Anlaşmalı Boşanma Çekişmeliye Döner mi?

Boşanma kararı almak, çiftler için hem duygusal hem de hukuki açıdan zorlu bir sürecin başlangıcıdır. Özellikle İstanbul gibi büyük metropollerde, adliyelerin yoğunluğu ve sürecin karmaşıklığı göz önüne alındığında, çiftler genellikle en hızlı ve en az yıpratıcı yol olan anlaşmalı boşanma yöntemini tercih ederler. Ancak hukuk pratiğinde, 2026 yılı itibarıyla sıkça karşılaştığımız bir durum vardır: "Her şeyde anlaştık, imzaları attık" denilen bir davanın, mahkeme salonunda veya sonrasında bir anda yıllar sürecek bir hukuk savaşına, yani çekişmeli boşanmaya dönüşmesi.

Peki, taraflar protokolü imzalamış olsa bile mahkemede vazgeçebilir mi? Hâkim önünde "Boşanmak istiyorum" dedikten sonra eve gidip fikrini değiştiren eş, süreci tıkayabilir mi? Bu rehberde, bir boşanma avukatı olarak tecrübelerim ışığında, anlaşmalı boşanmanın çekişmeliye dönüşme sürecini tüm detaylarıyla, ihtimalleriyle ve prosedürleriyle ele alacağız.

Anlaşmalı Boşanma Nedir? Temel Mantık ve İşleyiş

Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen anlaşmalı boşanma, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı kabul edilerek, tarafların kusur araştırması yapılmadan boşanmalarına imkan tanıyan bir usuldür. Ancak bu usulün işlemesi için kanun koyucu katı şartlar belirlemiştir.

• Evliliğin en az 1 yıl sürmüş olması,
• Eşlerin mahkemeye birlikte başvurması ya da bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesi,
• Hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi,
• Tarafların boşanmanın mali sonuçları (nafaka, tazminat) ve çocukların durumu (velayet) konusunda tam bir mutabakata varması ve bu mutabakatın hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.

İşte tam bu noktada, "Hâkimin tarafları bizzat dinlemesi" ve "Mutabakatın uygun bulunması" şartları, davanın kaderini belirleyen en kritik eşiklerdir. Kağıt üzerinde atılan imza, hâkim huzurunda teyit edilmedikçe hukuki bir sonuç doğurmaz.

Anlaşmalı Boşanma Hangi Durumlarda Çekişmeliye Döner?

Uygulamada, anlaşmalı olarak açılan bir davanın çekişmeliye dönmesi sandığınızdan daha sık gerçekleşen bir durumdur. Bu dönüşüm genellikle üç ana aşamada meydana gelir:

Anlaşmalı boşanma sürecinin çekişmeli davaya dönüşme aşamaları infografik

1. Duruşma Öncesi veya Duruşma Anında Vazgeçme

Taraflar protokolü imzalamış ve dava açılmış olsa bile, duruşma günü geldiğinde taraflardan biri mahkemeye gelmeyebilir veya gelip "Ben boşanmaktan vazgeçtim" ya da "Boşanmak istiyorum ama velayeti vermekten vazgeçtim" diyebilir. Anlaşmalı boşanmanın temeli "tam mutabakat" olduğu için, en ufak bir konuda (örneğin iştirak nafakasının miktarında 100 TL'lik bir anlaşmazlık bile olsa) uyuşmazlık çıkması halinde, hâkim anlaşmalı boşanma kararı veremez.

2. Hâkimin Protokolü Onaylamaması

Özellikle velayet ve çocukla kişisel ilişki konularında hâkimin geniş bir takdir yetkisi ve müdahale hakkı vardır. Eğer hâkim, tarafların anlaştığı şartları çocuğun üstün yararına aykırı bulursa (örneğin çocuğu hiç görmeyecek şekilde bir düzenleme yapılmışsa), bu maddelerin değiştirilmesini talep eder. Taraflar hâkimin önerdiği bu değişikliği kabul etmezlerse, anlaşma sağlanamamış sayılır ve dava çekişmeliye döner.

3. Karar Sonrası İstinaf (Temyiz) Süreci: En Tehlikeli Aşama

Çoğu kişinin bilmediği en kritik nokta burasıdır. Duruşmaya çıktınız, "Boşanmak istiyorum" dediniz, hâkim boşanma kararını yüzünüze karşı okudu. Bitti mi? Hayır. Kararın yazılıp taraflara tebliğ edilmesinden sonra 2 haftalık bir istinaf süresi başlar.

Bu süre içinde taraflardan biri, duruşmada kabul etmiş olsa bile, "Ben baskı altında kabul ettim", "Hata yaptım", "Fikrimi değiştirdim" diyerek kararı istinaf edebilir. Üst mahkeme (Bölge Adliye Mahkemesi), anlaşmalı boşanmada "tarafların iradesinin her aşamada uyuşması gerektiği" ilkesi gereği, taraflardan biri istinaf aşamasında dahi vazgeçerse, kararı bozar ve dosyayı yerel mahkemeye geri gönderir. Bu durumda dava sil baştan, çekişmeli boşanma davası olarak görülmeye başlanır.

Çekişmeliye Dönüşen Davada Yasal Süreç Nasıl İşler?

Dava artık "anlaşmalı" statüsünden çıkıp "çekişmeli" hale geldiğinde, mahkeme davayı reddetmez. Bunun yerine usul ekonomisi ilkesi gereği mevcut dosya üzerinden yargılamaya devam eder. Ancak bu devamlılık, prosedürün tamamen değişmesi anlamına gelir.

1. Süre Verilmesi ve Dilekçe Aşaması

Duruşma sırasında anlaşma bozulursa, hâkim tutanağa anlaşmanın sağlanamadığını geçirir. Davacı tarafa, davasını çekişmeli boşanma davası olarak sürdürmesi, iddialarını somutlaştırması ve delillerini sunması için (genellikle 2 haftalık) kesin süre verir.

Eğer dava istinaf aşamasından dönmüşse, dosya yerel mahkemeye geldiğinde mahkeme taraflara tebligat çıkararak duruşma günü verir ve yine davacıya, iddialarını çekişmeli boşanma formatında sunması için süre tanır.

2. Protokoldeki İfadelerin Durumu: "Teklifler Geçersizdir"

Bu süreçte en çok merak edilen konu şudur: "Eşim protokolde 500.000 TL tazminatı kabul etmişti, şimdi çekişmeliye döndü, bu kabulü delil olarak kullanabilir miyim?"

Cevap: HAYIR.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Yargıtay içtihatlarına göre, sulh görüşmeleri sırasında (yani anlaşmalı boşanma sürecinde) yapılan teklifler ve kabuller, anlaşma gerçekleşmezse tarafları bağlamaz. Anlaşmalı boşanma iradesi ortadan kalktığında, o protokol hukuken "yok hükmünde" sayılır. Çekişmeli davada sıfırdan tazminat, nafaka ve velayet talep etmeniz ve bunları kusur durumuna göre ispatlamanız gerekir.

Çekişmeli boşanma avukatı olarak bu süreçte en sık verdiğimiz tavsiye, protokoldeki rakamlara güvenerek hareket edilmemesi, kusur ispatına yönelik delillerin (tanık, mesaj kayıtları vb.) derhal toplanmasıdır.

3. Harç ve Masrafların Tamamlanması

Anlaşmalı boşanma davaları maktu (sabit) harca tabidir. Ancak dava çekişmeliye döndüğünde, özellikle tazminat talepleri varsa veya mal paylaşımı gibi konular (ayrı bir dava konusu olsa da) gündeme gelirse, eksik harçların tamamlanması gerekebilir. Mahkeme bu konuda davacıya süre verecektir.

Dava Çekişmeliye Dönerse Ne Kadar Sürer?

Anlaşmalı boşanma davaları 2026 yılı şartlarında İstanbul'da ortalama 1 ay ile 3 ay arasında sonuçlanırken, davanın çekişmeliye dönmesi süreci ciddi anlamda uzatır.

Çekişmeli bir boşanma davasında süreç şu şekilde ilerler:

• Dilekçeler Aşaması: Karşılıklı ikişer dilekçe sunulur (yaklaşık 3-4 ay).
• Ön İnceleme Duruşması: Uyuşmazlık konuları belirlenir.
• Tahkikat Aşaması: Tanıklar dinlenir, bilirkişi raporları alınır, pedagog görüşmeleri yapılır (en uzun aşama).
• Sözlü Yargılama ve Karar.

Bu süreç, yerel mahkemede ortalama 1.5 - 2.5 yıl sürebilir. İstinaf ve Yargıtay süreçleri de eklendiğinde, anlaşmalı diye yola çıkılan bir dava, çekişmeliye döndüğünde 3-4 yılı bulabilen bir sürece yayılabilir.

Taraflardan Biri Duruşmaya Gelmezse Ne Olur?

Anlaşmalı boşanmanın olmazsa olmaz şartı, her iki tarafın da duruşmada fiziksel olarak hazır bulunmasıdır (Vekille temsil edilseler dahi asillerin katılımı zorunludur). Eğer davacı gelip davalı gelmezse:

1. Hâkim davayı hemen reddetmez.
2. Davacıya sorar: "Anlaşmalı boşanma gerçekleşmedi, davanıza çekişmeli olarak devam etmek istiyor musunuz?"
3. Davacı "Evet" derse, mahkeme davalıya tebligat çıkararak davayı çekişmeliye çevirir ve usul işlemlerini başlatır.
4. Davacı "Hayır, anlaşmalı olmuyorsa davayı takip etmiyorum" derse, dosya işlemden kaldırılır ve 3 ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır.

Çekişmeliye Dönüşte Mal Paylaşımı Riski

Anlaşmalı boşanma protokollerinde genellikle "Mal rejiminden kaynaklı alacak haklarımızdan feragat ediyoruz" maddesi bulunur. Ancak dava çekişmeliye döndüğünde bu feragat de geçersiz olur.

Mahkemede anlaşmalı boşanma protokolünün reddedilmesi temsili görsel

Çekişmeli boşanma davası görülürken, taraflar ayrıca mal paylaşımı davası da açabilirler. Anlaşmalı boşanmada tek celsede bitecek olan mal paylaşımı konusu, çekişmeliye döndüğünde yıllarca sürecek bilirkişi incelemelerine, tapu ve banka kayıtlarının araştırılmasına konu olur.

Bu Süreçte Profesyonel Desteğin Önemi

Anlaşmalı boşanma davası basit gibi görünse de, çekişmeliye dönme ihtimali her zaman masadadır. Özellikle kendi aranızda hazırladığınız protokollerin hukuki dili yetersiz olduğunda, hâkim müdahalesiyle süreç tıkanabilmektedir.

Deneyimli bir İstanbul boşanma avukatı ile çalışmak şu avantajları sağlar:

• Protokolün "çekişmeliye dönme riskini" en aza indirecek şekilde, hâkimin müdahalesine gerek kalmayacak netlikte hazırlanması.
• Duruşma esnasında olası bir krizde (tarafın vazgeçmesi durumunda) anında doğru hukuki refleksin gösterilmesi (Süre talep etme, tedbir nafakası isteme vb.).
• İstinaf riskine karşı, kararın kesinleşmesi işlemlerinin (feragat dilekçeleri ile) hızlandırılması.

Örnek Dilekçe: Anlaşmalıdan Çekişmeliye Dönüş Talebi

Aşağıdaki dilekçe örneği, duruşma sırasında anlaşmanın sağlanamaması üzerine mahkemeye sunulacak beyan dilekçesi taslağıdır. Her somut olay farklı olduğundan, bu taslağı doğrudan kullanmadan önce mutlaka bir uzmana danışınız.

Anlaşmalı vs. Çekişmeliye Dönüşen Dava Farkları

Sonuç olarak; anlaşmalı boşanma davasının çekişmeliye dönmesi, dünyanın sonu değildir ancak strateji değişikliği gerektiren ciddi bir hukuki durumdur. Eğer eşinizin anlaşmadan cayma ihtimali olduğunu düşünüyorsanız, davanın başında mutlaka bir B planınızın olması gerekir. Sürecin her aşamasında hak kaybına uğramamak için anlaşmalı boşanma davası rehberimizi inceleyebilir veya doğrudan ofisimizle iletişime geçebilirsiniz.