Dul Kadın Babasının Maaşını Alabilir mi, Yüzde Kaçını Alır?

Eşi vefat eden kadınların en çok sorduğu sorulardan biri, babası da ölmüşse onun maaşını alıp alamayacağıdır. Cevap evettir, ancak üç konu sonucu değiştirir. Kadının çalışıp çalışmadığı veya kendi emekli aylığının olup olmadığı, babadan alacağı payın oranı ve eşinden zaten ölüm aylığı alıyorsa iki aylıktan hangisinin ödeneceği.

Bu yazıda dul kadının babasından ölüm aylığı alma şartlarını, yüzde kaçını alacağını, hem eşinden hem babasından maaş alıp alamayacağını, kendisi emekliyse ne olacağını ve maaşın ne zaman başlayıp ne zaman kesileceğini 5510 sayılı Kanun ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz. Boşanmış kadınların durumunu boşanmış kadın babasının emekli maaşı yazımızda ayrıca ele aldık.

Dul Kadın ve Babasının Maaşı Kısaca

Dul Kadın Babasının Maaşını Alabilir mi?

Sigortalı babanın ölümü hâlinde ölüm aylığı eşine, çocuklarına ve belirli şartlarla anne ve babasına bağlanır. Kız çocukları için kanun özel bir kural koyar.

Buna göre eşi vefat ederek dul kalan kadın, yaşı kaç olursa olsun babasının ölüm aylığından hak sahibidir. Babanın aylık bağlanmasına esas sigortalılık şartlarını taşıması da gerekir. Bu şartlar babanın ölüm tarihine göre belirlenir, örneğin en az 1.800 gün prim, hizmet akdiyle çalışanlarda en az beş yıllık sigortalılık ve 900 gün prim ya da ölüm sırasında emekli aylığı alıyor olmak gibi (5510 m. 32). Babanın emekli olarak vefat etmesi en sık karşılaşılan durumdur.

Babadan Maaş Almanın Şartları

Dul kızın babasından aylık alabilmesi için iki şartı birlikte taşıması gerekir.

• Çalışmamak. Kadın 5510 sayılı Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatına göre sigortalı olarak çalışmamalıdır. Çıraklık, staj veya İŞKUR kursu gibi kanunda sayılan sınırlı durumlar bu şartı bozmaz (5510 m. 34/1-b ve 5/1-a, b, e).
• Kendi sigortalılığından aylık almamak. Kendi çalışmasından dolayı yaşlılık, malullük aylığı veya gelir bağlanmış olmamalıdır. Eşinden aldığı ölüm aylığı kendi sigortalılığından değil eşinden kaynaklandığı için bu şartı bozmaz, ancak aşağıda anlatacağımız tercih kuralını devreye sokar.

Çalışan Dul Kadın Babasının Maaşını Alabilir mi?

Sigortalı olarak çalışan dul kadın babasından aylık alamaz. Çalışma sona erip şartlar yeniden sağlanırsa başvuru üzerine aylık bağlanabilir. Yurt dışında çalışmak da aynı sonucu doğurur. Yargıtay, yurt dışında tam zamanlı çalışan kadının babasından aylık talebini, bölge adliye mahkemesinin kadının hak sahibi sıfatını kazanamadığı yönündeki kabulüne dayanarak reddeden kararı onadı (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 11.07.2024, E. 2024/6427, K. 2024/8072).

Kendisi Emekli Olan Dul Kadın

Kendi çalışmasından emekli olan dul kadın babasından aylık alamaz. Bir dosyada kadının babasından aldığı yetim aylığı, kendisine yaşlılık aylığı bağlanınca kesilmişti. Bölge adliye mahkemesi "Vefat tarihindeki mevzuat hükümlerine göre kendi çalışması dolayısıyla aylık aldığından babası dolayısıyla ölüm aylığına hak kazanamaz." diyerek davayı reddetti, Yargıtay kararı onadı (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 11.07.2024, E. 2024/6725, K. 2024/8065).

Bu kural yalnızca babadan alınacak aylık için geçerlidir. Kendi emekli aylığı olan kadın, eşinden bağlanan ölüm aylığını kendi aylığıyla birlikte alabilir (5510 m. 54/1-a-2).

Dul Kadın Babasının Maaşının Yüzde Kaçını Alır?

Dul kızın payı, babanın aylığından ve diğer hak sahiplerinin durumuna göre belirlenir.

Örneğin babanın aylığı 20.000 lira ise ve annesi hayattaysa, dul kalan kız yüzde 25 oranında 5.000 lira alır, annesi ise dul eş olarak kendi payını alır. Anne de vefat etmişse kızın payı yüzde 50 olur ve 10.000 liraya çıkar. Hak sahiplerine bağlanan aylıkların toplamı babanın aylığını geçemez, sınır aşılırsa aylıklardan orantılı indirim yapılır (5510 m. 34). Bu rakamlar yalnızca örnektir. Gerçek tutarı babanın aylık dosyası ve diğer hak sahipleri belirler.

Dul Kadın Hem Eşinden Hem Babasından Maaş Alabilir mi?

Dul kadın çoğu zaman eşinden zaten ölüm aylığı almaktadır. Babası da vefat ettiğinde iki aylığın birlikte ödenip ödenmeyeceği sorusu doğar. 5510 sayılı Kanunun cevabı açıktır.

Yani 5510 sayılı Kanunun uygulandığı durumlarda kadın iki aylığı birden alamaz. Hangisi daha yüksekse genellikle onu tercih eder. Eşin ve babanın farklı sigorta kollarına tabi olması bu sonucu değiştirmez. Babası 2000 yılında, eşi 2010 yılında vefat eden ve eşi Emekli Sandığına, babası 2926 sayılı Kanuna tabi olan kadının iki aylık talebinde Yargıtay, "hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte bulunan 5510 sayılı Kanun'un 54. maddesine göre hak sahibinin tercihine göre ana/baba veya eşe ait dosyaların birinden aylık bağlanacağı açıkça düzenlenmiş bulunmakla" davanın reddi gerektiğini belirtmiş ve bu doğrultuda verilen ret kararını onamıştır (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 01.12.2025, E. 2025/16231, K. 2025/16283).

Hangi Tarihteki Kanun Uygulanır?

Babanın 2008'den önce ölmüş olması tek başına eski kanunun uygulanacağı anlamına gelmez. Yargıtay'a göre sigortalıya ait şartlar sigortalının ölüm tarihine göre, "hak sahiplerine ilişkin koşullar ise hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarihte yürürlükte olan yasal düzenlemeler çerçevesinde irdelemeye tabi tutulmalıdır" (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.06.2024, E. 2024/7096, K. 2024/6820). Babası önce, eşi sonra ölen kadın bakımından hak sahipliği eşinin öldüğü tarihte doğar. Bu nedenle babası 1992'de, eşi 2010'da ölen kadının çift aylık talebini reddeden kararı da Yargıtay onadı. Kadın evli olmama koşulunu 2010'da sağladığı için o tarihte yürürlükte olan 5510 sayılı Kanunun 54. maddesi uygulanmıştı (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 13.06.2024, E. 2024/7096, K. 2024/6820).

1 Ekim 2008'den Önce Hak Kazananlar

Hak sahipliği 1 Ekim 2008'den önce doğmuşsa o tarihte yürürlükte olan eski kanun hükümleri uygulanır. Eski düzenlemeler de her durumda çift aylığa izin vermiyordu. Eşi 2002'de, Bağ-Kur'a tabi babası 2005'te vefat eden kadın için Yargıtay, eski düzenlemede yer alan ve kocasından da aylık almaya hak kazanan kız çocuklarına aylıklardan fazla olanının ödenmesini öngören hükmü uyguladı. "eşi üzerinden tahsis edilen ölüm aylığı daha fazla olan davacıya ayrıca babası üzerinden de aylık bağlanamayacağı belirgindir" diyerek ikinci aylığı bağlayan kararı bozdu (Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, 07.03.2024, E. 2022/3589, K. 2024/2458).

2008'den önce birden fazla dosyadan aylık almaya başlamış olanlar için ayrıca bir geçiş kuralı vardır. Bu kişiler 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra yeni bir dosyadan da aylığa hak kazanırsa, yeni bağlanacak aylık dahil karşılaştırma yapılır ve en düşük miktarlı dosya kapsamdan çıkarılır (5510 geçici m. 7). 506, 1479, 2925 ve 2926 sayılı Kanunlara göre bağlanmış aylıkların sonradan artırılması, azaltılması veya kesilmesinde ise yürürlükten kaldırılan ilgili kanun hükümleri uygulanır (5510 geçici m. 1/2).

Hangi Aylıklar Birlikte Alınır?

Bir kişi birden fazla dosyadan aylığa hak kazanabilir. Kanun bu durumları ayrı ayrı düzenler.

Bir kişide ikiden fazla aylık birleşirse en fazla ödemeye imkân veren iki dosya üzerinden aylık bağlanır (5510 m. 54). Anne ve babasından aylığa hak kazanan dul kadın, eşinden de aylık alıyorsa tercihini eşinden bağlanacak aylık ile anne ve babasından bağlanacak aylık arasında yapar.

Eşten Bağlanan Dul Aylığı Yüzde Kaç?

Eşinden bağlanan ölüm aylığı da kanunda belirli oranlara bağlanmıştır. Dul eşe ölen sigortalının aylığının yüzde 50'si bağlanır. Aylık bağlanmış çocuğu bulunmayan dul eş, çalışmıyor ve kendi sigortalılığından gelir veya aylık almıyorsa bu oran yüzde 75'tir (5510 m. 34/1-a). Bu yüzden kendi emekli aylığı olan dul kadın eşinden yüzde 50 oranında aylık alır. Eşin ölümünün miras payına etkisini eş ve çocukların miras payı yazımızda anlattık.

Maaş Ne Zaman Bağlanır, Nasıl Başvurulur?

Ölüm aylığı hak sahiplerine yazılı istekte bulunmaları hâlinde bağlanır (5510 m. 32). Başvuru Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılır. Aylık, sigortalının ölüm tarihini takip eden ay başından başlar. Hak sahipliği ölümden sonra doğmuşsa, örneğin kadın babası öldükten sonra dul kalmışsa, aylık bu niteliğin kazanıldığı tarihi takip eden ay başından başlatılır (5510 m. 35/1).

Daha önce babasından aylık alırken evlendiği için aylığı kesilen kadın, eşinin ölümüyle yeniden hak sahibi olursa, şartlar saklı kalmak kaydıyla müracaat tarihini takip eden ay başından itibaren yeniden aylık bağlanır (5510 m. 35). Bu nedenle başvuruyu geciktirmemek gerekir. Başvuruda eşten aylık alınıyorsa iki dosyanın karşılaştırılıp hangisinin tercih edileceği de belirtilmelidir.

Maaş Ne Zaman Kesilir? Evlenme Ödeneği

Dul kızın babasından aldığı aylık, 34. maddedeki şartların ortadan kalktığı tarihi takip eden ödeme dönemi başından itibaren kesilir (5510 m. 35). Kadının yeniden evlenmesi, sigortalı olarak çalışmaya başlaması veya kendi sigortalılığından aylık bağlanması bu sonucu doğurur.

Evlenmesi nedeniyle aylığı kesilecek kız çocuklarına, talep etmeleri hâlinde almakta oldukları aylığın iki yıllık tutarı bir defaya mahsus evlenme ödeneği olarak peşin ödenir. Evlenme ödeneği alan kişi, aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl içinde yeniden hak sahibi olursa iki yıllık sürenin sonuna kadar aylık bağlanmaz (5510 m. 37). Boşandığı eşiyle fiilen birlikte yaşadığı belirlenen eş ve çocukların aylıkları ise kesilir ve ödenen tutarlar geri alınır (5510 m. 56). Bu konuyu ölüm aylığının kesilmesi yazımızda ayrıca ele aldık.

Babası Emekli Sandığına Tabi Olan Dul Kadın

Babası 1 Ekim 2008'de Emekli Sandığı iştirakçisi olarak 5434 sayılı Kanuna tabi çalışan kadınlar için ayrı bir geçiş kuralı vardır. Bu kişiler ile dul ve yetimleri hakkında, yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerine göre işlem yapılır (5510 geçici m. 4). Bu dosyalarda aylık bağlama ve kesme şartları 5434 sayılı Kanunun kendi hükümlerine göre değerlendirildiği için sonuç 5510 sayılı Kanuna tabi dosyalardan farklı olabilir. Başvurmadan önce babanın hangi kanuna tabi olduğunu ve hak sahipliğinin hangi tarihte doğduğunu netleştirmek gerekir.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Yazıda dayandığımız Yargıtay kararlarının tamamı oybirliğiyle verilmiştir. Künyeye tıklayarak tam metni okuyabilirsiniz.

Sonuç

Eşi vefat eden kadın, yaşı ne olursa olsun babasının ölüm aylığından hak sahibidir. Bunun için sigortalı olarak çalışmaması ve kendi sigortalılığından aylık almaması gerekir. Pay kural olarak babanın aylığının yüzde 25'i, anne de vefat etmişse yüzde 50'sidir. Eşinden de ölüm aylığı alan kadın 5510 sayılı Kanuna göre iki aylığı birlikte alamaz ve birini tercih eder. Yargıtay bu konuda hak sahipliğinin doğduğu tarihi esas alır. Kendi emekli aylığı ile eşinden ölüm aylığı ise birlikte alınabilir.

Ölüm aylığı, miras ve eşin ölümünden sonraki haklar konusunda dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Miras işlemleri için miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.