Boşanmada Mal Paylaşımı

Boşanma süreci, çiftler için sadece duygusal bir kopuş değil, aynı zamanda ciddi bir ekonomik ayrışma sürecidir. İstanbul'da bir boşanma avukatı olarak müvekkillerimden en sık duyduğum soru şudur: "Yıllarca çalışıp aldığım ev, araba veya birikimlerim ne olacak?"

2026 yılı itibarıyla Türk hukuk sistemi, mal paylaşımı konusunda oldukça detaylı ve matematiksel bir yapıya sahiptir. Kulaktan dolma bilgiler (örneğin; "Her şey yarı yarıya bölünür" veya "Tapu kimin üstüne ise mal onundur" gibi genellemeler) genellikle ciddi hak kayıplarına yol açar. Bu rehberde, bir hukukçu gözüyle ancak herkesin anlayabileceği bir dille, boşanmada mal paylaşımının tüm inceliklerini, hesaplama yöntemlerini ve stratejik noktalarını en ince ayrıntısına kadar ele alacağız.

2002 öncesi ve sonrası mal rejimi ayrımını gösteren infografik

Türkiye'de Uygulanan Mal Rejimi Türleri Nelerdir?

Mal paylaşımını anlayabilmek için öncelikle "Mal Rejimi" kavramını netleştirmemiz gerekir. Türkiye'de evlilik tarihiniz, malların nasıl paylaşılacağını belirleyen en temel faktördür. Türk Medeni Kanunu'nda (TMK) yapılan köklü değişiklik, 1 Ocak 2002 tarihini bir milat haline getirmiştir.

1. Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için, eğer noterden özel bir sözleşme (evlilik sözleşmesi) yapmamışlarsa, yasal olarak "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" geçerlidir. Aynı şekilde, bu tarihten önce evlenmiş olsalar bile, 2002 sonrası edinilen mallar için de bu rejim uygulanır.

Bu rejimin temel mantığı şudur: Evlilik birliği içerisinde, eşlerin emekleri karşılığında edindikleri mallar "ortak" kabul edilir ve boşanma durumunda diğer eşin bu mallar üzerinde "Artık Değer" üzerinden yarı yarıya hakkı doğar. Buna hukuk dilinde Katılma Alacağı denir.

2. Mal Ayrılığı Rejimi (Eski Sistem ve Sözleşmeli Haller)

1 Ocak 2002 tarihinden önce evlenen çiftlerin, bu tarihe kadar edindikleri mallar için "Mal Ayrılığı Rejimi" uygulanır. Ayrıca çiftler evlenirken veya evlilik içinde notere giderek bu rejimi seçmiş olabilirler. Mal ayrılığı rejiminde kural basittir: Tapu veya ruhsat kimin üzerindeyse, mal ona aittir. Diğer eşin sadece o malın alımına somut bir katkısı (para, altın bozdurma vb.) varsa "Katkı Payı Alacağı" talep edebilir.

Kişisel Mal ve Edinilmiş Mal Ayrımı Nasıl Yapılır?

Boşanmada mal paylaşımı davasının en kritik noktası, hangi malın "Kişisel", hangisinin "Edinilmiş" olduğunun belirlenmesidir. Çünkü kişisel mallar paylaşıma girmez, mal sahibi eşte kalır. Sadece edinilmiş mallar ikiye bölünür.

Edinilmiş Mallar Nelerdir? (Paylaşılanlar)

Kanuna göre edinilmiş mallar, mal rejiminin devamı süresince eşlerin karşılığını vererek elde ettikleri malvarlığı değerleridir:

• Çalışma Karşılığı Edinimler: Maaş, ücret, prim, ikramiye vb. ile alınan ev, araba, arsa.
• Sosyal Güvenlik Ödemeleri: Emekli ikramiyesi, işsizlik maaşı, kıdem tazminatı.
• Kişisel Malların Gelirleri: ÖRNEK: Kadına babasından miras kalan bir apartman (Kişisel maldır). Ancak bu apartmandan evlilik süresince elde edilen kira gelirleri edinilmiş maldır ve koca bu kiralarda hak sahibidir.
• İkame Mallar: Edinilmiş bir malın satılıp yerine başka bir mal alınması durumunda yeni mal da edinilmiş sayılır.

Kişisel Mallar Nelerdir? (Paylaşılmayanlar)

Aşağıdaki mallar üzerinde diğer eşin "Katılma Alacağı" hakkı yoktur:

• Miras Yoluyla Gelen Mallar: Eşlerden birine miras kalan her türlü mal varlığı.
• Karşılıksız Kazanımlar: Bağış, hibe, piyango ikramiyesi (tartışmalı olsa da kökeni şans olduğu için genellikle kişisel mal eğilimi vardır ancak Yargıtay kararlarında emeğe dayanmayan kazanımlar incelenir, bağışlar kesin kişiseldir).
• Manevi Tazminatlar: Eşlerden birinin bir dava sonucu aldığı manevi tazminat.
• Kişisel Kullanım Eşyaları: Kıyafetler, telefon, bilgisayar (iş için kullanılmıyorsa), makyaj malzemeleri.

Düğünde Takılan Altınlar ve Ziynet Eşyaları Kime Aittir?

Düğün takıları (ziynet eşyaları), boşanma davalarının en çetrefilli konularından biridir. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre kural şudur:

"Düğünde kime takılırsa takılsın (kadına veya erkeğe), kadına özgü ziynet eşyaları (bilezik, kolye, küpe vb.) kadına bağışlanmış sayılır ve kadının kişisel malıdır."

Erkeğe takılan ve "kadına özgü olmayan" (örneğin tam altın, çeyrek altın, para) takılar ise yerel örf ve adete göre değerlendirilir. Ancak genel kabul, takıların kadının güvencesi olduğu yönündedir. Bu takılar bozdurulup ev veya araba alındıysa, kadın "Kişisel malım (altınlarım) kullanılarak edinilmiş mal alındı" diyerek, o mal üzerinde hem kendi altınlarının değerini (Değer Artış Payı) hem de kalan kısmın yarısını (Katılma Alacağı) talep edebilir.

Mal Paylaşımı Hesaplaması Nasıl Yapılır?

Mal paylaşımı davasında hakim, "Artık Değer" üzerinden hesaplama yapar. Bu hesaplama, boşanma davası sonuçlanıp kesinleştikten sonra görülen mal rejiminin tasfiyesi davasında bilirkişilerce yapılır.

Artık Değer Nedir?

Formül şöyledir:

1. Aktif Değerler: Karar tarihindeki (tasfiye tarihindeki) piyasa değeri esas alınır.
2. Eklenecek Değerler: Eşin rızası olmadan yapılan bağışlar veya mal kaçırmak için yapılan devirler.
3. Pasifler: O mala ait ödenmemiş borçlar.

Ortaya çıkan "Artık Değer" ikiye bölünür ve diğer eşin alacağı miktar bulunur.

Değer Artış Payı Nedir? (En Sık Karıştırılan Konu)

Eğer bir eş, diğer eşin mal edinmesine veya malının iyileştirilmesine kendi kişisel malından katkıda bulunmuşsa, bu katkıyı geri isteme hakkına sahiptir. Buna "Değer Artış Payı" denir ve bu miktar, malın tasfiye anındaki değeri üzerinden oranlanarak hesaplanır.

Kredisi Devam Eden Ev ve Arabalar Nasıl Paylaşılır?

Boşanma aşamasında en çok sorulan sorulardan biri; "Kredisini ben ödüyorum, ev yine de bölünecek mi?" sorusudur.

Eğer mal paylaşımı davası açıldığı tarihte kredi borcu bitmemişse, Yargıtay karmaşık bir formül uygular. Basitçe anlatmak gerekirse:

1. Evin toplam piyasa değerinden, kalan kredi borcu (pasif) düşülür.
2. Kalan net değer üzerinden eşin katılma alacağı hesaplanır.
3. Ancak, boşanma davası açıldıktan sonra krediyi ödemeye devam eden eş, diğer eşin payına düşen borcu da ödemiş sayılacağı için, dava sonunda bu fazla ödemeleri talep edebilir.

Şirket Hisseleri ve Kripto Varlıkların Paylaşımı

2026 dünyasında artık sadece ev ve araba değil, dijital varlıklar da paylaşım konusudur.

Şirket Hisseleri

Eşlerden biri üzerine kurulu bir şahıs şirketi veya Limited/Anonim şirket hissesi varsa, bu hisseler evlilik birliği içinde edinilmişse "edinilmiş mal" grubuna girer. Ancak burada şirketin sermayesi değil, bilançosundaki birikmiş kârlar, yedek akçeler ve şirketin piyasa değeri hesaplamaya katılır. Şirketin sermayesi kişisel mal olsa bile, şirketin elde ettiği kâr payları (temettü) edinilmiş maldır ve paylaşılır.

Kripto Paralar (Bitcoin, Altcoin)

Blokzincir teknolojisindeki varlıklar, Türk hukukunda "eşya" veya "malvarlığı değeri" olarak kabul edilmeye başlanmıştır. Mahkemeler, eşlerin kripto borsalarındaki hesap dökümlerini talep edebilir. Ancak kripto varlıkların "soğuk cüzdan" (cold wallet) gibi takip edilemeyen ortamlara aktarılması durumunda, ispat yükü iddia eden eşe düşer. Bu noktada uzman bir anlaşmalı boşanma avukatı ile çalışarak protokolde bu varlıkları belirtmek en güvenli yoldur.

Mal Kaçırma (Tasarrufun İptali) ve Eklenecek Değerler

Eşlerden biri, boşanma davası açılmadan hemen önce veya dava sırasında malları başkasına devrederse ne olur? TMK Madde 229, bu kötü niyetli girişimleri engeller.

• Son 1 Yıl Kuralı: Mal rejimi davasının açılmasından önceki 1 yıl içinde, diğer eşin rızası olmadan yapılan karşılıksız kazandırmalar (bağışlar), sanki hiç elden çıkmamış gibi hesaba dahil edilir.
• 5 Yıl Değil, Süresiz Kötü Niyet Kuralı: Bir malın, diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla devredildiği ispatlanırsa, süre sınırı olmaksızın (isterse 5 yıl önce satılmış olsun) o malın değeri hesaplamaya eklenir.

Boşanmada kişisel mallar ve edinilmiş mallar karşılaştırma tablosu

Mal Paylaşımı Davası Süreci ve Yetkili Mahkeme

Mal paylaşımı davası, teknik olarak boşanma davasından ayrı bir davadır. Boşanma davası dilekçesinde "mal paylaşımı" talep edilse bile, hakim genellikle bu talebi ayırır (tefrik eder) veya ayrı bir dava açılmasını ister. Çünkü mal paylaşımına karar verilebilmesi için öncelikle boşanmanın kesinleşmesi gerekir.

• Görevli Mahkeme: Aile Mahkemeleri.
• Yetkili Mahkeme: Boşanma davasının görüldüğü yer mahkemesi veya davalının yerleşim yeri mahkemesi.
• Zamanaşımı: Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıl (katılma alacağı) ve 1 yıl (katkı payı için bazı özel durumlarda) zamanaşımı süreleri vardır. Ancak genel kural 10 yıldır.

Örnek Mal Rejimi Tasfiyesi Dilekçesi

Aşağıda, fikir vermesi açısından sunulmuş basit bir dilekçe taslağı bulunmaktadır. Her dava kendine özgüdür, bu nedenle bu taslağı doğrudan kullanmak yerine bir uzmandan destek almalısınız.

Profesyonel Desteğin Önemi

Boşanmada mal paylaşımı, nafaka hesaplama veya velayet süreçlerinden çok daha teknik bir muhasebe ve hukuk bilgisi gerektirir. Bir tapunun tarihinin 31 Aralık 2001 olması ile 1 Ocak 2002 olması arasında dünyalar kadar fark vardır. Veya altınlarınızın bozdurulduğunu ispat edememek, milyonlarca liralık hak kaybına neden olabilir.

Bu süreçte hak ettiğiniz geleceği kurmak için duygusal değil, rasyonel hareket etmelisiniz. Bir boşanma avukatı ile çalışmak, sadece dava açmak değil, finansal geleceğinizi garanti altına almak demektir.

Blog görseli 3