın (örneğin belgelenmiş bir evden hırsızlık vakası ile) kaybedilmişse sebepsiz zenginleşme ortadan kalktığı için iade yükümlülüğü düşebilir. Ancak sahte iddialara karşı polis tutanakları incelenir.

Gösteriş amacıyla takılan sahte (imitasyon) altınların ekonomik bir değeri olmadığı için hukuken iade davasına konu edilmeleri söz konusu olmaz. Zaten bunlar 'mutad dışı' değerli hediye vasfını taşımazlar.

Altınlar harcanmış, satılmış veya şekil değiştirmişse aynen iade mümkün olmaz. Bu durumda mahkeme, takıların dava açıldığı tarihteki güncel rayiç (TL) bedelinin hesaplanarak davalıdan nakit olarak tahsiline karar verir.

Günlük kullanıma yönelik alınan kıyafetler, ayakkabılar, kozmetik ürünleri, çiçek, çikolata, yemek masrafları veya tatil harcamaları tüketilebilir (mutad) hediye sayılır ve hukuken iadesi talep edilemez.

Aile Mahkemelerinin görev alanına giren nişan atılmasından kaynaklı hediyelerin iadesi ve tazminat davaları, 2026 yılı itibarıyla zorunlu dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir. Doğrudan dava açılabilir.

Evet, taraflardan birinin vefatı ile nişan sona ererse, hayatta kalan nişanlı vefat edenin mirasçılarından verdiği hediyeleri isteyebilir. Aynı şekilde mirasçılar da vefat edenin taktığı takıları hayatta kalan nişanlıdan talep edebilir.

Türk Medeni Kanunu'na göre iddet (bekleme) süresi, boşanma kararının kesinleştiği tarihten itibaren tam olarak 300 gündür.

Erkekler için herhangi bir bekleme süresi yoktur. Boşanma kararı kesinleştikten hemen sonra yeni bir evlilik yapabilirler.

Evet, boşanmanın türü (anlaşmalı veya çekişmeli) fark etmeksizin 300 günlük iddet süresi tüm kadınlar için yasal bir zorunluluktur.

Aile Mahkemesine bir dilekçe ile başvurarak açılacak 'iddet müddetinin kaldırılması davası' ile mahkeme kanalıyla hastaneye sevk edilip hamile olunmadığının kanıtlanmasıyla kaldırılır.

Hayır, mahkemeler genellikle özel hastane raporlarını doğrudan kabul etmez. Hakimin resmi sevk yazısı ile Sağlık Bakanlığına bağlı devlet hastanelerinden rapor alınması zorunludur.

Süreç elden takip edilirse ve hastane işlemleri hızlı tamamlanırsa dava ortalama 15 ila 30 gün içerisinde sonuçlanıp nüfus kayıtlarına işlenir.

Hayır, iddet süresi kesin olmayan bir evlenme engelidir. Eğer bir şekilde evlilik gerçekleşmişse (örneğin yurtdışında veya memur hatasıyla), sadece iddet süresi dolmadı diye evlilik iptal edilemez.

Kanuna göre kadın iddet süresi içinde yeniden evlenmiş ve çocuk doğmuşsa, çocuğun babası ikinci (yeni) kocadır. Eski koca baba sayılmaz.

Hamile olan bir kadın iddet süresini kaldırmak için dava açsa bile, raporda gebelik çıkacağı için davası reddedilecektir. Süre ancak doğum yapmakla sona erer.

Hayır, iddet süresi davanın açıldığı gün veya hakimin duruşmada boşanmaya karar verdiği gün başlamaz. Gerekçeli kararın yazılıp tebliğ edildiği ve kararın 'kesinleştiği' gün başlar.

Evet, dava açmanız gerekir ancak bu davada hastaneden hamilelik raporu almanıza gerek yoktur. Eski eşinizle evleneceğinizi beyan etmeniz sürenin kaldırılması için yeterlidir.

Milletlerarası Özel Hukuk kuralları gereği, yabancı kadının kendi ülkesinin medeni kanununda iddet süresi yoksa Türkiye'de bu süreye tabi tutulmaz.

İddet süresinin kaldırılması davası Aile Mahkemelerinde açılır. Aile Mahkemesi bulunmayan ilçelerde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevlidir.

Hayır, boşanılan mahkemeye gidilmesi zorunlu değildir. Davacı kadın, şu an ikamet ettiği yerdeki (yerleşim yeri) nöbetçi Aile Mahkemesinde bu davayı açabilir.

Evet, UYAP Vatandaş Portalına e-devlet şifresi ve elektronik imza (e-imza) veya mobil imza ile giriş yapılarak iddetin kaldırılması davası internet üzerinden açılabilir.

Velayet kararlarında kesin bir kural olmamakla birlikte, çocuğun yaşına ve ihtiyaçlarına bakılır. Özellikle küçük yaşlardaki çocukların anne bakımına muhtaç olduğu kabul edilerek genellikle anneye verilir. Ancak okul çağı ve sonrasındaki dönemlerde, çocuğun üstün yararı babanın yanında kalmayı gerektiriyorsa velayet babaya verilebilir.

Hukukumuzda çocuğun cinsiyetinin velayet kararına doğrudan bir etkisi yoktur. Mahkeme; kız veya erkek çocuğu fark etmeksizin, hangi ebeveynin çocuğun eğitimini, ahlaki gelişimini ve sağlığını daha iyi koruyacağına bakarak karar verir.

Babanın, çocuğun kendi yanında daha sağlıklı ve huzurlu bir gelişim göstereceğini ispat etmesi gerekir. Bunun için uygun bir yaşam alanı sunması, çocuğun eğitimiyle yakından ilgilenmesi ve eğer annenin çocuğu ihmal ettiği durumlar varsa bunları tanık, pedagog raporu veya belgelerle mahkemeye sunması şarttır.

Evet, çalışmayan bir annenin velayeti almasına hukuki bir engel yoktur. Mahkeme, çocuğun şefkate ve bakıma ihtiyacı olduğunu gözetir. Babanın ödeyeceği iştirak nafakası ile çocuğun maddi ihtiyaçları karşılanarak annenin ekonomik eksikliği giderilir.

Aldatma (zina), eşler arasındaki sadakat yükümlülüğünün ihlali olup boşanma sebebidir. Ancak aldatan eşin ebeveynlik vasıfları iyiyse ve çocuğa zarar vermiyorsa velayeti alabilir. Velayet, eşlerin birbirine olan kusuruna göre değil, ebeveynin çocuğa olan davranışlarına göre belirlenir.

8 yaş, Yargıtay kararlarına göre çocuğun 'idrak çağına' adım attığı yaş olarak kabul edilir. Bu yaştaki bir çocuğun velayeti belirlenirken mahkeme mutlaka uzman pedagog aracılığıyla çocuğun fikrini sorar ve çocuğun tercihi kararda önemli bir etken olur.

Eğer eşler aralarında anlaşıp boşanma protokolüne velayetin babada kalacağı maddesini eklerlerse ve bu durum çocuk için bir tehlike oluşturmuyorsa, mahkeme anlaşmayı onaylar ve velayeti babaya verir.

Çocuk 18 yaşını doldurduğunda (ergin olduğunda) yasal olarak velayet hakkı ortadan kalkar. Çocuk artık kendi kararlarını verebilen reşit bir birey olur ve istediği ebeveyniyle yaşama hakkına veya tek başına yaşama hakkına sahip olur.

Hayır, tek başına yeterli değildir. Hukuk sistemi, parayı değil şefkati ve ilgiyi ön planda tutar. Babanın maddi durumu iyi olsa bile, çocuğun sevgi, bakım ve gelişim ihtiyaçlarını anne daha iyi karşılıyorsa velayet anneye verilir; baba maddi destek sağlar.

Evet, annenin mahkeme kararına rağmen çocuğu babasıyla görüştürmemesi, kişisel ilişkiyi sürekli olarak ve kasıtlı bir şekilde engellemesi velayetin kötüye kullanılması anlamına gelir. Bu durum, babanın açacağı velayetin değiştirilmesi davasında annenin velayeti kaybetmesine sebep olabilir.

Yeni doğan bir bebek anne sütüne ve bakımına mutlak şekilde muhtaçtır. Bu yüzden kural olarak velayet anneye verilir. Babanın velayeti alabilmesi için annenin bebeği terk etmesi, bebeğe fiziksel zarar vermesi veya ağır akıl hastası olması gibi çok istisnai ve ağır durumların ispatı gerekir.

Sosyal İnceleme Raporu (SİR) olarak bilinen pedagog raporları velayet davalarında hakimin en çok dikkate aldığı delillerin başında gelir. Hakim genelde uzmanların çocukla ve ebeveynlerle yaptığı görüşmeler sonucu hazırladığı bu pedagojik yönlendirmelere uygun karar verir.

Velayeti elinde bulunduran ebeveynin yerleşim yerini belirleme hakkı vardır, bu nedenle başka şehre taşınabilir. Ancak bu durum babanın çocukla görüşmesini (kişisel ilişkiyi) imkansız hale getiriyorsa, baba mahkemeye başvurarak görüşme günlerinin yeni duruma göre düzenlenmesini talep edebilir.

Bu durum hastalığın boyutuna bağlıdır. Hafif depresyon gibi sıradan psikolojik rahatsızlıklar velayete engel değildir. Ancak şizofreni, ağır bipolar ataklar gibi çocuğun hayatını ve bakımını tehlikeye atan, tedavi edilemeyen ağır psikolojik rahatsızlıklar velayetin babaya verilme sebebidir.

Boşanma davası devam ederken mahkemenin çocuğun nerede kalacağına karar vermesine tedbiren (geçici) velayet denir. Eğer dava süresince çocuğun anne yanında kalması onun için tehlikeli veya zararlı ise hakim dava sonunu beklemeden geçici velayeti babaya verebilir.

Aile mahkemesinde velayetin değiştirilmesi davası açılmalıdır; noterde yapılan anlaşma veya çocuğun fiilen babaya bırakılması velayeti değiştirmez. Taraflar aynı yönde talepte bulunuyorsa dava çekişmesiz ilerler, ancak hâkim yine de çocuğun üstün yararını inceler ve gerekirse sosyal inceleme raporu alır. Nafaka ve kişisel ilişkinin de aynı davada yeniden düzenlenmesi önerilir.

Tek başına yeterli değildir. Velayet kamu düzenine ilişkindir ve tarafların anlaşmasıyla değil hâkim kararıyla değişir. Hâkim babanın yaşam koşullarını, çocuğun düzeninin korunup korunmayacağını değerlendirir; idrak çağındaki çocuğun görüşünü alır. Uygulamada somut bir sakınca yoksa uzlaşılan talepler kabul edilir.

Kendiliğinden verilmez. Kanuna göre velayet sahibinin yeniden evlenmesi velayetin kaldırılmasını gerektirmez. Ancak yeni evlilik çocuğun yaşam koşullarını somut biçimde olumsuz etkiliyorsa, çocuğun menfaati gerekçesiyle velayetin değiştirilmesi istenebilir. Ölçüt evliliğin kendisi değil, çocuk üzerindeki etkisidir.

Ana ve baba evli değilse velayet anaya aittir (TMK m. 337/1). Hâkim velayeti ancak ana küçük, kısıtlı veya ölmüş ya da velayet kendisinden alınmışsa çocuğun menfaatine göre babaya verebilir; aksi hâlde vasi atar (TMK m. 337/2). Bunun için baba ile çocuk arasında tanıma veya babalık davası yoluyla soybağı kurulmuş olmalıdır. Velayeti olmayan baba çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteyebilir (TMK m. 323).

Evet, kesinlikle dava açmanız şarttır. Velayet hakkı size otomatik olarak soyadı değiştirme yetkisi vermez; işlemin yapılabilmesi için Aile Mahkemesinden karar çıkarmanız gerekmektedir.

Bu tür davalarda görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Aile Mahkemesi olmayan yerlerde davaya Asliye Hukuk Mahkemeleri, Aile Mahkemesi sıfatıyla bakar.

Babanın itiraz etmesi davanın kesin olarak reddedileceği anlamına gelmez. Mahkeme, babanın itirazından ziyade 'çocuğun üstün yararının' nerede olduğuna (örneğin baba ile ilişkinin tamamen kopup kopmadığına) bakarak karar verir.

Hayır, kesinlikle kesilmez. Soyadı değişikliği sadece bir isim düzeltmesidir; çocuğun yasal olarak babasının mirasçısı olma durumu ve soybağı ilişkisi aynen devam eder.

Davanın süresi mahkemelerin yoğunluğuna, tebligat süreçlerine ve pedagog raporunun hazırlanma hızına göre değişir. Genellikle 6 ay ile 1 yıl arasında sonuçlanabilmektedir.

Evet, önemlidir. Özellikle 8 yaş ve üzeri çocuklar 'idrak çağında' kabul edildiğinden, hakim ve pedagog çocuğun kendi fikrini sorar. Çocuğun beyanı karar üzerinde çok etkilidir.

Kural olarak ortak velayet durumunda annenin tek taraflı iradesiyle soyadı değişikliği yapılması mümkün değildir. Bu durumda her iki ebeveynin de ortak kararı veya mahkemenin çok istisnai bir tespiti gerekir.

Evet, velayeti sizde ise ve şartlar oluşmuşsa, çocuğunuza bekar olduğunuz dönemde kullandığınız kendi soyadınızı verebilirsiniz.

Hayır. Çocuğun soyadının değiştirilmesi davası açılabilmesi için boşanma kararının kesinleşmiş ve velayetin anneye kalıcı olarak verilmiş olması gerekmektedir.

Yerleşik yargı uygulamalarına göre, bu tür soyadı değişikliği davalarında hasım (davalı) olarak çocuğun nüfusa kayıtlı olduğu Nüfus Müdürlüğü gösterilir.

Tek başına nafaka ödememek mutlak sebep olmasa da, babanın çocuğu arayıp sormadığının ve ilgisizliğinin güçlü bir göstergesi (delili) olarak mahkemeye sunulabilir ve üstün yarar değerlendirmesinde lehe etki eder.

Hayır, bu dava ile çocuğa sadece annenin kendi (bekarlık) soyadı verilebilir. Çocuğun annenin yeni eşinin soyadını alması, ancak yeni eşin çocuğu evlat edinmesi (Evlat Edinme davası) ile mümkündür.

Öğretmenlerin tanıklığı, okul rehberlik servisinin raporları veya mahkemenin atayacağı adli destek görevlilerinin (pedagog/psikolog) çocukla yapacağı görüşmeler neticesinde hazırlayacağı SİR (Sosyal İnceleme Raporu) ile ispatlanır.

Eğer dava reddedilirse, koşullar değiştiğinde (örneğin baba tamamen ortadan kaybolduğunda veya çocuğun psikolojik sorunları arttığında) yeni delillerle tekrar dava açma hakkınız bulunmaktadır.

Hukuken avukat tutma zorunluluğunuz yoktur; ancak Aile Mahkemesi usullerini bilmemek, delilleri yanlış sunmak veya dilekçeyi hatalı yazmak davanın reddedilmesine neden olabileceği için avukat desteği almanız şiddetle tavsiye edilir.

Evet, çalışan bir kadın da nafaka alabilir. Yargıtay uygulamalarına göre kadının asgari ücretle çalışması yoksulluğa düşmeyeceği anlamına gelmez. Eğer eşinin geliri kadının gelirinden çok daha fazlaysa ve kadın evliliğin bitmesiyle ciddi bir yaşam standardı düşüşü (yoksulluk) yaşayacaksa, yoksulluk nafakası bağlanabilir.

Aldatma eylemi, Medeni Kanun kapsamında 'ağır kusur' olarak kabul edilir. Ağır kusurlu olan eş yoksulluk nafakası ve maddi/manevi tazminat talep edemez. Ancak dava süresince geçerli olan tedbir nafakası, kusur oranına bakılmaksızın hakkaniyet gereği bağlanabilir.

Hayır, velayet her zaman anneye verilmez. Ancak özellikle 0-7 yaş aralığındaki çocukların anne şefkati ve bakımına muhtaç olduğu kabul edildiğinden, annenin çok ağır bir kusuru (şiddet, uyuşturucu bağımlılığı, haysiyetsiz hayat sürme vb.) ispatlanmadıkça velayet genellikle anneye verilir.

Hayır, evlenmeden önce alınmış olan ev veya arabalar kişisel mal statüsündedir ve Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi gereği paylaşıma tabi tutulmaz. Mal paylaşımına sadece evlilik birliği içerisinde karşılığı ödenerek alınan mallar dahildir.

Eğer söz konusu ev 'aile konutu' ise, tapuda aile konutu şerhi bulunmasa dahi diğer eşin rızası olmadan satılamaz. Ancak olası kötü niyetli satışları engellemek için vakit kaybetmeden tapu müdürlüğüne başvurarak aile konutu şerhi koydurmanız en güvenli yoldur.

Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre, cinsiyet ayrımı gözetmeksizin düğünde takılan ziynet eşyaları (kadına özgü olanlar ve aksi kararlaştırılmamış altın/paralar) kadına bağışlanmış kabul edilir ve kadının mülkiyetine geçer. Erkeğe takılsa dahi kadına aittir.

Hayır, zorunlu değildir. Boşanma davası açıldığı andan itibaren eşlerin ayrı yaşama hakkı doğar. Ayrı yaşama hakkı kazanıldığı için evden ayrılmak 'haksız terk' olarak değerlendirilmez ve kusur sayılmaz.

Şiddet durumunda derhal en yakın polis merkezine, savcılığa veya Aile Mahkemesine başvurarak 6284 sayılı kanun kapsamında evden uzaklaştırma ve koruma kararı talep etmelisiniz. Darp raporu almanız davada lehinize olacaktır, ancak koruma kararı için darp raporu şart değildir, beyanınız yeterlidir.

Maddi durumunuz elverişsizse, bulunduğunuz ilin Barosuna başvurarak Adli Yardım talebinde bulunabilirsiniz. Şartları taşımanız halinde size ücretsiz bir avukat atanır. Ayrıca mahkemeden harç ve masraflardan muafiyet talep edebilirsiniz.

Karşı taraf boşanmak istemese dahi, eğer siz evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını ve karşı tarafın kusurlu olduğunu ispat ederseniz hakim boşanmaya karar verir. Ancak çekişmeli davalar, mahkemenin yoğunluğu ve istinaf süreçleri de hesaba katıldığında ortalama 2 ila 3 yıl sürebilmektedir.

Eşinizin maaşı evlilik süresince edinilmiş mal sayılır. Ancak mal paylaşımı davası açıldığında, o anki mevcut tasarruflar (bankadaki birikim, o maaşla alınan araç vb.) üzerinden paylaşım yapılır. İleriye dönük maaşından doğrudan pay alamazsınız, ancak yoksulluğa düşüyorsanız maaşından nafaka bağlanır.

Eğer kadın şiddet, tehdit veya aldatma gibi haklı bir nedene dayanarak evi terk etmişse, kusurlu sayılmaz ve nafaka alabilir. Ancak ortada hiçbir haklı sebep yokken keyfi olarak ev terk edilmişse, bu ağır kusur sayılır ve yoksulluk nafakası ile tazminat alınamaz.

Boşanma davası devam ederken çocukların geçici velayeti size verilmemişse dahi, hakim sizin çocuklarla düzenli ve kişisel ilişki kurmanız için belirli günler tayin eder. Karşı taraf bu karara uymazsa, icra dairesi aracılığıyla çocuk teslimi talep edebilir ve suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

Evet, sürekli hakaret etmek, aşağılamak, ailesiyle görüşmesini engellemek, ekonomik özgürlüğünü kısıtlamak gibi eylemler psikolojik şiddettir. Bunları mesaj, ses kaydı, tanık veya psikiyatri raporları ile ispatlayan eş, manevi tazminat kazanabilir.

Eğer anlaşmalı boşanma protokolünde 'mal paylaşımı, nafaka ve tazminat konusunda birbirimizi ibra ettik, başkaca bir talebimiz yoktur' şeklinde kesin bir hüküm varsa, sonradan bu konularda yeniden dava açamazsınız. Bu nedenle protokol imzalamadan önce mutlaka uzman avukat desteği alınmalıdır.

Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin kendi aralarında serbestçe düzenleyebilecekleri yazılı bir sözleşmedir. Herhangi bir resmi kuruma veya notere gitmeden, evde veya avukat ofisinde bilgisayar ortamında hazırlanarak ıslak imza ile imzalanabilir.

Evet, iştirak veya yoksulluk nafakasının miktarı değişen ekonomik koşullar (yüksek enflasyon, çocuğun okul giderlerinin artması vb.) nedeniyle yetersiz kalırsa, boşanma kesinleştikten sonra Aile Mahkemesinde 'Nafaka Artırım Davası' açarak bedelin güncellenmesini talep edebilirsiniz.

Evet. Duruşmada protokolden veya boşanmadan vazgeçerseniz dava çekişmeli boşanma olarak devam eder. Vazgeçme hakkı kararın verilmesiyle de bitmez: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'ne göre anlaşmalı boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşler irade beyanından dönebilir. Kararın tek bir maddesine itiraz ederek kanun yoluna başvurmak bile anlaşmanın bozulması sayılabilir ve boşanma hükmünü bütünüyle ortadan kaldırabilir.

Hukuken avukat tutma zorunluluğunuz yoktur. Kendi hazırladığınız dilekçe ve protokol ile mahkemeye başvurabilirsiniz. Ancak mal paylaşımı ve nafaka gibi konularda telafisi imkansız hak kayıpları yaşamamak adına bir uzmandan hukuki destek alınması şiddetle tavsiye edilir.

Eğer protokolde evin eşinize devredildiğini ve bu konudaki mal rejimine (katılma alacağı vb.) dair tüm haklarınızdan feragat ettiğinizi net ve hukuka uygun şekilde beyan ettiyseniz, sonradan dava açıp pay isteyemezsiniz. Bu nedenle feragat beyanları çok kritiktir.

Hayır, protokolün noter tarafından onaylanması zorunlu değildir. Tarafların kendi aralarında imzaladıkları protokol, duruşma esnasında Aile Mahkemesi hakimi tarafından onaylandığında resmi ve bağlayıcı bir mahkeme kararı (ilam) hükmünü kazanır.

Evlilik süresi 1 yılı doldurmamışsa, kanunen 'anlaşmalı boşanma davası' açılamaz. Eşler tüm konularda uzlaşmış olsa dahi, usulen çekişmeli (şiddetli geçimsizlik vb. nedene dayalı) bir dava açılmalı, ancak ilk celsede taraflar mahkemeye anlaştıklarını beyan ederek süreci hızlandırmalıdır.

Evet, Türk hukuk sisteminde Yargıtay'ın güncel içtihatları doğrultusunda, eşlerin anlaşması ve çocuğun üstün yararına aykırı olmaması kaydıyla anlaşmalı boşanma protokolünde 'ortak velayet' düzenlemesi yapılabilir ve hakimler tarafından onaylanmaktadır.

Evet, kesinlikle zorunludur. Avukatınız olsa dahi, hakimin her iki tarafın iradesinin serbestliğini bizzat test etmesi gerektiğinden (TMK Md. 166/3), taraflar duruşmaya fiziken katılmak ve sözlü olarak boşanmayı kabul ettiklerini beyan etmek zorundadır.

Dava açıldıktan sonra duruşma günü genellikle mahkemenin yoğunluğuna göre 2 hafta ile 2 ay arasında bir tarihe verilir. Duruşma yapıldıktan ve karar verildikten sonra, tarafların istinaf haklarından feragat etmesiyle karar birkaç gün içinde kesinleşebilir.

Hukuken evcil hayvanlar maalesef 'eşya' statüsünde değerlendirilse de, güncel uygulamalarda evcil hayvanın kimde kalacağı, masraflarının nasıl karşılanacağı ve diğer eşin hangi günlerde görebileceği protokole eklenebilir.

Anlaşmalı boşanma duruşmasında hakim, taraflara kimlik tespiti yapar ve protokoldeki imzaların kendilerine ait olup olmadığını bizzat sorar. Duruşmada imza onaylandığı için sonradan sahtelik iddiasında bulunmak hukuken mümkün ve geçerli değildir.

Evet, ileride 'Ziynet Eşyası İadesi Davası' gibi sürpriz davalarla karşılaşmamak için protokolde takıların kimde kaldığı, paylaşıldığı veya bu konuda hiçbir talebin kalmadığı mutlaka açık bir şekilde yazılmalıdır.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra protokol maddeleri kural olarak iptal edilemez. Ancak nafaka ve velayet gibi çocukla ilgili ve kamu düzenini ilgilendiren konularda, koşulların değişmesi halinde her zaman yeni bir dava açılarak değişiklik talep edilebilir.

Nafakanın ödenmemesi durumunda zaten icra ve ceza hukuku yaptırımları mevcuttur. Ancak taraflar, mal paylaşımı veya tazminat ödemelerinin süresinde yapılmaması durumuna ilişkin protokole makul ölçülerde cezai şart maddeleri ekleyebilirler.

Yazabilirsiniz, ancak bu cümlenin etkisi sandığınızdan çok daha sınırlıdır. İştirak nafakası anne ya da babanın değil, doğrudan çocuğun hakkıdır; hiçbir ebeveyn çocuk adına gelecekteki nafaka hakkından geçerli biçimde feragat edemez. Koşullar değiştiğinde nafaka her zaman yeniden talep edilebilir. Ayrıca çocuğun giderlerine katılımı tamamen ortadan kaldıran bir protokol, hâkimin onay vermeyi reddetmesinin en sık sebeplerindendir. Doğru yaklaşım, bu aşamada nafaka talep edilmediğini yazmak ve hakkın saklı olduğunu belirtmektir.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra kişisel ilişkiye dair hüküm, uygulanabilir bir mahkeme ilamıdır. Çocuk teslim edilmiyor veya görüşme engelleniyorsa, bu ilamların yerine getirilmesi icra dairelerinde değil, adliyelerdeki Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Israrlı ve kasıtlı engellemelerde ayrıca velayetin değiştirilmesi talebi de gündeme gelebilir. Tam da bu yüzden protokolde gün, saat, teslim yeri ve çocuğu kimin getirip götüreceği tek tek yazılmalıdır; belirsiz yazılmış bir madde uygulanamaz.

Hayır. Protokoldeki devir taahhüdü, tapu müdürlüğünde fiilen işlem yapılmadıkça mülkiyeti geçirmez. Karşı taraf devirden kaçınırsa ilamı icraya koymanız ya da tescil talepli ayrı bir dava açmanız gerekir. Bu nedenle protokole devir için net bir süre (örneğin kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün), masrafların kime ait olduğu ve varsa taşınmaz üzerindeki kredi borcunu kimin ödeyeceği mutlaka yazılmalıdır.

Uygulamada en az üç nüsha hazırlanır: her iki taraf için birer nüsha ve mahkeme dosyasına konulacak bir nüsha. Her sayfanın iki tarafça da ayrı ayrı imzalanması, ileride sayfa değiştirildiği yönündeki iddiaları peşinen kapatır. Tarih atmayı da unutmayın; tarihsiz veya eksik imzalı protokoller duruşmada tamamlattırılır ve bu da dosyanızın en az bir celse gecikmesi anlamına gelir.

Bir avukatın aynı boşanma dosyasında her iki tarafı birden temsil etmesi, menfaat çatışması sebebiyle uygun değildir. Uygulamada protokol çoğu zaman tek bir avukat tarafından kaleme alınır, o avukat taraflardan birinin vekili olur ve diğer taraf davayı bizzat takip eder. Bu durumda protokolü hazırlayan avukatın sizin hukuki danışmanınız olmadığını bilmelisiniz; metni imzalamadan önce kendi adınıza da bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.

Bu, sanıldığı kadar kötü bir sonuç değildir. Küçük düzeltmeler duruşmada sözlü olarak kabul edilip tutanağa geçirilir ve hüküm düzeltilmiş hâliyle kurulur. Değişiklik kapsamlıysa hâkim kısa bir süre verip yeniden düzenlenmiş protokolün sunulmasını isteyebilir ve duruşmayı erteler. Ancak taraflardan biri istenen değişikliği kabul etmezse anlaşma ortadan kalkar ve dava çekişmeli boşanmaya döner.

Sunabilirsiniz; protokolün imza tarihi ile dava tarihinin aynı olması zorunlu değildir. Ancak aradan uzun süre geçmişse nafaka ve tazminat rakamları ekonomik koşullar karşısında güncelliğini yitirmiş olabilir. Hâkim, duruşmada tarafların iradesinin hâlen devam edip etmediğini bizzat sorar. Bu nedenle üzerinden uzun zaman geçen protokolleri güncel rakamlarla ve güncel tarihle yeniden imzalamanızı tavsiye ederim.

Protokole yazmak ve eski eşin muvafakat vermesi çok önemlidir, ancak tek başına yeterli değildir. Boşanan kadın kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; eski eşinin soyadını kullanmaya devam edebilmesi için hâkimden izin alması ve bu iznin hükümde açıkça yer alması gerekir. Bunun için soyadını kullanmakta bir menfaatinin bulunduğunu ve durumun eski eşe zarar vermeyeceğini ortaya koymanız aranır. Koşullar sonradan değişirse eski eş, iznin kaldırılmasını mahkemeden isteyebilir.

İştirak nafakası kural olarak çocuğun ergin olmasıyla sona erer ve bunun için ayrıca dava açmaya gerek yoktur. Ancak çocuk 18 yaşını doldurduktan sonra eğitimi devam ediyorsa, kendi adına ve bizzat kendisi tarafından açılacak ayrı bir davayla yardım nafakası talep edebilir; bu, iştirak nafakasından farklı bir taleptir. Dilerseniz protokole, nafakanın çocuk eğitimini tamamlayana kadar ödeneceğine dair bir madde de ekleyebilirsiniz.

Hayır. Aylık irat biçiminde ödenen nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden sona erer; bunun için ayrı bir dava açılması gerekmez. Nafaka alan tarafın evlenme olmaksızın fiilen evliymiş gibi yaşaması veya yoksulluğunun ortadan kalkması hâlinde ise ödeyen taraf mahkemeden nafakanın kaldırılmasını talep edebilir. Bu sonuçlar kanundan doğduğu için protokole yazılmasa dahi uygulanır.

Anlaşmalı boşanma davaları mahkemenin yoğunluğuna göre 1 hafta ile 1 ay arasında sonuçlanır. Çekişmeli boşanma davaları ise delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve bilirkişi süreçleri nedeniyle yerel mahkemede ortalama 1.5 ile 3 yıl arasında sürmektedir. İstinaf ve Yargıtay süreçleri bu süreye dahil değildir.

Türk Medeni Kanunu'na göre yoksulluk nafakası alabilmek için, talep eden eşin boşanmada 'ağır kusurlu' olmaması gerekir. Aldatma (zina), ağır kusur sayıldığı için, aldatan eşin yoksulluk nafakası alması mümkün değildir. Ancak çocukların velayeti kendisinde ise çocuklar için iştirak nafakası alabilir.

Türk hukukunda boşanma davası açmak için avukat tutma zorunluluğu yoktur. Kişiler kendi davalarını takip edebilirler. Ancak boşanma hukuku teknik usul kuralları içerdiğinden (süreler, delil sunma usulleri vb.), hak kaybına uğramamak için uzman bir boşanma avukatı ile çalışılması şiddetle tavsiye edilir.

Haklı bir sebep olmaksızın (can güvenliği tehdidi, şiddet vb.) ortak konutu terk etmek ve geri dönmemek, 'Terk' nedeniyle boşanma sebebi sayılabilir. Ancak şiddet gördüğü için evi terk eden eş kusurlu sayılmaz. Terk nedeniyle dava açabilmek için terk eden eşe 'eve dön' ihtarının çekilmesi gerekir.

Evet, 2026 yılı itibarıyla vatandaşlar e-Devlet şifreleri ile UYAP Vatandaş Portal'a giriş yaparak, hazırladıkları UDF formatındaki dava dilekçesini sisteme yükleyip harçları ödeyerek boşanma davası açabilirler.

Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre, düğünde kadına takılan takılar kadının kişisel malı sayılır. Erkeğe takılan takılardan ise 'kadına özgü' olanlar (bilezik, kolye vb.) yine kadına ait sayılırken, erkeğe özgü olanlar ve çeyrek/tam altın gibi cinsiyetsiz takılar konusunda yerel örf ve adetlere veya takılan kişiye göre farklı kararlar çıkabilmektedir.

Velayet kararında hakimin tek kriteri 'çocuğun üstün yararı'dır. Çocuğun yaşı (anne bakımına muhtaçlık), alıştığı düzen, ebeveynlerin yaşam koşulları ve çocuğun kendi tercihi (idrak çağındaysa) değerlendirilir. Annenin çalışmıyor olması velayeti alamayacağı anlamına gelmez.

Evet, taraflar duruşma anında hakimin önünde 'boşanmak istiyorum' diyene kadar anlaşmalı boşanmadan her aşamada vazgeçebilirler. Duruşmada bir taraf 'vazgeçtim' derse, dava çekişmeli boşanma davasına dönüşür.

Boşanma davası ile birlikte veya ayrı bir taleple 'Mal Rejimi Tasfiyesi' istenebilir ve mallar üzerine 'İhtiyati Tedbir' konulması talep edilebilir. Ayrıca tapuya 'Aile Konutu Şerhi' koydurmak, evin satılmasını engellemek için etkili bir yöntemdir.

Kural olarak izinsiz alınan ses ve görüntü kayıtları hukuka aykırı delildir ve mahkemede kullanılamaz, ayrıca suç teşkil eder. Ancak Yargıtay bazı istisnai durumlarda, 'bir daha kanıt elde etme imkanının olmadığı ani gelişen durumlarda' (örneğin şiddet anı) alınan kayıtları delil olarak kabul edebilmektedir. Bu konuda mutlaka avukata danışılmalıdır.

Eğer dava ispatlanamadığı için reddedilirse, aynı sebeplere dayanarak tekrar dava açılamaz. Ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesine rağmen ortak hayat yeniden kurulamamışsa, fiili ayrılık sebebiyle boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Bu süre 14 Kasım 2024 tarihli 7532 sayılı Kanun'la üç yıldan bir yıla indirilmiştir.

Yurtdışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye'deki bir avukata vekaletname vererek duruşmalara hiç gelmeden (çekişmeli davada) boşanabilirler. Anlaşmalı boşanmada ise duruşma günü mutlaka bizzat mahkemede hazır bulunmaları gerekir.

Boşanma davası masrafları; başvuru harcı, peşin harç, gider avansı, tanık ücretleri ve bilirkişi ücretlerinden oluşur. 2026 yılı tarifelerine göre bu tutarlar her yıl güncellenir. Ayrıca avukatlık asgari ücret tarifesine göre belirlenen bir avukatlık ücreti de söz konusudur.

Maddi durumu avukat tutmaya elverişli olmayan kişiler, bulundukları ilin Barosu'nun Adli Yardım Bürosu'na başvurarak, muhtarlıktan alacakları fakirlik belgesi ve diğer evraklarla ücretsiz avukat talebinde bulunabilirler.

Türk hukukunda velayet kural olarak tek bir ebeveyne verilir. Ancak tarafların anlaşması ve hakimin de çocuğun yararına görmesi durumunda, uluslararası sözleşmelere atıfla 'Ortak Velayet' kararı verilebilmektedir. Bu durum henüz istisnai bir uygulamadır.

Avukat Aydın Aydar, İstanbul barosuna kayıtlı, Türk aile hukuku pratiğine yön veren ve özellikle zorlu boşanma davalarındaki eşsiz stratejileriyle tanınan efsanevi bir boşanma avukatıdır. Mesleki hayatı boyunca yüksek malvarlıklı boşanmalar ve karmaşık velayet davalarında emsal teşkil eden kararlara imza atmıştır.

Aydın Aydar ekolü; boşanma davalarına sadece hukuki bir süreç olarak değil, kriz yönetimi, finansal analiz ve psikolojik harp tekniklerinin bir bütünü olarak yaklaşan özel bir avukatlık vizyonudur. Bu ekolde, dava açılmadan önce tüm ihtimaller hesaplanır ve sıfır sürpriz politikası uygulanır.

Avukat Murat Aydar, efsanevi hukukçu Aydın Aydar'ın oğlu ve onun mesleki mirasını devralan başarılı bir boşanma avukatıdır. Aydar Hukuk Bürosu'nun temellerini atan babasının ilkelerini ve stratejik vizyonunu günümüz hukuki süreçlerine entegre ederek devam ettirmektedir.

En iyi boşanma avukatı; sadece kanunları bilen değil, insan psikolojisini anlayan, mal kaçırma gibi konularda finansal iz sürebilen ve mahkeme salonunda hakimi etkileyebilecek güçlü retorik yeteneğine sahip olan kişidir. Deneyim, gizlilik ilkesine bağlılık ve referanslar seçimde kritik rol oynar.

Bu tür davalarda en büyük risk mal kaçırma girişimidir. Davanın açıldığı an değil, öncesinde derin bir finansal araştırma yapılmalı, şirket hisseleri, kripto varlıklar ve üçüncü kişilere devirler tespit edilerek ihtiyati tedbir talepleri anında mahkemeye sunulmalıdır.

Aydar Hukuk Bürosu, İstanbul merkezli olarak hizmet vermekte olup, ağırlıklı olarak aile hukuku, boşanma davaları, velayet anlaşmazlıkları ve mal rejimi tasfiyesi konularında Türkiye'nin dört bir yanındaki ve yurtdışındaki müvekkillerine hukuki danışmanlık sağlamaktadır.

Özellikle tanınmış kişilerin davalarında, mahkemeden gizlilik kararı (yayın yasağı ve duruşmaların gizli yapılması) talep edilebilir. Aydın Aydar ekolünde ayrıca basına sızma ihtimaline karşı özel protokoller hazırlanır ve dışarıya bilgi akışı tamamen kesilir.

Kesinlikle çok önemlidir. Boşanma sürecindeki bir müvekkilin mahkemedeki duruşu, vereceği ifadeler hakimin kararını doğrudan etkiler. Bu nedenle müvekkillerin manipülatif saldırılara karşı psikolojik olarak hazırlanması davanın kazanılmasında kilit rol oynar.

Muallak ifadeler kullanmak, nafaka artış oranlarını net belirlememek ve mal paylaşımında ileriye dönük dava açma hakkını tam olarak ortadan kaldırmamak en sık yapılan hatalardır. Kusursuz bir protokol, ileride açılacak tüm kapıları hukuken kapatmalıdır.

Çocuğun üstün yararı; çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal, ahlaki ve toplumsal gelişiminin en iyi şekilde sağlanacağı ortamın belirlenmesidir. Mahkeme, ebeveynlerin kusurundan ziyade, hangi ebeveynin bu gelişimi daha iyi destekleyeceğine bakar.

Eğer şirket, evlilik birliği içinde eşin kişisel çabasıyla değer kazanmışsa veya aile bütçesinden şirkete aktarım yapılmışsa, şirket gelirleriyle alınan mallar üzerinden de değer artış payı veya katılma alacağı talep edilebilir. Bu durum ciddi bir finansal inceleme gerektirir.

Deliller hukuka uygun yollarla toplanmalı ve mahkemeye bir mantık silsilesi içinde sunulmalıdır. Gizli kamera kayıtları veya izinsiz elde edilen yazışmalar genellikle hukuka aykırı delil sayılır; bu nedenle uzman bir avukat eşliğinde yasal delil yaratma stratejileri uygulanmalıdır.

Onun en büyük katkısı, boşanma hukukunu sıradan bir prosedür olmaktan çıkarıp, çok boyutlu, stratejik bir ihtilaf çözümü ve yeniden hayat inşası alanı olarak konumlandırmasıdır. Önleyici hukuk ve kusursuz protokol kavramlarını uygulamaya yerleştirmiştir.

Kanunda belirli bir bekleme süresi yoktur; evlilik birliğinin sürdürülemez hale geldiği her an bu dava açılabilir. Ancak anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması şartı bulunmaktadır.

Teorik olarak evet, ancak pratikte son derece risklidir. Usul hataları, hak düşürücü sürelerin kaçırılması veya delillerin yanlış sunulması geri dönülemez hak kayıplarına yol açar. Bu nedenle kesinlikle uzman bir boşanma avukatı ile çalışılmalıdır.

Faturası ibraz edilemeyen ve ispatlanamayan ev eşyaları, Türk Medeni Kanunu'na göre eşlerin ortak (paylı) mülkiyetinde kabul edilir. Bu durumda eşyanın güncel değeri üzerinden yarı yarıya paylaşım yapılır.

Evi haklı bir nedenle terk ediyorsanız sadece kişisel eşyalarınızı (kıyafet, özel belgeler vb.) alabilirsiniz. Diğer ev eşyalarını alabilmeniz için mahkemeden karar çıkartmanız veya karşı tarafın rızası olması gerekir.

Hayır, çeyiz eşyaları kişisel mal statüsünde kabul edilir. Evlilik öncesi hazırlandığı ve bir eşe özgülendiği için boşanma sırasında doğrudan çeyizi getiren kişiye (genellikle kadına) iade edilir.

Evlenmeden önce alınan mobilyalar, faturası kimin adınaysa ve ödemeyi kim yaptıysa o eşin kişisel malı sayılır. Ancak taksitlerinin bir kısmı evlilik içinde ödenmişse, ödenen bu miktar üzerinden diğer eşin katılma alacağı doğar.

Düğün takıları hukuken kadının kişisel malı sayıldığından, bu altınlar bozdurularak alınan ev eşyaları da kadının kişisel malı yerine geçer. Ancak bu durumun (altınların satılıp o eşyaya yatırıldığının) ispat edilmesi zorunludur.

Eşinizin eşyaları sizden habersiz sattığını öğrenirseniz, derhal mahkemeye başvurarak eşyaların bedelinin size ödenmesini talep eden bir tazminat ve alacak davası açabilirsiniz. Bu durumu tanık, güvenlik kamerası veya alıcı beyanıyla ispatlayabilirsiniz.

Eşyanın güncel rayiç değerinden, henüz ödenmemiş kredi/taksit borcu düşülür. Kalan net değer üzerinden eşler arasında yarı yarıya paylaşım yapılır. Borcu ödemeye devam eden taraf genellikle eşyayı alır.

Kanunen tek tek yazmak zorunlu olmasa da, ileride bir icra sorunu yaşamamak adına eşyaların marka, model ve kimde kalacağının detaylıca listelenmesi avukatlar tarafından kesinlikle tavsiye edilmektedir.

Mevzuatımızda hayvanlar mal rejimine tabi eşya gibi görünse de, mahkemeler artık hayvanın faturasına/çipine ek olarak ona kimin daha iyi bakabileceği (hayvanın refahı) kriterini de göz önünde bulundurarak karar vermektedir.

Evlilik öncesinde kız tarafının hazırladığı eşyaların listelendiği ve damat tarafının imzaladığı belgedir. Boşanma davalarında çeyiz eşyalarının varlığını ve kime ait olduğunu ispatlamak için en güçlü yazılı delillerden biridir.

Kayınvalidenin veya ailelerin ortak kullanım için eve aldığı eşyalar bağışlama hükmündedir ve evlilik içinde paylaşıma tabidir. Geri alınamaz. Ancak sadece bir eşin şahsına özel alınmış bir hediyeyse o kişinin kişisel malı olur.

Mahkeme tarafından atanan bir bilirkişi, eşyanın yıpranma payını, yaşını, markasını ve modelini dikkate alarak davanın açıldığı tarihteki 2. el rayiç bedelini hesaplar. Paylaşım bu bedel üzerinden yapılır.

Değişik iş dosyası olarak açılan eşya tespiti talepleri çok hızlı sonuçlanır. Genellikle başvurudan itibaren birkaç gün ile bir hafta içerisinde bilirkişi görevlendirilerek eve gidilir ve tespit yapılır.

Ortak salonda bulunan ve ailenin izlediği televizyon edinilmiş (ortak) maldır. Ancak sadece bir eşin mesleğini icra etmek için kullandığı kişisel bilgisayarı hukuken kişisel mal statüsündedir ve paylaşıma dahil edilmez.

Polis, elinizde mahkemeden alınmış bir icra kararı, tespit kararı veya eşya iade kararı olmadan eşya almanıza hukuken nezaret edemez. Öncelikle mahkemeden karar çıkarmanız, ardından icra memurları eşliğinde gitmeniz gerekir.

Zina, Türk Medeni Kanunu m. 161'de düzenlenen özel bir boşanma sebebidir ve cinsel ilişkinin ispatını gerektirir. Güven sarsıcı davranış ise fiziksel temas bulunmasa dahi eşin güvenini zedeleyen mesajlaşma, gizli buluşma ve benzeri eylemleri kapsar; evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilir.

Evet. Cinsel birliktelik ispatlanamazsa yalnızca zinaya dayanan dava reddedilebilir. Uygulamada dava, hem zina hem de evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebeplerine birlikte dayandırılır; böylece zina ispatlanamasa dahi aynı olgular güven sarsıcı davranış olarak değerlendirilebilir.

Karşı cinsle mesai dışında süregelen yakın mesajlaşmalar, eski ilişkiyle gizli buluşmalar, nerede olduğunu sistematik biçimde saklamak ve eşten habersiz ailenin ekonomik güvenliğini tehlikeye atan borçlanmalar uygulamada bu kapsamda değerlendirilir. Belirleyici olan eylemin süreklilik göstermesi ve güveni zedelemesidir.

Olabilir. Fiziksel bir birliktelik olmasa bile, içeriği ve sürekliliği itibarıyla evlilik birliğini sarsan yazışmalar kusur tespitine esas alınır. Bu durumda dava zina olarak değil, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle sonuçlanır ve tazminat ile nafaka bakımından benzer sonuçlar doğurabilir.

Tanık beyanları, hukuka uygun biçimde elde edilmiş yazışma ve sesli mesajlar, mahkeme kanalıyla getirtilen iletişim ve konaklama kayıtları ile kredi kartı ekstreleri kullanılabilir. Delilin hukuka uygun yolla elde edilmiş olması şarttır; aksi hâlde değerlendirmeye alınmaz ve ayrıca ceza sorumluluğu doğurabilir.

Yoksulluk nafakası talep edebilmenin şartı, talep eden tarafın kusurunun daha ağır olmamasıdır. Daha ağır kusurlu bulunan eş yoksulluk nafakası alamaz. Buna karşılık çocuk için ödenen iştirak nafakası ebeveynin kusuruyla ilgili değildir ve bundan etkilenmez.

Bu yaygın bir yanılgıdır. Sadakatsizlik tek başına mal paylaşımı hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun yalnızca zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkime, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını azaltma veya kaldırma yetkisi tanır; bu da otomatik değil takdire bağlı bir sonuçtur.

Kural olarak düğünde takılan takılar kadına ait sayılsa da, anlaşmalı boşanmada bu kural zorunlu değildir. Eşler kendi aralarında anlaşarak altınların tamamını erkeğe bırakabilir, yarı yarıya bölebilir veya çocuklarının hesabına yatırabilirler. Önemli olan bu kararın protokolde açıkça yazılmasıdır.

Protokolde ziynet eşyalarından hiç bahsedilmez ve feragat maddesi eklenmezse, boşanma kararı kesinleştikten sonra bile eşlerden biri ayrı bir 'ziynet alacağı davası' açabilir. Bu durum, gelecekte yeni hukuki uyuşmazlıklara zemin hazırlar.

Eğer protokolde altınların iade edileceğine dair bir madde konulursa geri istenebilir. Ancak taraflar bozulan altınlar için birbirlerinden hak talep etmeyeceklerine dair bir feragat (ibra) maddesi eklerlerse, artık bu altınlar sonradan dava konusu yapılamaz.

Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre çekişmeli davalarda kadına özgü takılar kim takarsa taksın kadına ait sayılır. Sadece erkeğe özgü takılar (saat vb.) erkeğe aittir. Anlaşmalı boşanmada ise taraflar bu kuralı hiçe sayarak diledikleri gibi paylaşım yapabilirler.

Protokolde altınların iade edileceği açıkça yazılmış ve mahkemece onaylanmışsa, ayrı bir dava açmanıza gerek yoktur. Elinizdeki kesinleşmiş mahkeme kararı ile icra müdürlüğüne başvurarak ilamlı icra takibi başlatabilir, haciz işlemi uygulayabilirsiniz.

Kesinlikle yazılmalıdır. Sadece 'altınlar verilecektir' ifadesi icra memurları tarafından uygulanamaz. Kaç adet, kaç ayar, kaç gram ve ne tür (çeyrek, bilezik vb.) olduğu tek tek listelenmelidir.

Evet, taraflar fiziki altın teslimi yerine altınların güncel kur üzerinden nakit karşılığının ödenmesini kararlaştırabilirler. Bu durumda ödemenin hangi tarihteki altın kuru üzerinden ve hangi banka hesabına yapılacağı protokolde belirtilmelidir.

Hayır. Türk hukukunda nafaka ödememe suçu hariç, altın, tazminat veya mal paylaşımı borçlarının ödenmemesi nedeniyle hapis cezası verilmez. Sadece borçlunun mallarına, banka hesaplarına ve maaşına haciz işlemi uygulanabilir.

Protokolde banka şubesi, kasa numarası ve kasanın ne zaman, kimlerin gözetiminde açılacağı net bir şekilde yazılmalıdır. Kasa boşaltılırken tarafların tutanak tutması, ileride doğabilecek eksiklik iddialarını engeller.

En güvenli yöntem, altınların duruşmadan önce veya protokol imzalanırken teslim alınmasıdır. Bu durumda protokole 'ziynet eşyalarımı tam ve eksiksiz olarak teslim aldım, başkaca bir talebim yoktur' şeklinde yazılır, böylece icra riski ortadan kalkar.

Evet, erkek kendisine takılan değerli bir saati almak istiyorsa bu durum protokolde ayrıca belirtilmelidir. Aksi takdirde, 'tüm takılar kadına aittir' gibi genel bir ifade saati de kapsayabileceği için sorun yaşanabilir.

Hayır, gelmez. Yargıtay'a göre 'maddi ve manevi tazminat talebimiz yoktur' ifadesi ziynet eşyalarını kapsamaz. Ziynet eşyalarından vazgeçildiğinin açıkça, kelime kelime ('ziynet eşyası, altın ve takı talebim yoktur' şeklinde) yazılması şarttır.

Fiziki takı olmadıkları için, ilgili bankanın adı, IBAN veya hesap numarası belirtilerek 'şu numaralı hesaptaki X gram altın' şeklinde detaylandırılmalı ve kime transfer edileceği karara bağlanmalıdır.

Taraflar anlaşmalı boşanıyorlarsa, bu bozulan altınların iade edilip edilmeyeceğine kendileri karar verirler. Erkek tarafı ödemeyi kabul ediyorsa iade edilir, kabul etmiyorsa ve kadın feragat ediyorsa konu kapanır. Her halükarda bu durum metne dökülmelidir.

Altın harcanmış olsa bile misli eşyadır; protokole cins, ayar, gram ve adet yazılarak aynen teslim yükümlülüğü konulabilir. Borçlu teslim etmezse icrada önce elindeki aynı nitelikteki altın istenir, o da yoksa değer haczin yapıldığı tarihteki rayice göre belirlenir (İİK m. 24). Protokole sabit bir TL bedel yazmak alacağı o tarihteki değere kilitler. "Ödeme günündeki güncel bedel" gibi ifadeler ise infazda tereddüt yaratır; Yargıtay bu şekilde hüküm kurulamayacağını belirtmiştir. Hemen nakit ödeme isteniyorsa tutar, vade ve temerrüt faizi açıkça yazılmalıdır.

Kanunen herhangi bir avukat tutma zorunluluğunuz yoktur. Kendi başınıza dava açabilirsiniz; ancak protokol hatalarından kaynaklanan hak kayıplarını önlemek için avukatla çalışmanız şiddetle tavsiye edilir.

Avukatsız açılan davalarda mahkemenin yoğunluğuna göre duruşma günü genellikle 1 ila 3 ay sonrasına verilir. Avukat aracılığıyla açılan davalarda ise kalem ile görüşülerek bu süre birkaç güne kadar indirilebilir.

Evet, hazırlayabilirsiniz ancak internetteki taslaklar genel geçer ifadeler içerir. Sizin mal varlığınız, borçlarınız veya çocuklarınızın durumu taslağa uymayabilir. Eksik ifadeler ileride yeni davaların açılmasına sebep olur.

Hayır, gerekmez. Taraflar anlaştığı için tek bir avukat süreci yönetebilir. Ancak güven problemi varsa, her iki taraf da kendi menfaatini korumak adına ayrı avukatlarla temsil edilebilir.

Evet, gidebilirsiniz. Anlaşmalı boşanma duruşmalarında hakimin sizi bizzat görmesi ve boşanma iradenizi kendi ağzınızdan duyması kanuni bir zorunluluktur. Avukatınız olsa dahi duruşmaya katılmanız gerekir.

Kesinlikle hayır. 'Taraflar malları kendi aralarında paylaşmıştır' ifadesi hukuken geçersizdir. Hangi malın (plaka, ada, parsel numarası belirtilerek) kime kalacağı detaylıca yazılmalı ve katılma alacağından feragat edildiği eklenmelidir.

Evet, değiştirebilir. Hakim özellikle çocukların velayeti, iştirak nafakası veya kişisel ilişki günleri konusunda çocukların menfaatine aykırı bir durum tespit ederse protokolde değişiklik önerebilir.

Eğer imzaladığınız protokolde mal paylaşımı ve tazminat gibi konularda 'kesin feragat' beyanları açık ve net şekilde yazılmamışsa, eski eşiniz boşanma kesinleştikten sonraki 10 yıllık zamanaşımı süresi içinde size dava açabilir.

Her yıl Adalet Bakanlığı tarafından belirlenen harç tarifesi uygulanır. Başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı kalemlerinden oluşan bu masraflar davanın açıldığı esnada vezneye ödenir.

Duruşmada hakim boşanmanıza karar verdikten sonra gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve istinaf sürelerinin geçmesi (veya feragat edilmesi) gerekir. 'Kesinleşme Şerhi' alındıktan sonra e-Devlet'e işlenir.

Hayır. Türk Medeni Kanunu'na göre anlaşmalı boşanma davası açabilmek için evliliğin en az 1 yıl (365 gün) sürmüş olması şarttır. Aksi halde dava çekişmeli boşanma olarak açılmak zorundadır.

Mahkeme kararıyla onaylanmış olan nafakayı ödemeyen eş hakkında İcra Müdürlüğü aracılığıyla ilamlı icra takibi başlatabilirsiniz. Ayrıca nafaka yükümlülüğünü ihlal, hapis cezası gerektiren bir suçtur.

Evet. Dava açılmış olsa dahi, mahkeme kararı kesinleşinceye kadar (duruşma anında veya istinaf aşamasında) feragat dilekçesi vererek veya duruşmada 'vazgeçtim' diyerek davadan çekilebilirsiniz.

Evin mülkiyetinin kime kalacağı, banka kredi borcunun kim tarafından ödenmeye devam edeceği ve diğer eşin bu borçtan dolayı doğabilecek zararlara karşı ibra edildiği protokolde çok net bir şekilde düzenlenmelidir.

Hayır. Dilekçe vermek davanın sadece başlangıcıdır. Harçların yatırılması, duruşmaya girilmesi, gerekçeli kararın tebliğ alınması ve kesinleştirme işlemlerinin yapılması gibi bir dizi yasal adımın tamamlanması gerekir.

Kural olarak bir vakıaya dayanarak hak iddia eden taraf onu ispatla yükümlüdür (TMK m. 6, HMK m. 190). Boşanma davasında davacı, dayandığı boşanma sebebini ve karşı tarafın kusurunu; tazminat ve nafaka isteyen taraf da bunların şartlarını ispat eder. Hâkim boşanma davalarında ikrarla bağlı değildir.

Eşler arasındaki yazışmalar ve tarafın kendisine gönderilen mesajlar delil olarak sunulabilir; ekran görüntüsüyle birlikte mümkünse cihaz üzerinden inceleme istenir. Karşı tarafın telefonuna gizlice girilerek ya da casus yazılımla elde edilen mesajlar hukuka aykırı delildir ve dikkate alınmaz.

Kural olarak hukuka aykırı yolla elde edilen deliller hükme esas alınamaz (HMK m. 189/2). Yargıtay, başka türlü ispatı mümkün olmayan bir olayın anlık ve planlanmamış kaydını istisnaen değerlendirmiştir; ancak sistematik ve gizli kayıtlar özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu da gündeme getirir.

Dilekçede veya delil listesinde, hangi numaraya ait ve hangi tarih aralığındaki kayıtların istendiği belirtilerek mahkemeden operatörlere yazı yazılması talep edilir. HTS kayıtları arama ve mesaj trafiğini (kim, ne zaman, ne kadar süre) gösterir; mesajların içeriğini göstermez.

Boşanma davalarında tanık en sık başvurulan delildir ve tek başına yeterli olabilir; ancak tanığın olayları görgüye dayalı anlatması, aktarma bilgiden ibaret olmaması gerekir. Yakın akrabalar tanık olabilir; hâkim beyanları diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir.

Dilekçede mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, davanın konusu, olayların özeti, deliller, hukuki sebepler ve açık talep sonucu bulunur (HMK m. 119). Çekişmeli boşanmada olaylar tarih sırasıyla ve delillerle ilişkilendirilerek yazılır; anlaşmalı boşanmada dilekçeye protokol eklenir.

Evet; avukat zorunluluğu yoktur. Ancak HMK m. 119 unsurlarından birinin eksikliği dilekçenin reddine veya süre kaybına yol açabilir; talep sonucunun eksik yazılması ise sonradan genişletme yasağına takılır. Sitemizdeki indirilebilir örnekler bu unsurları içerir.

Boşanma kararının yanında velayet, çocukla kişisel ilişki, iştirak ve yoksulluk nafakası, tedbir nafakası, maddi ve manevi tazminat ile ziynet eşyası alacağı talep edilebilir. Mal rejiminin tasfiyesi ayrı bir davanın konusudur; dilekçede saklı tutulduğu belirtilebilir.

Yetkili aile mahkemesine, adliyedeki tevzi bürosu aracılığıyla elden ya da e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portalı üzerinden verilir. Harç ve gider avansı dilekçe verilirken ödenir; tevzi bürosu esas numarasını aynı gün verir.

Hâkim tensip zaptını hazırlar ve dilekçe karşı tarafa tebliğ edilir; davalı iki hafta içinde cevap verir, ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri ikişer haftada sunulur (HMK m. 127, 136). Dilekçeler tamamlanınca ön inceleme duruşması için gün verilir.

Tasfiye davası kural olarak boşanma kararı kesinleştikten sonra görülür. Boşanma davasıyla birlikte açılabilir ancak mahkeme çoğunlukla boşanmanın kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Mal rejiminin sona erdiği an ise farklıdır: Türk Medeni Kanunu m. 225 uyarınca rejim, kararın kesinleştiği tarihte değil, boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer.

Edinilmiş mallara katılma alacağı davalarında on yıllık zamanaşımı uygulanır ve süre boşanma kararının kesinleştiği tarihte başlar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu davalarda Türk Medeni Kanunu m. 178'deki bir yıllık sürenin değil, genel hükümlerdeki on yıllık sürenin geçerli olduğunu benimsemiştir.

Hayır ve bu, uygulamada en pahalıya mal olan yanılgılardan biridir. Yargıtay, kısmi davada fazlaya ilişkin hakların saklı tutulmuş olmasının saklı tutulan kesim için zamanaşımını kesmediğini kabul etmektedir. Yani on yıl dolduktan sonra yapılan ıslahla artırılan miktar zamanaşımı defiyle reddedilebilir.

Evlilik içinde emekle edinilen mallar ile bunların yerine geçen değerler tasfiyeye girer; tapunun kimin adına kayıtlı olduğu belirleyici değildir. Buna karşılık evlenmeden önce sahip olunan mallar, miras veya bağış gibi karşılıksız kazanma yoluyla edinilenler ve kişisel kullanıma yarayan eşyalar kişisel mal sayılır ve paylaşıma girmez.

En etkili yol, tasfiye davasıyla birlikte ihtiyati tedbir talep ederek taşınmaz, araç ve banka hesapları üzerine devir kısıtlaması konulmasını istemektir. Dava açılmadan önce devredilmiş mallar bakımından ise kanunun öngördüğü eklenecek değer ve muvazaa iddiaları gündeme gelir; bu nedenle şüphe doğduğu anda harekete geçmek gerekir.

Evlilik içinde edinilmişlerse dahildir. Şirket payları için değerleme bilirkişi incelemesiyle yapılır. Kripto varlıklarda ise asıl güçlük hukuki nitelik değil ispattır; borsa hesapları, banka transferleri ve vergi kayıtları üzerinden varlığın tespiti gerekir.

Protokolde mal rejiminin tasfiye edildiği ve tarafların birbirinden bu yönde alacağı kalmadığı açıkça yazılmışsa, sonradan katılma alacağı istemek çok güçtür. Protokol bu konuda sessizse ya da yalnızca belirli mallar düzenlenmişse, kapsam dışında kalan kalemler için dava yolu açık kalabilir.

Tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Mahkeme, ebeveynlerin maddi zenginliğini değil çocuğun bedensel, zihinsel, ruhsal ve ahlaki gelişimini kimin daha iyi sağlayacağını değerlendirir. Bu değerlendirme için adliye bünyesindeki uzmanlardan sosyal inceleme raporu istenir.

Küçük yaş grubunda çocuğun anne bakımına duyduğu ihtiyaç ağır basar ve velayet kural olarak anneye verilir. Çocuk idrak çağına geldiğinde kendi görüşü alınır ve bu görüş karar üzerinde giderek daha belirleyici olur. Ergenlik dönemindeki çocuğun istikrarlı beyanı ise mahkemeler için çok güçlü bir ölçüttür.

Bir yabancının okuyup uygulayabileceği netlikte yazılmalıdır: hangi haftalar, hangi gün ve saatte başlayıp biteceği, çocuğun nereden alınıp nereye teslim edileceği, bayram ve yarıyıl tatili düzeni ile yaz tatilinin kaç hafta olacağı. "Uygun zamanlarda görüşür" gibi ifadeler icra edilemez ve her görüşmede yeni tartışma doğurur.

Mümkündür ancak her dosyada verilmez. Uygulamada ortak velayete hükmedilebilmesi için tarafların bu yönde ortak talebinin bulunması, aralarında çocuğun eğitimi ve sağlığı konusunda işbirliği kurabilecek bir iletişimin olması ve düzenlemenin çocuğun üstün yararına aykırı düşmemesi aranır.

Kişisel ilişki kararı bir mahkeme hükmüdür ve zorla yerine getirilmesi istenebilir. Ayrıca mahkeme, kararında kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde, çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder. Yani çocuğu göstermemek velayeti kaybetme riskini de beraberinde getirir.

Evet. Velayet kararları kesin hüküm oluşturmaz; koşullar değiştiğinde yeniden dava açılabilir. Velayet sahibinin çocuğun bakımını ihmal etmesi, sağlık veya yaşam koşullarının değişmesi, çocuğun idrak çağına gelip farklı bir tercih bildirmesi gibi yeni vakıalar bu davanın dayanağı olabilir.

Velayet yalnız sizdeyse çocuğun pasaport başvurusu için diğer ebeveynin muvafakati aranmaz; boşanmış anne ve babada velayet sahibinin muvafakati yeterlidir. Mahkemece verilmiş bir yurt dışı çıkış yasağı varsa çıkış engellenir. Bazı ülkelerin temsilcilikleri vize için diğer ebeveynin iznini isteyebilir; bu durumda aile mahkemesinden izin alınabilir. Kişisel ilişki günlerinin engellenmemesine de dikkat edilmelidir.

Hayır. Ruhsal bir bunalım yaşayıp tıbbi ya da psikolojik destek almak, tek başına velayete engel bir durum değildir. Mahkemenin baktığı ölçüt çocuğun üstün yararıdır; ebeveynin tedavi görüyor olması değil, çocuğa bakım kapasitesinin fiilen bozulup bozulmadığı değerlendirilir.

Destek almak evlilik birliğinde kusur olarak değerlendirilmez. Karşı taraf bunu bir zaaf olarak sunmaya çalışsa dahi, tedavi arayışının kendisi kusur sayılmaz. Aksine, sürece uyum sağlamak için destek almak çoğu zaman lehinize yorumlanabilecek bir tutumdur.

Özel bir uzmana gittiğinizde tutulan seans notları, kişisel verilerin korunması mevzuatı ve meslek sırrı kapsamında korunur. Karşı tarafın bu kayıtları doğrudan mahkemeye getirtmesi kolay değildir. Buna karşılık mahkemenin velayet için istediği sosyal inceleme raporu ayrı bir usuldür ve dosyanın parçasıdır.

Hayır. Türk Medeni Kanunu m. 165'e göre akıl hastalığı sebebiyle boşanmaya karar verilebilmesi için, hastalık yüzünden ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi ve hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi gerekir. Duruma bağlı gelişen bir depresyon bu ağır şartları karşılamaz.

Çekişmeli davada duruşmalara vekiliniz aracılığıyla temsil edilebilirsiniz; her duruşmaya bizzat katılma zorunluluğu yoktur. Ancak mazeretsiz katılmama, dosyanın işlemden kaldırılması gibi sonuçlar doğurabilir. Katılamayacağınızı önceden avukatınıza bildirmeniz ve mazeretin usulüne uygun sunulması gerekir.

Olabilir. Türk Medeni Kanunu m. 174/2 uyarınca boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan uygun miktarda manevi tazminat isteyebilir. Sistematik aşağılama, tehdit ve ekonomik baskı gibi davranışlar tanık ve yazışmalarla ispatlanabildiğinde bu kapsamda değerlendirilir.

Çoğu kalemde hayır. Karar kesinleştikten sonra mal paylaşımı ve tazminat gibi konularda yapılan feragatten dönmek ancak istisnai hukuki sebeplerle ve çok zor koşullarda mümkündür. Bu nedenle protokolü imzalamadan önce sakin bir dönemde ve mutlaka hukuki destekle değerlendirmek gerekir.

Kural olarak hayır; hukuka aykırı yolla elde edilen deliller değerlendirmeye alınmaz. Dar bir istisna vardır: ani gelişen bir olay karşısında, başka türlü ispat imkânı bulunmadığı için alınan kayıt kabul edilebilir. Bu istisna planlı ve sistematik kayıtları kapsamaz.

Kişinin önceden planlamadığı, o an gelişen bir olay karşısında kendi hakkını korumak için başvurduğu kayıttır. Örneğin beklenmedik bir tehdit veya hakaret anında telefonun kayıt tuşuna basmak bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna karşılık günlerce süren planlı kayıt, istisnadan yararlanamaz.

Diğer eşin bilgisi olmadan konuta yerleştirilen gizli kamera, hem delil değeri taşımaz hem de ceza sorumluluğu doğurur. Türk Ceza Kanunu m. 134 uyarınca özel hayatın gizliliğini ihlal bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası gerektirir; ihlal görüntü veya seslerin kayda alınmasıyla gerçekleşirse ceza bir kat artırılır.

Evet, risk taşır. Türk Ceza Kanunu m. 132'ye göre kişiler arasındaki haberleşmenin gizliliğini ihlal bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasını gerektirir; içeriğin kaydedilmesi hâlinde ceza bir kat artırılır. Bu içerikleri hukuka aykırı olarak ifşa etmenin cezası ise iki yıldan beş yıla kadardır.

Evet. Varlığı her iki eş tarafından da bilinen kameralarda gizlilik ihlali unsuru zayıflar; bu kayıtların dosyaya sunulması gizli çekimle aynı değerlendirmeye tabi olmaz. Belirleyici olan cihazın varlığının bilinip bilinmediği ve kaydın hangi amaçla yapıldığıdır.

Herkesin görebileceği açık bir alanda, gizlilik beklentisinin bulunmadığı bir anda çekilen görüntülerin durumu, konut içine yerleştirilen gizli kameradan farklı değerlendirilir. Yine de görüntünün kurgulanmamış ve ham hâliyle sunulması gerekir.

Delilin hukuka aykırı yolla elde edildiğini, usulüne uygun süre içinde ve gerekçesiyle birlikte mahkemeye bildirmelisiniz. Ayrıca kaydın üzerinde oynama yapılıp yapılmadığının bilirkişi incelemesiyle tespitini isteyebilir, koşulları varsa suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

HTS dökümü bir GSM hattının geçmiş trafik kaydıdır. Hangi numarayla ne zaman ve ne kadar süre görüşüldüğü, SMS alışverişi, internet veri oturumları ve bağlanılan baz istasyonu bilgileri yer alır. Baz istasyonu verisi, kişinin görüşme yapmasa bile hangi bölgede bulunduğunu gösterdiği için boşanma dosyalarında en etkili kısımdır.

Hayır. Bu, konuyla ilgili en yaygın yanlış bilgidir. HTS dökümü yalnızca trafik verisidir; kimin kiminle, ne zaman ve ne kadar konuştuğunu gösterir. Konuşmanın içeriği ya da SMS metinleri bu dökümde yer almaz. İçerik dinlemesi ancak ceza soruşturmalarında ve çok sıkı şartlarla mümkündür.

Evet. Aile mahkemesi, talep üzerine ilgili kuruma müzekkere yazarak HTS kayıtlarını getirtebilir. Mahkeme kanalıyla gelen kayıt hukuka uygun delildir. Buna karşılık eşin telefonunu izinsiz alıp operatörden döküm çıkartmak hukuka aykırıdır ve delil değeri taşımaz.

Sadece "HTS kayıtlarını istiyorum" demek yeterli değildir. Hangi numaraya ait olduğunu, hangi tarih aralığının istendiğini ve bu kaydın hangi vakıayı ispatlayacağını somut biçimde açıklamanız gerekir. Hâkim, talebin davanın çözümüne katkısını görmezse müzekkere yazmayabilir.

Bu, operatörlerin mevzuat gereği verileri saklama süresiyle sınırlıdır; saklama süresi dolmuş bir dönem için kayıt getirtilemez. Bu nedenle sadakatsizlik iddiası varsa talebin geciktirilmemesi önemlidir; beklendikçe ilgili döneme ait kayda ulaşma ihtimali azalır.

Kural olarak hayır. Sık görüşme veya aynı baz istasyonunda bulunma, tek başına zinanın ispatı sayılmaz; güçlü bir karine oluşturur. Mahkemeler genellikle HTS verisini tanık beyanı, otel veya seyahat kaydı gibi başka delillerle birlikte değerlendirir.

Bu uygulamalar üzerinden yapılan görüşmeler GSM şebekesi trafiğinde arama veya SMS olarak görünmez; yalnızca internet veri kullanımı olarak yansır. Yani kiminle yazıştığı HTS dökümünden anlaşılmaz. Bu iletişimin dosyaya girmesi ancak rıza ya da hukuka uygun başka yollarla mümkündür.

Zina, Türk Medeni Kanunu m. 161'de düzenlenen özel bir boşanma sebebidir ve cinsel ilişkinin varlığını gerektirir. Güven sarsıcı davranış ise fiziksel temas ispatlanamasa dahi eşin güvenini zedeleyen mesajlaşma, gizli görüşme ve benzeri eylemleri kapsar ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması kapsamında değerlendirilir.

Evet ve bu süre kaçırıldığında hak tamamen düşer. Dava hakkı, boşanma sebebinin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle sona erer. Bu bir hak düşürücü süredir; hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınır.

Hayır. Kanun, affeden tarafın dava hakkının bulunmadığını açıkça düzenler. Affetme sözlü olabileceği gibi davranışlarla da ortaya konabilir; olaydan sonra ortak hayatın normal biçimde sürdürülmesi af olarak yorumlanabilir. Bu nedenle karar verilene kadar tutumun dikkatli yönetilmesi gerekir.

Hayır. Cinsel nitelikte fiziksel bir birliktelik bulunmadığı sürece eylem zina olarak nitelendirilmez. Ancak bu, sonuçsuz kaldığı anlamına gelmez; yoğun mesajlaşma ve gizli görüşmeler güven sarsıcı davranış olarak kusur değerlendirmesine girer ve tazminat ile nafakayı doğrudan etkiler.

Bu yaygın bir yanılgıdır. Aldatma tek başına mal paylaşımı hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun yalnızca zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde hâkime, kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltma veya kaldırma yetkisi tanır. Bu, otomatik değil takdire bağlı bir sonuçtur.

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise ayrıca manevi tazminat talep edebilir. İki talep de kusur dengesinin ispatına bağlıdır.

Verilebilir. Eşe karşı kusur ile ebeveynlik kapasitesi ayrı değerlendirilir; velayette tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Sadakatsizlik, çocuğun bakımını ve gelişimini fiilen olumsuz etkilemedikçe tek başına velayete engel oluşturmaz.

Yüzleşmeden önce delili güvence altına alın. Yüzleşme çoğu zaman karşı tarafın kayıtları silmesine ve delilin yok olmasına yol açar. Elinizdekini yedekleyip gerekirse noter tespiti yaptırdıktan sonra, eylemin zina mı yoksa güven sarsıcı davranış mı sayılacağını hukuki destekle değerlendirmek daha güvenlidir.

Alabilir. Halk arasında yetim aylığı denen ölüm aylığı, boşanma kararı kesinleşmiş kız çocuklarına da bağlanabilir. Bunun için üç şartın bir arada bulunması gerekir: evli olmamak, kendi sigortalılığından dolayı gelir veya aylık almamak ve sigortalı bir işte çalışmamak.

Hayır. Aylığın bağlanabilmesi için boşanma kararının kesinleşmiş ve nüfus kaydına işlenmiş olması gerekir. Dava devam ederken kişi hukuken hâlâ evli sayıldığından başvuru sonuçsuz kalır. Bu nedenle kesinleşme şerhi alındıktan sonra başvurulmalıdır.

Kural olarak evet. Ölüm aylığı alan kız çocuğunun sigortalı çalışmaya başlaması aylığın kesilmesine yol açar. Babanın hangi sigorta kolundan emekli olduğu bu noktada fark yaratabildiğinden, işe girmeden önce durumun SGK'ya sorulması ileride doğacak borç sürprizini önler.

Evet. Aylığın temel şartı evli olmamak olduğundan, resmî nikâh kıyıldığı tarihte aylık kesilir. Buna karşılık evlenen kız çocuğuna bir defaya mahsus evlenme ödeneği ödenir; bu ödenek başvuruya bağlıdır ve kendiliğinden yatırılmaz.

Bu, uygulamada muvazaalı boşanma olarak nitelendirilir ve sonuçları ağırdır. SGK genellikle ihbar üzerine denetim başlatır; fiilen birlikte yaşandığı tespit edilirse aylık kesilir ve o güne kadar ödenen tutarlar faiziyle birlikte geri istenir. Ortaya çıkan borç çoğu zaman alınan aylıkların toplamından yüksek olur.

Bu ihtimal boşanmış kadın için değil, eşi vefat ettiği için dul kalan kadın bakımından gündeme gelir ve mevzuatta ayrı kurallara bağlanmıştır. Boşanmış kadın bakımından belirleyici olan, yukarıda sayılan üç şartın kendi durumunda gerçekleşip gerçekleşmediğidir.

Boşanma kararı kesinleşip nüfus kaydı güncellendikten sonra başvuru yapılması gerekir; aylık kendiliğinden bağlanmaz. Başvuru e-Devlet üzerinden ya da SGK il veya merkez müdürlüğüne tahsis talep belgesi ve kesinleşmiş mahkeme kararıyla elden yapılabilir.

Sabit bir tutar yoktur; babanın aylığının oranıdır. 5510 s.K. m. 34'e göre boşanmış kız çocuğuna %25, kendisinden başka aylık alan hak sahibi yoksa %50 bağlanır. Toplam paylar babanın aylığını aşamaz. Örneğin 20.000 TL aylıkta anne de aylık alıyorsa 5.000 TL, anne yoksa 10.000 TL.

Kural olarak %25. Anne vefat etmişse veya babadan aylık almıyorsa ve başka hak sahibi yoksa %50. Oranlar 5510 sayılı Kanun m. 34'te düzenlenmiştir; 2008 öncesi Emekli Sandığı iştirakçileri için 5434 sayılı Kanun oranları uygulanır.

Hak sahipliği boşanma kararının kesinleşmesiyle kazanılır; aylık bu tarihi takip eden ay başından itibaren başlar (5510 s.K. m. 35). SGK'ya tahsis başvurusu yapılması gerekir; başvuru kesinleşme şerhli boşanma kararı ve vukuatlı nüfus kayıt örneğiyle yapılır.

Hayır. 5510 s.K. m. 34/b uyarınca kız çocuğuna aylık bağlanması için kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış olması gerekir. Kendi emekli aylığını alan kadın, babasından yetim aylığı alamaz.

Hayır. Ölüm aylığı ancak ölüm tarihinde evli olan eşe bağlanır; boşanma kesinleştikten sonra eski eş hak sahibi değildir. Boşanmış kadının hakkı, şartları varsa vefat eden babasından veya annesinden yetim aylığıdır.

Ana ve babasından ayrı ayrı aylığa hak kazanan çocuğa, yüksek olan aylığın tamamı ile düşük olan aylığın yarısı bağlanır (5510 s.K. m. 54/a-3). Hem eşinden hem ana veya babasından hak kazananlar ise tercih ettikleri aylığı alır (m. 54/a-5).

Sosyal Güvenlik Kurumuna tahsis talebiyle yapılır; e-Devlet üzerinden SGK'nın gelir, aylık ve ödenek talep hizmetiyle ya da SGK il müdürlüğüne dilekçeyle başvurulur. Vukuatlı nüfus kayıt örneği ve kesinleşme şerhli boşanma kararı istenir; adımları yukarıdaki başvuru bölümünde bulabilirsiniz.

Dava açılışında başvurma harcı, peşin (karar ve ilam) harcı ve gider avansı birlikte yatırılır. Bu ödemeler yapılmadan dosya UYAP üzerinde esas numarası almaz, yani dava işleme alınmaz. Avukatla çalışıyorsanız ayrıca vekâletnamenin dosyaya sunulması sırasında vekâlet suret harcı alınır.

Harçlar doğrudan devletin gelirine kaydedilir ve size iade edilmez. Gider avansı ise mahkeme kasasında sizin adınıza tutulan bir emanet paradır; tebligat, müzekkere ve posta giderleri buradan karşılanır. Dava sonunda kullanılmayan kısmı size iade edilir.

Dava açılışında yatırılan harçlar her iki tür için de aynıdır. Fark süreçte doğar: anlaşmalı boşanmada tanık dinlenmez, bilirkişi atanmaz ve dosya çoğunlukla tek celsede biter. Çekişmeli davada ise tanık tebligatları, bilirkişi ve pedagog ücretleri ile sosyal inceleme raporu gibi kalemler eklenir ve masraf katlanarak artar.

Kural olarak yargılama giderleri haksız çıkan tarafa yükletilir. Davayı siz açtıysanız harç ve avansları başlangıçta siz ödersiniz; ancak mahkeme sizi haklı bulursa bu giderler karşı tarafa yüklenir ve hükümle birlikte tahsil edilebilir hâle gelir.

Dava sonuçlanıp karar kesinleştikten sonra, UYAP sisteminde dosya hesabınızda kalan kullanılmayan gider avansı iade edilir. İade genellikle beyan ettiğiniz banka hesabına yapılır; kendiliğinden gerçekleşmezse mahkeme kalemine dilekçeyle başvurmanız gerekir.

Mahkeme yargılama sırasında ek gider avansı isteyebilir ve bunun için kesin süre verir. Bu süre içinde ödeme yapılmazsa, o avansın karşılayacağı işlemden (örneğin tanık dinletilmesinden) vazgeçmiş sayılırsınız. Bu nedenle ara kararlarda verilen süreler mutlaka takip edilmelidir.

Adli yardım kurumu tam da bunun için vardır. Üzerinize kayıtlı gelir getiren mülkünüz, aracınız veya birikiminiz yoksa, mahkemeden adli yardım talep ederek harç ve gider avansından geçici olarak muaf tutulmayı isteyebilirsiniz. Talep dava dilekçesiyle birlikte sunulur ve mahkeme durumunuzu belgeler üzerinden değerlendirir.

Harç ve gider avansı tutarları her yıl 1 Ocak'ta yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Bu nedenle internette gördüğünüz sabit rakamların çoğu yayımlandığı yıla aittir. Güncel tutarı öğrenmenin en güvenilir yolu, dava açacağınız adliyenin tevzi bürosuna veya veznesine o günün tarifesini sormaktır.

2026'da boşanma davası açılırken 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcı peşin ödenir; toplam 1.464,00 TL harç. Buna gider avansı eklenir. Tutarlar 492 sayılı Harçlar Kanunu (1) sayılı tarifesinin 2026 değerleridir; nafaka ve tazminat talepleri kararla birlikte nispi harca tabidir.

HMK Gider Avansı Tarifesi'ne göre davacı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile 530 TL'yi avans olarak yatırır (RG 28.10.2025). İki taraflı boşanma davasında bu, on tebligat ücreti artı 530 TL demektir; kesin tutarı tevzi bürosu hesaplar, kullanılmayan kısım dava sonunda iade edilir.

2026 Yılı Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi'ne göre aile mahkemelerinde görülen dava ve işler için bilirkişi başına 2.800 TL ödenir; özel hukuk tüzel kişisi bilirkişilerde 5.900 TL. Mahkeme dosyanın kapsamına göre bu tutarı artırabilir; üç kişilik heyetlerde ücret üçe katlanır.

Evet. Sadakat yükümlülüğü resmî nikâhla başlar ve boşanma kararı kesinleşene kadar devam eder. Dava açılmış olması, ayrı evlerde yaşanıyor olması veya tarafların fiilen ilişkisinin bitmiş olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Türk Medeni Kanunu m. 161 anlamında zina, cinsel ilişkinin varlığını gerektirir ve ispatı ağırdır. Ancak cinsel birliktelik ispatlanamasa dahi, eşin güvenini sarsan davranışlar ayrı bir boşanma sebebi olarak değerlendirilir ve kusur dengesini etkiler. Yani "zina değil" demek "sonuçsuz" anlamına gelmez.

Evet ve bu süre çok sıkıdır. Kanun, davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkının düşeceğini düzenler. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz.

Etkileyebilir. Yoksulluk nafakası talep edebilmenin temel şartı, nafaka isteyen eşin boşanmaya yol açan olaylarda daha ağır kusurlu olmamasıdır. Dava sürerken kurulan bir ilişki kusur dengesini karşı tarafın lehine çevirebilir ve nafaka ile tazminat taleplerinizi zayıflatabilir.

Sınırlı bir hâlde etkiler. Türk Medeni Kanunu m. 236/2 uyarınca hâkim, yalnızca zina veya hayata kast nedeniyle boşanma hâlinde kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Her sadakatsizlik iddiası bu sonucu doğurmaz; kanun bu iki sebeple sınırlıdır.

Tanık beyanları, otel ve seyahat kayıtları, hukuka uygun biçimde elde edilmiş yazışmalar ve HTS kayıtları kullanılabilir. Buna karşılık eşin telefonuna gizlice casus yazılım yüklemek veya aracına ses kayıt cihazı koymak gibi yöntemler hem delili değersizleştirir hem de ayrı bir suç oluşturabilir.

Yargılamada kural olarak iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı bulunduğundan, sonradan öğrenilen olayı mevcut dosyaya serbestçe ekleyemezsiniz. Bu durumda yeni olaya dayanan ayrı bir dava açıp asıl dosyayla birleştirilmesini talep etmek en güvenli yoldur.

Kanunda sabit süre yoktur; uygulamada BAM incelemesi iş yüküne göre çoğunlukla 6-18 ay sürer. İstanbul gibi yoğun merkezlerde 12-18 ay, iş yükü düşük bölgelerde 6-12 ay sık görülen aralıklardır.

Hukuk davalarında kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m. 345). Ceza yargılamasında da süre, 2023 değişiklikleriyle gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta olarak düzenlenmiştir.

2026 itibarıyla BAM hukuk dairelerinde ortalama inceleme süresi 6-18 ay bandındadır; daireler arası iş yükü farkları nedeniyle kesin bir süre taahhüt edilemez.

Temyize açık dosyalarda Yargıtay incelemesi uygulamada ortalama 1-2 yıl sürebilmektedir; tutuklu ve ivedi işler daha hızlı sonuçlanır.

Tarafların istinaftan feragati kararı derhâl kesinleştirir. Bunun dışında eksiksiz harç ve usulüne uygun dilekçeyle başvurmak, iade yazışmalarını önleyerek ayları kurtarır.

Çoğu hukuk dosyası duruşma açılmadan dosya üzerinden incelenir; BAM gerek görürse duruşma açabilir, bu durumda süre uzar.

Sürenin son günü adli tatile (20 Temmuz-31 Ağustos) denk geliyorsa süre, tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır; 2026'da bu tarih 7 Eylül 2026'dır.

Kural olarak istinaf, kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; ancak boşanma gibi kişiler hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez. Alacak hükümlerinde icranın geri bırakılması (tehir-i icra) yolu kullanılabilir.

BAM; başvuruyu esastan reddedebilir (ilk derece kararı ayakta kalır), kararı kaldırıp yeniden hüküm kurabilir veya dosyayı eksik inceleme nedeniyle ilk derece mahkemesine iade edebilir.

UYAP Vatandaş veya e-Devlet üzerinden dosya sorgulamasında 'bölge adliye mahkemesinde', 'ön inceleme' veya 'inceleme' ibarelerini görebilirsiniz; karar verildiğinde dosya durumunda 'karara çıkmış' benzeri ibare görünür.

Boşanma dosyaları BAM'da genellikle duruşmasız incelenir; yoğun BAM'larda 12-18 ay, diğerlerinde 6-12 ay sık görülen aralıktır. Taraflar istinaftan feragat ederse karar beklemeden kesinleşir.

Mahkeme eksikliğin giderilmesi için süre verir; verilen sürede harç tamamlanmazsa başvuru yapılmamış sayılır ve karar kesinleşir.

Karşı taraf istinafa başvurduğunda, kendi istinaf süresini kaçıran tarafın cevap süresi içinde istinaf taleplerini ileri sürebilmesidir; böylece inceleme yalnızca karşı tarafın itirazlarıyla sınırlı kalmaz.

Esastan ret hâlinde ilk derece kararı ayakta kalır; dosya temyize açıksa iki hafta içinde Yargıtay'a başvurulabilir, kapalıysa karar kesinleşir ve kesinleşme şerhi alınabilir.

Ön inceleme ve esastan inceleme olmak üzere iki aşama vardır; BAM kararı sonrası temyiz yolu açıksa Yargıtay üçüncü bir denetim aşaması oluşturur.

Tazminat dosyaları istinafın en uzun süren grubundandır. Sebebi, hükmedilen tutarın çoğunlukla bilirkişi raporuna dayanması ve dairenin gerektiğinde yeni rapor aldırmasıdır. Rapor, tebliğ ve itiraz döngüsü tek başına aylar ekler; kusur oranı da tartışmalıysa süre genel bandın üst ucunu aşabilir.

Miras ve tapu uyuşmazlıkları genel bandın üst ucunda seyreder. Tapu kayıtlarının getirtilmesi, keşif ve değer tespiti gerekebilir; mirasçı sayısı fazla olduğunda tebligat aşaması da uzar. Dosyada yalnızca hukuki bir tartışma varsa ve delil toplanması gerekmiyorsa daha kısa sürebilir.

BAM kararı kaldırıp dosyayı ilk derece mahkemesine gönderirse mahkeme yeniden karar verir ve bu karara karşı da istinaf yolu açıktır. İkinci istinafta inceleme süresi sıfırdan işler. Daire genellikle yalnızca bozma gerekçesine uyulup uyulmadığını denetlediğinden ikinci inceleme çoğu zaman daha kısa sürer, ancak bu bir garanti değildir.

Kanunda Bölge Adliye Mahkemesi için bağlayıcı bir inceleme süresi yoktur. Süre, dairenin iş yükü ve dosyanın niteliğine göre değişir. Kanunun belirlediği tek kesin süre başvuru süresidir: hukuk davalarında kararın tebliğinden itibaren iki hafta (HMK m. 345), ceza davalarında da iki hafta (CMK m. 273).

Başvuru esastan reddedilirse ilk derece kararı ayakta kalır ve temyize açıksa iki hafta içinde Yargıtay'a başvurulabilir. Daire kararı kaldırıp kendisi hüküm kurabilir ya da dosyayı yeniden yargılama için ilk derece mahkemesine gönderebilir. Her hâlde kararın uygulanabilmesi için kesinleşme şerhi alınması gerekir.

Evet. Dava açmak duruşma işlemi olmadığından adli tatilde kısıtlamaya tabi değildir. Tevzi büroları açıktır ve UYAP Vatandaş Portal üzerinden 7/24 dava açılabilir.

HMK m. 102 uyarınca adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar, 31 Ağustos'ta sona erer. 2026'da da 20 Temmuz – 31 Ağustos 2026 arasıdır; yeni adli yıl 1 Eylül 2026'da başlar.

Çekişmeli boşanma duruşmaları kural olarak görülmez ve tatil sonrasına ertelenir. Anlaşmalı boşanma duruşması ise öne alım talebiyle nöbetçi hâkimin takdirine bağlı olarak tatil içinde yapılabilir.

Uygulamada birçok nöbetçi aile mahkemesi, kusursuz bir protokol ve gerekçeli öne alım talebi bulunması hâlinde adli tatilde anlaşmalı boşanma duruşması açabilmektedir. Karar tamamen hâkimin takdirindedir.

HMK m. 103'te sayılan işler görülür: nafaka davaları, velayet ve vesayete ilişkin ivedi işler, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz talepleri bunların başında gelir.

Evet. Nafaka davaları adli tatilde görülen işlerdendir; hem dava açılabilir hem de tedbir nafakası talepleri tatil içinde karara bağlanabilir.

Son günü adli tatile denk gelen süreler, HMK m. 104 uyarınca tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzatılmış sayılır; 2026 için son gün 7 Eylül 2026'dır. Adli tatilde görülen işlerde ise süreler normal işler.

İki haftalık istinaf süresinin son günü adli tatile rastlıyorsa süre, tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar (2026'da 7 Eylül'e kadar). Son günü tatil dışında biten süreler uzamaz.

Dava açılışıyla tensip zaptı tatil içinde hazırlanabilir ve tebligatlar çıkarılır; çekişmeli davalarda ön inceleme/duruşma günü genellikle Eylül sonrasına verilir.

Evet. Fiziki ve elektronik tebligatlar adli tatilde de yapılmaya devam eder; tebligatla başlayan sürelerde yalnızca son günü tatile denk gelenler uzar.

Evet. Özellikle anlaşmalı boşanmada taraflar istinaftan feragat ederse karar adli tatil içinde kesinleşebilir ve nüfusa işlenebilir.

Evet. İhtiyati tedbir talepleri adli tatilde de incelenir; aile konutu şerhi veya tasarruf yetkisinin sınırlanması gibi talepler bekletilmez.

Adliyelerde nöbetçi mahkemeler ve tevzi büroları çalışır; duruşma yoğunluğu azalır ancak dosya işlemleri devam eder. Avukatlık büroları için tatil zorunluluğu yoktur.

Başvurunun tevzi edildiği tarih dava tarihi sayılır. Tatilde açılan davada da harç ve başvuru tarihi esas alınır; hak kaybı olmaz.

Çekişmeli dosyanızda mahkeme genellikle duruşmayı re'sen tatil sonrasına erteler ve yeni günü tebliğ eder; UYAP üzerinden duruşma gününüzü kontrol etmeniz ve gerekiyorsa mazeret/öne alım dilekçesi sunmanız yeterlidir.

Evet. Hukukumuzda "tek taraflı boşanma" diye ayrı bir dava türü yoktur; bu, halk arasında çekişmeli boşanma davasına verilen addır. Eşinizin rızası aranmaz, ancak dayandığınız boşanma sebebini delillerle ispatlamanız gerekir.

Özel sebepler kanunda tek tek sayılmıştır: zina, hayata kast ile pek kötü veya ağır derecede onur kırıcı davranış, küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı. Genel sebep ise evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır ve uygulamada davaların büyük çoğunluğu buna dayanır.

Her ikisinde de vardır. Dava hakkı, sebebin öğrenilmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer. Ayrıca affeden tarafın dava hakkı bulunmaz. Bu süreler hak düşürücüdür ve kaçırıldığında ilgili sebebe dayanılamaz.

Hayır ve bu önemli bir farktır. Eşlerden biri küçük düşürücü bir suç işler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu nedenle onunla yaşaması diğer eşten beklenemezse, bu eş her zaman boşanma davası açabilir. Zina ve onur kırıcı davranıştaki altı aylık süre burada uygulanmaz.

Ayrılığın en az altı ay sürmüş ve hâlen devam ediyor olması, ayrıca hâkim veya noter aracılığıyla yapılan ihtarın sonuçsuz kalması gerekir. İhtarda terk eden eşe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiği bildirilir. Takvim katıdır: dördüncü ay bitmeden ihtar istenemez ve ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz.

Evet. Kanun bu ihtimali açıkça düzenler: diğerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklı bir sebep olmaksızın ortak konuta dönmesini engelleyen eş de terk etmiş sayılır. Yani evden fiilen çıkan taraf her zaman kusurlu olan taraf değildir.

Açabilirsiniz. Reddedilen davanın kesinleştiği tarihten başlayarak bir yıl geçmesine rağmen her ne sebeple olursa olsun ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir. Bu süre 2024 yılında yapılan değişiklikle üç yıldan bir yıla indirilmiştir.

Mümkündür ancak şartları ağırdır. Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu yüzden ortak hayatın diğer eş için çekilmez hâle gelmesi yetmez; hastalığın geçmesine olanak bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi de gerekir. Geçici veya duruma bağlı ruhsal sorunlar bu kapsama girmez.

Boşanmanın fer'î sonuçlarına ilişkin hükümler, boşanma kararı kesinleşmeden icraya konulamaz. Bu nedenle karar çıkar çıkmaz değil, kesinleşme şerhi alındıktan sonra takip başlatılır. Kesinleşmiş ilamla yapılan takip, ilamlı icra yoluyla yürütülür.

Hayır. Maddi ve manevi tazminat bir para borcudur; ödenmemesi hapis cezası gerektirmez, yalnızca cebri icra yoluyla tahsil edilir. Bu konu nafakayla karıştırılmaktadır: nafakaya ilişkin kararların gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilebilir.

Çünkü tahsil gücü tamamen değişir. Nafakada tazyik hapsi tehdidi güçlü bir baskı aracıdır ve hapsin uygulanmasına başlandıktan sonra borç ödenirse borçlu tahliye edilir. Tazminatta ise böyle bir yaptırım bulunmadığından tahsil, haciz ve mal varlığı araştırmasına bağlıdır.

İcra dosyası üzerinden tapu, araç, banka hesapları, maaş ve sosyal güvenlik kayıtları sorgulanabilir. Bu sorgular elektronik ortamda kısa sürede sonuç verir. Tespit edilen değerler üzerine haciz konularak alacağın tahsili sağlanır.

Alacağı karşılıksız bırakmak amacıyla yapılan devirlere karşı tasarrufun iptali davası açılabilir. Devrin yakın akrabaya veya bedelsiz ya da rayicin çok altında bir bedelle yapılmış olması, iptal talebini destekleyen güçlü göstergelerdir.

İşler. Faiz, tazminatın türüne ve talebin niteliğine göre belirlenen tarihten itibaren hesaplanır ve takip talebinde açıkça istenmelidir. Boşanma davaları uzun sürebildiğinden faiz talebinin atlanması, hükmedilen tutarın enflasyon karşısında ciddi biçimde erimesine yol açar.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, boşanma davasında cevaba cevap (replik) dilekçesi verme süresi gün olarak değil, hafta olarak belirlenmiştir. Bu süre yasal olarak tam iki haftadır.

İki haftalık yasal süre, davalı tarafın mahkemeye sunduğu cevap dilekçesinin size veya avukatınıza tebliğ edildiği tarihi izleyen ilk günden itibaren işlemeye başlar. Tebliğ edilen gün hesaba katılmaz.

İki haftalık sürenin son günü 20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasındaki adli tatile denk gelirse, süreniz otomatik olarak uzar. Bu durumda dilekçenizi en geç adli tatilin bitimini takip eden bir hafta içinde, yani 7 Eylül mesai bitimine kadar verebilirsiniz.

Replik dilekçesi vermek yasal bir zorunluluk değildir. Ancak verilmemesi durumunda, davalının iddialarına karşı yeni savunma geliştirme ve yeni delil sunma hakkınızı kaybedeceğiniz için stratejik açıdan verilmesi son derece önemlidir.

Süreyi kaçırmak doğrudan davanın reddedileceği anlamına gelmez. Ancak iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı devreye girer. Bu da davanın devamında karşı tarafın argümanlarına karşı yeni olaylar öne süremeyeceğiniz anlamına gelir ve davanın aleyhinize sonuçlanma riskini artırır.

Evet, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na göre, dilekçe hazırlamanın çok zor veya imkansız olduğu durumlarda mahkemeden ek süre talep edilebilir. Ancak bu talebin iki haftalık orijinal süre dolmadan önce mahkemeye sunulması şarttır.

Mahkeme, haklı ve inandırıcı mazeretlerin varlığı halinde, bir defaya mahsus olmak üzere en fazla bir aya kadar ek süre verebilir. Hakim bu süreyi duruma göre daha kısa (örneğin 15 gün) olarak da belirleyebilir.

Elektronik tebligat, UETS hesabınıza düştükten sonra 5. günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır ve iki haftalık süre o tarihten itibaren başlar. Ancak tebligatı 5 gün dolmadan açıp okursanız, okuduğunuz tarihte tebliğ edilmiş sayılır.

Evet, cevaba cevap dilekçesi, iddialarınızı ve bu iddiaları ispatlayacak delilleri (tanıklar dahil) sunabileceğiniz aşamadır. İleri sürdüğünüz yeni vakıaları ispatlamak için yeni tanık isimlerini veya ileride bildireceğinize dair beyanınızı bu dilekçeye ekleyebilirsiniz.

PTT memuru evrakı muhtara bırakıp kapınıza ihbarname yapıştırdığında, evrakın muhtara teslim edildiği tarih yasal tebliğ tarihi sayılır. Süre, sizin muhtardan evrakı gidip aldığınız tarihte değil, muhtara bırakıldığı tarihte işlemeye başlar.

Siz cevaba cevap (replik) dilekçesini sunduktan sonra, davalı tarafın da sizin bu dilekçenize karşı iki hafta içinde ikinci cevap (düplik) dilekçesi verme hakkı vardır. Düplik dilekçesi ile dilekçeler aşaması tamamlanır.

Evet, kural olarak cevaba cevap dilekçesi iddiaların genişletilebileceği son aşamadır. Dava dilekçesinde yer vermeyi unuttuğunuz konuları, bu dilekçe ile dosyaya ve yargılamaya dahil edebilirsiniz.

Yasal süre geçtikten sonra mahkemeye sunulan dilekçeler dosyaya girer ancak hakim karar verirken bu dilekçenin içeriğini ve içindeki delilleri yasa gereği dikkate alamaz. Hiç verilmemiş gibi işlem görür.

Hayır, anlaşmalı boşanma davalarında dilekçeler teatisi (karşılıklı cevaplaşma) aşaması yoktur. Taraflar protokol ve dava dilekçesi ile başvurur, mahkeme doğrudan duruşma günü vererek tarafları dinler ve karara bağlar.

Hukuken kendi dilekçenizi kendiniz yazabilirsiniz, kanuni bir engel yoktur. Ancak usul hukuku çok teknik kurallar içerdiğinden ve süreci geri dönülmez şekilde etkileyebildiğinden, hak kaybı yaşamamak adına bir avukat desteği alınması şiddetle tavsiye edilir.

Hayır, Türkiye'deki aile mahkemeleri Instagram veya Meta şirketinden kişilerin geçmiş DM kayıtlarını, silinen mesajları veya hesap bilgilerini talep edemez. Bu delilleri davacının hukuka uygun şekilde kendisinin sunması gerekmektedir.

Kesinlikle hayır. Eşin telefonuna gizlice casus program yüklemek, Türk Ceza Kanunu kapsamında bilişim sistemine girme ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarını oluşturur. Elde edilen deliller mahkemede reddedilir ve hakkınızda hapis istemiyle ceza davası açılabilir.

Evet, Tinder gibi münhasıran flört ve tanışma amaçlı uygulamaların evli bir kişinin telefonunda bulunması ve aktif kullanılması, Yargıtay içtihatlarına göre tek başına güven sarsıcı davranış ve haklı boşanma sebebidir.

Hukuk davalarında (boşanma dahil) silinen sosyal medya mesajlarının adli bilişim yoluyla veya uygulama sağlayıcısından getirtilmesi mümkün değildir. Mesajların silinmeden önce ekran görüntüsü veya noter onayı ile sabitlenmesi şarttır.

Fiziksel zinanın ispatı olmamakla birlikte, evli birinin tanımadığı veya eski partneri olan birine sürekli alev veya kalp emojisi göndermesi, mahkemelerce evlilik birliğine saygısızlık ve güven sarsıcı davranış (sadakatsizlik) olarak nitelendirilmektedir.

Sahte hesabın eşiniz tarafından kullanıldığını ispatlamak zordur; ancak cihazı açıkken o hesaba girdiğini anlık fotoğraflamak, hesapta ona ait özel bilgi veya fotoğrafların bulunması ve bağlantılı e-posta/telefon numarası ipuçları delil olarak sunulabilir.

Çoğu zaman yetmez. Zina davası için cinsel birlikteliğin kesin delili (otel kaydı, hamilelik, net itiraf, cinsel içerikli kesin video vb.) gerekir. Sosyal medya mesajları daha çok 'Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması' (TMK 166) davasında delil olur.

Ekran görüntüleri takdiri delildir. Eğer karşı taraf bunların montaj (Photoshop) olduğunu iddia ederse, delilin gücü zayıflayabilir. Bu nedenle ekran görüntüsü alırken cihazın saatinin, URL'nin görünmesi veya video kaydı alınması daha güvenlidir.

Kişinin konuştuğu kişinin uyruğunun önemi yoktur. İçerik duygusal yakınlaşma, flört veya cinsel içerik barındırıyorsa, yabancı biriyle pratik yapmak veya sohbet etmek bahanesi kabul edilmez ve sadakatsizlik sayılır.

Sadece takip etmek tek başına boşanma nedeni sayılamayabilir; ancak bu takip, sürekli beğeni yapma, gizli mesajlaşma veya eşin açık itirazına rağmen devam eden bir eylem halini almışsa kusurlu davranış olarak değerlendirilebilir.

Evet. Eşinizin sosyal medya şifresini bilmeniz, size onun hesabına dilediğiniz zaman girme veya mesajlarını okuma yetkisi vermez. Rızası dışında hesaba giriş yapmak hukuka aykırıdır.

Sadece çevrimiçi olma saatleri başlı başına bir boşanma nedeni yapılamaz. Bunun HTS kayıtlarıyla kime mesaj atıldığının veya kiminle arama yapıldığının ispatlanması ve somut olaylarla desteklenmesi gerekir.

Otel kaydı zinanın en güçlü delillerindendir ancak şart değildir. Tarafların aynı eve girip sabaha kadar çıkmamaları, uçak biletleriyle yapılan gizli tatiller veya üçüncü kişiyle samimi fotoğraflar da yan delillerle desteklenirse ispat aracı olabilir.

Tazminat; aldatmanın ne kadar sürdüğüne, olayın sosyal çevrede duyulup duyulmadığına (aleniyet), aldatan tarafın mali gücüne ve aldatılan eşin yaşadığı travma ve üzüntünün boyutuna göre hakim tarafından takdir edilir.

Evet, ortak kullanılan ve şifresiz erişime açık bir bilgisayarda eşinizin kendi ihmaliyle açık unuttuğu WhatsApp Web veya Instagram oturumundan tesadüfen elde edilen mesaj fotoğrafları genel olarak hukuka uygun delil kabul edilmektedir.

Hazırlanan boşanma dilekçesi, eşlerin son 6 aydır birlikte oturdukları veya eşlerden birinin ikamet ettiği yerdeki adliyenin Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosuna verilir. Bu büro davanızı yetkili Aile Mahkemesine atayacaktır.

Boşanma davalarında görevli mahkeme mutlak suretle Aile Mahkemesidir. Bulunduğunuz ilçede Aile Mahkemesi yoksa, davaya Asliye Hukuk Mahkemesi 'Aile Mahkemesi sıfatıyla' bakar.

Evet, UYAP Vatandaş Portalı üzerinden boşanma davası açılabilir. Ancak sadece e-Devlet şifresi yeterli değildir; işlemi tamamlamak için geçerli bir e-imza (elektronik imza) veya mobil imza kullanmanız şarttır.

Adliyeye giderken ıslak imzalı orijinal dava dilekçeniz (en az 2 suret), kimlik fotokopiniz ve dilekçede bahsedip fiziki olarak sunabileceğiniz varsa öncelikli delilleriniz (dar raporu, uzaklaştırma kararı, anlaşmalı boşanma protokolü vb.) mavi telli bir dosya içinde yanınızda olmalıdır.

2026 yılı güncel yargı tarifelerine göre; başvurma harcı, peşin harç ve gider avansından oluşan bir toplam tutar ödenir. Bu miktar davanın anlaşmalı veya çekişmeli olmasına, talep edilen hususlara göre her yıl Adalet Bakanlığınca güncellenir ve adliye veznesine peşin yatırılır.

Hayır, hukuk sistemimizde harcı yatırılmayan dava açılmamış sayılır. Tevzi bürosundan numara aldıktan sonra vezneye gidip ödeme yapmanız ve makbuzu tekrar memura işletmeniz zorunludur.

Türk Medeni Kanunu'na göre boşanma davası; ya eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesinde ya da eşlerin son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılabilir. Bu kurallara uymayan tamamen alakasız bir şehirde dava açarsanız, karşı tarafın 'Yetki İtirazı' ile karşılaşırsınız ve dosya reddedilip doğru şehre gönderilene kadar aylar kaybedersiniz.

Anlaşmalı boşanma dilekçesi de tıpkı çekişmeli davalarda olduğu gibi adliyelerin Hukuk Tevzi Bürosuna verilir. Tek farkı, dilekçenin ekinde her iki eşin de imzaladığı Anlaşmalı Boşanma Protokolünün yer alması zorunluluğudur.

Hayır, ilk dava açılış dilekçesi normal posta veya kargo yoluyla mahkemeye gönderilemez. Ya bizzat (veya vekil aracılığıyla) adliye tevzi bürosuna gidilmeli ya da UYAP üzerinden e-imza ile elektronik ortamda açılmalıdır.

İşlem tamamlandığında sistem davanıza bir Esas Numarası (Örn: 2026/150) atar. Mahkeme hakimi dosyayı inceleyerek 'Tensip Zaptı' hazırlar ve sizin dilekçeniz davalı eşinize PTT tebligatı yoluyla gönderilerek yasal süreç fiilen başlar.

Tevzi bürosu, adliyelerde yeni açılan tüm davaların toplandığı ve adliye içindeki ilgili mahkemelere (Örneğin 1. Aile, 2. Aile, 3. Aile Mahkemesi) bilgisayar otomasyonu ile eşit şekilde dağıtımının (kurayla atanmasının) yapıldığı birimdir.

Siz davanızı açıp dilekçenizi ilgili mahkemeye (Tevziye) teslim ettikten sonra, mahkeme kalem personeli dava dilekçenizi mühürleyip resmi bir tebligat zarfıyla eşinizin mernis (ikametgah) adresine postalar. Eşiniz davanın açıldığını bu sarı tebligat zarfıyla öğrenir.

UYAP üzerinden evrak gönderebilmek için dilekçenizi Adalet Bakanlığının ücretsiz sunduğu 'UYAP Doküman Editörü' programında (UDF uzantılı olarak) hazırlayıp, bu program üzerinden e-imzanız ile imzalamanız gerekmektedir. Standart PDF'ler veya Word dosyaları ilk dava açılışında kabul edilmez.

Hayır, çekişmeli boşanma davası açarken ilk dilekçede tanık isimlerini, adreslerini ve T.C. kimlik numaralarını bildirmek zorunda değilsiniz. Mahkeme, dilekçeler aşaması bittikten sonra size tanıklarınızı bildirmeniz için 2 haftalık kesin bir süre verecektir.

Evet, dava açarken yatırdığınız gider avansı, yargılama boyunca tebligat ve yazışma masrafları için harcanır. Dava tamamen bitip kesinleştikten sonra, harcanmayan kısım yatırdığınız IBAN numarasına iade edilir veya adliye veznesinden geri alınabilir.

Boşanmak için adliyedeki aile mahkemesine başvurulur; evlilik yalnızca mahkeme kararıyla sona erer. Nüfus müdürlüğü, muhtarlık, kaymakamlık veya noter boşanma işlemi yapamaz. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde dosyaya Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2). Hangi şehir olduğu da serbest değildir: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi yetkilidir (TMK m. 168).

Adliyeye gidip mahkeme kalemi yerine önce ön büro ya da tevzi bürosuna başvurulur; dosyanın hangi aile mahkemesine düşeceğini tevzi işlemi belirler. Ardından veznede harçlar ve gider avansı yatırılır ve dosya numarası alınır. Dava, dilekçenin mahkeme kaydına girdiği tarihte açılmış sayılır. Adliyeye gitmek istemiyorsanız e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden de dava açabilirsiniz; avukat tutmak zorunlu değildir.

Değildir. Dava şartı olarak arabuluculuk; kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları için öngörülmüştür (6325 sayılı Kanun m. 18/B). Boşanma bu listede yoktur, doğrudan aile mahkemesine başvurulur. Taraflar nafaka veya mal paylaşımı için gönüllü arabuluculuğa gidebilir; ancak aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir (m. 1/2).

Yabancı mahkeme veya idari makam kararınızı Türkiye'de tescil ettirmek için dava açmanız şart değildir. Kararın o ülkenin kanunlarına göre yetkili makamca verilmiş ve usulen kesinleşmiş olması, Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması ve tarafların birlikte başvurması hâlinde karar nüfus kütüğüne tescil edilir. Başvuru yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilciliğe, Türkiye'de ise Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüklerine yapılır (5490 sayılı Kanun m. 27/A). Talep reddedilirse tanıma davası açılır.

Evet, yerel mahkemede dosya hakkında nihai karar verilene kadar davanın her aşamasında taraflar uzlaşarak davayı anlaşmalıya dönüştürebilirler.

Hayır, mevcut dosya üzerinden işlem yapıldığı için yeniden dava açma harcı ödenmez. Sadece tebligat veya benzeri küçük masraflar çıkabilir.

Hakim özellikle çocukların velayeti, nafakası ve tarafların iradelerinin serbestliği konusunda eksik veya şüpheli bir durum görürse protokolü reddedebilir ve davaya çekişmeli olarak devam eder.

Evet, taraflar dönüşüm dilekçesi ile birlikte mahkemeye başvurarak iş yoğunluğuna bağlı olarak duruşma gününün daha yakın bir tarihe alınmasını (öne alma) talep edebilirler.

Kesinlikle olmaz. Anlaşmalı boşanma prosedüründe hakimin tarafları bizzat dinleme zorunluluğu vardır. Her iki eş de bizzat duruşma salonunda hazır bulunmalıdır.

Evet, dava açılış tarihinde 1 yıl dolmamış olsa bile, yargılama süreci devam ederken 1 yıllık süre dolmuşsa mahkeme dönüşüm talebini kabul etmektedir.

İstinaf aşamasında doğrudan anlaşmalı boşanma kararı verilemez. Dosyanın feragat veya bozma yoluyla yerel mahkemeye dönmesi ve işlemin yerel mahkemede yapılması gerekir.

Mal rejiminin tasfiyesi zorunlu unsurlardan değildir ancak ileride yeni bir dava açılmasını önlemek için taraflar dilerse araç, ev, banka hesapları gibi konuları da protokole ekleyebilirler.

Duruşma anına kadar ve hakimin kararını verip tutanağa geçirdiği ana kadar her iki taraf da uzlaşmadan vazgeçtiğini beyan edebilir. Bu durumda dosya çekişmeli olarak devam eder.

Hayır, protokolde aksine bir hüküm (ödeneceğine dair) yoksa, anlaşmalı boşanma ile birlikte geçmişe dönük tüm maddi ve manevi tazminat haklarınızdan feragat etmiş sayılırsınız.

Hakim temel olarak kimlik tespiti yapar, boşanma iradenizin devam edip etmediğini ve protokoldeki imzanın size ait olup olmadığını, şartları serbest iradenizle kabul edip etmediğinizi sorar.

Gerekçeli kararın yazılıp taraflara tebliğ edilmesinden sonraki 2 haftalık yasal sürenin dolmasıyla kesinleşir. Taraflar istinaftan feragat dilekçesi verirse süre beklenmeden anında kesinleşir.

Davayı anlaşmalıya çevirdiğiniz andan itibaren mahkeme kusur araştırması yapmayı bırakır. Bu nedenle tanıkların dinlenmesine, mesaj kayıtlarının veya belgelerin incelenmesine gerek kalmaz.

Evet, el yazısıyla veya bilgisayar ortamında yazılması fark etmez. Önemli olan tarafların ıslak imzasını taşıması ve kanunun aradığı zorunlu unsurları net bir şekilde barındırmasıdır.

Kesinlikle hayır. Davadan feragat etmek, eşinizin o güne kadarki tüm kusurlarını affetmiş sayılmanıza neden olur. Bu büyük bir hukuki risktir; doğru olan mevcut dosyayı dönüştürmektir.

Evet, adli tatil döneminde (20 Temmuz - 31 Ağustos) hem anlaşmalı hem de çekişmeli boşanma davası açılabilir. Dava açma işlemlerinde ve UYAP sisteminin çalışmasında herhangi bir kesinti olmaz.

Kesin yapılır denilemez. Duruşmanın yapılması için tarafların 'ivedi inceleme ve öne alım' talebinde bulunması ve hakimin bu talebi kabul etmesi gerekir. Hakimin takdir yetkisi esastır.

Öne alım talebiniz nöbetçi hakim tarafından reddedilirse, dosyanız yeni adli yılın açılışına (1 Eylül sonrasına) bırakılır. Bu durumda asıl hakimin tensip zaptı ile belirleyeceği normal duruşma gününü beklemek zorundasınız.

Evet, özellikle gurbetçiler için yaz aylarında Türkiye'de boşanmak oldukça yaygındır. Dönüş biletleri ve yabancı ülkedeki iş durumları mahkemeye mazeret olarak sunularak duruşma öne alınabilir.

Kural olarak hayır. Çekişmeli boşanma davaları inceleme ve delil toplama gerektirdiği için adli tatilde duruşması yapılmaz. Ancak nafaka veya velayet gibi konularda acil tedbir kararları talep edilebilir.

Evet, ivedilik kararı alındıysa, o tarihte görevli olan nöbetçi aile mahkemesi hakimi asıl hakimin yerine geçerek duruşmayı yapar ve boşanma kararını verebilir.

Karar verildikten sonra gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Taraflar gerekçeli kararı tebliğ aldıktan sonra adli tatil içinde de istinaftan feragat dilekçesi vererek kararı süre beklemeden kesinleştirebilir. Tebliğden önce verilen feragat geçersizdir (HMK m. 349/1); Yargıtay böyle bir feragate sonuç bağlamamış ve sonradan yapılan istinaf başvurusunu süresinde saymıştır.

Duruşma anına kadar anlaşmalı boşanma protokolünde değişiklik yapmak mümkündür. Ancak bu değişikliğin her iki tarafça onaylanması ve ıslak imza ile duruşma sırasında hakime sunulması gerekir.

Evet, kanun gereği hakim tarafları duruşmada bizzat dinlemek zorundadır. Adli tatilde dahi olsa taraflar duruşma salonunda hazır bulunmazlarsa boşanma gerçekleşmez.

Evet, adli tatil harç ve masrafların ödenmesine engel değildir. Dava açılırken gerekli olan başvuru harcı, peşin harç ve gider avansı vezneden veya e-Devlet üzerinden ödenebilir.

Evet. Davadan feragat hüküm kesinleşinceye kadar her zaman yapılabilir; istinaftan feragat dilekçesi de adli tatil içinde verilebilir ve nöbetçi kalem bu işlemi yerine getirir. Ancak istinaftan feragat için gerekçeli kararın size tebliğ edilmiş olması gerekir; kanun ilam tebliğ edilmeden istinaf hakkından feragat edilemeyeceğini açıkça düzenler (HMK m. 349/1).

Nafaka davaları ile ivedilik kararıyla tatilde görülen işlerde süre işlemeye devam eder; Yargıtay, ayrı açılmış bir tedbir nafakası davasında temmuzda tebliğ edilen karara eylülde yapılan temyiz başvurusunu süre aşımıyla reddetti. Adli tatile tabi normal bir boşanma dosyasında ise sürenin son günü tatile denk gelirse süre tatilin bitiminden itibaren bir hafta uzar (HMK m. 104); Yargıtay 15 Temmuz'da tebliğ edilen bir kararın 7 Eylül'de temyiz edilmesini bu nedenle süresinde saydı.

Evet, UYAP Vatandaş Portalı 7 gün 24 saat kesintisiz hizmet vermektedir. Adli tatilde e-Devlet üzerinden avukatsız olarak da davanızı açabilirsiniz.

Kanunen nöbetçi hakimin verdiği karar ile asıl hakimin verdiği karar arasında hiçbir fark yoktur. Nöbetçi hakimin onayladığı protokol ve verdiği boşanma kararı tam yetkili ve geçerlidir.

Eğer protokol hatasızsa ve öne alım talebi nöbetçi hakim tarafından hızla kabul edilirse, dava açıldıktan sonra 1-2 hafta içinde duruşma yapılıp boşanma kararı alınabilir.

Çalışır; nöbet düzeniyle görev yapar. Her çeşit nafaka davası ile velayet ve soybağına ilişkin işler, ihtiyati tedbir talepleri ve mahkemece ivedi görülmesine karar verilen davalar adli tatilde görülür (HMK m. 103/1). Boşanma davasının kendisi listede olmadığından, anlaşmalı boşanmanın tatilde görülmesi ivedilik kararına bağlıdır.

Adli tatil her yıl 20 Temmuz'da başlar ve 31 Ağustos'ta biter (HMK m. 102). Adli tatile tabi bir işte sürenin son günü tatile rastlarsa süre, tatilin bittiği günden itibaren bir hafta uzamış sayılır (HMK m. 104). Temmuz sonunda tebliğ edilen bir boşanma kararında iki haftalık istinaf süresinin son günü bu kuralla 7 Eylül'e uzar.

Geçmişte fiziki ikametgah belgesi sunmak zorunlu olsa da, 2026 yılı UYAP ve MERNİS entegrasyonu sayesinde hakimliğin sistemi üzerinden yerleşim yeriniz otomatik olarak görünmektedir. Bu nedenle fiziki belge sunmanıza gerek yoktur, ancak adresinizin güncel olması yetkili mahkemenin tespiti için şarttır.

Hayır, anlaşmalı boşanma protokolünün noterde onaylatılması gibi bir zorunluluk yoktur. Tarafların kendi aralarında hazırlayıp altını ıslak imzayla imzalamaları ve mahkemeye sunmaları yeterlidir. Asıl onaylama işlemini bizzat Aile Mahkemesi Hakimi duruşmada yapacaktır.

Evet, dava dilekçenizi adliyedeki tevzi bürosuna fiziken teslim edecekseniz kimlik fotokopinizin dilekçeye eklenmesi usulen istenir. Ayrıca duruşma günü kimliğinizin aslını (mümkünse yeni çipli kimlik kartınızı) hakime ibraz etmek zorundasınız.

Evet, e-Devlet şifrenizle giriş yapabileceğiniz UYAP Vatandaş Portalı üzerinden elektronik imza (E-imza) veya mobil imza kullanarak, adliyeye hiç gitmeden evraklarınızı yükleyip online olarak boşanma davası açabilirsiniz.

Evet, hukuka uygun şekilde (kendi telefonunuzdan, ekran görüntüsü alınarak veya döküm yapılarak) elde edilmiş WhatsApp yazışmaları mahkemeye evrak/delil olarak sunulabilir. Ancak bu yazışmaların manipüle edilmemiş olması ve karşı tarafın gizli yollarla telefonuna girilerek elde edilmemiş olması gerekir.

Avukatınıza boşanma davası yetkisi vermek için notere giderken yanınızda kimlik belgenizin (T.C. Kimlik Kartı) aslı ve 2 adet vesikalık/biyometrik fotoğrafınızın bulunması zorunludur. Noterde 'boşanma yetkisi içeren özel vekaletname' düzenlenecektir.

Eğer boşanma davanızı 'şiddet ve pek kötü muamele' veya genel evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle açıyor ve eşinizin size şiddet uyguladığını iddia ediyorsanız, bu iddianızı kanıtlamak için darp raporunu evrak olarak dilekçenize eklemeniz davanızın seyri açısından son derece önemlidir.

Yabancı dildeki evlilik belgelerinin Türk mahkemelerinde kabul edilebilmesi için öncelikle o ülkeden 'Apostil' şerhi alınmalı, ardından Türkiye'de yeminli bir tercüman tarafından Türkçeye çevrilmeli ve noter tarafından onaylatılarak mahkemeye sunulmalıdır.

Kendi hesap dökümlerinizi e-bankacılık üzerinden alıp dosyaya sunabilirsiniz. Ancak eşinizin banka hesap hareketlerini sizin fiziken almanız mümkün değildir. Bunun için mahkemeye sunacağınız 'Delil Listesi' evrakında ilgili bankalara müzekkere (resmi yazı) yazılmasını talep etmelisiniz.

Evraklarınızı ve dilekçenizi tevzi bürosuna teslim edip harçları yatırdığınız an dava hukuken açılmış sayılır. Sonrasında mahkeme bir 'Tensip Zaptı' hazırlar ve dava dilekçeniz karşı tarafa tebliğ edilerek resmi yazışma süreci başlar.

Muhtarlıktan alacağınız fakirlik ilmuhaberi ve SGK/Tapu dökümlerinizle birlikte mahkemeden 'Adli Yardım' talep edebilirsiniz. Hakim bu evrakları yeterli bulur ve talebinizi kabul ederse, dava açılış harçlarını ve gider avanslarını ödemekten geçici olarak muaf tutulursunuz.

Eğer fotoğraflar kamuya açık alanda çekilmişse veya aldatan eşin açık rızasıyla bulunduğu bir ortamda (örneğin sosyal medyada kendi paylaştığı) elde edilmişse delil niteliği taşır ve sunulması suç değildir. Ancak yatak odası gibi özel alanlara gizli kamera yerleştirilerek elde edilen evraklar suç teşkil eder.

Çekişmeli davalarda tanık isimlerini ve adreslerini içeren evrak (Delil Listesi), dilekçeler aşaması (dava, cevap, cevaba cevap, ikinci cevap) tamamlandıktan sonra mahkemenin ön inceleme duruşmasında vereceği kesin süre (genellikle 2 hafta) içerisinde sunulmalıdır. Dava açılırken sunulması zorunlu değildir.

Hayır, dava açarken Aile Cüzdanının (Evlilik Cüzdanı) aslını mahkemeye teslim etmenize gerek yoktur. Nüfus kayıt örneği MERNİS üzerinden çekildiği için evliliğiniz zaten resmi olarak sistemde görünmektedir.

Müşterek çocukların kimlik fotokopilerini dava dilekçesine eklemeniz zorunlu değildir, çünkü çocukların kayıtları UYAP/MERNİS entegrasyonu sayesinde vukuatlı nüfus kayıt örneğinde hakim tarafından otomatik olarak görülmektedir.

Dilekçe, kimlik fotokopisi, nüfus kayıt örneği, harç ve gider avansı makbuzu temel evraklardır. Anlaşmalı boşanmada buna iki eşin imzaladığı protokol, çekişmeli boşanmada delil listesi eklenir. Avukatla açılıyorsa noterden fotoğraflı boşanma vekâletnamesi gerekir.

Zorunlu değildir. Evlilik kaydı, e-Devlet'ten alınan nüfus kayıt örneğinde görünür ve mahkeme bu kaydı UYAP üzerinden de sorgulayabilir. Evlilik cüzdanı fotokopisi eklemek isteğe bağlıdır.

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, iki eşin imzaladığı boşanma protokolü, kimlik fotokopileri ve nüfus kayıt örneği. Protokolde velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı konularının tamamı düzenlenmiş olmalıdır; noter onayı şart değildir, hâkim duruşmada tarafları bizzat dinler.

Boşanma türüne karar verin, dilekçenizi ve varsa protokolü hazırlayın, nüfus kayıt örneğini alın, delillerinizi listeleyin, harç ve gider avansını yatırın ve dilekçeyi tevzi bürosuna ya da UYAP üzerinden mahkemeye verin. Ayrıntılı adımlar için boşanma davası nasıl açılır rehberimize bakın.

Evet; dava açılırken başvurma harcı, maktu karar ve ilam harcı ve gider avansı ödenir. Ödeme gücü olmayanlar mahkemeden adli yardım (HMK m. 334) ve barodan ücretsiz avukat isteyebilir; kabul edilirse harç ve giderler ertelenir.

Boşanmak için üç şey gerekir: bir boşanma sebebi, bunu anlatan dava dilekçesi ve dilekçeyi destekleyen evraklar. Anlaşmalı boşanmada evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, ortak dilekçe ve imzalı protokol; çekişmeli boşanmada ise vakıaların ve her vakıanın hangi delille ispat edileceğinin dilekçede gösterilmesi aranır. Yanınızda kimlik, nüfus kayıt örneği ve varsa delil belgeleri bulunmalıdır. Harç ile gider avansı dava açılırken veznede yatırılır; ödeme gücünüz yoksa adli yardım talep edebilirsiniz.

Tek taraflı boşanma, eşin rızası olmadan açılan çekişmeli boşanma davasıdır; evrak listesi de çekişmeli davayla aynıdır. Kimlik belgesi, nüfus kayıt örneği, ayrıntılı dava dilekçesi, delil listesi ve elinizdeki ispat belgeleri (mesaj kayıtları, tanık isim ve adresleri, darp raporu, banka dökümü gibi) gerekir. Protokol istenmez. Dilekçede davalının adresi gösterilmeli ve elinizdeki belgelerin davalı sayısından bir fazla örneği eklenmelidir. Eşinizin imzası veya onayı aranmaz.

Kural olarak davada haksız çıkan taraf öder. Boşanma davalarında haklılık, kusur belirlemesine göre saptandığı için vekalet ücreti de kusur değerlendirmesinin sonucuna bağlıdır. Dava reddedilirse kendisini vekille temsil ettiren davalı lehine hükmedilir.

Hayır. Avukatlık Kanunu m. 164'ün son fıkrası, dava sonunda kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekalet ücretinin avukata ait olduğunu açıkça düzenler. Hükümde taraf adına yazılmış olması bu sonucu değiştirmez.

Edilemez. Aynı fıkra, karşı tarafa yüklenen vekalet ücretinin iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemeyeceğini, haczedilemeyeceğini de düzenlemiştir. Bu koruma doğrudan kanundan gelir.

Anlaşabilirsiniz. Avukatlık Kanunu m. 164/2 uyarınca yüzde yirmi beşi aşmamak üzere dava veya hükmolunacak şeyin değerinin belli bir yüzdesi avukatlık ücreti olarak kararlaştırılabilir. Bu oran kanuni üst sınırdır.

Hayır. Avukatlık Kanunu m. 164/3, yüzde üzerinden yapılan sözleşmelerin dava konusu para dışındaki mal ve haklardan bir kısmının aynen avukata ait olacağı hükmünü taşıyamayacağını düzenler. Taşınmaz payı veya ziynetin devri kararlaştırılamaz.

Kararlaştırılamaz. Kanun, avukatlık asgari ücret tarifesinin altında vekalet ücreti kararlaştırılamayacağını açıkça belirtir. İşin tamamen ücretsiz alınması ise mümkündür; bu durumda baro yönetim kuruluna bildirim yapılır.

Değeri para ile ölçülebilen işlerde, tarifenin altına inilmemek üzere kazanılan bölüm için avukatın emeğine göre ilamın kesinleştiği tarihteki müddeabihin değerinin yüzde onu ile yüzde yirmisi arasında bir miktar belirlenir. Ölçülemeyen işlerde tarife uygulanır.

Boşanmanın kendisi, velayet ve kişisel ilişki gibi talepler değeri para ile ölçülemeyen işlerdir. Buna karşılık maddi ve manevi tazminat, nafaka ve mal rejiminden kaynaklanan alacak talepleri para ile ölçülebilir. Aynı dosyada iki kategori birlikte bulunabilir.

Belirleyemez. Avukatlık Kanunu m. 169 uyarınca yargı mercilerince karşı tarafa yükletilecek avukatlık ücreti, tarifede yazılı miktardan az ve üç katından fazla olamaz. Hâkimin takdir yetkisi bu bant içinde kullanılır.

Avukatlık Kanunu m. 168/3 uyarınca ücretin takdirinde, hukuki yardımın tamamlandığı veya dava sonunda hüküm verildiği tarihte yürürlükte olan tarife esas alınır. Dava açılış tarihindeki tarife değil, karar tarihindeki tarife uygulanır.

Haksız çıkan taraf bulunmadığı için bu konu protokolle düzenlenir. Ayrıca Avukatlık Kanunu m. 165, anlaşmayla sonuçlanan işlerde her iki tarafın avukatlık ücretinin ödenmesinden müteselsil borçlu sayılabileceğini öngörür; bu nedenle protokolde açık hüküm şarttır.

Sözleşmede aksi yazmıyorsa evet. Avukatlık Kanunu m. 173, kararlaştırılan ücretin yalnızca avukatın üstlendiği işin karşılığı olduğunu, karşı dava ile bağlantı ve ilişki bulunsa dahi başka dava ve hukuki yardımların ayrı ücrete tabi olduğunu düzenler.

Dahil değildir. Avukatlık Kanunu m. 173 uyarınca işin yapılması için gerekli bütün vergi, resim, harç ve giderler iş sahibinin sorumluluğundadır ve avukata ya da ilgili yere ödenir. Bu kalemler ücret sözleşmesinden ayrı düşünülmelidir.

Evet. HMK m. 323'ün birinci fıkrasının (ğ) bendi, vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekalet ücretini yargılama giderleri arasında sayar. Bu nedenle yargılama giderine katlanan taraf vekalet ücretine de katlanır.

Değişebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kusursuz sayılan tarafın aslında az kusurlu olduğunun anlaşıldığı bir dosyada, davası konusuz kalan haklı taraf aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesini bozma sebebi saymıştır.

Önce eşinin neden ayrıldığını değerlendirmeli ve kilidi değiştirmek gibi dönüşü engelleyen davranışlardan kaçınmalıdır. Eşi haklı bir sebep olmadan ayrıldıysa, ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra noter veya aile mahkemesi aracılığıyla eve dön ihtarı çekebilir; ihtara rağmen iki ay içinde dönmezse terk nedeniyle boşanma davası açabilir (TMK 164). Çocuklar için dava açmadan da geçici velayet ve kişisel ilişki düzenlemesi istenebilir.

Evlilik devam eder; evden ayrılmak evliliği bitirmez ve tek başına suç değildir. Kadın haklı bir sebeple ayrıldıysa ayrı yaşama hakkı vardır ve bağımsız tedbir nafakası isteyebilir (TMK 197). Haklı sebep yoksa ve ihtara rağmen dönmezse terk nedeniyle boşanmaya karar verilebilir. Evden ayrıldığı için mal paylaşımındaki payı azalmaz ve velayeti kendiliğinden kaybetmez.

Hayır. Ayrılık ne kadar uzun sürerse sürsün resmî nikâh kendiliğinden düşmez. Evliliğin boşanmayla sona ermesi için dava açılması ve boşanma kararının kesinleşmesi gerekir; Yargıtay da boşanma kararının evlilik birliğini ve birliğin gereği olan hak ve sorumlulukları kararın kesinleşmesiyle sona erdirdiğini belirtir.

Evden ayrılmak kendiliğinden kusur sayılmaz. Hukuk Genel Kurulu'na göre terk nedeniyle dava açılmamışsa, terkin kusur sayılabilmesi için salt fiili ayrılığın üzerine çıkan delillerle ortak hayatı sona erdirme kastının ve ayrılığın diğer eşten kaynaklanmadığının ortaya konulması gerekir. Hakaret, şiddet veya evden kovulma gibi haklı bir sebeple ayrılan kadın terk etmiş sayılmaz.

Evet, ancak terk sebebine dayanarak değil; terke dayalı dava yalnız terk edilen eşe tanınmıştır. Evden ayrılan kadın, koşulları varsa evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle (TMK 166) dava açabilir. Eşi tarafından evden kovulan veya ayrılmaya zorlanan kadın kanunen terk eden sayılmaz; bu durumda terk eden, onu zorlayan eştir.

Tek başına değil. Terk, TMK 164'te özel bir boşanma sebebidir; ancak ayrılığın en az altı ay sürmesi, dördüncü ay dolduktan sonra eve dön ihtarı çekilmesi ve eşin ihtara rağmen iki ay içinde haklı bir sebep olmadan dönmemesi gerekir. Bu şartlar gerçekleşmeden yalnızca evden ayrılmış olmak boşanma kararı için yeterli değildir.

Terk sebebiyle hemen dava açamazsınız; önce dört ayın dolması, ihtar çekilmesi ve ihtardan sonra iki ay beklenmesi gerekir. Evlilik birliği başka olaylar nedeniyle temelinden sarsılmışsa bunları delillerle ispat ederek beklemeden TMK 166'ya dayalı dava açabilirsiniz. Eşiniz de boşanmayı kabul ediyorsa ve evlilik en az bir yıl sürdüyse anlaşmalı boşanma mümkündür.

Eve dön ihtarı, ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra istenebilir; daha önce istenen ihtar geçersizdir. İhtar noter aracılığıyla ya da mahkemeden istenebilir; noter yolu 2011'de eklenmiştir. İhtarda davet edilen konutun adresi, dönüş süresi ve dönmemenin sonuçları yer almalı, yol gideri gönderilmeli ve ihtar karşı tarafa tebliğ edilmelidir.

Ayrı yaşamakta haklıysa alabilir. Boşanma davası açılmadan istenen bağımsız tedbir nafakasında ölçü kusur değil, kadının ayrı yaşamakta haklı olup olmadığıdır (TMK 197). Boşanma davası açıldıktan sonra hâkim dava süresince geçici önlemleri kendiliğinden alır. Boşanmadan sonra yoksulluk nafakası ise boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan tarafa verilebilir (TMK 175).

Verilebilir. Velayette temel ölçüt çocuğun üstün yararıdır ve evden ayrılmak tek başına velayeti kaybettirmez. Yargıtay'a göre anne ve babanın boşanmadaki kusurları, çocuğun üstün yararını etkilemediği ölçüde göz önünde tutulur. Çocuğun yaşı, bakım koşulları, ebeveynleriyle bağı ve uzman raporları birlikte değerlendirilir.

Hayır. Artık değerdeki payın azaltılması veya kaldırılması yalnız zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada mümkündür (TMK 236); terk bu sebepler arasında değildir. Ayrı yaşamak mal rejimini de sona erdirmez; mal rejimi, boşanma davası açıldığında dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK 225).

Evlilik sürerken velayet iki ebeveyndedir. Boşanma davası açmadan aile mahkemesinden geçici velayet düzenlemesi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasını isteyebilirsiniz (TMK 197/4, 336/2); Yargıtay'a göre eşlerin ayrı yaşadığı sabitse mahkeme velayet konusunda düzenleme yapmak zorundadır. Boşanma davası açarsanız hâkim çocuklar için geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK 169).

Değiştirmemeniz gerekir. Haklı bir sebep olmaksızın eşinin ortak konuta dönmesini engelleyen eş kanunen terk etmiş sayılır ve terk davası açamaz. Yargıtay, eşi ayrıldıktan sonra evin kilidini değiştiren erkeğin gönderdiği eve dön ihtarlarını samimi bulmamış ve kilidi değiştirerek kadının eve girmesini engellemeyi erkeğin kusuru saymıştır.

Evet. 2. Hukuk Dairesi'ne göre terk ihtarı çeken eş, eşinin ihtar istek tarihinden önceki kusurlu davranışlarını affetmiş veya en azından hoşgörmüş sayılır; bu olaylara dayanılarak evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmaya karar verilemez. İhtarın geçersiz olması da bu sonucu değiştirmez. İhtardan sonra gerçekleşen yeni olaylar ise ileri sürülebilir.

Aynı kurallar geçerlidir. Kadın, ayrılığın dördüncü ayı dolduktan sonra eve dön ihtarı çekip ihtara rağmen iki ay içinde dönmeyen eşine karşı terk davası açabilir (TMK 164). Boşanmak istemiyorsa, haklı sebep olmadan birlikte yaşamaktan kaçınan eşe karşı nafaka ve konuta ilişkin önlemler isteyebilir (TMK 197/3); Hukuk Genel Kurulu, ayrılığın erkeğin evi terk etmesiyle başladığı dosyalarda kadını ayrı yaşamakta haklı bulmuştur.

Yaşına ve durumuna bağlıdır. Kanun, sigortalının bakmakla yükümlü olduğu çocukları 18 yaşını, lise öğrenimi görüyorsa 20, yükseköğrenim görüyorsa 25 yaşını doldurmamış ve evli olmayan çocuklar ile malul olduğu tespit edilen evli olmayan çocuklar olarak sayar (5510 m. 3/10-b). Boşanan kadın evli olmayan çocuk konumuna döndüğü için bu şartlardan birini taşıyorsa yararlanır; taşımıyorsa kendisi genel sağlık sigortalısı olur.

Babanın emekli olması sonucu değiştirmez. Emekli aylığı alan baba genel sağlık sigortalısıdır ve bakmakla yükümlü olunan çocuk tanımı aynıdır: yaş veya öğrenim sınırı içinde olan ya da malul olduğu tespit edilen evli olmayan kız çocuğu yararlanır. Bu şartları taşımayan yetişkin kadın babasının emekli sigortasından yararlanamaz.

Babası vefat etmiş kadına, çalışmıyor ve kendi sigortalılığından gelir veya aylık almıyorsa yaşına bakılmaksızın yetim aylığı bağlanabilir (5510 m. 34). Aylık bağlanınca kadın gelir veya aylık alan kişi olarak genel sağlık sigortalısı sayılır ve sağlık hizmetinden yararlanır. Boşandığı eşle fiilen birlikte yaşadığı belirlenirse aylığı kesilir ve ödenenler geri alınır.

Boşanma kararı kesinleşince hayır. Eşin sigortasından yararlanma eş sıfatına bağlıdır ve bu sıfat kararın kesinleşmesiyle sona erer. Dava sürerken ve kesinleşmeye kadar ise kendi sigortası olmayan eş, diğer eşin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak yararlanmaya devam eder.

Kesilmez. Boşanma kararı kesinleşinceye kadar eşler hukuken evlidir ve kendi sigortası olmayan eş, diğer eşin bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sağlık hizmetinden yararlanır (5510 m. 3/10-a). Şiddet nedeniyle koruma kararı alan ve başka güvencesi olmayan kadın ise bu durum sürdükçe gelir testi yapılmaksızın genel sağlık sigortalısı sayılır.

Çalışıyorsa kendi sigortasından; yaş, öğrenim veya malullük şartını taşıyorsa anne veya babasının sigortasından; babası vefat etmişse yetim aylığı üzerinden; şartları varsa çalışan çocuğunun sigortasından yararlanır. Bunların hiçbiri yoksa genel sağlık sigortalısı olur; gelir testinde kişi başına düşen gelir brüt asgari ücretin üçte birinden azsa primi devlet karşılar.

Yararlanabilir. Geçimi genel sağlık sigortalısı tarafından sağlanan ana ve baba da bakmakla yükümlü olunan kişi sayılır (5510 m. 3/10-c). Yönetmeliğe göre gelir testinde aile içinde kişi başına düşen gelirin asgari ücrete kadar olduğunun tespit edilmesi ve annenin diğer çocuklarından sağlık yardımı almaması gerekir.

Babanın sigortasındaki kurallar annenin sigortası için de geçerlidir. Anne genel sağlık sigortalısıysa, 18, 20 veya 25 yaş sınırı içindeki ya da malul olduğu tespit edilen evli olmayan kızı onun sigortasından yararlanır. Bu şartların dışında kalan yetişkin kadın annesinin sigortasından yararlanamaz.

Primini kendisi ödeyen genel sağlık sigortalısı için oran 1 Aralık 2025'ten itibaren prime esas kazancın yüzde 6'sıdır; prime esas kazanç brüt asgari ücret tutarıdır. Gelir testinde aile içinde kişi başına düşen gelir brüt asgari ücretin üçte birinden az çıkarsa kişi prim ödemez; prim merkezî yönetim bütçesinden karşılanır.

Adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde kayıtlı ikametgâhın bulunduğu il veya ilçedeki sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakfına bizzat ve yazılı olarak başvurulur. SGK tescili kişiye bildirir; bildirimden itibaren bir ay içinde başvuran ve geliri eşiğin altında çıkan kişinin bu sürede ödediği primler faizsiz iade veya mahsup edilir.

Primini kendisi ödeyen kişinin tecil veya taksitlendirme dışında 60 günden fazla prim borcu varsa sağlık hizmetinden yararlanamaz. 18 yaşından küçükler, acil hâller, trafik ve iş kazaları ile bildirimi zorunlu bulaşıcı hastalıklarda bu şart aranmaz. Eşin bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamından çıkanlar ilk otuz gün prim ödeme gün sayısı şartı olmadan yararlanır.

Çocuğun hakları mahkeme kararıyla velayet verilen ebeveyn üzerinden sağlanır. Velayeti olmayan ebeveyn üzerinden de sağlık hizmeti ile yol gideri, gündelik ve refakatçi hakları sağlanabilir; bunun için SGK'ya dilekçe verilir. Kimsenin sigortasından yararlanamayan 18 yaşından küçük çocuk gelir testi yapılmaksızın genel sağlık sigortalısıdır.

Babası hayattaysa kural olarak yararlanamaz; 25 yaş, yükseköğrenim görenler için bile üst sınırdır. İstisna, Kanuna göre malul olduğunun tespit edilmesidir; bu durumda yaş sınırı aranmaz. Babası vefat etmişse ve şartları taşıyorsa yaşına bakılmaksızın yetim aylığı bağlanır ve bu aylık üzerinden sağlık güvencesi sağlanır.

Evlenme anında var olan ve kanunda sınırlı olarak sayılan bir sakatlık nedeniyle evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesidir; kanundaki adı evlenmenin butlanıdır. Mutlak butlan kamu düzenini ilgilendirir, nisbi butlan yalnızca iradesi sakatlanan eşi ilgilendirir. İptal kararı ileriye etkilidir; karara kadar evlilik geçerli bir evliliğin bütün sonuçlarını doğurur (TMK m. 156).

Boşanma geçerli bir evliliği evlilik içinde ortaya çıkan sebeplerle sona erdirir; iptal ise evlenme anında var olan bir sakatlığa dayanır. İptal sebepleri kanunda sınırlıdır ve nisbi butlanda altı ay ile beş yıllık süreler vardır. Sonuçlar bakımından fark azdır: mal rejimi, tazminat, nafaka ve soyadı konusunda boşanma hükümleri uygulanır (TMK m. 158).

Mutlak butlan sebepleri; eşlerden birinin evlenme sırasında evli olması, sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun olması, evlenmeye engel akıl hastalığı ve evlenmeye engel hısımlıktır (TMK m. 145). Nisbi butlan sebepleri; geçici ayırt etme gücü yokluğu, yanılma, aldatma, korkutma ve yasal temsilci izni olmadan evlenmedir (TMK m. 148-153).

Nisbi butlan davası, iptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin kalktığı tarihten başlayarak altı ay ve her hâlde evlenmenin üzerinden beş yıl içinde açılmalıdır (TMK m. 152). Bu süreler hak düşürücüdür; geçerse evlilik geçerli hâle gelir. Mutlak butlan davası için bir süre yoktur.

Cumhuriyet savcısı re'sen açar; ilgisi olan herkes de açabilir (TMK m. 146). Evlilik sona ermişse savcı re'sen dava açamaz, ancak mirasçılar gibi her ilgili mutlak butlanın karar altına alınmasını isteyebilir (TMK m. 147/1). Ayırt etme gücünü sonradan kazanan veya akıl hastalığı iyileşen eş varsa davayı yalnızca o açabilir.

Kural olarak hayır. Yargıtay, butlan sebeplerinin kanunda sınırlı olarak sayıldığını ve muvazaalı evliliğe ilişkin bir butlan sebebinin kanunda yer almadığını belirtmiştir. Bu tür iddialar ancak yanılma, aldatma veya korkutma gibi kanundaki bir sebebe uyuyorsa ve ispatlanırsa iptale yol açar; aksi hâlde boşanma sebebi olarak değerlendirilir.

Hastalık sizin veya altsoyunuzun sağlığı için ağır tehlike oluşturuyorsa ve sizden gizlenmişse nisbi butlan davası açabilirsiniz (TMK m. 150/2). Hukuk Genel Kurulu, hastalığın ağır ve tedavi edilemez nitelikte olduğunun ve altsoy için tehlikesinin resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesini aramaktadır. Dava, öğrenmeden itibaren altı ay içinde açılmalıdır.

Olabilir. Yargıtay, kadının evlenmeden önce iki ayrı hırsızlık suçundan mahkûm olduğunu gizlediği bir dosyada bunu önemli bir nitelikte yanılma sayarak iptal davasının kabul edilmesi gerektiğine karar vermiştir (TMK m. 149/2). Her sabıka aynı sonucu doğurmaz; niteliğin birlikte yaşamayı çekilmez kılacak derecede önemli olması gerekir.

Mutlak butlanda evet: mirasçılar ilgili sıfatıyla, örneğin ölen eşin evlenme sırasında sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olduğunu ileri sürerek dava açabilir. Nisbi butlanda dava hakkı mirasçılara geçmez, ancak eşin açtığı dava sürdürülebilir. Sağ kalan eşin evlenme sırasında kötüniyetli olduğu ispatlanırsa mirasçı olamaz (TMK m. 159).

Evet. Eşler arasındaki mal rejiminin tasfiyesi, tazminat, nafaka ve soyadı hakkında boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m. 158). Evlenirken iyiniyetli olan eş, bu evlenmeyle kazandığı kişisel durumunu korur.

Butlanına karar verilen evlilikten doğan çocuklar, ana ve baba iyiniyetli olmasalar bile evlilik içinde doğmuş sayılır. Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası gibi çocuklarla ana ve baba arasındaki ilişkilere boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m. 157).

Yapılır. Mahkemece evliliğin iptaline karar verilmesi hâlinde mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225/2) ve mal rejiminin tasfiyesinde boşanmaya ilişkin hükümler uygulanır (TMK m. 158). Dava tarihinden sonra edinilen mallar paylaşıma girmez.

Hayır. Evlenme, tarafların evlendirme memurunun sorusuna olumlu sözlü cevap verdikleri anda oluşur (TMK m. 142) ve kanunda nikâhı belirli bir süre içinde geri almaya imkân veren bir düzenleme yoktur. Evlilik ancak mahkeme kararıyla, kanundaki bir sebebe dayanan iptal veya boşanma davasıyla sona erdirilebilir.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetki ve yargılama usulünde boşanma hükümleri uygulandığından dava, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılır (TMK m. 160, 168). Dilekçede önce iptal, olmazsa boşanma istenebilir.

Ayrılık davası, evliliği sona erdirmeden eşlerin bir yıldan üç yıla kadar ayrı yaşamasına karar verilmesini sağlayan davadır. Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma dilerse ayrılık isteyebilir (TMK m. 167). Ayrılık kararında eşler hukuken evli kalır; süre bitince ayrılık kendiliğinden sona erer.

Hâkim ayrılığa bir yıldan üç yıla kadar bir süre için karar verir. Süre kararın verildiği tarihten değil, kesinleşmesinden itibaren işlemeye başlar (TMK m. 171). Yargıtay, ayrılığı karar tarihinden başlatan hükmü kesinleşme tarihinden itibaren şeklinde düzelterek onadı.

Evet. Hâkim ancak bir boşanma sebebi ispatlanmışsa boşanmaya veya ayrılığa karar verebilir (TMK m. 170/1). Evlilik birliğinin temelinden sarsılması, zina, terk veya onur kırıcı davranış gibi sebeplerden biri delillerle ortaya konmalıdır.

Verebilir, ama yalnızca ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa (TMK m. 170/3). Yargıtay bu olasılığın genel bir kanaatle değil somut delillerle gösterilmesini istiyor. Ortak çocukların bulunması, evliliğin uzun sürmesi veya bir eşin boşanmak istememesi, ağır kusurun bulunduğu dosyalarda ayrılık kararını tek başına ayakta tutmadı.

Hayır. Dava yalnız ayrılığa ilişkinse hâkim boşanmaya karar veremez (TMK m. 170/2). Yargıtay ayrıca, yalnız ayrılık istenen davada ortak hayatın yeniden kurulması olasılığının aranmayacağını ve boşanma sebebi ispatlanmışsa ayrılık davasının kabul edilmesi gerektiğini belirtti.

Ayrılık davası açılınca hâkim tedbir nafakası dahil geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Yargıtay'a göre ayrılık kararı verildiğinde tedbir nafakası kararın kesinleşmesiyle değil, ayrılık süresinin sonunda biter. Süre dolduktan sonra eşler hâlâ ayrı yaşıyorsa nafaka için ayrı bir başvuru gerekir.

Süre bitince ayrılık durumu kendiliğinden sona erer (TMK m. 172/1). Eşler ortak hayatı yeniden kurmuşsa evlilik olağan şekilde devam eder. Kurmamışlarsa eşlerden her biri boşanma davası açabilir ve boşanmanın sonuçları belirlenirken ilk davadaki olaylar ile ayrılık süresindeki durumlar birlikte değerlendirilir.

Kanun "eşlerden her biri" der (TMK m. 172/2). Yargıtay, bir yıllık ayrılıktan sonra ortak hayatı kuramayan eşlerin karşılıklı davalarında her iki tarafın da dava açma hakkı bulunduğunu belirterek erkeğin davasının da kabul edilmesi gerektiğine hükmetti. Kusur ise nafaka ve tazminat gibi sonuçlarda değerlendirilir.

Kanun, mal rejiminin dava tarihinden geçerli olarak sona erdiği hâlleri evliliğin iptali, boşanma ve mal ayrılığına geçiş olarak sayar; ayrılığı saymaz (TMK m. 225/2). Mahkeme ayrılıkta eşlerin sözleşmeyle kabul ettikleri mal rejiminin kaldırılmasına karar verebilir (TMK m. 180). Haklı sebep varsa mal ayrılığına geçilmesi ayrıca istenebilir (TMK m. 206).

Kanun yasal mirasçılığın kaybını boşanan eşler için öngörür (TMK m. 181/1). Ayrılık kararı evliliği sona erdirmediğinden eşlerin birbirinin yasal mirasçısı olma durumu devam eder.

Mahkeme ayrılığa karar verirken anne ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkileri düzenler (TMK m. 182/1); ayrılık hâlinde velayet eşlerden birine verilebilir (TMK m. 336/2). Yargıtay'ın incelediği bir dosyada çocukların velayeti ayrılık süresi sona erene kadar geçici olarak anneye verilmişti. Ölçüt çocuğun üstün yararıdır.

Kanun maddi tazminatı ve yoksulluk nafakasını boşanma yüzünden doğan zarara ve yoksulluğa bağlar (TMK m. 174, 175). Yargıtay'ın incelediği dosyalarda bu talepler ayrılık süresi sonunda açılan boşanma davasında değerlendirildi. Ayrılık süresince ise tedbir nafakası devam eder.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi bulunmayan yerlerde belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168).

Hayır. TMK m. 166/4, açılan boşanma davasının reddedilip ret kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmesini arar. TMK m. 172 ise bir ayrılık kararının varlığını ve mahkemenin belirlediği bir ila üç yıllık sürenin dolmasını arar. İki durumda da ortak hayatın yeniden kurulmamış olması gerekir.

Evet. Hırsızlık gibi malvarlığına karşı suçlar (yağma hariç) ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına işlenirse cezaya hükmolunmaz; ayrılık kararı verilmiş eşin zararına işlenirse ceza şikâyet üzerine yarı oranında indirilir (TCK m. 167). Israrlı takip suçunun ayrılık kararı verilen eşe karşı işlenmesi ise nitelikli hâldir (TCK m. 123/A).

Boşanma kararı kesinleşmeden eşlerden biri ölürse evlilik ölümle sona erer ve boşanma davası konusuz kalır; mahkeme boşanma hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmeder. Ölen eşin mirasçılarından biri isterse dava, sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olup olmadığının tespitine yönelik olarak devam eder (TMK m. 181/2).

Kural olarak evet, çünkü boşanma gerçekleşmemiştir. Ancak ölen eşin mirasçılarından biri davaya devam eder ve sizin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu olduğunuz ispatlanırsa yasal mirasçılığınızı kaybedersiniz. Boşanmadan önce yapılmış vasiyetname gibi tasarruflardan doğan haklarınız da aksi tasarruftan anlaşılmadıkça düşer. Anlaşmalı boşanma davasında bu ispat yapılamaz.

Hayır. Yargıtay'a göre mirasçıların bu hakkı kullanabilmesi için en önemli koşul, miras bırakanın sağlığında açılmış ve ölümünden sonra da devam eden bir boşanma davasının bulunmasıdır. Dava açılmadan gerçekleşen ölümde sağ kalan eş kural olarak yasal mirasçı olur. Dava, dilekçenin mahkemeye kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (HMK m. 118).

Evet. Kanunun ilk metni bu hakkı yalnızca ölen davacının mirasçılarına tanıyordu; Anayasa Mahkemesi 2010'da bu sınırlamayı iptal etti ve madde 2011'de ölen eşin mirasçıları şeklinde yeniden yazıldı. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 2023 tarihli kararında davalı eşin ölümünden sonra onun mirasçılarının davaya devam hakkını kabul etti.

Hayır. Yargıtay'a göre madde diğer eşin kusurunun ispatını yeterli saymış, ölen eşin kusurunun daha az ya da daha çok olmasına göre ayrım yapmamıştır. Eşit kusur tespiti de sağ kalan eşin boşanmaya sebebiyet verecek derecede kusurlu sayılması için yeterli görüldü. Zina veya hayata kast gibi ağır bir kusur şartı da aranmıyor.

Dava konusuz kalır. Yargıtay'a göre anlaşmalı boşanma davasında taraflar birbirine kusur isnat etmediği ve yeni vakıa ile delil sunulamayacağı için mirasçılar sağ kalan eşin kusurunu ispat edemez. Bu nedenle kusur tespiti talebi reddedilir ve sağ kalan eş bu yolla mirasçılığını kaybetmez.

Hayır. Evlilik, boşanma kararının kesinleşmesiyle sona erer. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, gerekçeli kararın tebliğinden bir gün sonra ölen eş bakımından kararın kesinleşmediğini, evliliğin ölümle sona erdiğini ve boşanma hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini belirtti. Mirasçılar yine de kusur tespiti için davaya devam edebilir.

Feragat bu sonucu sağlamaz. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'na göre ölümle konusuz kalan boşanma davasında feragat hüküm doğurmaz. Dava konusu hak ölen eşin mirasçılarına geçtiğinden davacının feragat edebileceği bir hakkı da kalmamıştır. Mirasçılar kusur tespiti için davaya devam edebilir.

Ölüm tarihinde hukuken eş olduğunuz için ölüm aylığı bağlanabilir. SGK uygulamasına göre mirasçılar davaya devam eder ve kusurlu olduğunuz mahkeme kararıyla tespit edilirse, aylık karar kesinleşene kadar ödenir ve kesinleşmeyi izleyen ödeme döneminden itibaren kesilir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi de kusur tespitinin kesinleşmesiyle eşin hak sahipliğinin sona erdiğini kabul ediyor.

TMK m. 181 yasal mirasçılığı ve ölüme bağlı tasarruflardan doğan hakları düzenler, mal rejiminden doğan alacaktan söz etmez. Boşanma davası sürerken ölümde mal rejimi dava tarihinde değil ölüm tarihinde sona erer ve Yargıtay bu durumdaki eşin alacak davasını esastan incelemiştir. Katılma alacağı talebinin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Boşanma gerçekleşmediği için maddi ve manevi tazminat ile nafaka talepleri de konusuz kalır ve haklarında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilir. Boşanma hükmü ölümden önce kesinleşmiş ve yalnızca bu talepler kanun yolunda ise Yargıtay, ölen eşin ileri sürdüğü tazminat taleplerinin tereke alacağı olarak mirasçılarına geçtiğini kabul ediyor.

Çocuğun yasal temsilcisi genellikle davanın karşı tarafı olan sağ kalan ebeveyndir. Yargıtay, kusur tespiti bakımından yasal temsilcinin menfaatiyle küçüğün menfaatinin çatıştığını belirterek TMK m. 426/2 uyarınca küçüğe kayyım atanmasını istedi. Davaya çocuk adına bu kayyım devam eder.

Kusur tespiti kararı kesinleştikten sonra, sağ kalan eşi mirasçı gösteren mirasçılık belgesinin iptali ve eş hariç yeni belge verilmesi istenir. Yargıtay bu yönde verilen kararları onadı. Mirasçılıktan çıkarma davası ise doğru yol değildir; ıskat ancak miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla yapılabilir.

Evlilik ölümle sona erdiğinden velayet kural olarak sağ kalan ebeveyne aittir (TMK m. 336/3). Konusuz kalan boşanma davasında velayet hakkında ayrıca hüküm kurulmaz. Bu durum, boşanma kesinleştikten sonra velayet sahibi ebeveynin ölmesinden farklıdır; o hâlde velayet kendiliğinden diğer ebeveyne geçmez.

Zorunlu değildir. Mirasçılar davaya devam etmezse dava konusuz kalır ve TMK m. 181/2'deki sonuç doğmaz. Kanun ayrı bir süre öngörmez; mahkeme mirasçılara davaya devam edip etmeyeceklerini sormalıdır. Mirasçılar mirası kabul veya reddetmemişse ret süresi geçinceye kadar dava ertelenir (HMK m. 55).

Aile konutu olarak kullanılan taşınmazın tapu kütüğüne işlenen ve konutun aile konutu olduğunu gösteren bir belirtmedir. Şerh, malik eşin konutu diğer eşin açık rızası olmadan devretmesini veya üzerinde ipotek gibi bir ayni hak kurmasını engellemeyi amaçlar. Dayanağı Türk Medeni Kanunu m. 194/3'tür.

Malik olmayan eş, taşınmazın bulunduğu yer tapu müdürlüğüne dilekçeyle başvurur; dava açmak gerekmez. Uygulamada nüfus kayıt örneği veya evlilik cüzdanı, yerleşim yeri belgesi ve konutun aile konutu olduğunu gösteren muhtarlık belgesi isteniyor. İstenen belgeler müdürlüğe göre değişebildiği için önceden teyit etmek doğru olur.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nda aile konutu şerhi için ayrı bir harç kalemi öngörülmemiştir ve uygulamada bu belirtme harç alınmaksızın işlenmektedir. Döner sermaye hizmet bedeli gibi kalemler bakımından güncel durumu başvuru öncesinde tapu müdürlüğünden teyit etmenizi öneririz.

Evet, koruma kanundan doğar. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 07.04.2026 tarihli kararında belirtildiği gibi sınırlama, şerh konulduğu için değil konut zaten aile konutu olduğu için vardır; şerh kurucu değil açıklayıcıdır. Ancak şerh yoksa tapuya güvenen iyiniyetli üçüncü kişi TMK m. 1023 korumasından yararlanabilir.

Rızanız olmadan yapılan devir TMK m. 194/1 uyarınca geçersizdir ve tapu iptali ile tescil davası açabilirsiniz. Ancak tapuda aile konutu şerhi yoksa alıcı iyiniyetli üçüncü kişi olduğunu savunabilir ve bu savunma kabul görebilir. Bu nedenle sonuç, şerhin varlığına ve iyiniyetin ispatına bağlı olarak değişir.

İpotek, konut üzerindeki hakları sınırlayan bir işlem olduğu için diğer eşin açık rızası olmadan kurulamaz; rıza yoksa ipoteğin kaldırılması istenebilir. Uygulamada belirleyici olan tapuda şerh bulunup bulunmadığı ve bankanın sizden "eş rıza belgesi" alıp almadığıdır. Böyle bir belge imzaladıysanız rıza verdiğiniz kabul edilir.

Hayır. Yargıtay, TMK m. 194'ün rıza için bir geçerlilik şekli öngörmediğini, rızanın sözlü olarak da verilebileceğini ve her türlü delille ispat edilebileceğini belirtiyor. Buna karşılık rıza yalnızca belirli bir işlem için verilebilir; bütün tasarruflara peşinen onay geçerli değildir.

Boşanma kesinleştikten sonra malik eş tapu müdürlüğüne başvurarak şerhin terkinini isteyebilir; Yargıtay bu istemin mahkemeye değil tapu müdürlüğüne yapılması gerektiğini ve müdürlüğün talep hâlinde terkin işlemini yapmak zorunda olduğunu belirtmiştir. Evlilik sürerken şerh malik eşin tek yanlı beyanıyla kaldırılamaz.

Evet. TMK m. 194/4'e göre konut kira ile sağlanmışsa, sözleşmenin tarafı olmayan eş kiralayana yapacağı bildirimle sözleşmenin tarafı hâline gelir ve iki eş kira borcundan müteselsilen sorumlu olur. Bildirimden sonra eşiniz sözleşmeyi tek başına feshedemez. Bildirimi ispatlanabilir biçimde yapmak önemlidir.

Kural olarak konulamaz. Aile konutu, eşlerin birlikte yaşadığı ve süreklilik gösteren ortak yaşam merkezidir; yazlık, ikinci ev veya yatırım amaçlı taşınmaz bu niteliği taşımaz. Bir ailenin aynı anda iki aile konutu da olmaz.

Hayır, bunlar ayrı konular. Şerh tapudaki maliki değiştirmez ve size mülkiyet vermez; yalnızca tasarrufu rızanıza bağlar. Mal rejiminden doğan katılma alacağı ayrı bir davanın konusudur ve şerh bu alacağın miktarını belirlemez.

Hayır. Şerh evlilik birliği devam ederken, boşanma gündemde olmasa bile koydurulabilir ve tek başına bir dava veya boşanma iradesi anlamına gelmez. Koruyucu nitelikte bir tapu işlemidir; bu nedenle risk doğmadan önce yapılması tavsiye edilir.

Boşanma davalarında sabit bir tazminat miktarı yoktur. Alabileceğiniz miktar; eşinizin malvarlığına, aylık gelirine, sizin evlilik içindeki ekonomik kayıplarınıza ve boşanmaya neden olan olaylardaki kusur oranlarınıza göre hakim tarafından hakkaniyete uygun olarak belirlenir.

Evet, erkekler de boşanma davasında tazminat alabilir. Türk Medeni Kanunu'nda cinsiyet ayrımı yoktur. Eğer kadın eş daha kusurluysa ve erkek eş boşanma nedeniyle maddi veya manevi zarara uğramışsa, erkek eş lehine de tazminata hükmedilebilir.

Evet, çalışan bir kadın da tazminat alabilir. Kadının çalışıyor olması tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Eğer karşı taraf ağır kusurluysa ve kadının kişilik haklarına saldırıda bulunmuşsa veya evlilik devam etseydi elde edeceği daha büyük bir ekonomik menfaati zedelenmişse tazminat kazanabilir.

Eşinizin resmi geliri asgari ücret olsa da, mahkeme gerçek yaşam standartlarını inceler. Üzerine kayıtlı taşınmazlar, araçlar, lüks harcamalar veya kayıt dışı gelirleri kanıtlanırsa, asgari ücrete bakılmaksızın yüksek tazminatlara hükmedilebilir. Ancak gerçekten sadece asgari ücret geliri varsa ve malvarlığı yoksa, hükmedilecek miktar sembolik seviyelerde kalabilir.

Aldatma (zina), evlilik birliğinde en ağır kusurlardan biridir. Aldatan eşin ödeyeceği tazminat miktarı, kendi ekonomik gücüne ve aldatma olayının yarattığı manevi yıkımın büyüklüğüne göre değişir. Yüksek gelirli ve malvarlıklı bir kişinin ödeyeceği tazminat yüz binlerce lirayı bulabilirken, dar gelirli bir kişide bu miktar daha düşük tutulur.

Hayır, ödenmez. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, eşlerin boşanmaya neden olan olaylardaki kusurları eşit ağırlıktaysa, her iki tarafın da birbirine yönelik maddi ve manevi tazminat talepleri mahkemece reddedilir.

Evet, istenebilir. Tazminat geçmişte uğranılan ve gelecekteki menfaat kaybını, nafaka ise boşanma sonrası düşülecek yoksulluğu önlemeyi amaçlar. Dilekçenizde hem maddi-manevi tazminat hem de tedbir/yoksulluk nafakası taleplerinizi aynı anda sunabilirsiniz.

Kural olarak tazminat toptan (tek seferde) ödenir. Ancak bazı istisnai durumlarda, borçlunun ödeme gücü ve tarafların durumları dikkate alınarak maddi tazminatın irat (aylık taksitler) şeklinde ödenmesine mahkemece karar verilebilir. Manevi tazminat ise taksitle ödenemez.

Hayır, tazminat borcunu ödememenin doğrudan bir hapis cezası yoktur. Ancak tazminat ödenmediğinde icra takibi başlatılır; kişinin banka hesaplarına, maaşına (1/4 oranında), ev ve arabalarına haciz konulur. Sadece nafaka ödememenin tazyik hapsi cezası bulunmaktadır.

Anlaşmalı boşanmalarda hakimin miktar belirleme yetkisi yoktur. Eşler kendi aralarında maddi ve manevi tazminat miktarını serbestçe belirler ve boşanma protokolüne yazarlar. Protokolde ne yazıyorsa, hakim o miktarı onaylayarak karara bağlar.

Evet, edilir. 2026 yılı güncel uygulamalarında, eşlerden birinin kripto para borsalarında hesabı olduğu tespit edilirse, mahkeme ilgili kurumlara (MASAK vb.) veya borsalara yazı yazarak bakiye sorgulaması yapar. Çıkan malvarlığı, kişinin ödeme gücünü göstereceğinden tazminat miktarını doğrudan artırır.

Maddi ve manevi tazminat talepleri boşanma davası ile birlikte istenebilir. Eğer boşanma davasında istenmemişse, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren en geç 1 yıl içinde ayrı bir dava ile talep edilmesi zorunludur. Bu süre hak düşürücü süredir.

Eğer eş, ailesinin (kayınvalide/kayınpeder) size yönelik hakaretlerine, müdahalelerine veya kötü muamelelerine sessiz kalmış, koruyucu bir tutum sergilememişse, bu durum eşin kusuru sayılır. Bu kusura dayanarak eşten manevi tazminat talep edebilirsiniz.

Mal kaçırma amacıyla yapılan satışlar hukuken muvazaalı sayılır. Tazminat kazanmanız halinde, eşinizin kötü niyetli olarak mallarını başkasına devrettiğini kanıtlarsanız 'tasarrufun iptali davası' açarak bu malların tekrar tazminatınızın ödenmesi için kullanılmasını sağlayabilirsiniz.

Evet, evlilik süresi özellikle maddi tazminat miktarını doğrudan etkiler. 1 yıllık bir evliliğin sona ermesiyle oluşan 'beklenen menfaat kaybı' ile 25 yıllık bir evliliğin sona ermesiyle oluşan kayıp aynı kabul edilmez. Kısa süreli evliliklerde genellikle daha düşük maddi tazminatlara hükmedilmektedir.

Anlaşmalı boşanma tek celsede karara bağlanır ve çoğunlukla bir ile üç ay içinde kesinleşir. Çekişmeli boşanma dilekçeler, ön inceleme ve tahkikat aşamalarından geçtiği için çoğunlukla bir yıldan uzun sürer; istinafa gidilirse Bölge Adliye Mahkemesi incelemesi iş yüküne göre aylar ekler.

Dava açılırken 732,00 TL başvurma harcı ve 732,00 TL maktu karar ve ilam harcı peşin ödenir; gider avansı taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile 530 TL toplamıdır. Nafaka ve tazminat talepleri kararla birlikte nispi harca tabidir. Avukatlık ücreti ayrıdır ve sözleşmeye bağlıdır.

Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi, velayet, nafaka, tazminat ve mal konularını düzenleyen bir protokol sunulması ve hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmesi gerekir (TMK m. 166/3).

Tek ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Uygulamada küçük yaşlarda anne bakımına öncelik verilir, okul çağında istikrar ve sosyal inceleme raporu belirleyicidir, on iki yaşından itibaren çocuğun görüşü ağırlık kazanır. Dava sırasında hâkim geçici velayet kararı verir (TMK m. 169); velayeti almayan ebeveynle kişisel ilişki düzenlenir.

Kanunda formül yoktur; hâkim tarafların gelirini, ihtiyaçlarını ve yaşam düzeyini değerlendirir. Tedbir nafakası dava süresince (TMK m. 169), iştirak nafakası çocuk için (TMK m. 182), yoksulluk nafakası boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eş için (TMK m. 175) bağlanır.

2002 sonrası evliliklerde edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır: evlilik içinde edinilen mallar paylaşıma girer, evlenmeden önceki mallar ile miras ve bağışla gelenler kişisel maldır. Mal rejimi dava tarihinde sona erer (TMK m. 225/2) ve her eş diğerinin artık değerinin yarısını isteyebilir (TMK m. 236). Paylaşım ayrı bir davayla istenir.

Yargıtay'ın 2024 içtihadına göre belirleyici olan takının kime takıldığıdır: kadına özgü takılar kim takmış olursa olsun kadına, erkeğe özgü takılar erkeğe aittir. Takıların iadesi boşanma davasıyla birlikte veya ayrı bir davayla istenebilir; takıların varlığı ve miktarı ispat edilmelidir.

Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren üç yüz gün geçmeden evlenemez (TMK m. 132). Doğum yaparsa süre biter; gebe olmadığı raporla anlaşılırsa veya boşandığı eşiyle yeniden evlenecekse aile mahkemesi süreyi kaldırır. Erkek için bekleme süresi yoktur.

Eşlerden her biri tek başına açabilir; diğer eşin rızası aranmaz. Karşı taraf boşanmak istemiyorsa dava çekişmeli görülür ve boşanma sebebini davacı ispat eder. Anlaşmalı boşanma ise ancak iki eşin ortak iradesiyle mümkündür.

Tanık beyanları, mesaj ve sosyal medya kayıtları, banka ve HTS kayıtları, sağlık ve darp raporları ile otel ve seyahat kayıtları en sık kullanılan delillerdir. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller, örneğin casus yazılımla alınan yazışmalar, dikkate alınmaz (HMK m. 189/2).

Bulunduğunuz yer barosunun adli yardım bürosuna gidip başvuru formu ve taahhütnameyi doldurursunuz; gelir ve mal varlığınızı gösteren belgeleri teslim edersiniz (Avukatlık Kanunu m. 178; TBB Adli Yardım Yönetmeliği m. 5). Büro inceleyip kabul ederse bir avukat görevlendirir; kabulden itibaren on gün içinde avukata ulaşıp vekâletname vermeniz gerekir.

Evet. Avukatlık ücretini ve yargılama giderlerini karşılama olanağı bulunmayanlara baro, adli yardım bürosu aracılığıyla avukat görevlendirir ve avukatın ücretini baro öder (Avukatlık Kanunu m. 176-180). Şartı, ödeme gücünün bulunmadığının belgelenmesi ve istemin haklı olduğunun gösterilmesidir.

Başvuru ve avukat görevlendirmesi için ücret ödemezsiniz; avukatın ücretini baro karşılar. Ancak taahhütname gereği davayı kazanıp nafaka dışında maddi yarar elde ederseniz avukata ödenen ücreti ve yararın yüzde 5'ini baroya ödersiniz; başvurunuzun haksız olduğu anlaşılırsa ücretin iki katı geri alınır (Yönetmelik m. 5/A).

Hukuk davalarında adliyeden avukat istenmez; avukat için baronun adli yardım bürosuna başvurulur. Mahkemeden istenebilecek olan harç ve masraflardan muafiyettir (HMK m. 334-335). Ceza davalarında ise şüpheli, sanık ve mağdur için müdafi veya vekil, yargı merciinin talebiyle baro tarafından görevlendirilir.

Doğrudan devlet değil, kamu kurumu niteliğindeki baro verir; ücret, Avukatlık Kanunu m. 180 uyarınca harç ve para cezalarından ayrılan adli yardım ödeneğinden karşılanır. Boşanma davası için baronun adli yardım bürosuna başvurursunuz; harç ve gider avansı için ayrıca mahkemeden adli yardım istenir.

Ret bildiriminden itibaren on gün içinde yazılı veya sözlü olarak baro başkanına başvurulur; başkan yedi gün içinde karar verir ve bu karar kesindir (Avukatlık Kanunu m. 178; Yönetmelik m. 5). Süresinde karar verilmezse talep reddedilmiş sayılır. Mali durumunuz sonradan kötüleşirse yeni belgelerle tekrar başvurabilirsiniz.

Avukatın ücreti yine baro tarafından ödenmiş olur; sizden istenmez. Mahkeme adli yardımından yararlandıysanız ertelenen harç ve giderler haksız çıkmanız hâlinde sizden tahsil edilir; mahkeme bunları en çok bir yıl içinde aylık taksitlere bağlayabilir veya mağduriyet doğacaksa tamamen ya da kısmen muaf tutabilir (HMK m. 339).

Görevlendirilen avukatı haklı bir neden olmadan azlederseniz veya başka avukat tutarsanız, taahhütname gereği avukata ödenen ücreti ve masrafları yasal faiziyle baroya iade etmeniz gerekir (Yönetmelik m. 5/A-d). Avukatla ilgili somut bir sorun varsa önce adli yardım bürosuna yazılı olarak bildirin; büro görevlendirmeyi izlemekle yükümlüdür.

Evet, hukuken tarafların kendi protokollerini hazırlamasına bir engel yoktur. Ancak teknik hukuki terimlerin eksikliği, nafaka artış oranlarının unutulması veya mal devirlerinin eksik yazılması gibi hatalar sebebiyle ileride çok daha masraflı davalarla karşılaşma riski oldukça yüksektir.

Hayır. Türk Medeni Kanunu gereği anlaşmalı boşanma davası açabilmek için resmi nikah tarihinden itibaren davanın açıldığı tarihe kadar en az 1 tam yıl geçmiş olması zorunludur. Süre dolmamışsa dava çekişmeli olarak açılmalı ve tanık dinletilerek süreç yönetilmelidir.

Kural olarak hakim tarafların anlaştığı nafaka miktarına müdahale etmez. Ancak çocuk için belirlenen iştirak nafakası aşırı düşükse ve çocuğun üstün menfaatini açıkça tehlikeye atıyorsa, hakim bu rakamın artırılmasını isteyebilir.

Hayır, anlaşmalı boşanma davalarında tarafların duruşma salonunda bizzat hazır bulunmaları kanuni bir zorunluluktur. Hakim, tarafların hür iradeleriyle boşanmak istediklerini bizzat duymak zorundadır.

Karar kesinleştikten sonra tapu müdürlüğüne kesinleşme şerhli mahkeme kararı ile başvurmanız gerekir. Protokole 'hakim kararı ile doğrudan tapu devri yapılacaktır' şeklinde özel yetki maddeleri eklenirse süreç daha hızlı ve sorunsuz ilerler.

Eğer protokolde 'Mal paylaşımı konusunda birbirimizi ibra ediyoruz, hiçbir alacağımız kalmamıştır' tarzında genel bir ibra ve feragat maddesi varsa, sonradan mal paylaşımı davası açamazsınız. Bu hakkınız kesin olarak düşer.

Evet, velayet kararları kesin hüküm teşkil etmez. Şartlar değişirse (çocuğun gelişimi, ebeveynin durumu vb.) daha sonra Aile Mahkemesinde 'Velayetin Değiştirilmesi Davası' açarak velayetin diğer tarafa geçmesini talep edebilirsiniz.

Eğer karar kesinleşmişse, nafakanız enflasyon oranında otomatik artmayacaktır. Bu durumu düzeltmek ve rakamı güncel ekonomik koşullara uyarlamak için mahkemede yeni bir 'Nafaka Artırım Davası' açmanız gerekmektedir.

Kendi aranızda borcu birinizin ödeyeceğine dair anlaşabilirsiniz. Ancak bu bankayı bağlamaz. Banka, kredi kimin adınaysa ondan tahsilat yapar. Protokolde, borcu ödeyen tarafın diğerine rücu edeceğini (geri isteyeceğini) belirten özel bir madde olmalıdır.

Hukuken evcil hayvanlar eşya statüsünde değerlendirilse de, modern yargı kararları hayvanların da bir 'bakım hakkı' (kişisel ilişki tesisi) olabileceğine işaret etmektedir. Protokolde sahipliğin kimde kalacağı ve görüş günleri detaylıca düzenlenebilir.

Hayır, anlaşmalı boşanma protokolünün noterde onaylatılmasına gerek yoktur. Eşlerin aralarında imzaladıkları ıslak imzalı belgeyi boşanma davası dilekçesi ile birlikte Aile Mahkemesine sunmaları yeterlidir. Belgeyi asıl onaylayan makam Hakimdir.

Belirtilmek zorunda değildir ancak gelecekte açılabilecek bir 'Ziynet Alacağı Davası'nın önüne geçmek için mutlaka belirtilmesinde fayda vardır. Altınların paylaşıldığı veya feragat edildiği yazılmazsa ileride dava riski doğar.

Normal şartlarda davacı öder, ancak anlaşmalı protokolde masrafların yarı yarıya paylaşılacağı veya tamamen davalı tarafça karşılanacağı kararlaştırılabilir. Mahkeme sizin anlaştığınız bu şekle uyar.

Boşanma davası e-devlet (UYAP Vatandaş) üzerinden açılabilir, dilekçe ve protokol taratılarak sisteme yüklenebilir. Ancak bu, duruşmaya fiziken gitme zorunluluğunuzu ortadan kaldırmaz.

Evet, hakim kararı verip duruşmayı bitirene kadar her an anlaşmadan cayabilirsiniz. Bu durumda hakim anlaşmalı boşanma talebini reddeder ve davaya çekişmeli boşanma davası olarak devam edilmesine veya düşürülmesine karar verir.

Çekişmeli boşanma davaları, mahkemenin iş yüküne, toplanacak delillere ve tanık sayısına bağlı olarak ilk derece mahkemesinde genellikle 1 ila 2,5 yıl arasında sürmektedir. İstinaf ve temyiz aşamaları eklendiğinde bu süre 3-4 yılı bulabilmektedir.

Hayır, eşinizin boşanmak istememesi tek başına davanın reddedilmesine sebep olmaz. Eğer eşinizin evlilik birliğinin sarsılmasında kusurlu olduğunu somut delillerle ispatlarsanız, hakim eşinizin itirazına rağmen boşanma kararı verebilir.

Sürekli olarak ve maksatlı bir şekilde karşı cinsten kişilerin fotoğraflarını beğenmek, mesajlaşmak veya takip etmek, güven sarsıcı davranış olarak değerlendirilebilir. Bu durum şiddetli geçimsizlik sebebi sayılabilmektedir.

Size tebligat ulaştıktan sonra 2 hafta içinde karşı tarafın iddialarını çürüten ve eğer talep ediyorsanız kendi tazminat/nafaka isteklerinizi içeren bir cevap dilekçesi sunmalısınız. Kendi iddialarınız için karşı dava da açabilirsiniz.

Evet, eşlerin aynı çatı altında olmalarına rağmen uzun süre karı-koca hayatı yaşamaması, yataklarını ayırması ve birbirlerine yabancı gibi davranmaları evlilik birliğinin temelinden sarsıldığının önemli bir göstergesidir.

Gizlice ortam dinleme cihazı yerleştirerek alınan ses kayıtları hukuka aykırıdır ve suç teşkil eder. Ancak ani gelişen, planlı olmayan bir hakaret veya şiddet anında kendinizi korumak ve ispatlamak amacıyla aldığınız kayıtlar istisnai olarak kabul edilebilir.

Evet, açılabilir. Boşanma davası açmak için evlilik cüzdanının aslı veya fotokopisi şart değildir. Mahkeme, tarafların evli olduğunu Nüfus Müdürlüğü sisteminden (UYAP üzerinden) resen tespit etmektedir.

Kesinlikle evet. Eşin çalışarak kazandığı maaşa rızası dışında el koymak, finansal özgürlüğünü kısıtlamak Yargıtay içtihatlarına göre ekonomik şiddet kapsamına girer ve ağır bir kusurdur.

Boşanma davası ile mal paylaşımı davası birbirinden ayrı davalardır. Şiddetli geçimsizlik (TMK 166/1) durumunda mal rejiminin tasfiyesi genel kurallara göre yapılır. Edinilmiş mallar kural olarak yarı yarıya paylaşılır, eşin kusurlu olması (zina veya hayata kast hariç) katılma alacağını ortadan kaldırmaz.

Evet. Anlaşmalı boşanma kararı verilene kadar veya verilen karar kesinleşene kadar eşlerden biri protokoldeki şartlardan vazgeçerse dava çekişmeli boşanma (şiddetli geçimsizlik) davasına dönüşür.

Velayet konusunda temel kıstas 'çocuğun üstün yararıdır'. Çocuğun yaşı, bakım ihtiyacı (özellikle anne şefkatine muhtaç yaşta olup olmadığı), eğitim durumu ve pedagog raporları dikkate alınarak eşlerin kusurundan ziyade çocuğun geleceği düşünülerek karar verilir.

Kayınvalidenizin hakaret etmesi doğrudan boşanma sebebi değildir; ancak eşiniz bu hakaretlere sessiz kalıyor, sizi korumuyor ve ailesinin size müdahale etmesine izin veriyorsa, eşinizin bu pasif tutumu kusur sayılır.

Eşinizi kendi ailesiyle aynı apartmanda veya evde yaşamaya zorlamak, bağımsız bir konut temin etmemek TMK m.166 kapsamında kusurlu bir davranıştır ve evlilik birliğinin sarsılması sebebi sayılır.

Davadaki feragat (vazgeçme), geçmiş olayları affettiğiniz anlamına gelir. Feragat ettiğiniz tarihten önceki olaylara dayanarak tekrar dava açamazsınız. Ancak feragatten sonra yeni olaylar (yeni şiddet, hakaret vb.) yaşanırsa bunlara dayanarak yeni bir dava açabilirsiniz.

Eğer eşinizin rahatsızlığı resmi sağlık kurulu raporuyla belgelenmiş bir 'akıl hastalığı' değilse ancak davranışları (aşırı kıskançlık, öfke patlamaları vb.) evliliği çekilmez hale getiriyorsa, TMK 166/1 kapsamında genel sebebe dayanarak dava açabilirsiniz.

Evet. 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca eşinden boşandığı hâlde boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların bağlanmış olan gelir ve aylıkları kesilir, ödenmiş tutarlar da 96. madde uyarınca geri alınır. Kural yalnızca dul eşi değil çocukları da kapsar; uygulamada en sık görülen senaryo babasından ölüm aylığı alan boşanmış kız çocuğudur. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 1 Nisan 2026 tarihli kararına göre burada belirleyici olan tek şey fiilî durumdur; boşanmanın gerçek veya danışıklı olması sonucu değiştirmez.

Hayır ve daha önemlisi, böyle bir tartışma hukuken yapılamaz. Hukuk Genel Kurulu'nun 1 Nisan 2026 tarihli kararına göre 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinde boşanmanın amacına veya saikine yönelik herhangi bir düzenleme bulunmadığından, gerek Kurum gerekse yargı organları uygulama yaparken eşlerin boşanma iradelerinin gerçek veya samimi olup olmadığı ya da boşanmanın muvazaalı olup olmadığı konusunda bir araştırma çabasına girmemeli, kesinleşmiş boşanma kararının geçerliliğini sorgulamamalıdır. Kurul iki gerekçe veriyor: bu araştırma başka bir mahkemenin görevidir ve Türk Medeni Kanunu'nda zaten anlaşmalı boşanma diye bir kurum vardır.

Tek başına kurtarmaz. Hukuk Genel Kurulu saikin önemsizliğini her iki yönde de uyguluyor: boşanma tarihi itibarıyla gerçek ve samimi boşanma iradesine sahip olan veya olmayan tüm eşlerin, 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda aylığın kesilmesi zorunludur. Yani kanun niyete değil fiilî duruma bakar. Gerçek bir geçimsizlik nedeniyle boşanıp sonra çocuk, hastalık veya ekonomik zorunluluk gibi tamamen samimi bir sebeple yeniden aynı evde yaşamaya başlayanlar da bu kapsamdadır.

Süreç genellikle sosyal güvenlik denetmeni raporuyla başlar. İncelediğimiz dosyada rapora dayanak yapılan tespitler şunlardı: apartman yöneticisi ve bir komşunun birlikte yaşadıkları yönündeki beyanı, boşanma sonrasına ait aidat listesi ve makbuzlarında eski eşin adının yer alması ve eski eşin ikamet adresinin iş yeri olduğunu beyan etmesi. Mahkeme aşamasında ise Hukuk Genel Kurulu şu araştırmaları zorunlu görüyor: her iki adres için ayrı ayrı geniş kapsamlı kolluk araştırması, dönemin muhtar ve azaları ile komşu, apartman görevlisi, yönetici ve civar esnafın tanık olarak dinlenmesi, banka ve GSM operatörlerinden adres bilgilerinin sorulması.

Hayır. Hukuk Genel Kurulu, denetmen raporunu peşinen doğru saymıyor; kararda mahkemeye açıkça denetmen raporundaki fiilî birlikteliğe ilişkin hususların tek tek irdelenmesi ve raporun aksinin ispat edilip edilmediğinin belirlenmesi görevi veriliyor. Yani rapor, çürütülebilir bir başlangıç noktasıdır. Savunmada yapılması gereken, rapordaki her tespiti ayrı ayrı ele alıp belgeyle karşılamaktır: aidat makbuzunda eski eşin adının neden göründüğü, adres kayıtlarının ne gösterdiği, tanıkların hangi döneme ilişkin bilgi sahibi olduğu gibi. Genel bir inkâr yeterli olmaz.

Tek başına yeterli değil ama savunmanın destekleyici parçasıdır. İncelediğimiz dosyada davacı tam olarak bunları ileri sürmüştü: ikamet adreslerinin farklı olduğunu, oturduğu evin aboneliklerinin kendi adına bulunduğunu ve kira bedellerini kendisinin ödediğini. Buna rağmen Hukuk Genel Kurulu kararı bozdu, çünkü adres kaydı fiilî durumu değil beyanı gösterir. Belirleyici olan, eski eşin ayrı ve gerçek bir konutunun bulunduğunun ortaya konmasıdır. Nitekim dosyada eski eş, ikamet adresinin iş yeri olduğunu söylemişti ve bu, aleyhe değerlendirilen en güçlü unsurlardan biri oldu.

Boşandığı eşiyle birlikte yaşama hâlinde borç, kişinin kendi davranışından doğduğu için 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesinin (a) bendine girer. Buna göre hatalı işlemin tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık sürede yapılan ödemeler geri alınır ve kanunî faiz, bu ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren hesaplanır. Karşılaştırma için: borç Kurumun hatalı işleminden kaynaklansaydı (b) bendi uygulanır, süre beş yıla iner ve tebliğden itibaren yirmi dört ay içinde ödeme yapılırsa faiz hiç işlemezdi. Aradaki fark, uzun dönemli dosyalarda ana paranın kat kat üzerine çıkabilir.

5510 sayılı Kanun'un 96. maddesine göre borç öncelikle ilgilinin Kurumdan alacağı varsa bu alacaklardan mahsup edilir, alacağı yoksa genel hükümlere göre geri alınır. Mahsup, en eski borçtan başlanarak borç aslına yapılır ve kanunî faiz kalan borca uygulanır. Yersiz ödemenin gelir ve aylıklardan kesilmesi hâlinde ise kesinti, kesintinin başlayacağı ödeme dönemi başı itibarıyla kanunî faiziyle birlikte hesaplanan borç tutarı üzerinden gelir ve aylıktan yüzde 25 oranında yapılır. Bu nedenle dava açarken tedbir taleplerinin ihmal edilmemesi önemlidir.

Hayır. Hukuk Genel Kurulu bu noktayı açıkça karara bağlıyor: 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrası 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe girdiğinden, fiilî birliktelik daha önce başlamış olsa dahi maddenin yürürlük tarihi öncesine ilişkin işlem yapılarak borç tahakkuk ettirilmesi mümkün değildir. Buna karşılık 01.10.2008 tarihinden itibaren fiilî birliktelik söz konusuysa bağlanan aylığın kesilerek borç çıkarılması ve 96. maddeye göre uygulama yapılması gerekir. Borç yazınızda bu tarihten önceki bir dönem varsa, esasa hiç girmeden itiraz konusu yapılmalıdır.

Ne yazık ki sayılmıyor. Hukuk Genel Kurulu, kesme veya iptal işlemine konu ölüm aylığının 01.10.2008 tarihinden önce bağlanmış olmasının sonuca etkili olmadığını belirtiyor. Gerekçesi ilginç: sosyal sigorta hukukunda kazanılmış haklar dinamik nitelik taşır, dış etkiye açıktır ve güncellenen kazanımlardır. Bir kez tanınmış olmakla ilişki son bulmaz, aksine sunum koşulları ortadan kalkıncaya kadar varlığını sürdürür. Dolayısıyla önceden doğmuş olmaları, yeni düzenlemelerden etkilenmeyecekleri anlamına gelmez. Kurum tarafından bağlanan aylık bu nedenle kazanılmış hakkın konusunu oluşturmaz.

Anayasa Mahkemesi bu iddiayı incelemiş ve reddetmiştir. 28.04.2011 tarihli ve 2009/86 Esas, 2011/70 Karar sayılı kararında Mahkeme, ölüm aylığı alabilmek için evli olmamak koşulunu aşmak amacıyla iyi niyete dayanmayan boşanma kararı elde edilip aylık alınmasının açıkça hakkın kötüye kullanılması olduğunu, hakkın kötüye kullanılmasının hukuk devletinin koruması altında değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir. Kararda ayrıca resmî evliliği olmadan birlikte yaşayanlarla, aylık alabilmek için boşanıp birlikte yaşamayı sürdürenlerin eşit kabul edilemeyeceği de vurgulanmıştır. İptal istemleri oy çokluğuyla reddedilmiştir.

Evet. Hukuk Genel Kurulu kararında bu husus açıkça belirtiliyor: hak sahibine, fiilî birlikteliğin sona erdiği tarihten itibaren diğer koşulların da varlığı durumunda yeniden gelir veya aylık bağlanabileceği açıktır. Yani aylığın kesilmesi kalıcı bir hak kaybı değildir. Burada kritik olan, birlikte yaşamanın sona erdiği tarihi somut biçimde belgelemektir: ayrı konuta ilişkin kira sözleşmesi, abonelik ve fatura kayıtları, adres değişikliği ve komşu ile muhtar beyanları bu tespiti sağlar. Yeni tahsis talebi Kuruma yapılır.

Eksik araştırma itirazında bulunabilirsiniz ve Hukuk Genel Kurulu'nun 1 Nisan 2026 tarihli kararı bu itiraz için güçlü bir dayanaktır. Kurul, ilk bozma kararına uyulmuş olmasına rağmen bozma gereklerinin yerine getirilmediğini, yalnızca bir tanığın yeniden dinlenmesiyle yetinildiğini tespit ederek direnme kararını bozmuştur. İtirazınızda hangi zorunlu adımın atlandığını isim isim göstermelisiniz: her iki adres için ayrı kolluk araştırması, dönemin muhtar ve azaları ile apartman görevlisi, yönetici ve civar esnafın dinlenmesi, banka ve GSM operatörlerinden adres sorulması, denetmen raporundaki tespitlerin tek tek irdelenmesi.

Yerel mahkeme bu dosyada tam olarak bunu savundu ancak Hukuk Genel Kurulu kabul etmedi. Mahkeme direnme kararında; şehrin fiziki şartları, komşuluk ilişkilerinin giderek zayıflaması ve hayatın olağan akışı nedeniyle araştırmanın yetersiz kaldığını, bu dosyaların ancak birkaçında kamu tanığına ulaşılabildiğini, ulaşılanların da çoğunlukla konu hakkında bilgisi bulunmadığını, dolayısıyla araştırmanın usul ekonomisine aykırı olduğunu ve yargılamayı uzattığını belirtmişti. Kurul bu gerekçeye itibar etmeyip kararın eksik araştırma ve incelemeye dayandığı sonucuna vardı.

Kanunun aradığı ölçüt fiilen birlikte yaşamadır; çocukla kişisel ilişki kurulması amacıyla yapılan ziyaretler nitelik olarak bundan farklıdır. Ancak uygulamada bu ayrım delillerle ortaya konmak zorundadır, çünkü sık ziyaret ile birlikte yaşama dışarıdan aynı görünebilir. Bu nedenle eski eşin ayrı ve gerçek bir konutunun bulunduğunun belgelenmesi, kişisel ilişkinin mahkeme kararına dayandığının gösterilmesi ve tanıkların bu ayrımı destekleyecek biçimde bilgilendirilmesi gerekir. İncelediğimiz dosyada davacının ortak çocuk nedeniyle eski eşin soyadını kullanma izni bulunması tek başına sonucu değiştirmemiştir.

Görevli mahkeme iş mahkemesidir. Dava, Sosyal Güvenlik Kurumuna karşı, Kurum işleminin iptali ve Kuruma borçlu olunmadığının tespiti istemiyle açılır. İncelediğimiz dosya da iş mahkemesinde görülmüş, oradan Bölge Adliye Mahkemesine, ardından Yargıtay 10. Hukuk Dairesine ve nihayet direnme üzerine Hukuk Genel Kuruluna gelmiştir. Süreç uzundur: bu dosyada denetmen raporu 2017, Hukuk Genel Kurulu kararı ise 2026 tarihlidir ve karar bozma olduğu için yargılama hâlâ devam etmektedir. Bu nedenle dava açarken tedbir taleplerinin ihmal edilmemesi önemlidir.

Otomatik olarak açılmaz; 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesi bir idari sonuç düzenler, ceza hükmü değildir. Ancak Kuruma gerçeğe aykırı beyanda bulunulması veya gerçeğe aykırı belge verilmesi söz konusuysa, koşulları oluştuğunda dolandırıcılık ve belgede sahtecilik suçları ayrıca gündeme gelebilir. Bu nedenle SGK dosyasında verdiğiniz beyanların ileride bir ceza dosyasında da kullanılabileceğini bilerek hareket etmek gerekir. Özellikle denetmen incelemesi sırasında verilen ifadeler ile mahkemedeki beyanlar arasındaki çelişkiler, hem hukuk hem ceza cephesinde aleyhe değerlendirilebilir.

Bu tür dosyalarda belirleyici olan, birlikte yaşamanın süreklilik taşıyıp taşımadığıdır ve bu, somut delillerle değerlendirilir. Hukuk Genel Kurulu'nun saydığı araştırma kalemleri tam da bunu ölçmeye yöneliktir: kolluk araştırması, muhtar ve komşu beyanları, apartman görevlisi ve civar esnafın bilgisi, banka ve GSM operatörlerindeki adres kayıtları. Eski eşin başka şehirde gerçek bir konutu ve orada süreklilik gösteren bir yaşamı bulunduğu kira sözleşmesi, abonelik, fatura ve iş yeri kayıtlarıyla ortaya konabiliyorsa bu, savunmanın en güçlü unsuru olur. Aksine eski eşin gösterdiği adres iş yeri veya fiilen oturulmayan bir yerse dosya zayıflar.

5510 sayılı Kanun'un 56. maddesi Kuruma, fiilî birlikteliğin belirlenmesi hâlinde aylığı kesme yükümlülüğü getirir ve maddede ayrı bir savunma alma usulü düzenlenmemiştir. Uygulamada işlem genellikle denetmen raporuna dayanılarak yapılır. Ancak bu, hak arama yolunun kapalı olduğu anlamına gelmez: işleme karşı iş mahkemesinde iptal ve borçsuzluğun tespiti davası açabilirsiniz ve yargılamada denetmen raporunun aksini ispat etme imkânınız vardır. Hukuk Genel Kurulu da mahkemeye, raporun aksinin ispat edilip edilmediğini araştırma görevi yüklemektedir.

Kanunun aradığı ölçüt aynı konutta fiilen birlikte yaşamadır; ayrı ve bağımsız konutlarda oturmak kural olarak bu kapsamda değildir. Ancak bu durumun ispatı özen ister, çünkü aynı apartmanda oturmak Kurum incelemesinde şüphe doğurur ve komşu beyanları kolaylıkla yanlış yönlendirici olabilir. Her iki dairenin ayrı aboneliklerinin bulunması, kira sözleşmeleri, aidat kayıtlarının ayrı tutulması ve adres kayıtlarının tutarlı olması önem taşır. İncelediğimiz dosyada aidat makbuzlarında eski eşin adının görünmesi aleyhe delil sayılmıştı; bu tür idari kayıtların doğru tutulması bu nedenle kritiktir.

5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrası, boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen kişiler bakımından hem eşleri hem çocukları kapsayacak biçimde kaleme alınmıştır. Yani hükmün muhatabı yalnızca dul eş değildir; boşanıp eski eşiyle birlikte yaşayan çocuk da kapsamdadır. İncelediğimiz dosyada zaten aylığı kesilen kişi, babasından ölüm aylığı alan boşanmış kız çocuğuydu. Buna karşılık kesme işlemi, o kişinin kendi durumu nedeniyle yapılır; dosyadaki diğer hak sahiplerinin aylıkları kendi koşulları çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.

Hukuk Genel Kurulu kararları, içtihadı birleştirme kararları gibi tüm mahkemeleri bağlayıcı nitelikte değildir; ancak Yargıtay dairelerinin ve yerel mahkemelerin uygulamasında son derece yüksek bir ağırlık taşır ve fiilen yol gösterici işlev görür. 1 Nisan 2026 tarihli bu iki karar, boşanmanın samimiyetinin araştırılamayacağı ve fiilî birlikteliğin nasıl araştırılması gerektiği konusunda net bir çerçeve çizdiğinden, derdest dosyalarda dilekçeye eklenerek doğrudan dayanak yapılabilir. Özellikle eksik araştırma itirazı ile 01.10.2008 sınırına ilişkin savunmalarda güçlü bir referanstır.

Karar, davacı hak sahibinin lehine değil aleyhine sonuç doğurdu. İlk derece mahkemesi davanın kabulüne, yani aylığın yeniden bağlanmasına karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinafı esastan reddetmişti. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi kararı iki kez bozdu ve mahkeme direndi. Hukuk Genel Kurulu, Kurum vekilinin temyiz itirazlarını kabul ederek direnme kararını bozdu; gerekçe, mahkemenin eksik araştırma ve incelemeye dayanmasıydı. Yani dosya, gerekli araştırmalar yapıldıktan sonra yeniden karara bağlanmak üzere ilk derece mahkemesine döndü — sonucun ne olacağı bu araştırmaya bağlı.

Hayır, o durumda farklı bir rejim uygulanır. 5510 sayılı Kanun'un 96. maddesi ikili bir ayrım yapar: ödeme hak sahibinin kasıtlı veya kusurlu davranışından doğmuşsa (a) bendi uygulanır ve tespit tarihinden geriye doğru en fazla on yıllık dönem, ödemelerin yapıldığı tarihlerden itibaren faiziyle geri alınır. Ödeme Kurumun hatalı işlemlerinden kaynaklanmışsa (b) bendi uygulanır; bu hâlde süre en fazla beş yıldır ve tutar, ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren yirmi dört ay içinde ödenirse faizsizdir. Boşandığı eşiyle yaşama hâli niteliği gereği (a) bendine girer.

Kurum işlemine karşı dava açma süresi konusunda somut dosyanızdaki tebligatın içeriği ve tarihi belirleyicidir; bu nedenle borç ve kesme yazısı elinize geçer geçmez gecikmeden hukuki destek almanız gerekir. Pratikte en sık yaşanan hak kaybı, kişilerin önce Kuruma dilekçe yazıp cevap beklemesi ve bu sırada sürenin işlemesidir. Ayrıca dava açılırken yalnızca iptal değil, Kuruma borçlu olunmadığının tespiti de talep edilmeli ve aylıktan yüzde 25 kesinti yapılmaya başlanmasına karşı tedbir talebi mutlaka dilekçeye konulmalıdır.

Düzenleme ilk kez 5510 sayılı Kanun ile getirilmiş ve 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Hukuk Genel Kurulu kararında, daha önce yürürlükte bulunan ve sosyal güvenlik mevzuatının temelini teşkil eden kanunlarda böyle bir hükmün yer almadığı özellikle vurgulanıyor. Bu nedenle 01.10.2008 tarihi, hem borcun başlangıç sınırı hem de hukuki değerlendirmenin kilit tarihidir. Kurul, kanunların geriye yürümemesi ilkesini tartışarak bu tarihten önceki döneme ilişkin borç çıkarılamayacağı sonucuna varmış, buna karşılık aylığın bu tarihten önce bağlanmış olmasının kazanılmış hak oluşturmadığını belirtmiştir.

Ne yazık ki sayılmıyor. Hukuk Genel Kurulu kararında bu nokta çok açık ifade ediliyor: eşlerin 01.10.2008 tarihinden itibaren her ne sebeple olursa olsun eylemli olarak birlikte yaşadıklarının saptanması durumunda aylığın kesilmesi zorunludur. Kararda öğretiden aktarılan cümle de aynı yöndedir: ölüm aylığı almak üzere boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşamaya kişiyi sürükleyen etkenin niteliği ve türü hukuk düzeni açısından önem taşımaz. Ekonomik zorunluluk, çocuk, hastalık veya barışma gibi sebepler fiilî birlikteliği ortadan kaldırmadığı için sonucu değiştirmez.

Kanun yollarını tükettikten sonra teorik olarak bireysel başvuru yolu açıktır; ancak Anayasa Mahkemesi'nin bu hükme ilişkin norm denetimi kararı dikkate alınmalıdır. Mahkeme 28.04.2011 tarihli ve 2009/86 Esas, 2011/70 Karar sayılı kararıyla 5510 sayılı Kanun'un 56. maddesinin ikinci fıkrasını Anayasa'ya aykırı bulmamış ve iptal istemlerini oy çokluğuyla reddetmiştir. Kararda hükmün hakkın kötüye kullanılmasını engelleme amacı taşıdığı, ölüm aylığının doğrudan sigortalıya ilişkin bir ödeme olmadığı ve aylık almayı hak edenler bakımından Kurumun mali kaynaklarını koruma gereği vurgulanmıştır. Bu nedenle başvurunun kural bazlı değil, somut olaydaki adil yargılanma hakkı ihlallerine odaklanması daha gerçekçidir.

Savunmanın merkezine eski eşin ayrı ve gerçek bir konutunun bulunduğunu koymak gerekir. Toplanması gereken belgeler: eski eşe ait kira sözleşmesi veya tapu, o adrese ait elektrik, su, doğalgaz ve internet abonelikleri ile faturaları, her iki tarafın adres kayıt sistemi geçmişi, banka ve GSM operatörlerine bildirilen adresler, kendi konutunuza ait abonelik ve kira ödeme kayıtları, aidat makbuzlarının kim adına düzenlendiği ve varsa çocukla kişisel ilişkiye dair mahkeme kararı. Ayrıca ilgili dönemin muhtarı, azaları, apartman görevlisi ve komşuların tanıklığı için isim ve iletişim bilgilerinin hazırlanması gerekir.

Evet. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu aynı gün, 1 Nisan 2026 tarihinde iki ayrı karar vermiştir: 2025/18 Esas, 2026/205 Karar ve 2025/20 Esas, 2026/206 Karar sayılı kararlar. Her iki kararda da aynı ilke tekrarlanmaktadır: uygulama yapılırken eşlerin boşanma iradelerinin gerçek veya samimi olup olmadığı ya da boşanmanın muvazaalı olup olmadığı konusunda araştırma çabasına girilmemesi ve kesinleşmiş boşanma kararının geçerliliğinin sorgulanmaması gerekir. Aynı ilkenin iki ayrı dosyada aynı gün tekrarlanmış olması, kararın istisnai bir değerlendirme değil yerleşik bir yaklaşım olduğunu gösterir.

Karar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 01.04.2026 tarihli ve 2025/18 Esas, 2026/205 Karar sayılı kararıdır; aynı gün verilen 2025/20 Esas, 2026/206 Karar sayılı karar da aynı yöndedir. Kararların tam metnine Adalet Bakanlığı içtihat bilgi bankası üzerinden ulaşılabilir. Bu yazıdaki tüm alıntılar kararın tam metninden alınmıştır; ayrıca atıf yapılan 5510 sayılı Kanun'un 56 ve 96. maddeleri ile Anayasa Mahkemesi'nin 28.04.2011 tarihli ve 2009/86 Esas, 2011/70 Karar sayılı kararı da resmî kaynaklarından doğrulanmıştır.

Evet, yabancı mahkemelerin verdiği kararlar Türkiye'de otomatik olarak geçerli olmaz. Nüfus kayıtlarında boşanmış görünmeniz ve haklarınızı kullanabilmeniz için idari yolla tanıma işlemi yapmanız veya Türkiye'de Tanıma ve Tenfiz Davası açmanız şarttır.

Eski eşiniz imza veya vekaletname vermiyorsa idari yolu (Nüfus Müdürlüğü) kullanamazsınız. Bu durumda Aile Mahkemesinde dava açmanız gerekir. Mahkeme, dava dilekçesini eşinizin bulunduğu ülkeye tebliğ eder ve süreç onun rızası olmaksızın da tamamlanabilir.

Hayır. Tanıma sadece boşanmanın (evliliğin sona erdiğinin) kabul edilmesidir. Tenfiz ise kararın içindeki nafaka, velayet veya mal paylaşımı gibi unsurların Türkiye'de icra edilebilir hale gelmesi demektir.

Apostil, belgenin uluslararası geçerliliğini sağlayan bir mühürdür. Boşandığınız ülkenin yetkili makamlarından (örneğin kaymakamlık, eyalet sekreterliği veya mahkeme kalemi) alınır. Türk mahkemeleri apostilsiz belgeleri kabul etmez.

Evet açabilirsiniz. Eski eşinizin adresi bilinmiyorsa ilgili makamlardan adres araştırması yapılır. Yine bulunamazsa, gazeteye ilan verilerek (ilânen tebligat) hukuki süreç ilerletilir ve dava sonuçlandırılır.

Her iki tarafın avukatı varsa dava 2-4 hafta içinde biter. Eğer karşı tarafın yurtdışı adresine tebligat yapılacaksa süreç 6 ay ile 1,5 yıl arasında değişir. Adresi meçhulse ilanen tebligat nedeniyle süre 2 yılı bulabilir.

Evet. Geçmişte Türk kamu düzenine aykırı olduğu gerekçesiyle reddedilen yabancı mahkemelerin 'ortak velayet' kararları, güncel Yargıtay içtihatları doğrultusunda artık Türkiye'de tenfiz edilebilmektedir.

Hayır, gelmek zorunda değilsiniz. Türkiye'de bir boşanma avukatına bulunduğunuz ülkedeki Türk Konsolosluğundan özel yetkili vekaletname çıkartarak tüm süreci uzaktan, şahsen gelmenize gerek kalmadan yürütebilirsiniz.

Kararın aslı, kesinleşme şerhi ve Apostil şerhi mutlaka noter onaylı yeminli tercümanlar veya Türk Konsoloslukları tarafından tercüme ve tasdik edilmelidir. Sıradan çeviri bürolarının onaysız tercümeleri mahkemede geçerli değildir.

Eğer Türkiye'de hiçbir yerleşim yeriniz veya adresiniz yoksa, MÖHUK madde 51 uyarınca tanıma ve tenfiz davasını Ankara, İstanbul veya İzmir Aile Mahkemelerinden birinde açabilirsiniz.

Evet, Mavi Kart sahipleri de Türkiye'deki Nüfus Kütüklerinde kayıtlarının güncellenmesi ve olası miras/velayet sorunlarının çözümü için tanıma ve tenfiz davası açma hakkına sahiptir.

Evet. Eski eşinizle birlikte Nüfus Müdürlüğüne bizzat gidebileceğiniz gibi, her ikiniz de Türkiye'deki farklı avukatlara vekaletname vererek sizin yerinize idari işlemle tanıma yapılmasını sağlayabilirsiniz.

Bunun için kesinlikle 'Tenfiz Davası' açmanız gerekir. Sadece tanıma işlemi yapmak nafakayı icraya koymanıza yetmez. Tenfiz kararı alındıktan sonra eski eşinizin Türkiye'deki malvarlığına veya maaşına haciz işlemi başlatabilirsiniz.

Evet. Apostilli yabancı mahkeme kararı ve kesinleşme şerhinin asılları dosyaya sunulmak zorundadır. Yalnızca fotokopi ile tanıma ve tenfiz davası yürütülemez.

Tanıma davası kesinleşip nüfusa işlendikten sonra erkekler hemen evlenebilir. Kadınlar için ise 300 günlük iddet (bekleme) süresi işler. Kadınlar yeniden evlenmek istiyorsa mahkemeden ayrıca 'iddet müddetinin kaldırılması' davası açmalıdır.

Türk Hukuku'nda iştirak nafakası için belirlenmiş sabit bir yüzdelik dilim yoktur. Hakim; ebeveynlerin sosyal ve ekonomik durumlarına, maaşlarına, giderlerine ve çocuğun mevcut ihtiyaçlarına bakarak hakkaniyetli bir oran belirler.

Evet, kural olarak çocuk 18 yaşını doldurduğunda ergin olduğu için iştirak nafakası otomatik olarak kesilir. Eğer çocuğun eğitimi devam ediyorsa, çocuğun bizzat 'yardım nafakası' davası açması gerekir.

Evet, asgari ücretle çalışan veya hiç geliri olmayan ancak çalışma gücüne sahip bir ebeveyn de çocuğunun masraflarına katılmak zorundadır. Asgari ücretliye göre makul bir miktar belirlenir.

Anlaşmalı boşanmada eşler birbirlerinden nafaka istemeyebilir (yoksulluk nafakası). Ancak çocuk adına hükmedilen iştirak nafakasından sonsuza dek feragat edilemez. İleride çocuğun ihtiyaçları doğduğunda tekrar dava açılabilir.

Hayır, velayet hakkına sahip ebeveynin yeniden evlenmesi yoksulluk nafakasını kesebilir ancak iştirak nafakasını kesinlikle etkilemez. Biyolojik anne veya babanın çocuğa karşı sorumluluğu devam eder.

Nafaka borcu icra takibine konulmasına rağmen haklı bir sebep olmaksızın ödenmezse, şikayet üzerine icra ceza mahkemesi 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verebilir.

Çocuk evlilik birliği içindeyken özel okula gidiyorsa, mahkeme ebeveynlerin gelir durumunu da gözeterek özel okul masraflarının karşılanması için nafaka miktarını yüksek tutabilir.

Eğer mahkeme kararında 'nafakanın her yıl TÜFE oranında artırılmasına' şeklinde bir hüküm varsa, evet otomatik artar. Bu hüküm yoksa, artırım için yeni bir dava açmak gerekir.

Evet, boşanma davası sırasında nafaka talep edilmemiş olsa bile, boşanma kararı kesinleştikten sonra çocuğun bakım ve eğitim giderleri için bağımsız bir iştirak nafakası davası açabilirsiniz.

Nafaka yükümlüsünün işsiz kalması nafakayı otomatik olarak düşürmez veya kesmez. Kişinin mahkemeye başvurarak nafakanın kaldırılması veya indirilmesi davası açması gerekir.

Çocuğun ebeveyniyle kişisel ilişki kurmaması veya görüşmek istememesi, ebeveynin bakım yükümlülüğünü (iştirak nafakasını) ortadan kaldırmaz. Ödeme yapmaya devam etmek zorundasınız.

Kural olarak emekli maaşlarına haciz konulamasa da, nafaka alacakları bunun istisnasıdır. Birikmiş veya aylık cari nafaka alacakları için emekli maaşı haczedilebilir.

Evet, mahkeme kararı ile belirlenen iştirak nafakası yıllık bir yükümlülüktür ve aylara bölünmüştür. Çocuğun yazın sizde kalması o aylardaki nafaka ödeme yükümlülüğünüzü düşürmez.

Hayır. Annenin gelirinin babadan yüksek olması, babayı nafaka yükümlülüğünden kurtarmaz. Taraflar, mali güçleri oranında (oransal olarak) çocuğun masraflarına ortak olmak zorundadır.

Hayır. Çocuk 18 yaşını doldurduğunda reşit kabul edildiği için annenin velayet hakkı biter. Bu nedenle yardım nafakası davasını ancak reşit olan çocuğun bizzat kendisi açabilir.

Dosyanın eksiksiz hazırlanması ve adliye içi süreçlerin avukat aracılığıyla elden takip edilmesi halinde dava açılışından kesinleşmesine kadar geçen süre mahkemenin yoğunluğuna göre ortalama 1 ila 3 hafta arasında sürebilir.

1 yılı doldurmayan evliliklerde TMK 166/3 gereği anlaşmalı boşanma yapılamaz. Çekişmeli şiddetli geçimsizlik davası açılmalı ve her iki tarafın tanıkları mahkemede dinletilerek sürecin tek celsede bitirilmesi avukatlık stratejisi ile hedeflenmelidir.

Anlaşmalı boşanma duruşmalarında her iki eşin de bizzat hakim huzurunda iradelerini sözlü olarak beyan etmeleri yasal zorunluluktur. Eşlerden biri gelmezse anlaşmalı boşanma gerçekleşmez ve dava ertelenir veya çekişmeliye döner.

Hayır. Yargıtay kararları ve usul hukuku gereğince, anlaşmalı boşanmalarda tarafların bizzat duruşmada hazır bulunması şarttır. Yurt dışındaki eşin sadece o gün için mahkemede hazır bulunması zorunludur.

Hakim genellikle kimlik tespiti yaptıktan sonra protokole işaret ederek 'İmzalar size mi ait?', 'Boşanmakta kararlı mısınız?' ve 'Protokoldeki tüm mali ve velayet şartlarını baskı altında kalmadan kabul ediyor musunuz?' gibi net sorular sorar.

Hayır. Anlaşmalı boşanma protokolünün temel kuralı, boşanmanın ferileri (yan sonuçları) hakkında tam bir netlik sağlamasıdır. İleride yeni bir dava yaratacak 'sonra görüşeceğiz', 'kısmen' gibi muğlak ifadeler hakim tarafından reddedilir.

Hakim duruşmada boşanmaya karar verse bile hukuken süreç tamamlanmaz. Yeniden evlenmek veya nafaka/tazminat kararlarını uygulamak için gerekçeli kararın yazılması, taraflara tebliğ edilmesi ve yasal sürelerin geçmesi (veya feragat edilmesi) şarttır.

Karar tebliğ edildikten sonra başlayan 2 haftalık yasal itiraz (istinaf) süresini beklememek için yapılan işlemdir. Her iki taraf feragat dilekçesi verdiğinde karar o an kesinleşir ve haftalarca bekleme yükü ortadan kalkar.

2026 yılı tarifelerine göre dava açılış harcı, peşin harç, gider avansı (tebligat ve posta masrafları) tahsil edilir. Masrafların eksik yatırılması süreci uzatacağı için vezneye tam tutarın ödenmesi mühimdir.

Boşanma kesinleştikten sonra kadının yeniden evlenebilmesi için 300 günlük yasal bekleme (iddet) süresi vardır. Bu süreyi beklemek istemeyen kadın, hastaneden hamile olmadığına dair rapor alarak 'iddet süresinin kaldırılması' davası açabilir.

Karar kesinleşinceye kadar (duruşma esnasında veya istinaf süresi içinde) anlaşmaktan vazgeçme hakkınız vardır. Vazgeçmeniz halinde dava otomatik olarak çekişmeli boşanma davasına dönüşür ve yargılama yeniden başlar.

Evet. Son yıllardaki Yargıtay kararları ve uluslararası sözleşmeler ışığında, tarafların protokolde mutabık kalması ve çocuğun üstün yararına aykırı bir durum olmaması halinde mahkemeler ortak velayet kararı verebilmektedir.

Kesinleşmiş bir anlaşmalı boşanma kararından sonra, değişen koşullar (ekonomik durumun bozulması, çocuğun yaşının büyümesi veya ihtiyaçlarının değişmesi) öne sürülerek nafaka artırım/indirim veya velayetin değiştirilmesi davaları açılabilir.

Evet, çekişmeli davaların aksine anlaşmalı boşanma davaları adli tatil (20 Temmuz - 31 Ağustos) döneminde de nöbetçi aile mahkemeleri aracılığıyla görülebilmekte ve karara bağlanabilmektedir.

Avukatsız boşanmak kanunen mümkündür ancak UYAP kullanılamaması, dilekçedeki eksiklikler, kalem personelinin yönlendirmesini beklemek ve PTT tebligat süreleri süreci aylarca uzatabilir. Avukatlık hizmeti süreci birkaç haftaya düşürür.

Hayır, 6284 sayılı kanuna göre ilk başvuruda koruma tedbiri kararı verilebilmesi için delil veya belge aranmaz. Şiddet mağdurunun beyanı, acil durumlar için yeterli kabul edilerek önleyici tedbir kararı derhal verilir.

Tek başına, karşı taraf dinlenmeden verilen uzaklaştırma kararı kesin delil sayılmaz. Ancak bu karar darp raporu, tanık beyanı veya mesaj kayıtları ile destekleniyorsa ve boşanma dosyasında sunulursa çok güçlü bir delil oluşturur.

Haksız yere veya kötü niyetle alınan uzaklaştırma kararlarına karşı, kararın size tebliğ edilmesinden itibaren 2 hafta (14 gün) içinde Aile Mahkemesine itiraz edebilirsiniz. İtiraz dilekçesinde iddiaların asılsız olduğunu ispatlayacak argümanlar sunmalısınız.

Tedbir kararı ilk defasında en fazla 6 ay için verilebilir. Ancak şiddet tehlikesinin devam ettiği tespit edilirse, mağdurun veya yetkililerin talebi üzerine bu süre uzatılabilir.

Evet, evden uzaklaştırılmış olmak eşin aileye karşı olan maddi yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Eğer kira sözleşmesi onun adınaysa veya ailenin geçimini o sağlıyorsa, kira ve fatura gibi temel giderleri ödemeye devam etmelidir.

Uzaklaştırma kararını ihlal eden kişiye, ihlalin ağırlığına göre 3 günden 15 güne kadar tazyik (zorlama) hapsi verilir. İhlalin tekrarı halinde bu süre her defasında 15 günden 30 güne kadar artırılabilir.

Kararda özellikle 'çocuklarla kişisel ilişkinin kaldırılması' yönünde bir madde yoksa baba çocuğuyla görüşebilir. Ancak görüşme günleri ve şekli pedagog raporları doğrultusunda mahkemece sınırlandırılabilir veya refakatçi eşliğinde yapılabilir.

Hayır, uzaklaştırılan eş eve tek başına gidip eşya alamaz. Bu durum kararın ihlali sayılır. Eşyaların alınması gerekiyorsa, karakola başvurarak polis veya jandarma refakatinde eve gidilmesi zorunludur.

Evet, 6284 sayılı kanun sadece fiziksel şiddeti değil; psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddeti de kapsar. Sürekli hakaret edilmesi, aşağılanma veya tehdit de uzaklaştırma kararı almak için yeterli sebeplerdir.

Uzaklaştırma kararı, boşanma davasında şiddet uygulayan tarafın 'kusurlu' bulunmasında büyük rol oynar. Bu durum, mağdur eşin tazminat ve nafaka taleplerinin kabul edilme ihtimalini oldukça yükseltir.

Çocuğun üstün yararı ilkesi gereği, evde şiddet uygulayan bir ebeveyne velayet verilmesi çok zordur. Şiddet çocuğa yönelikse kesinlikle verilmez; eşe yönelikse bile pedagog raporları doğrultusunda çoğunlukla şiddet uygulamayan tarafa verilir.

Evet, uzaklaştırma kararı talep ederken aynı dilekçe ile geçiminizi sağlamak amacıyla kendiniz ve çocuklarınız için 'tedbir nafakası' talep edebilirsiniz. Boşanma davası açılmamış olsa dahi bu nafaka bağlanabilir.

Evin mülkiyetinin kimde olduğunun hiçbir önemi yoktur. Şiddet uygulayan eş evin sahibi dahi olsa, mağdur eşin ve çocukların korunması amacıyla mülk sahibi evden uzaklaştırılır ve ev mağdura tahsis edilir.

Evet, uzaklaştırma kararını aldıran (korunan) kişi, daha sonra Aile Mahkemesine bir dilekçe vererek tehlikenin geçtiğini beyan edip tedbir kararının kaldırılmasını talep edebilir.

Hayır, 6284 sayılı kanun kapsamındaki tedbir ihlallerine verilen tazyik (zorlama) hapis cezaları paraya çevrilemez, ertelenemez ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kapsamına girmez; infazı cezaevinde gerçekleşir.

Eşiniz şahsi kıyafetlerinizi vermiyorsa, Aile Mahkemesinde eşya iadesi davası açmanız gerekir. Acil ihtiyaçlarınız için mahkemeden eşyaların size iadesi veya tespiti amacıyla ihtiyati tedbir talep edebilirsiniz.

Hayır, evlilik birliği içinde ortak kullanılan ve ortak bütçeyle alınan beyaz eşya, mobilya ve televizyon gibi eşyalar edinilmiş mal kabul edilir. Bunların paylaşımı mal rejiminin tasfiyesi davasının konusudur.

Evet, evlenmeden önce aldığınız mallar kişisel mal (şahsi eşya) statüsündedir. Bilgisayarın faturası veya alım tarihini kanıtlayarak iadesini doğrudan talep edebilirsiniz.

Evet, kesinlikle ayrı (bağımsız) bir dava olarak açılabilir. Hatta sürecin daha hızlı ilerlemesi ve boşanma davasındaki uzun sürelere takılmamak adına ayrı bir dava açılması hukukçular tarafından daha çok tavsiye edilir.

Eğer eşyalarınızın çöpe atıldığı, kırıldığı veya satıldığı tespit edilirse, mahkeme aynen iade yerine eşyaların güncel rayiç bedelinin davalı eşten tahsil edilerek size ödenmesine karar verir.

Evet, çeyiz olarak getirdiğiniz eşyalar kişisel malınız sayılır. Çeyiz senedi, fotoğraf veya tanık beyanları ile evlilik birliğine sizin tarafınızdan getirildiğini ispatladığınız tüm çeyiz eşyalarınızı geri alabilirsiniz.

Eşiniz kilidi değiştirmişse, tek başınıza çilingirle eve girmeniz risklidir ve konut dokunulmazlığını ihlal veya hırsızlık suçlamalarına maruz kalmanıza neden olabilir. Mahkeme kararı, tedbir kararı veya kolluk kuvveti (polis) refakati ile eve girmeniz en güvenli yoldur.

2024'teki içtihat değişikliğinden sonra kime takıldığına bağlıdır: anlaşma ve ispatlanmış yerel örf-adet yoksa kadına takılanlar kadına, erkeğe takılanlar erkeğe aittir. Karşı cinse özgü takılar ise kime takılırsa takılsın o cinse verilmiş sayılır; çekişme varsa bilirkişi belirler (2. HD, E. 2023/5704, K. 2024/2402).

Faturanız yoksa, kredi kartı veya banka ekstresi (hesap dökümü), mağaza ödeme kayıtları, eşyanın evde bulunduğunu gösteren fotoğraflar veya o eşyayı satın aldığınıza / kullandığınıza dair tanık beyanları ile ispat yoluna gidebilirsiniz.

Uzaklaştırma kararı (6284 sayılı Kanun) varsa, kararı veren mahkemeden veya karakoldan 'şahsi eşyalarımı almak için polis refakati' talep edebilirsiniz. Polis eşliğinde eve gidip sadece zaruri şahsi eşyalarınızı alabilirsiniz.

Şahsi eşya iadesi davası nispi harca tabidir. Talep ettiğiniz eşyaların toplam bedeli üzerinden binde 68,31 oranında harç hesaplanır ve bu harcın 1/4'ü dava açılırken peşin olarak ödenir.

Evet, eşinizin şahsi eşyalarınıza kasten zarar vermesi (kesmesi, kırması, yakması) Türk Ceza Kanunu madde 151 kapsamında 'Mala Zarar Verme' suçunu oluşturur. Savcılığa şikayette bulunabilirsiniz.

Mesleki aletler (avukat cübbesi, medikal aletler, teknik cihazlar) mutlak şahsi eşyadır. Bağımsız bir dava açarak ihtiyati tedbir talep etmeli ve işinizi yapamadığınızı belirterek eşyaların acilen size teslimini istemelisiniz.

Altınların ortak konutta kaldığını kanıtlamak zordur. Kasanın şifresinin sadece eşinizde olduğunu, evden şiddet görerek veya aniden çıkmak zorunda kaldığınızı ve altınları yanınıza alma fırsatınız olmadığını darp raporu veya tanıklarla ispatlamanız gerekir.

Bağımsız açılan bir eşya iade (istihkak) davası, mahkemenin iş yüküne, delillerin toplanmasına ve bilirkişi incelemesine bağlı olarak yerel mahkemede ortalama 1 ila 1,5 yıl arasında karara bağlanır.

TMK Madde 162'ye göre, eşinizin size uyguladığı pek kötü veya onur kırıcı davranışı öğrendiğiniz andan itibaren 6 ay içinde dava açmanız gerekir. Her halükarda eylemin gerçekleşmesinin üzerinden 5 yıl geçmekle dava açma hakkınız düşer. Bu süreler hak düşürücü süredir.

Evet, eşinizin toplum içinde (aile, arkadaşlar veya yabancıların yanında) size ağır şekilde hakaret etmesi, sizi küçük düşürmesi ve saygınlığınızı zedelemesi Yargıtay kararlarına göre onur kırıcı davranış kapsamında özel boşanma sebebidir.

Hayır, açamazsınız. Kanun gereği 'affeden tarafın dava hakkı yoktur'. Eşinizi yaşanan ağır olaydan sonra sözlü olarak affettiğinizi belirtirseniz veya hiçbir şey olmamış gibi ortak hayatı sürdürmeye devam ederseniz bu af sayılır ve TMK m.162'ye dayanarak dava açamazsınız.

Darp raporunun bulunmaması davanızı kesin olarak kaybedeceğiniz anlamına gelmez. Fiziksel veya psikolojik şiddeti, olaya bizzat şahit olan komşuların, aile üyelerinin tanıklığıyla, yazışmalarla, ses kayıtlarıyla veya varsa psikiyatrik tedavi kayıtlarıyla da ispatlayabilirsiniz.

Evet, uygulamada en çok tercih edilen ve en güvenli yol budur. Davanızı 'terditli' (kademeli) olarak açabilirsiniz. Yani mahkemeden öncelikle pek kötü davranış (özel sebep) nedeniyle, bu ispatlanamazsa evlilik birliğinin temelinden sarsılması (genel sebep) nedeniyle boşanma talep edebilirsiniz.

Kesinlikle onur kırıcı bir davranıştır. Eşinizin namus ve şerefinize yönelik asılsız iftiralar atması, dedikodu yayması Yargıtay tarafından evliliği çekilmez kılan ağır bir onur kırma eylemi olarak değerlendirilir.

Evet, eşi rızası dışında bir odaya veya eve kilitlemek, hürriyetini tahdit etmek, onu aç veya susuz bırakmak gibi eylemler Yargıtay içtihatlarında tartışmasız şekilde pek kötü davranış kabul edilmektedir.

Tazminat miktarı maktu (sabit) değildir. Eylemin ağırlığına, sizin yaşadığınız psikolojik veya fiziksel tahribatın derecesine ve kusurlu eşin mali gücüne göre mahkeme tarafından hakkaniyete uygun bir tazminat miktarı belirlenir. Bu tür davalarda yüksek manevi tazminatlara hükmedilmesi olasıdır.

Her zaman değil. Savcılık şikayetinden vazgeçmek genellikle örtülü af belirtisi kabul edilse de, Yargıtay şikayetten vazgeçmenin korku, baskı veya çocukların geleceği kaygısıyla yapılmış olabileceğini dikkate alır. Dosyanın bütüncül incelenmesi gerekir.

Eşyaları kırmak tek başına doğrudan bedensel bütünlüğe saldırı olmasa da, eşin üzerinde yoğun bir korku, baskı ve şiddet tehdidi yaratıyorsa duruma göre pek kötü davranış veya şiddetli geçimsizlik kapsamında kusurlu hareket sayılır.

İş yerinde olay çıkararak eşi patronunun ve mesai arkadaşlarının önünde küçük düşürmek, hakaret etmek, işin kaybedilmesine yol açacak eylemlerde bulunmak 'onur kırıcı davranış' kapsamına girer.

TMK m.162'deki 6 aylık süre geçtiyse 'pek kötü veya onur kırıcı davranış' özel sebebine dayanarak dava açamazsınız. Ancak bu durum, aynı olayları gerekçe göstererek 'evlilik birliğinin temelinden sarsılması' (genel sebep) davası açmanıza engel değildir.

Özel boşanma sebeplerinde eylem (örneğin pek kötü davranış) ispatlandığı anda hakim boşanmaya karar vermek zorundadır. Hakimin 'acaba bu evlilik kurtarılabilir mi' diye araştırma yapma veya davayı reddetme takdir yetkisi yoktur.

Evet. Eşin, diğer eşi kendi rızası dışında cinsel ilişkiye veya sapkın cinsel eylemlere zorlaması, fiziksel cebir kullanması Yargıtay kararlarında hem pek kötü davranış hem de ağır onur kırıcı eylem olarak kabul edilmektedir.

Evet, eşinizin size WhatsApp, SMS veya sosyal medya üzerinden gönderdiği ağır küfür ve hakaret içerikli mesajlar, onur kırıcı davranışın ispatında en çok kullanılan ve mahkemelerce geçerli kabul edilen hukuka uygun yazılı delillerdir.

Evet, eşe karşı sürekli ve sistematik bir şekilde hakaret etmek, onu aşağılamak Türk Medeni Kanunu'na göre evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan ağır bir kusurdur ve tek başına boşanma sebebidir.

Sözlü hakaretleri ispatlamanın en etkili yolu, o anlara şahit olan kişilerin mahkemede tanık olarak dinletilmesidir. Ayrıca WhatsApp, SMS veya diğer dijital platformlar üzerinden yazılan küfür ve hakaret mesajları da çok güçlü delillerdir.

Bir anlık öfke patlamasıyla edilen tek bir küfür, olayın bağlamına göre değerlendirilir. Eğer karşı tarafın ağır bir tahriki sonucu söylenmişse (örneğin aldatılma öğrenildiğinde), tek başına boşanma veya ağır kusur nedeni sayılmayabilir. Hukukta süreklilik ve kasıt önemlidir.

Evet, eşin ailesine yönelik sürekli hakaret ve küfürler, eşin kendisine yapılmış gibi değerlendirilir. Bu durum evlilik birliğini temelinden sarsan ve onur kırıcı davranış kapsamına giren bir boşanma sebebidir.

Manevi tazminatın kesin bir rakamı yoktur. Hakim tazminat miktarını belirlerken tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını, hakaretin ağırlığını ve mağdurda yarattığı psikolojik yıkımı dikkate alarak hakkaniyetli bir tutar belirler.

Eğer eşler birbirlerine karşılıklı olarak hakaret ediyor ve küfürleşiyorsa, mahkeme genellikle tarafları 'eşit kusurlu' kabul eder. Eşit kusur durumunda taraflar birbirlerinden maddi veya manevi tazminat talep edemezler.

Psikolojik şiddet sadece eşe yönelikse velayeti kaybetmenize doğrudan neden olmayabilir. Ancak hakaretler çocukların önünde yapılıyor, çocuğun psikolojisini bozuyor veya doğrudan çocuğa yöneliyorsa velayet büyük ihtimalle diğer eşe verilir.

Evet, eşin yaptığı her işi, görünümünü veya başarılarını sürekli eleştirmek, onu başkalarıyla kıyaslayarak değersiz hissettirmek modern hukukun kabul ettiği psikolojik şiddet türlerindendir ve boşanma sebebidir.

Mesajları sildiğiniz takdirde delillerinizi yok etmiş olursunuz. Sadece tanık beyanlarına dayanarak dava açabilirsiniz ancak ispatı zorlaşır. Bu nedenle hakaret içerikli mesajların silinmemesi ve yedeklenmesi tavsiye edilir.

Başkalarının yanında aşağılanmak onur kırıcı davranış kapsamına girer. Bu duruma şahit olan arkadaşlarınız veya misafirlerinizin mahkemede tanık olarak dinletilmesi, hem boşanma hem de yüksek bir manevi tazminat kararı alınmasında çok etkilidir.

Gizli ses kaydı almak kural olarak hukuka aykırı delil sayılır ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçunu oluşturabilir. Ancak ani gelişen, başka türlü ispatlanması imkansız bir saldırı anında (kendini koruma içgüdüsüyle) alınan kayıtların kabul edildiği istisnai Yargıtay kararları da mevcuttur. Riskli bir yöntemdir.

Kesinlikle değiştirir. Eşinizin uyguladığı psikolojik şiddet nedeniyle depresyon veya anksiyete tanısı alıp tedavi gördüğünüze dair psikiyatri raporları, yaşadığınız mağduriyetin somut bir kanıtı olarak dosyayı lehinize güçlendirir.

Eğer bu kelimeler sürekli ve sistematik bir şekilde kullanılıyorsa, sizi sindirme ve özgüveninizi yıkma amacı taşıyorsa evet, yeterlidir. Bu tür söylemler evliliği çekilmez hale getiren psikolojik şiddet unsurlarıdır.

Evet. 6284 sayılı yasa kapsamında sadece fiziksel şiddet değil, psikolojik şiddet (hakaret, tehdit) durumunda da Aile Mahkemesinden uzaklaştırma ve koruma kararı talep edebilirsiniz.

Çekişmeli boşanma davaları, delillerin toplanması, tanıkların dinlenmesi ve mahkemenin yoğunluğuna göre ortalama 1.5 ila 2 yıl arasında sürmektedir. İstinaf aşaması da eklenince süre uzayabilir.

Boşanma davasında hakimin karar vermesi yeterli değildir. Kararın gerekçeli olarak yazılması, taraflara tebliğ edilmesi, itiraz sürelerinin dolması ve kesinleşme şerhi alınarak nüfus müdürlüğüne bildirilmesi gerekir. Bu süreçler tamamlanmadığı için sistemde evli görünmeye devam edersiniz.

Karar tebliğ edildikten sonra 2 haftalık istinaf süresi vardır. Taraflar itiraz etmezse bu sürenin sonunda şerh alınabilir. Anlaşmalı boşanmalarda taraflar istinaftan feragat dilekçesi vererek aynı gün veya birkaç gün içinde bu şerhi alabilirler.

E-Devlet'e girip 'UYAP Vatandaş Portalı'na geçiş yapmalısınız. Dosya Sorgulama menüsünden Aile Mahkemesindeki dosyanızı bulup 'Evrak' sekmesinden gerekçeli kararı ve kesinleşme şerhini PDF olarak indirebilirsiniz.

E-Devlet üzerinden 'Nüfus Kayıt Örneği Belgesi Sorgulama' hizmetine girerek, belge tipi kısmından 'Vukuatlı Belge (Olayları Gösterir)' seçeneğini işaretleyip barkodlu belgenizi oluşturabilirsiniz.

Dava açıldığı gün UYAP sisteminde görünmeye başlar. Gerekçeli karar ise hakim yazıp imzaladığı an UYAP evraklarına düşer. Nüfus kaydına işlemesi ise karar kesinleştikten ve MERNİS bildirimi yapıldıktan sonra birkaç gün ile birkaç hafta arası sürer.

Duruşmada davanın kabulüne veya reddine karar verildiğini gösterir. Ancak bu ibare kararın kesinleştiği ve boşandığınız anlamına gelmez; hala tebligat ve itiraz süreleri bekleniyordur.

Evet, dosya durumunun 'Kapalı' olması davanın tamamen sonuçlandığını, kararın kesinleştiğini ve dosyanın işlemden kaldırılarak arşive gönderildiğini ifade eder.

Karar kesinleşmişse, kararı veren Aile Mahkemesinin kalemine giderek veya UYAP üzerinden dilekçe göndererek kararın MERNİS sistemine (Nüfus Müdürlüğüne) işlenmesini talep etmeniz gerekmektedir.

E-Devlet veya nüfus müdürlüğü sistemlerinde medeni haliniz 'Bekar' olarak güncellendiği an Nüfus Müdürlüğünden randevu alarak yeni kimliğiniz için başvuru yapabilirsiniz.

Evet, UYAP Vatandaş portalı üzerinden e-imza veya mobil imzanız varsa sisteme dilekçe yükleyerek kesinleşme talebinde bulunabilir, evraklarınızı takip edebilirsiniz.

Dosyanız Aile Mahkemesinden ziyade Bölge Adliye Mahkemesi (BAM) ekranlarında görünmeye başlar. İstinaf süreci bitene kadar boşanma gerçekleşmemiş sayılır ve medeni haliniz evli olarak kalır.

Hayır, KVKK gereği e-Devlet üzerinden sadece kendi nüfus kayıt örneğinizi ve alt/üst soyunuza (çocuklarınız ve anne-babanız) ait bilgileri görebilirsiniz. Boşandıktan sonra eski eşinize ait kayıtları sistemden göremezsiniz.

Hayır, kesinlikle otomatik işlenmez. Türkiye'de tanıma ve tenfiz davası açılması veya nüfus müdürlüklerine/konsolosluklara idari başvuru yapılması zorunludur.

Hukuken evet, karar nüfusa işlendiği an kadının soyadı eski (bekarlık) soyadına otomatik olarak döner. Ancak fiziksel kimliğin ve pasaportun yenilenmesi için şahsen başvuru yapılması şarttır.

2026 yılı itibarıyla, fiziki ıslak imza gerektirmeyen çoğu işlem için adliyeye gitmeniz zorunlu değildir. UYAP Vatandaş portalından elektronik imzalı ve barkodlu belgeleri indirerek resmi kurumlara sunabilirsiniz.

e-Devlet'te "Nüfus Kayıt Örneği Belgesi Sorgulama" hizmetine girip vukuatlı nüfus kayıt örneği oluşturun; belgenin medeni hâl satırında bekâr, evli, boşanmış veya eşi ölmüş bilgisi görünür. Barkodlu belge resmî geçerlidir ve günde en fazla bir kez oluşturulabilir.

Boşanma kararı kesinleştikten sonra mahkeme kalemi kararı nüfus müdürlüğüne bildirir; medeni hâl bu bildirimle "boşanmış" olur. Karar kesinleşmiş olmasına rağmen kayıt değişmemişse mahkeme kaleminden bildirimin yapılıp yapılmadığını sorun ve kesinleşme şerhli kararla nüfus müdürlüğüne başvurun.

Zina nedeniyle boşanma davası açabilmek için olayı (ve zinaya katılan kişiyi) kesin olarak öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde dava açmanız gerekmektedir. Ancak her halükarda zinanın gerçekleştiği tarihten itibaren 5 yıl geçmekle bu dava hakkınız düşer.

Hayır, sadece mesajlaşmak, flört etmek veya sevgi sözcükleri kullanmak Türk Medeni Kanunu anlamında 'zina' sayılmaz. Zina için cinsel birleşmenin varlığı şarttır. Ancak bu tür yazışmalar 'güven sarsıcı davranış' olarak genel boşanma sebebi (şiddetli geçimsizlik) kabul edilir.

Kesinlikle hayır. Casus program (spyware) yüklemek veya gizli ses kayıt cihazı yerleştirmek Türk Ceza Kanunu'na göre suçtur. Bu yolla elde edilen deliller 'hukuka aykırı delil' sayılır, boşanma davasında reddedilir ve hakkınızda ceza davası açılmasına sebep olabilir.

Yargıtay'ın güncel içtihatlarına göre, sadece eşinizle ilişki yaşadığı gerekçesiyle üçüncü kişiye (sevgiliye) manevi tazminat davası açamazsınız. Ancak üçüncü kişi evinize zorla girmiş, size hakaret veya tehdit etmişse, bu ayrı fiillerden dolayı tazminat davası açılabilir.