Taksirle Öldürme Suçu ve Cezası 2026 (TCK 85)

Trafik kazası, iş kazası, hekim hatası ya da evde yaşanan bir silah kazası sonucunda bir insanın ölümüne yol açan kişi, ölümü hiç istememiş olsa bile Türk Ceza Kanununun 85. maddesine göre taksirle öldürme suçundan yargılanır. Halk arasında bu suç taksirle ölüme sebebiyet verme diye de bilinir.

Bu yazıda suçun cezasını, bilinçli taksirin sonuçlarını, hapis cezasının paraya çevrilmesi, ertelenmesi ve HAGB ihtimallerini, ehliyetin geri alınmasını ve en çok merak edilen konulardan biri olan, kazada eşini veya bir yakınını kaybeden sürücünün durumunu 2024-2026 tarihli Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Taksirle Öldürme Kısaca

Taksirle Öldürme Suçu Nedir?

Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesinin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir (TCK m. 22/2). Fail ölüm ihtimalini öngördüğü hâlde fiili işlemeyi sürdürmüşse artık taksir değil olası kast tartışılır ve kasten öldürme hükümleri gündeme gelir (TCK m. 21/2). Bu ayrım cezayı kökten değiştirdiği için dosyanın en kritik sorusudur.

Taksirle öldürme en sık trafik kazalarında görülür. Bunun yanında iş güvenliği önlemlerinin alınmadığı iş kazaları, tıp kurallarına aykırı tedaviler ve evde silah, elektrik veya ısınma kaynaklı kazalar da bu suçun konusu olabilir. Taksirle işlenen suçta ceza failin kusuruna göre belirlenir ve birden fazla kişinin kusuru varsa herkes kendi kusurundan sorumlu olur (TCK m. 22/4-5). Bu nedenle kusur oranını belirleyen bilirkişi raporları davanın sonucunu doğrudan etkiler.

Taksirle Öldürme Cezası Ne Kadar?

Somut bir hesapla anlatalım. Tek kişinin öldüğü bir kazada mahkeme cezayı alt sınırdan belirlerse iki yıl hapis çıkar, takdiri indirimle bu süre bir yıl sekiz aya iner. Aynı olayda bilinçli taksir kabul edilirse iki yıl en az üçte bir artırılarak iki yıl sekiz ay olur ve takdiri indirimden sonra bile iki yıl iki ay yirmi gün kalır. Bu fark, aşağıda anlatılan paraya çevirme, erteleme ve HAGB imkânlarını belirler.

Taksirle öldürmeden verilen hapis cezası, TCK 53/1'deki hak yoksunluklarını kanuni sonuç olarak doğurmaz, çünkü bu yoksunluklar kasten işlenen suçlar için öngörülmüştür. Bu yüzden mahkûm olan anne veya babanın velayet hakkı bu nedenle kendiliğinden kalkmaz.

Bilinçli Taksir ve Kusur

Bilinçli taksirde fail tehlikeyi görmüş ama sonucun gerçekleşmeyeceğine güvenmiştir. Yargıtay'a gelen dosyalarda alkollü araç kullanma, kırmızı ışıkta kavşağa girme ve yolcu taşımaya uygun olmayan araçta çok sayıda kişi taşıma bilinçli taksir olarak değerlendirildi (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 05.05.2026, E. 2023/4132, K. 2026/4628, Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.07.2025, E. 2021/10231, K. 2025/5978, Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.05.2026, E. 2023/4022, K. 2026/5204).

Evde ruhsatsız tabancasıyla dolaşırken silahın ateş alması sonucu kırk yılı aşkın süredir evli olduğu eşinin ölümüne yol açan sanık hakkında ilk derece mahkemesi basit taksir kabul edip TCK 22/6 ile ceza verilmesine yer olmadığına karar vermiş, bölge adliye mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmişti. Savcılık eylemin kasten öldürme olduğunu ileri sürerek temyiz etti. Daire, "sanığın gerçekleşmesini istemediği ancak öngördüğü sonucun meydana gelmesini engelleyecek şekilde objektif özen yükümlülüğüne uygun davranmadığı" eyleminde bilinçli taksir koşullarının oluştuğunu belirterek kararı bozdu (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 28.05.2025, E. 2021/3432, K. 2025/5019). Bilinçli taksir kabul edilince TCK 22/6 artık ceza verilmemesine değil, yalnız cezanın indirilmesine imkân verir.

Hekim Hatası ve Çelişkili Raporlar

Hekim hatası iddia edilen dosyalarda en önemli soru, hekimin tıp kurallarına aykırı davranışı ile ölüm arasında illiyet bağı bulunup bulunmadığıdır. Hastaneden taburcu edildikten sonra ölen bir hastanın dosyasında adli tıp raporları bu konuda farklı sonuçlara varmıştı. Daire, yerleşik uygulamasına göre "sanığın tıp kurallarına uygun olmayan eylemi ile meydana gelen netice arasında uygun illiyet bağının kurulması halinde eylemin taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçuna vücut vereceği" ve illiyet bağı yoksa eylemin TCK 257'deki görevi kötüye kullanma suçunu oluşturacağını hatırlattı. Raporlar arasındaki çelişki giderilmeden, "üniversitelerin ilgili ana bilim dalı başkanlıklarında çalışan hekim bilirkişilerden oluşacak heyetten rapor alınması gerekirken" eksik araştırmayla mahkûmiyet kararı verilmesini hukuka aykırı buldu ve kararı bozdu (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 21.05.2026, E. 2023/5819, K. 2026/5319).

Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi? Erteleme ve HAGB

• Adli para cezasına çevirme. Taksirle öldürmeden verilen hapis cezası bir yılı aşsa bile adli para cezasına çevrilebilir. Bilinçli taksirde bu özel imkân uygulanmaz.
• Erteleme. İki yıl veya daha az hapis cezası ertelenebilir. Bunun için kişinin daha önce kasıtlı bir suçtan üç aydan fazla hapis cezasına mahkûm edilmemiş olması ve mahkemede tekrar suç işlemeyeceği kanaatinin oluşması gerekir (TCK m. 51/1).
• HAGB. Hükmolunan ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması, yeniden suç işlemeyeceği kanaati ve zararın giderilmesi şartları aranır (CMK m. 231/5-6, 2026'da yeniden düzenlenen metin).
• Bilinçli taksirde sınır. Başka bir indirim yoksa alt sınırdan verilen ceza bile iki yıl iki ay yirmi gün olduğundan erteleme ve HAGB sınırı aşılır. TCK 22/6'nın ikinci cümlesindeki indirim uygulanırsa bu tablo değişebilir.

Kazada Eşini veya Yakınını Kaybeden Sürücü (TCK 22/6)

Bu hüküm, kendi taksirli davranışıyla bir yakınının ölümüne yol açan kişinin zaten ağır bir acı yaşadığını ve ayrıca ceza verilmesinin gereksiz olabileceğini kabul eder. Koşullar oluşursa mahkeme şahsi cezasızlık sebebi nedeniyle ceza verilmesine yer olmadığına karar verir (CMK m. 223/4-b). Hükmün sınırlarını Yargıtay'ın yakın tarihli kararları çiziyor.

Eşin ve İmam Nikâhlı Eşin Ölümü

Kontrolünü kaybettiği aracın karşı şeride geçmesi sonucu eşi ölen sürücü hakkında ilk derece mahkemesi bilinçli taksir kabul ederek mahkûmiyet kararı vermişti. Bölge adliye mahkemesi olayda bilinçli taksir bulunmadığını ve eşin ölümü nedeniyle TCK 22/6'nın koşullarının oluştuğunu kabul ederek ceza verilmesine yer olmadığına karar verdi. Savcılığın temyizi üzerine Yargıtay bu kararı onadı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 05.02.2026, E. 2022/3297, K. 2026/1057).

Resmî nikâh şart değildir. Bir buçuk yıldır birlikte yaşadığı ve ortak çocuğu bulunan imam nikâhlı eşinin öldüğü kazada ilk derece mahkemesi sürücüyü mahkûm etmiş, bölge adliye mahkemesi ise TCK 22/6'yı uygulamıştı. Ölen kişi resmî olarak başka biriyle evliydi ve boşanma kararı henüz kesinleşmemişti. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı kararın bozulmasını istedi, ancak Daire bu görüşe katılmadı. Daire, "hükmün uygulanması bakımından sanık ile ölen arasında Türk Medeni Kanunu anlamında hısımlık ilişkisinin bulunmasının şart olmadığı" ve "mağdur veya ölen ile fail arasında salt Türk Medeni Kanunu anlamında evlilik ilişkisi bulunmamasının hükmün uygulanmasına engel teşkil edeceği şeklindeki bir kabulün, hükmün konuluş amacına aykırı olacağı" hususlarını belirterek kararı onadı. Sanığın hükümden sonra ortak çocuğu tanıdığını da dikkate aldı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 07.04.2026, E. 2022/7675, K. 2026/3507).

Aynı kararda Daire, kardeş veya resmî nikâhlı eş gibi yakın hısımlığın bulunduğu olaylarda "neticenin sanık açısından ızdırıp verici, manevi açıdan yıkıma yol açıcı nitelikte olduğunun, aksinin ispatı mümkün bir karine olarak kabul edildiği" hususunu hatırlattı. Hükmün uygulanıp uygulanmayacağı her olayda "kazanın meydana geliş şekli, fail ile mağdur veya ölen arasındaki ilişki, neticenin fail üzerindeki etkileri" irdelenerek belirlenir (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 07.04.2026, E. 2022/7675, K. 2026/3507).

Birlikteliğin niteliği bu yüzden önemlidir. Olaydan dört beş ay önce birlikte yaşamaya başlayan, ortak çocuğu bulunmayan ve evlenmelerine engel olmayan bir çiftte bölge adliye mahkemesi, sanığın olaydan yaklaşık beş ay sonra başka biriyle evlendiğini de dikkate alarak TCK 22/6'nın uygulanamayacağını kabul etti ve sanığı mahkûm etti. Yargıtay bu kararı onadı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 20.05.2026, E. 2022/7486, K. 2026/5230). İmam nikâhlı eşin destek tazminatı gibi diğer hakları için imam nikâhlı eşin hakları yazımıza bakabilirsiniz.

Amca, Dayı ve Diğer Akrabalar

Kanun belirli bir akrabalık derecesi saymaz. Ancak amca ve dayı gibi akrabaların öldüğü dosyalarda bölge adliye mahkemelerinin TCK 22/6'yı uygulamadığı ve Yargıtay'ın bu kararları onadığı görülüyor.

• Dayı. Traktöre saman yüklemesine yardım ettiği dayısının römorktan düşerek öldüğü olayda ilk derece mahkemesi TCK 22/6'yı uygulamıştı. Bölge adliye mahkemesi ayrı evlerde yaşadıklarını ve aralarındaki ilişkinin boyutunu dikkate alarak hükmün uygulanamayacağını kabul etti, karar onandı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 23.03.2026, E. 2022/7181, K. 2026/2710). Alkollü olarak kullandığı aracın yoldan çıkması sonucu yanındaki dayısının öldüğü başka bir dosyada da bölge adliye mahkemesi TCK 22/6'nın koşullarının bulunmadığını kabul etti ve mahkûmiyet onandı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.05.2025, E. 2021/9224, K. 2025/4532).
• Amca. Kırmızı ışıkta kavşağa girerek amcasının ölümüne yol açan sanık hakkında bölge adliye mahkemesi eylemin bilinçli taksirle işlendiğini ve TCK 22/6'nın koşullarının bulunmadığını kabul etti. Yargıtay bu kararı da onadı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 05.05.2026, E. 2023/4132, K. 2026/4628).

Bilinçli Taksirde Ceza Kalkmaz, İndirilir

Bilinçli taksirde hüküm ceza verilmemesine izin vermez, ancak cezanın yarıdan altıda bire kadar indirilmesine imkân tanır. Yargıtay bu indirimin atlanmasını bozma sebebi sayıyor.

• Dedenin ölümü. Alkollü olarak, yanıp sönen kırmızı ışığı dikkate almadan kavşağa giren sürücünün aracındaki dedesi öldü, annesi, babası ve kardeşi ağır yaralandı. Alt mahkemeler TCK 22/6'yı uygulamamıştı. Daire, meydana gelen zararın ağırlığına göre sanığın "kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olduğunun kabulü gerektiği ve eylemin bilinçli taksirle gerçekleşmesi nedeniyle cezasından indirim yapılması gerektiği" gözetilmeden karar verilmesini hukuka aykırı buldu ve bozdu (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.07.2025, E. 2021/10231, K. 2025/5978).
• Gelinin ölümü. Fındık dönüşü yolcu taşımaya uygun olmayan bir tarım aracının römorkunda sekiz kişiyi taşıyan sürücünün kazasında gelini öldü, torunu ağır yaralandı. Bölge adliye mahkemesi bilinçli taksir kabul edip TCK 22/6'yı uygulamamıştı. Daire, sanığın "eyleminden ağır düzeyde etkilendiği, bir başka deyişle kendi fiilinin mağduru durumuna düştüğü" sonucuna vararak hükmün ikinci cümlesindeki indirimin uygulanması gerektiğini belirtti ve kararı bozdu (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.05.2026, E. 2023/4022, K. 2026/5204).

Kazada Başkası da Zarar Gördüyse

Hüküm, sonucun münhasıran failin kendisini mağdur etmesini arar. Motosikletinde yolcu olan kardeşinin ölümüne ve karşı araçtaki sürücünün yaralanmasına yol açan sanık hakkında ilk derece mahkemesi kardeşin ölümü yönünden TCK 22/6'yı uygulamıştı. Daire, kazada başka birinin de yaralandığını belirterek sanığın "münhasıran kişisel ve ailevi durumu bakımından artık bir cezanın hükmedilmesini gereksiz kılacak derecede mağdur olduğundan söz edilemeyeceği" sonucuna vardı ve kararı bozdu (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 27.11.2024, E. 2020/11284, K. 2024/6804). Buna karşılık ölen ve yaralananların hepsinin aileden olduğu iki dosyada Daire indirimin uygulanması gerektiğini kabul etti (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 02.07.2025, E. 2021/10231, K. 2025/5978, Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 18.05.2026, E. 2023/4022, K. 2026/5204).

Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

• Şikâyet. Taksirle öldürme şikâyete bağlı değildir. Savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür ve ölenin yakınlarının şikâyetçi olmadığını bildirmesi davayı düşürmez.
• Uzlaştırma. Suç, CMK 253'te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında yer almaz. Tarafların anlaşması kovuşturmayı sona erdirmez, ancak zararın giderilmesi takdiri indirimde (TCK m. 62/2) ve HAGB'nin zarar giderme şartında (CMK m. 231/6-c) önem taşır.
• Katılma. Ölenin yakınları suçtan zarar gören olarak, ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar şikâyetçi olduklarını bildirip kamu davasına katılabilir (CMK m. 237/1).
• Görevli mahkeme. Tek kişinin öldüğü hâlde (m. 85/1) asliye ceza mahkemesi bakar. Birden fazla kişinin ölümü ya da ölümle birlikte yaralanma hâlinde (m. 85/2) üst sınır on yılı aştığı için ağır ceza mahkemesi görevlidir (5235 sayılı Kanun m. 12).
• Zamanaşımı. TCK 85'teki cezalara göre dava zamanaşımı on beş yıldır (TCK m. 66/1-d).

Taksirle Öldürmede Ehliyet Geri Alınır mı?

Trafik düzeninin gerektirdiği dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılıkla işlenen taksirli suçtan mahkûmiyette, üç aydan az ve üç yıldan fazla olmamak üzere sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilebilir. Geri alma hükmün kesinleşmesiyle yürürlüğe girer ve süre cezanın tümüyle infazından itibaren işler (TCK m. 53/6). Aynı hüküm meslek veya sanat kurallarına aykırılıkla işlenen suçlarda meslekten yasaklama için de uygulanır.

Geri almanın kapsamı da önemlidir. Kamyonla kazaya karışan sürücünün belgesinin sınıf belirtilmeden geri alındığı dosyada Daire, "kamyon kullanacaklara verilen (C) sınıfı ile sınırlı olarak sanığın sürücü belgesinin geri alınması yerine" belgenin sınıfının belirtilmemesini TCK 53/6'nın amacına aykırı buldu ve hükmü düzelterek onadı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 04.05.2026, E. 2023/83, K. 2026/4580).

Ölenin Yakınlarının Tazminat Hakkı

Ceza davasından ayrı olarak ölenin yakınları hukuk mahkemesinde tazminat isteyebilir. Ölüm hâlinde cenaze giderleri, ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ve çalışma gücünün kaybından doğan zararlar ile ölenin desteğinden yoksun kalanların kayıpları istenebilir (TBK m. 53). Ölenin yakınlarına ayrıca manevi tazminat ödenmesine karar verilebilir (TBK m. 56/2).

Hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla bağlı değildir. Ceza hâkiminin kusurun değerlendirilmesine ve zararın belirlenmesine ilişkin kararı da hukuk hâkimini bağlamaz (TBK m. 74). Bu nedenle ceza davasında beraat edilmesi tazminat sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kaza Sonrası Ne Yapmalısınız?

• Kaza yerinin fotoğraflarını, kamera kayıtlarını ve tanıkların iletişim bilgilerini hemen kayıt altına alın.
• Kusur raporu dosyaya girdiğinde süresi içinde itiraz edin. Raporlar arasında çelişki varsa giderilmesini isteyin.
• Ölen kişi yakınınızsa ve sürücü sizseniz, aranızdaki ilişkiyi gösteren nüfus kayıtlarını, ortak ikameti ve tanık beyanlarını sunarak TCK 22/6 koşullarını ortaya koyun.
• Ölenin yakınıysanız ilk derece mahkemesinde hüküm verilinceye kadar davaya katılma talebinde bulunun.
• Tazminat talebinizi ceza davasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde ileri sürebilirsiniz.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Sonuç

Taksirle öldürmenin cezası tek kişinin ölümünde iki yıldan altı yıla, birden fazla ölüm veya ölümle birlikte yaralanmada iki yıldan on beş yıla kadar hapistir. Bilinçli taksir hem cezayı artırır hem de paraya çevirme, erteleme ve HAGB imkânlarını daraltır. Suç şikâyete bağlı değildir, uzlaştırma da yoktur.

Kazada eşini veya yakınını kaybeden sürücüye TCK 22/6 ile ceza verilmeyebilir. Yargıtay imam nikâhlı eşin ölümünde de hükmün uygulanabileceğini kabul ediyor, kısa süreli birlikteliklerde ve amca, dayı gibi akrabalarda ise alt mahkemelerin hükmü uygulamayan kararlarını onaylıyor. Bilinçli taksirde ceza kalkmaz, ancak indirim yapılmaması bozma sebebidir.