Kesinleşmiş Boşanma Kararının İptali

Boşanma süreci, taraflar için hem duygusal hem de hukuki açıdan zorlu bir dönemdir. Mahkemenin verdiği boşanma kararı, belirli prosedürlerin tamamlanmasıyla "kesin hüküm" halini alır. Peki, kesinleşmiş boşanma kararının iptali mümkün müdür? Özellikle boşandıktan sonra pişman olan veya boşanma sürecinde iradesinin sakatlandığını düşünen çiftler, bu kararın geriye dönük olarak kaldırılıp kaldırılamayacağını merak etmektedir.

2026 yılı itibarıyla Türk Hukuku'nda "kesinleşmiş" bir mahkeme kararının iptali, ancak çok istisnai ve olağanüstü hallerde mümkündür. Bir boşanma avukatı olarak bu makalede, Google'daki yüzeysel bilgilerin aksine, konunun derinlemesine hukuki analizini, yargılamanın yenilenmesi kurumunu ve pratikte "kesinleşti sanılan" ancak aslında kesinleşmemiş kararların nasıl tespit edileceğini tüm detaylarıyla anlatacağım.

Boşanma Kararının Kesinleşmesi Ne Demektir?

Hukuk tekniği açısından bir kararın kesinleşmesi, o karara karşı artık olağan kanun yollarının (İstinaf ve Temyiz) tükenmesi veya başvuru sürelerinin geçirilmesi anlamına gelir. Bir boşanma kararının kesinleşmiş sayılabilmesi için şu aşamaların tamamlanmış olması gerekir:

• Yerel Mahkeme (Aile Mahkemesi) kararını verir.
• Bu karar, gerekçeli karar yazıldıktan sonra taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edilir.
• Tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde taraflar İstinaf kanun yoluna başvurmazsa karar kesinleşir.
• Eğer İstinaf'a gidilirse, Bölge Adliye Mahkemesi'nin kararına karşı da Temyiz süresi geçerse veya Temyiz incelemesi biterse karar kesinleşir.

Kesinleşmiş Boşanma Kararı Neden İptal Edilmek İstenir?

Müvekkillerimizden gelen talepler doğrultusunda, kesinleşmiş kararın iptalinin istenmesinin altında yatan temel sebepleri şöyle sıralayabiliriz:

Boşanma davası kesinleşme süreci ve aşamaları infografik

1. Pişmanlık ve Barışma: Tarafların boşandıktan kısa bir süre sonra pişman olmaları ve evlilik birliğini devam ettirmek istemeleri.
2. İrade Sakatlığı İddiası: Anlaşmalı boşanma protokolünün tehdit, baskı veya hile ile imzalatıldığı iddiası.
3. Usulsüzlük İddiası: Davalının davadan haberi olmadan (usulsüz tebligatla) boşanmanın gerçekleşmiş olması.
4. Mal Paylaşımı ve Tazminat Hataları: Boşanma kesinleşmiş olsa da fer'i sonuçların (nafaka, tazminat) hakkaniyete aykırı olduğu düşüncesi.

Kesinleşmiş Kararın İptali Kural Olarak Mümkün Müdür?

Hukuk güvenliği ilkesi gereği, kesinleşmiş boşanma kararının iptali kural olarak mümkün değildir. Mahkeme kararı kesinleştikten sonra, nüfus müdürlüğüne işlenir ve tarafların medeni hali "Bekar" olarak değişir.

Eğer taraflar boşanma kararı kesinleştikten sonra pişman olup barışırlarsa, yapabilecekleri tek hukuki işlem yeniden evlenmektir. Mahkemeye başvurup "Biz barıştık, boşanma kararını iptal edin" deme hakkı bulunmamaktadır. Ancak, bu genel kuralın hukuk sistemimizde "olağanüstü" bir istisnası vardır: Yargılamanın Yenilenmesi (İadesi).

Yargılamanın Yenilenmesi Yoluyla Kararın İptali

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 374 ve devamında düzenlenen "Yargılamanın Yenilenmesi", kesinleşmiş bir hükmün, çok ağır yargılama hataları veya hileler nedeniyle ortadan kaldırılmasını sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Bu, pratikteki en zor davalardan biridir ve çok sıkı şartlara bağlanmıştır.

Hangi Durumlarda Yargılamanın Yenilenmesi İstenebilir?

HMK Madde 375'te sayılan sebepler sınırlıdır (numerus clausus). Bir İstanbul boşanma avukatı olarak en sık karşılaştığımız sebepler şunlardır:

• Hile Yapılması: Davanın sonucuna etki edecek şekilde, karşı tarafın veya üçüncü kişilerin hilesiyle kararın elde edilmiş olması.
• Sahte Belge Kullanımı: Karara esas alınan bir senedin veya belgenin sahteliğinin hükümle veya ikrarla belirlenmiş olması.
• Yalan Yere Yemin veya Tanıklık: Karara esas alınan bir tanık ifadesinin veya bilirkişi raporunun yalan olduğunun mahkeme kararıyla tespit edilmesi.
• AİHM Kararı: İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi'nin, verilen kararın insan hakları ihlali oluşturduğuna hükmetmesi.

Yargılamanın Yenilenmesi Başvuru Süresi

Bu dava, sebebin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay ve her halükarda hükmün kesinleşmesinden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır. Süreler hak düşürücü niteliktedir.

Kritik Nokta: Karar Gerçekten Kesinleşti mi? (Usulsüz Tebligat)

Birçok vakada, vatandaşlar kararın kesinleştiğini sanarken, aslında hukuken kesinleşmediğini tespit ediyoruz. İşte burası, "iptal" değil ama "sürecin geriye döndürülmesi" için en büyük fırsattır.

Eğer gerekçeli karar veya dava dilekçesi, tarafınıza usulüne uygun tebliğ edilmediyse (örneğin; eski adrese yapıldıysa, muhtara bırakılıp haber kağıdı yapıştırılmadıysa), tebligat geçersizdir. Tebligatın geçersiz olması demek, istinaf başvuru süresinin (2 hafta) henüz işlemeye başlamamış olması demektir.

Usulsüz Tebligat Varsa Ne Yapılır?

Bu durumda "Eski Hale Getirme" veya "Gecikmiş İtiraz" değil, doğrudan usulsüz tebligat şikayeti ile birlikte İstinaf başvurusu yapılır. Mahkeme tebligatın usulsüz olduğunu tespit ederse, karar henüz kesinleşmemiş sayılır ve dosya İstinaf incelemesine gider. Bu, kararın esastan bozulması ve yargılamanın yeniden yapılması için bir kapı aralar.

Detaylı bilgi için Boşanma Davası sürecini anlattığımız yazımızı inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Kararının Kesinleşmesinden Sonra İptali

Anlaşmalı boşanmada taraflar bizzat mahkemede "Boşanmak istiyoruz" beyanında bulundukları için, sonradan "İradem sakattı, baskı altındaydım" demek oldukça zordur. Yargıtay, hakimin önünde verilen beyanı esas alır.

Ancak, eğer protokolün imzalanması veya duruşmadaki beyan sırasında ağır bir tehdit (can güvenliği tehdidi vb.) veya korkutma (ikrah) söz konusuysa ve bu durum somut delillerle (savcılık şikayetleri, darp raporları, tanıklar) ispatlanabiliyorsa, Yargılamanın Yenilenmesi yoluna gidilebilir. Bu, ispat yükü çok ağır olan bir süreçtir.

Anlaşmalı boşanma şartlarını hatırlamak için Anlaşmalı Boşanma Şartları yazımıza göz atabilirsiniz.

Karar Henüz Kesinleşmediyse Ne Yapılmalı?

Eğer mahkeme kararını verdi ancak henüz kesinleşme şerhi düşülmediyse (örneğin tebligat aşamasındaysa), kararı durdurmak veya iptal ettirmek çok daha kolaydır.

Kesinleşmiş mahkeme kararı ve hukuki iptal süreci temsili görsel

1. İstinaf Yoluna Başvuru: Karara itiraz ederek üst mahkemeye taşıyabilirsiniz.
2. Davadan Feragat: Davacı taraf, karar kesinleşinceye kadar davasından feragat edebilir. Feragat, davayı reddedilmiş gibi sonuçlandırır ve evlilik birliği devam eder.
3. Anlaşmalı Boşanmadan Vazgeçme: Karar kesinleşene kadar taraflardan biri "Ben vazgeçtim" derse, anlaşmalı boşanma kararı bozulur ve dava çekişmeli boşanmaya döner.

En Pratik Çözüm: Yeniden Evlenme

Eğer boşanma kararı hukuka uygun şekilde kesinleştiyse ve ortada HMK 375 kapsamında bir "yargılamanın iadesi" sebebi yoksa, en temiz ve hukuki yol yeniden evlenmektir.

Boşanan çiftlerin birbirleriyle yeniden evlenmeleri önünde (kadın için geçerli olan 300 günlük iddet müddeti hariç) bir engel yoktur. İddet müddeti de mahkemeden alınacak "iddet müddetinin kaldırılması" kararı ile (kadının hamile olmadığı doktor raporuyla belgelenerek) 1 hafta içinde kaldırılabilir.

Sık Yapılan Hatalar ve Yanılgılar

• Yanlış: "Boşandık ama nüfusa işletmedik, o yüzden boşanmış sayılmayız." (Mahkeme kararı esastır, nüfus sadece tescildir).
• Yanlış: "6 ay içinde vazgeçme hakkımız var." (Böyle bir hak yoktur, sadece temyiz/istinaf süreleri vardır).
• Yanlış: "Avukatım olmadan iptal dilekçesi versem yeter." (Kesinleşmiş karara müdahale teknik hukuk bilgisidir, dilekçeniz reddedilir).

Örnek Dilekçe Taslağı: Yargılamanın Yenilenmesi Talepli

Aşağıdaki dilekçe örneği, sadece fikir verme amaçlıdır. Her olay kendine özgüdür ve mutlaka uzman bir avukat tarafından düzenlenmelidir.

Av. Murat Aydar'dan Uzman Görüşü

Kesinleşmiş bir boşanma kararını iptal ettirmek, deveye hendek atlatmaktan zordur, ancak imkansız değildir. Eğer elinizde mahkeme kararını etkileyecek düzeyde "sahtecilik", "hile" veya çok net bir "usul hatası" (tebligat sorunu) varsa, hukuk sistemimiz size bir kapı aralar.

Ancak sadece "pişmanlık" duygusuyla hareket ediyorsanız, hukuki yollarla vakit kaybetmek yerine, kişisel ilişkinizi onarıp yeniden evlenmek en rasyonel çözümdür. Sürecin analizi için, özellikle anlaşmalı boşanma avukatı desteği alarak dosyanızın "kesinleşme" durumunu inceletmenizi öneririm.