Boşanma Sebepleri

Evlilik birliği, tarafların karşılıklı sevgi, saygı ve sadakat yükümlülükleri üzerine kurulan hukuki bir bağdır. Ancak hayatın getirdiği zorluklar, kişilik çatışmaları veya üçüncü şahısların etkileri nedeniyle bu birlik bazen sürdürülemez hale gelir. Bir boşanma avukatı olarak müvekkillerimden en sık duyduğum soru şudur: "Hangi sebeple boşanma davası açmalıyım?" Bu soru, davanın kaderini belirleyen en kritik sorudur.

2026 yılı itibarıyla hukuk sistemimizde boşanma davaları, sadece duygusal bir kopuşun ilanı değil, aynı zamanda ciddi bir hukuki strateji savaşıdır. Doğru hukuki sebebi (vakıayı) seçmek, davanın süresini, tazminat miktarını ve hatta velayetin kime verileceğini doğrudan etkiler. Google üzerinde yaptığınız aramalarda genellikle yüzeysel kanun maddeleriyle karşılaşıyor olabilirsiniz. Ancak bu rehberde, bir boşanma avukatı olarak, mahkeme salonlarında bizzat tecrübe ettiğimiz pratik detayları, Yargıtay'ın en güncel bakış açısını ve kanun maddelerinin satır aralarını sizlerle paylaşacağım.

Bu makale, Türk Medeni Kanunu'nda yer alan boşanma sebeplerini tüm detaylarıyla ele alan, internetteki en kapsamlı kaynak olma iddiasındadır. İster aldatılmış olun, ister eşiniz evi terk etmiş olsun, isterse sadece artık anlaşamıyor olun; burada kendi durumunuza uygun hukuki yol haritasını bulacaksınız.

Özel ve Genel Boşanma Sebepleri Tablosu ve Ayrımı

Türk Medeni Kanunu'na Göre Boşanma Sebeplerinin Sınıflandırılması

Türk Medeni Kanunu (TMK), boşanma sebeplerini dağınık bir şekilde değil, belirli bir sistematik içinde düzenlemiştir. Bir boşanma davası açarken, hakime "Ben boşanmak istiyorum" demek yetmez; "Şu kanun maddesine dayanarak boşanmak istiyorum" demeniz ve bunu ispatlamanız gerekir. Hukuk tekniği açısından boşanma sebepleri iki ana başlıkta incelenir:

1. Özel Boşanma Sebepleri: Kanunda ismi konularak, özel olarak tanımlanmış eylemlerdir (Örn: Zina).
2. Genel Boşanma Sebepleri: Evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına neden olan her türlü olayı kapsar (Örn: Şiddetli geçimsizlik).

Ayrıca bu sebeplerin Mutlak ve Nisbi olarak ayrılması da davanın ispat yükü açısından hayati önem taşır.

Özel Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Özel boşanma sebepleri, Türk Medeni Kanunu'nun 161. ile 166. maddeleri arasında sınırlı sayıda sayılmıştır. Bu sebeplerden birine dayanarak dava açacaksanız, iddia ettiğiniz olayın kanundaki tanıma birebir uyması gerekir.

1. Zina (Aldatma) Nedeniyle Boşanma (TMK m. 161)

Zina, evli bir kişinin eşi dışında karşı cinsten biriyle cinsel ilişkiye girmesidir. Hukukumuzda en ağır kusur sayılan boşanma sebebidir. 2026 yılı uygulamalarında dahi, zina sebebiyle açılan davalarda manevi tazminat miktarları diğer sebeplere göre oldukça yüksek çıkmaktadır.

Zina Hakkında Bilmeniz Gereken Kritik Detaylar:

• Cinsel İlişki Şartı: Sadece öpüşmek, sarılmak veya mesajlaşmak hukuken "zina" sayılmaz. Bu eylemler "güven sarsıcı davranış" olarak genel boşanma sebebi sayılır. Zina davası açabilmek için cinsel ilişkinin varlığına dair güçlü emareler veya kanıtlar olmalıdır.
• Hak Düşürücü Süre: Aldatmayı öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde dava açmazsanız, zina sebebine dayanarak boşanma hakkınız düşer.
• Af Faktörü: Eğer aldatmayı öğrendikten sonra eşinizle barışır, aynı yatağı paylaşmaya devam eder veya onu affettiğinizi beyan ederseniz, artık zina davası açamazsınız.

Zina Nasıl İspatlanır?
Zina gizli yaşanan bir olay olduğu için suçüstü yapılması şart değildir. Otel kayıtları, tanık beyanları, güvenlik kamerası görüntüleri, hamilelik testleri ve cinsel yolla bulaşan hastalık raporları güçlü delillerdir.

2. Hayata Kast, Pek Kötü veya Onur Kırıcı Davranış (TMK m. 162)

Bu madde üç farklı durumu içerir:

• Hayata Kast: Eşin, diğer eşi öldürmeye teşebbüs etmesi veya ölümüne yol açabilecek durumlara bilerek sürüklemesidir (Örn: İntihara teşvik, ağır fiziksel saldırı).
• Pek Kötü Muamele: Eşin vücut bütünlüğüne ve sağlığına yönelik ağır saldırılardır (Örn: İşkence, aç bırakma, eziyet etme).
• Onur Kırıcı Davranış: Eşin şeref ve haysiyetine yönelik ağır hakaretler ve aşağılamalardır (Örn: Eşini toplum içinde küçük düşürmek, hırsızlıkla suçlamak).

3. Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme (TMK m. 163)

Eşlerden birinin küçük düşürücü bir suç işlemesi (hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ticareti vb.) veya haysiyetsiz bir hayat sürmesi (kumarbazlık, ayyaşlık, genel ev işletmek vb.) durumunda diğer eş boşanma davası açabilir. Bu nisbi bir boşanma sebebidir; yani hakimin bu durumun evliliği diğer eş için çekilmez hale getirdiğine ikna olması gerekir.

4. Terk Nedeniyle Boşanma (TMK m. 164)

Halk arasında "evi terk etme" olarak bilinen bu sebep, teknik detayları en fazla olan ve usul hatalarının en çok yapıldığı boşanma türüdür. Bir eşin evi terk etmesi hemen boşanma sebebi oluşturmaz. Belirli bir prosedürün izlenmesi gerekir.

Terk Davasının Şartları:

1. Eşlerden biri, evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadıyla ortak konutu terk etmelidir (veya haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemelidir).
2. Ayrılık en az 6 ay sürmüş olmalıdır.
3. Terk eden eşe, dördüncü ayın sonunda noter veya mahkeme kanalıyla "Eve Dön" ihtarı çekilmelidir.
4. İhtara rağmen eş 2 ay içinde dönmezse boşanma davası açılabilir.

5. Akıl Hastalığı Nedeniyle Boşanma (TMK m. 165)

Eşlerden birinin akıl hastası olması ve bu hastalığın ortak hayatı diğer eş için çekilmez hale getirmesi durumunda boşanma davası açılabilir. Ancak her psikolojik rahatsızlık (depresyon, anksiyete vb.) bu kapsama girmez. Hastalığın iyileşmesinin imkansız olduğunun sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi şarttır. Şizofreni gibi ağır vakalar genellikle bu madde kapsamında değerlendirilir.

Genel Boşanma Sebepleri Nelerdir?

Özel sebeplerin şartları oluşmadığında veya ispatı zor olduğunda, uygulamada en çok başvurulan yöntem genel boşanma sebepleridir.

1. Evlilik Birliğinin Temelinden Sarsılması (Şiddetli Geçimsizlik - TMK m. 166/1-2)

Türkiye'deki boşanma davalarının %90'ından fazlası bu maddeye dayalı olarak açılır. Kanun koyucu, özel sebepler dışında kalan ve evliliği sürdürülemez kılan her türlü davranışı bu madde altında toplamıştır. Buna halk arasında "şiddetli geçimsizlik" denir.

Hangi Davranışlar Şiddetli Geçimsizlik Sayılır? (2026 Yargıtay Perspektifi)

• Duygusal Şiddet: Eşi aşağılamak, başkalarının yanında küçük düşürmek, sürekli eleştirmek.
• Ekonomik Şiddet: Eşin çalışmasına izin vermemek, eve para bırakmamak, aşırı cimrilik yapmak veya ailenin rızkını kumarda/şans oyunlarında harcamak.
• Cinsel Şiddet ve Sorunlar: Cinsel ilişkiden kaçınmak, eşi doğal olmayan yollardan ilişkiye zorlamak.
• Sosyal Şiddet: Eşin ailesiyle görüşmesini engellemek, eşi eve hapsetmek.
• Güven Sarsıcı Davranışlar: Sosyal medyada başka kişilerle flörtöz konuşmalar yapmak (Zina ispatlanamasa bile bu maddeye girer), eski sevgiliyle görüşmek, evli olduğunu gizlemek.
• İlgisizlik: Eşin hastalığıyla ilgilenmemek, doğumda yanında olmamak.

Bu konudaki daha detaylı bilgiyi Çekişmeli Boşanma Davası yazımızda bulabilirsiniz.

2. Anlaşmalı Boşanma (TMK m. 166/3)

Eşlerin boşanmanın tüm sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde uzlaşarak evliliği sonlandırmalarıdır. En hızlı ve masrafsız yöntemdir.

Şartları:

• Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalı.
• Eşler mahkemeye birlikte başvurmalı veya birinin davasını diğeri kabul etmeli.
• Hakim tarafları bizzat dinlemeli.

3. Fiili Ayrılık Nedeniyle Boşanma (TMK m. 166/4)

Herhangi bir boşanma sebebiyle açılan dava reddedilirse ve bu ret kararının kesinleşmesinden itibaren 1 yıl geçerse, eşler hala bir araya gelmemişse (ortak hayat yeniden kurulmamışsa), eşlerden birinin başvurusu üzerine boşanmaya karar verilir. Bu, "ne seninle ne sensiz" durumlarını hukuken sona erdiren son çaredir.

Terk Nedeniyle Boşanma Davası Süreci ve İhtar Süreleri Şeması

2026 Yılı İtibarıyla Yargıtay Uygulamalarında Öne Çıkan Boşanma Nedenleri

Teknoloji ve sosyal hayat değiştikçe, Yargıtay'ın "kusur" anlayışı da değişmektedir. 2026 yılında bir boşanma avukatı olarak mahkemelerde sıkça karşılaştığımız ve Yargıtay tarafından "tam kusurlu" sayılan bazı modern boşanma nedenleri şunlardır:

• Dijital İhmal: Eşiyle ilgilenmek yerine sürekli telefonla veya oyun konsoluyla vakit geçirmek.
• Sanal Aldatma: Fiziksel temas olmasa bile, metaverse ortamlarında veya sosyal medya DM'lerinde üçüncü şahıslarla duygusal/cinsel içerikli yazışmalar yapmak.
• Finansal Gizlilik: Kripto para borsalarındaki varlıkları eşten gizlemek veya ortak birikimi riskli dijital yatırımlarda eşin rızası olmadan kaybetmek.
• Kişisel Bakım İhmali: Uzun süre ve ısrarla kişisel hijyenine dikkat etmemek, duş almamak (Evet, bu bir boşanma ve tazminat sebebidir).

Boşanma Sebebinin Seçimi Neden Önemlidir?

Boşanma dilekçesinde dayandığınız sebep, davanın tüm seyrini değiştirir. Yanlış sebep seçimi davanızın reddedilmesine yol açabilir.

Özellikle mal paylaşımı konusu kritiktir. Normalde evlilik içinde edinilen mallar yarı yarıya paylaşılırken, zina veya hayata kast nedeniyle boşanma gerçekleşirse, hakim kusurlu eşin mal rejiminden alacağı payı tamamen iptal edebilir veya azaltabilir. Bu nedenle elinizde zina delili varken "anlaşamıyoruz" diyerek genel sebepten dava açmak, ciddi bir maddi hak kaybına neden olabilir.

Boşanma Davasında Deliller ve İspat Yöntemleri

Hukukta iddia eden, iddiasını ispatla mükelleftir. Boşanma davalarında kullanılabilecek hukuka uygun deliller şunlardır:

• Tanık Beyanları: En sık kullanılan delildir. Olayları bizzat gören veya duyan kişiler dinlenir.
• Dijital Kayıtlar: WhatsApp yazışmaları, e-postalar, sosyal medya paylaşımları (Ekran görüntüsü almak yetmeyebilir, bilirkişi incelemesi istenebilir).
• Otel ve Seyahat Kayıtları: Mahkeme kanalıyla Emniyet'ten veya ilgili kurumlardan istenir.
• Bank ve Kredi Kartı Ekstreleri: Harcamaların nereye yapıldığını gösterir (Örn: Eşin haberi olmadan yapılan lüks harcamalar veya otele yapılan ödemeler).
• Fotoğraf ve Video Kayıtları: Kamusal alanda çekilmiş görüntüler delil olabilir. Ancak eve gizli kamera veya ses kayıt cihazı yerleştirmek suçtur ve bu yolla elde edilen deliller geçersizdir.

Örnek Dava Dilekçesi Taslağı

Aşağıda, genel boşanma sebebine (Evlilik birliğinin temelinden sarsılması) dayalı basit bir dava dilekçesi taslağı sunulmuştur. Ancak her olay kendine özgüdür ve dilekçe bir davanın iskeletidir. Hata yapmamak için mutlaka bir uzmandan destek almalısınız.

Doğru Adımı Atmak İçin Profesyonel Destek

Boşanma süreci, sadece bir ilişkinin bitişi değil, hayatınızın geri kalanının yeniden inşasıdır. Hangi sebebe dayanacağınız; alacağınız tazminatı, nafaka miktarını ve nafaka hesaplamasını doğrudan etkiler. Duygusal kararlarla hareket etmek yerine, 2026 yılının hukuki gerçeklerine uygun, stratejik bir yol haritası çizmek hak kaybına uğramanızı engeller.