Boşanma Süreci

Boşanma, sadece hukuki bir prosedür değil, aynı zamanda taraflar için duygusal ve ekonomik boyutları olan, hayatın yeniden yapılandırıldığı zorlu bir süreçtir. İstanbul'da bir İstanbul boşanma avukatı olarak deneyimlerim gösteriyor ki, müvekkillerin en büyük endişesi 'belirsizlik'tir. Mahkemede neler olacak? Ne kadar sürecek? Çocuklarım ne olacak? Bu makalede, 2026 yılı güncel uygulamaları ışığında, boşanma sürecindeki tüm belirsizlikleri ortadan kaldırmayı ve size adım adım bir yol haritası sunmayı hedefliyorum.

Boşanma Davası Türleri Nelerdir?

Türk hukuk sisteminde boşanma süreci, tarafların iradesine ve uyuşmazlığın niteliğine göre iki ana başlık altında incelenir. Hangi yoldan ilerleyeceğiniz, sürecin hızını, maliyetini ve psikolojik yıpratıcılığını doğrudan belirler.

1. Anlaşmalı Boşanma (Hızlı ve Uzlaşmacı Yol)

Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanmanın tüm sonuçları (velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı) üzerinde %100 mutabakata vardığı yöntemdir. Bu yöntem, süreci en az hasarla atlatmak isteyen çiftler için en ideal yoldur. Ancak kanun koyucu burada bazı ön şartlar belirlemiştir.

2. Çekişmeli Boşanma (İspat ve Yargılama Gerektiren Yol)

Taraflardan birinin boşanmak istememesi veya boşanma istemelerine rağmen fer'i sonuçlarda (nafaka miktarı, tazminat, çocuğun kimde kalacağı vb.) anlaşamamaları durumunda çekişmeli boşanma avukatı desteği ile yürütülen süreç devreye girer. Bu süreç, bir tarafın diğerinin kusurunu ispat etmeye çalıştığı, tanıkların dinlendiği ve bilirkişi incelemelerinin yapıldığı uzun soluklu bir hukuk mücadelesidir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Boşanma sürecini başlatmak, usulüne uygun hazırlanmış bir dava dilekçesinin yetkili mahkemeye sunulması ile gerçekleşir. Ancak 'dilekçe verdim, bitti' demek mümkün değildir. Usul hataları davanın reddine sebep olabilir.

Anlaşmalı ve çekişmeli boşanma süreci adımlarını gösteren karşılaştırmalı akış şeması

Yetkili ve Görevli Mahkeme Neresidir?

Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi'dir. Aile Mahkemesi'nin bulunmadığı küçük ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili mahkeme (yer bakımından) ise şunlardır:

• Eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi,
• Davadan önce son 6 aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi.

UYAP Üzerinden Dava Açılışı ve Harçlar

2026 yılında artık vatandaşlar da e-Devlet şifresi ile UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava açabilmektedir. Ancak boşanma davası teknik bir dava olduğundan, vatandaşların kendi başına açtığı davalarda hak kaybı yaşama oranı yüksektir. Dava açılırken; Başvurma Harcı, Peşin Harç ve Gider Avansı yatırılmalıdır. Gider avansı, tebligatlar ve bilirkişi ücretleri için kullanılır.

Çekişmeli Boşanma Süreci Adım Adım

Çekişmeli boşanma davası, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na (HMK) göre yazılı yargılama usulüne tabidir ve 5 temel aşamadan oluşur. Bu aşamaları bilmek, sürecin neresinde olduğunuzu anlamanız için kritiktir.

1. Dilekçeler Aşaması (Teati)

Bu aşama karşılıklı dilekçelerin sunulduğu aşamadır. Süreç şöyle işler:

1. Dava Dilekçesi: Davacı iddialarını sıralar.
2. Cevap Dilekçesi: Davalı, kendisine tebliğ edilen davaya 2 hafta içinde cevap verir.
3. Cevaba Cevap Dilekçesi: Davacı, davalının cevaplarına karşı 2 hafta içinde cevap verir.
4. İkinci Cevap Dilekçesi: Davalı son sözlerini söyler.

2. Ön İnceleme Duruşması

Dilekçeler aşaması bittikten sonra mahkeme duruşma günü verir. Bu ilk duruşmaya 'Ön İnceleme' denir. Hakim bu duruşmada şunları yapar:

• Tarafları sulhe davet eder (Boşanmakta kararlı mısınız? diye sorar).
• Uyuşmazlık konularını tek tek tespit eder.
• Taraflara delillerini sunmaları veya celp edilecek yerleri bildirmeleri için 2 haftalık kesin süre verir.

3. Tahkikat Aşaması (Delillerin Toplanması)

Davanın en uzun süren kısmıdır. Bu aşamada:

• Tanıklar Dinlenir: Tarafların bildirdiği tanıklara tebligat çıkarılır ve mahkemede olayları anlatmaları istenir.
• Bilirkişi İncelemesi: Eğer tazminat veya mal rejimi talepleri varsa, kusur durumu ve ekonomik veriler için dosya bilirkişiye gidebilir.
• Sosyal İnceleme Raporu (SİR): Velayet konusunda çekişme varsa, pedagog veya sosyal hizmet uzmanı taraflarla ve çocukla görüşerek mahkemeye rapor sunar.
• Kurumlardan Belge Toplama: Banka kayıtları, otel kayıtları, telefon trafik bilgileri (HTS) bu aşamada toplanır.

4. Sözlü Yargılama

Tahkikat bittikten sonra hakim, taraflara soruşturmanın genişletilmesi yönünde bir talepleri olup olmadığını sorar. Yoksa, sözlü yargılama aşamasına geçilir. Bu aşamada taraflar son sözlerini söyler ve davanın kabulünü veya reddini talep ederler.

5. Hüküm (Karar)

Mahkeme, topladığı delillere ve vicdani kanaatine göre boşanmaya, ferilerine (nafaka, velayet vb.) karar verir veya davayı reddeder. Kararın taraflara tebliğinden sonra mal paylaşımı davası gibi ikincil süreçler gündeme gelebilir.

Boşanma Sürecinde Deliller ve İspat Yükü

Hukukumuzda kural şudur: "İddia eden, iddiasını ispatla mükelleftir." Eşinizin sizi aldattığını, şiddet uyguladığını veya evi ihmal ettiğini iddia ediyorsanız, bunu mahkemeye kanıtlamanız gerekir.

Kabul Edilen Yasal Deliller

• Tanık Beyanları: En sık kullanılan delildir. Aile üyeleri, komşular, arkadaşlar tanık olabilir.
• Darp Raporu: Fiziksel şiddet vakalarında en güçlü delildir.
• Fotoğraf ve Video Kayıtları: Kamuya açık alanlarda çekilmiş veya hukuka uygun elde edilmiş görüntüler.
• Otel ve Seyahat Kayıtları: Aldatma vakalarında sıkça başvurulur.
• Banka Hareketleri: Ekonomik şiddet veya mal kaçırma iddialarında kullanılır.

WhatsApp ve Sosyal Medya Kayıtları

2026 yılı yargılamalarında dijital deliller büyük önem kazanmıştır. WhatsApp konuşmaları, Instagram mesajları (DM), Facebook paylaşımları delil olabilir. ANCAK, bu delillerin elde ediliş biçimi çok önemlidir.

Anlaşmalı Boşanma Süreci ve Protokol Önemi

Anlaşmalı boşanmada, mahkemeye bir "Boşanma Protokolü" sunulması zorunludur. Bu protokol, tarafların arasındaki anayasadır. Protokolde muğlak ifadeler kullanılması (Örn: "Çocuk babayı istediği zaman görür") ileride büyük sorunlara yol açar. Detaylı bilgi için anlaşmalı boşanma protokolü yazımızı inceleyebilirsiniz.

Süreç Nasıl İşler?

1. Protokol hazırlanır ve her iki tarafça imzalanır.
2. Dava dilekçesi ekinde protokol mahkemeye sunulur.
3. Mahkeme tensip zaptı ile duruşma günü verir (Yoğunluğa göre 1 hafta ile 1 ay arası).
4. Duruşmada her iki taraf da hazır bulunur ve hakime "Boşanmak istiyorum, protokoldeki imza bana aittir" der.
5. Hakim boşanmaya karar verir.

Boşanma Sürecinde Çocukların Durumu ve Velayet

Mahkemelerin öncelikli kriteri "Çocuğun Üstün Yararı"dır. Tarafların kusur durumu (örneğin aldatma), velayetin kime verileceğini doğrudan etkilemez. Önemli olan çocuğun kimin yanında daha iyi yetişeceği, eğitim ve sağlık ihtiyaçlarının kim tarafından daha iyi karşılanacağıdır.

Boşanma davasında kullanılabilecek delil türlerini gösteren piramit infografik

Maddi - Manevi Tazminat ve Nafaka

Çekişmeli boşanmalarda kusursuz veya daha az kusurlu olan taraf, kusurlu taraftan maddi ve manevi tazminat talep edebilir.

• Maddi Tazminat: Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen tarafın (Örn: Mirastan mahrum kalma, eşinin sigortasından yararlanamama) talep ettiği tazminattır.
• Manevi Tazminat: Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan, elem ve keder duyan tarafın talep ettiği paradır.
• Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, ağır kusurlu olmamak şartıyla nafaka isteyebilir.

Örnek Boşanma Dilekçesi Taslağı

Aşağıda, şiddetli geçimsizlik nedeniyle açılacak bir çekişmeli boşanma davası için temel bir taslak bulunmaktadır. Her dava kendine özgü olduğu için bu taslağı bir avukata danışmadan kullanmanız önerilmez.

Boşanma Sürecinde Sık Yapılan Hatalar

1. Evi Terk Etmek: Haklı bir sebep (can güvenliği vb.) yokken evi terk etmek, kusur olarak sayılabilir ve "Terk" nedeniyle boşanma davasına zemin hazırlayabilir.
2. Çocukları Göstermemek: Diğer ebeveynle kişisel ilişkiyi engellemek, velayeti kaybetme sebebidir.
3. Sosyal Medyada Paylaşım Yapmak: Süreç devam ederken nispet yapıcı, hakaret içeren veya aşırı lüks yaşam sergileyen paylaşımlar nafaka ve tazminat miktarını aleyhinize etkileyebilir.
4. Avukatsız Hareket Etmek: Özellikle çekişmeli davalarda usul hataları (süre kaçırma, yanlış delil sunma) geri dönülmez hak kayıplarına yol açar.

Boşanma süreci, stratejik yönetilmesi gereken hukuki bir savaştır. Bu süreçte haklı olmak yetmez, haklılığınızı usulüne uygun ispatlamanız gerekir. Bir sonraki aşamaya geçmeden önce profesyonel destek almanız, geleceğinizi güvence altına alacaktır.