Görevi Kötüye Kullanma ve Görevi İhmal Suçu (TCK 257)

Bir kamu görevlisinin işinizi bile bile yanlış yapması, süresinde yapmaması ya da hiç yapmaması yalnız idari bir sorun değildir. Bu davranış sizi mağdur ettiyse, kamuyu zarara uğrattıysa veya birine haksız bir menfaat sağladıysa Türk Ceza Kanununun 257. maddesindeki görevi kötüye kullanma suçu gündeme gelir. Aynı hüküm, Avukatlık Kanunu yoluyla görevini kötüye kullanan avukatlar için de uygulanır.

Bu yazıda icrai ve ihmali görevi kötüye kullanmanın unsurlarını, cezasını, memuriyete etkisini, avukat ve hekim dosyalarını, soruşturma izni sürecini ve kanun yollarını 2026 tarihli Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Görevi Kötüye Kullanma Kısaca

Görevi Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

Kanun suçu iki biçimde düzenler. Birinci fıkradaki icrai görevi kötüye kullanmada kamu görevlisi görevin gereklerine aykırı bir işlem yapar. İkinci fıkradaki ihmali görevi kötüye kullanmada ise yapması gereken işi yapmaz ya da geciktirir. Halk arasında bu ikinci hâl görevi ihmal suçu diye bilinir. Maddenin rüşvet benzeri durumları düzenleyen eski üçüncü fıkrası 2012'de yürürlükten kaldırıldı.

Kimler Bu Suçun Faili Olabilir?

Suçun faili kamu görevlisidir. Kanuna göre kamu görevlisi, kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişidir (TCK m. 6/1-c). Memurlar, polisler, öğretmenler, kamu hastanelerinde çalışan hekimler, belediye ve muhtarlık görevlileri bu kapsama girer.

Bir işin kamu adına yapılması, onu yapan herkesi kamu görevlisi yapmaz. Bir tanığa çıkarılan davetiyeyi aynı konutta oturmayan birine tebliğ eden posta dağıtıcısının dosyasında Daire, "kamusal faaliyetin yürütülmesinin ihaleye dayalı olarak özel hukuk kişilerince üstlenilmesi durumunda ise bu kişilerin kamu görevlisi sayılmayacağı" hatırlatarak, sanığın kurum personeli mi yoksa ihaleyi alan yüklenici firmanın çalışanı mı olduğunun araştırılmasını istedi. Aynı kararda, yanlış tebligat yapmak gibi bir işlemle gerçekleşen eylemin ihmal değil icrai görevi kötüye kullanma olduğunu belirterek "Sanığın icrai davranışla gerçekleştirdiği görevi kötüye kullanma eyleminin 5237 sayılı Kanun'un 257/1. maddesine uyduğu dikkate alınmadan" ikinci fıkranın uygulanmasını da bozma sebebi saydı (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 22.10.2025, E. 2024/12167, K. 2025/11403).

Avukatlar kamu görevlisi değildir, kanunda yargı görevi yapanlar arasında sayılır (TCK m. 6/1-d). Ancak Avukatlık Kanunu, avukat sıfatıyla kendisine verilen görev ve yetkiyi kötüye kullanan avukatın TCK 257'ye göre cezalandırılacağını açıkça düzenler (Av.K. m. 62). Bu yüzden müvekkillerin avukatları hakkındaki şikâyetleri de çoğunlukla bu suç kapsamında incelenir.

Mağduriyet, Kamu Zararı veya Haksız Menfaat Şartı

Görevin gereklerine aykırı davranış tek başına suçu oluşturmaz. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, "görevin gereklerine aykırı davranış yanında objektif cezalandırma şartı olan" kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya kişilere haksız menfaat sağlanması şartlarından birinin de bulunması gerektiğini vurguluyor (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 10.06.2026, E. 2024/11089, K. 2026/6786). Bu nedenle bir işlemin usulsüz yapıldığını göstermek yetmez, bu usulsüzlüğün somut bir mağduriyete, kamu zararına veya haksız bir kazanca yol açtığı da ortaya konmalıdır.

Başka Bir Suç Varsa TCK 257 Uygulanmaz

Madde "kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan haller dışında" diye başlar. Kamu görevlisinin eylemi zimmet, irtikap, rüşvet, resmî belgede sahtecilik gibi ayrı bir suçu oluşturuyorsa artık o suçtan yargılanır, TCK 257 uygulanmaz. Örneğin avukatın müvekkilinden icra takibi için aldığı senetleri iade etmemesi, Yargıtay'ın incelediği bir dosyada hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanma (TCK m. 155/2) olarak yargılandı (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2025/11130, K. 2026/7293).

Görevi Kötüye Kullanma Cezası Ne Kadar?

Cezanın üst sınırı iki yıl olduğundan, şartları varsa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına, cezanın ertelenmesine veya kısa süreli hapsin adli para cezasına çevrilmesine karar verilebilir. Uygulamada bu dosyaların önemli bir kısmı HAGB ile sonuçlanır. HAGB kararı, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m. 231/5).

Memuriyete ve Mesleğe Etkisi

• Kamu görevinden yoksunluk. Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak kişi, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar kamu görevi üstlenemez (TCK m. 53/1-a ve 53/2).
• Ek yasak. Suç, kamu görevinin veya izne bağlı bir mesleğin kötüye kullanılmasıyla işlendiyse, cezanın infazından sonra işlemek üzere hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkiyi kullanma yasağına da karar verilir (TCK m. 53/5). Yargıtay, avukat hakkında bu yasağa hükmedilmemesini bozma sebeplerinden biri saydı (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2025/11130, K. 2026/7293).
• Memurluğun sona ermesi. Kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olan kişi memurluk şartını kaybeder ve memurluğu sona erer (657 sayılı Kanun m. 48/A-5 ve 98/b). Görevi kötüye kullanma, bu maddede cezanın süresine bakılmaksızın memuriyete engel sayılan suçlar arasında yer almaz. Bu nedenle bir yılın altındaki mahkûmiyet tek başına memurluğu sona erdirmez.

Avukatın Görevi Kötüye Kullanması

Avukatlar hakkında görevlerinden doğan veya görev sırasında işledikleri suçlar nedeniyle soruşturma, Adalet Bakanlığının vereceği izin üzerine suçun işlendiği yer Cumhuriyet savcısı tarafından yapılır (Av.K. m. 58). Dava açılırsa yargılama ağır ceza mahkemesinde yapılır ve sonuç avukatın kayıtlı olduğu baroya bildirilir (Av.K. m. 59). 2020'de eklenen hükümle bu dosyalarda bölge adliye mahkemesi kararları da temyiz edilebilir, CMK'nın temyiz sınırları uygulanmaz.

Süreyi Kaçıran Avukat

Müvekkilinin açtığı idari davanın reddi kararını tebliğ aldığı hâlde süresinde istinaf başvurusu yapmayan avukat, ihmali görevi kötüye kullanmadan mahkûm edilmişti. Dosyaya göre müvekkil daha sonra kısıtlanmış, vasisinin atadığı başka bir avukat istinaf başvurusunda bulunmuş, ancak bu başvuru da reddedilmişti. Daire, bu durumda "objektif cezalandırma koşullarının gerçekleşmediği, bu itibarla sanığın beraatine karar verilmesi gerektiği" sonucuna vardı ve mahkûmiyeti bozdu (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 10.06.2026, E. 2024/11089, K. 2026/6786). Yani avukatın süreyi kaçırması, kaybedilen hakkın gerçekten bir sonuç doğurup doğurmayacağına göre değerlendirilir.

Eski Müvekkil Aleyhine Tanıklık ve Sır Saklama

Avukatlar, görevleri dolayısıyla öğrendikleri hususları açığa vuramaz. Bu hususlarda tanıklık edebilmeleri iş sahibinin muvafakatine bağlıdır ve muvafakat olsa bile tanıklıktan çekinebilirler (Av.K. m. 36).

Nafakanın kaldırılması davasında eski müvekkilinin karşı tarafı lehine, vekâlet ilişkisi sırasında öğrendiği hususlarla ilgili tanıklık yapan avukat ilk derece mahkemesinde görevi kötüye kullanmadan mahkûm edilmiş, hakkında HAGB kararı verilmişti. Daire, "sanığın tanıklık yaptığı dosyadaki beyanlarının ne suretle davanın kararına etkisi olduğunun gerekçede açıklanması" ve "objektif cezalandırma koşullarından birinin oluşup oluşmadığının, oluştuysa ne şekilde oluştuğunun denetime imkan verecek biçimde karar yerinde tartışılmasından sonra" sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2025/5388, K. 2026/7315). Sır saklama yükümlülüğünün ihlali tek başına yetmiyor, tanıklığın davayı nasıl etkilediği ve eski müvekkilin bu yüzden mağdur olup olmadığı somut olarak gösterilmelidir.

Müvekkilin Belgelerini veya Parasını İade Etmemek

İcra takibi başlatmak için müvekkilinden senet alan, takip başlatmayan ve azledildiği hâlde senetleri iade etmeyen avukat hakkında hizmet nedeniyle güveni kötüye kullanmadan mahkûmiyet kararı verilmişti. Müvekkil, avukatla yaptığı görüşmeleri önceden plan yaparak kayda almış ve bu kayıtları delil olarak sunmuştu. Daire, "ani gelişen durum olmaksızın, plan yaparak ya da bir kurgu oluşturarak muhataplarının görüntülerinin veya seslerinin kayda alınması hâlinde bu kayıtların delil niteliği bulunmadığı" açıklayarak bu kayıtların dışlanması ve diğer delillerin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti ve hükmü bozdu (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2025/11130, K. 2026/7293). Avukatınıza karşı delil toplarken gizli ve planlı kayıt yerine yazışmalara, ödeme belgelerine ve tanıklara dayanmak daha güvenlidir.

Avukatı Azletmek ve Ücret

Avukatınızın hatalı veya özensiz çalıştığını düşünüyorsanız onu azledebilirsiniz. Avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledildiyse ücretin ödenmesi gerekmez (Av.K. m. 174/2). Yargıtay 3. Hukuk Dairesine göre "haklı azil halinde ancak azil tarihi itibariyle sonuçlanıp kesinleşen işlerden dolayı vekalet ücreti talep edilebilir" (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 21.04.2026, E. 2025/3676, K. 2026/2387). Vekil, üstlendiği işi vekâlet verenin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür ve bu yükümlülüğün ihlali tazminat sorumluluğu doğurabilir (TBK m. 506).

Hekim Hatası ve Görevi Kötüye Kullanma

Kamu hastanesinde çalışan hekimlerin tıp kurallarına aykırı davranışları da bu suç kapsamında değerlendirilebilir. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, hekimin eylemi ile hastanın ölümü arasında uygun illiyet bağı kurulursa taksirle öldürme veya taksirle yaralama suçunun oluşacağını, "illiyet bağının bulunmaması halinde ise eylemin 5237 sayılı TCK'nın 257. maddesinde düzenlenen görevi kötüye kullanma suçunu oluşturacağı" belirtti. Aynı kararda adli tıp raporları arasındaki çelişkinin üniversite öğretim üyelerinden oluşacak bir heyet raporuyla giderilmesi gerektiğine hükmetti (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 21.05.2026, E. 2023/5819, K. 2026/5319).

Soruşturma İzni Nasıl İşler?

Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlarda soruşturma, kural olarak yetkili merciin izni üzerine yapılır (4483 sayılı Kanun m. 2). İlçede görevli kamu görevlileri için kaymakam, il ve merkez ilçede görevli olanlar için vali, bakanlıkların merkez teşkilatında görev yapanlar için kurumun en üst amiri izin verme yetkisine sahiptir (4483 sayılı Kanun m. 3). Görevleri ve sıfatları nedeniyle özel soruşturma usulüne tabi olanlar, örneğin hâkim ve savcılar, bu kanunun dışında kalır.

• İtiraz. Soruşturma izni verilmemesine karşı Cumhuriyet başsavcılığı veya şikâyetçi, kararın tebliğinden itibaren on gün içinde itiraz edebilir (4483 sayılı Kanun m. 9).
• İtiraz mercii. İtiraza kural olarak yetkili merciin yargı çevresindeki bölge idare mahkemesi, bazı üst düzey görevliler için Danıştay İkinci Dairesi bakar. Bu kararlar kesindir.
• Avukatlarda izin. Avukatlar için izin mercii Adalet Bakanlığıdır (Av.K. m. 58).

Şikâyet, Uzlaştırma, Mahkeme, Zamanaşımı ve Kanun Yolu

• Şikâyet. Görevi kötüye kullanma şikâyete bağlı bir suç değildir. Savcılık ihbar veya şikâyet üzerine soruşturma başlatır, şikâyetten vazgeçilmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez.
• Uzlaştırma. Suç, CMK 253'te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz.
• Görevli mahkeme. Kamu görevlileri hakkındaki davalara asliye ceza mahkemesi bakar. Avukatlar hakkındaki davalar ise ağır ceza mahkemesinde görülür (Av.K. m. 59).
• Zamanaşımı. Her iki fıkrada da cezanın üst sınırı beş yılı geçmediği için dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e).
• Kanun yolu. Kanunda üst sınırı iki yıla kadar hapis cezasını gerektiren suçlarda bölge adliye mahkemesi kararları kural olarak temyiz edilemez (CMK m. 286/2-d). Avukatların görevleriyle ilgili suçlarda bu sınır uygulanmaz (Av.K. m. 59).

Mağdur Olduysanız Ne Yapmalısınız?

• Görevlinin yaptığı veya yapmadığı işlemi gösteren belgeleri, dilekçe ve evrak kayıt numaralarını, tarihleri saklayın.
• Uğradığınız somut zararı veya kaybettiğiniz hakkı açıkça ortaya koyun. Suçun oluşması için mağduriyet, kamu zararı ya da haksız menfaat gerekir.
• Şikâyet dilekçesini Cumhuriyet başsavcılığına verin. Kamu görevlisi için soruşturma izni verilmezse on günlük itiraz süresini kaçırmayın.
• Avukatınıza karşı delil toplarken gizli ve planlı ses kaydı yerine yazışmaları, makbuzları ve tanıkları kullanın.
• Ceza şikâyetinden bağımsız olarak uğradığınız zarar için tazminat yoluna da başvurabilirsiniz.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Sonuç

Görevi kötüye kullanma, kamu görevlisinin görevin gereklerine aykırı hareket etmesi veya görevini ihmal etmesi sonucunda birinin mağdur olması, kamunun zarara uğraması ya da birine haksız menfaat sağlanmasıyla oluşur. Cezası icrai hâlde altı aydan iki yıla, ihmali hâlde üç aydan bir yıla kadar hapistir. Fiil başka bir suçu oluşturuyorsa o suç uygulanır.

Avukatlar da Avukatlık Kanunu yoluyla bu suçtan sorumludur. Yargıtay 2026 tarihli kararlarında, avukatın süreyi kaçırması veya eski müvekkili aleyhine tanıklık yapması gibi olaylarda mağduriyetin somut olarak gösterilmesini şart koşuyor. Kamu görevlileri için soruşturma izni süreci ve on günlük itiraz süresi, şikâyetin sonucunu doğrudan etkiler.