Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir, Nasıl İptal Edilir?

Yaşlı bir anne ya da baba, son yıllarında kendisine bakacak çocuğuna veya bir yakınına evini bırakmak ister ve bunun için ölünceye kadar bakma sözleşmesi yapılır. Ölümden sonra ise sıklıkla diğer mirasçılar itiraz eder. Sözleşme nasıl yapılmalıdır, tapu ne zaman devredilir, bakmadığı ileri sürülen kişiye ev yine de verilir mi, mirasçılar sözleşmeyi iptal ettirebilir mi?

Bu yazıda ölünceye kadar bakma sözleşmesinin tanımını, geçerlilik için aranan şekli ve tanık yasaklarını, tapu devrini ve tescil davasını, sözleşmenin fesih yollarını ve mirasçıların başvurabileceği muvazaa ve tenkis davalarını kanun hükümleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi Nedir? Kısa Cevap

Tanımı ve Bakım Borçlusunun Yükümlülükleri

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bakım borçlusunun bakım alacaklısını ölünceye kadar bakıp gözetmeyi, bakım alacaklısının da bir malvarlığını veya bazı malvarlığı değerlerini ona devretme borcunu üstlendiği sözleşmedir (TBK m. 611, Türk Borçlar Kanunu). Bakım alacaklısı, sözleşmenin kurulmasıyla bakım borçlusunun aile topluluğuna katılmış olur ve bakım borçlusu ona özellikle uygun gıda ve konut sağlamak, hastalığında gerekli özenle bakmak ve onu tedavi ettirmek zorundadır (TBK m. 614).

Yargıtay bakım borcunun kapsamını şöyle tarif ediyor. "Bakım borçlusunun bakıp gözetme yükümlülüğü aksi kararlaştırılmadığı sürece, bakım alacaklısını ailesi içerisine alıp ikametgâh temini, besleme-giydirme, hastalığında tedavi, manevi yönden de her türlü yardım ve desteği sağlama gibi ödevleri kapsar." (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.12.2023, E. 2022/4574, K. 2023/6313). Bakım alacaklısı ise bu hakkını başkasına devredemez (TBK m. 619/1).

Şekil Şartı, Nerede ve Nasıl Yapılır?

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, mirasçı atanmasını içermese bile, miras sözleşmesi şeklinde yapılmadıkça geçerli olmaz. Yalnız Devletçe tanınmış bir bakım kurumu tarafından yetkili makamların belirlediği koşullara uyularak yapılan sözleşmede yazılı şekil yeterlidir (TBK m. 612). Miras sözleşmesinin geçerli olması için resmî vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gerekir; taraflar arzularını resmî memura aynı zamanda bildirir ve düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar (TMK m. 545, Türk Medeni Kanunu). Resmî memur sulh hâkimi, noter veya kanunla kendisine bu yetki verilmiş diğer bir görevli olabilir (TMK m. 532).

Taşınmaz devrini içeren bakma sözleşmeleri için Hukuk Genel Kurulu, 10.12.1952 tarihli ve 4/5 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca sulh hâkiminin, noterlerin ve tapu sicil müdürü veya memurlarının yetkili olduğunu belirtmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.02.2008, E. 2008/14-70, K. 2008/104). Uygulamada sözleşme çoğunlukla noterde düzenleme şeklinde yapılır.

Kimler Tanık Olamaz?

Fiil ehliyeti bulunmayanlar, bir ceza mahkemesi kararıyla kamu hizmetinden yasaklılar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoy kan hısımları, kardeşleri ve bu kişilerin eşleri resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine memur veya tanık olarak katılamaz (TMK m. 536/1). Bakma sözleşmesi miras sözleşmesi şeklinde yapıldığı için bu yasak burada da uygulanır. Bakım alacaklısının eşinin ya da çocuğunun tanık olduğu bir sözleşme bu nedenle geçersizlik tartışmasına açıktır.

Sağlık Raporu Gerekir mi?

Miras sözleşmesi yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip ve ergin olmak, kısıtlı bulunmamak gerekir (TMK m. 503). Kanunda sağlık raporu diye ayrı bir şart yer almaz. Ancak bakım alacaklısı genellikle yaşlı olduğundan, ölümden sonra mirasçıların ayırt etme gücünün bulunmadığını ileri sürmesi sık görülür. Sözleşme sırasında alınmış bir sağlık raporu bu tartışmada önemli bir delil olur. Ehliyetle ilgili kuralları vasiyetname nasıl yazılır yazımızda da anlattık.

Şekle Uyulmazsa Ne Olur?

Şekle uyulmayan sözleşme geçersizdir ve buna dayanılarak tapu istenemez. Yargıtay'ın ifadesiyle "Resmi şekilde düzenlenmeyen ölünceye kadar bakım sözleşmelerine değer verilerek tapu iptali ve tescil hükmü kurulması mümkün değildir." (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.12.2023, E. 2022/4574, K. 2023/6313). Hukuk Genel Kurulu da resmî şekilde düzenlenmemiş bir sözleşmeye değer verilerek tapu iptali ve tescil hükmü kurulmasını doğru bulmamış; ancak gerçekten bakım yapılmışsa bakım borçlusunun ikinci kademede istediği bakım masraf ve ücretinin araştırılıp karara bağlanması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 06.02.2008, E. 2008/14-70, K. 2008/104). Yani şekilsiz sözleşmede bakan kişi evi alamaz, ama yaptığı bakımın karşılığını isteyebilir.

Tapu Devri ve Tescil Davası

Taşınmaz iki şekilde devredilebilir. Ya sözleşmeyle birlikte tapu hemen bakım borçlusuna devredilir ya da devir bakım alacaklısının ölümünden sonraya bırakılır. İlk durumda kanun bakım alacaklısını korur. Bakım borçlusuna bir taşınmazını devretmiş olan bakım alacaklısı, haklarını güvence altına almak üzere bu taşınmaz üzerinde satıcı gibi yasal ipotek hakkına sahiptir (TBK m. 613).

Devir ölümden sonraya bırakılmışsa mirasçılar devirle yükümlüdür. Yargıtay'ın ifadesiyle "Ölünceye kadar bakım sözleşmeleri taraflara hak ve borçlar yükleyen sözleşmelerden olup, bakım borcuna karşılık bir taşınmazın devri kararlaştırıldığında, bakım alacaklısının ölümünden sonra onun mirasçıları mülkiyeti geçirme borcu ile yükümlüdürler." Bakım görevleri yerine getirilmişse tapu iptali ve tescil davasını bakım borçlusu ya da mirasçıları bakım alacaklısının mirasçılarına karşı açabilir. Yargıtay bu dosyada resmî şekle uygun sözleşmeye rağmen davayı reddeden kararı bozmuş ve tescile karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.12.2023, E. 2022/4574, K. 2023/6313).

Sözleşme Nasıl Sona Erer? Fesih Yolları

Kanun sözleşmenin sona ermesi için birkaç yol öngörüyor.

• Önel verilerek fesih. Tarafların edimleri arasında önemli ölçüde oransızlık bulunur ve fazla alan taraf kendisine bağışta bulunulma amacı güdüldüğünü ispat edemezse diğer taraf, altı ay önce bildirimde bulunmak koşuluyla sözleşmeyi her zaman feshedebilir (TBK m. 616).
• Önel verilmeksizin fesih. Sözleşmeden doğan borçlara aykırı davranılması sebebiyle sözleşmenin devamı çekilmez hâle gelirse taraflardan her biri sözleşmeyi önel vermeksizin feshedebilir; kusurlu taraf aldığını geri verir ve uygun bir tazminat öder. Hâkim fesih yerine, aile topluluğu içinde yaşamalarına son vererek bakım alacaklısına ömür boyu gelir de bağlayabilir (TBK m. 617).
• Bakım borçlusunun ölümü. Bakım borçlusu ölürse bakım alacaklısı bir yıl içinde sözleşmenin feshini isteyebilir (TBK m. 618).
• Nafaka alacaklılarının iptal hakkı. Bakım alacaklısı sözleşme yüzünden kanuna göre nafaka yükümlüsü olduğu kişilere karşı yükümlülüğünü yerine getirme imkânını kaybediyorsa, bundan yoksun kalanlar sözleşmenin iptalini isteyebilir (TBK m. 615/1).

Mirasçılar Sözleşmeyi İptal Ettirebilir mi?

Ölümden sonra mirasçıların itiraz edebileceği başlıca durumlar şunlardır.

Bakmadı İtirazı Mirasçılar İçin Dinlenmez

Mirasçıların en sık ileri sürdüğü itiraz, bakım borçlusunun mirasbırakana hiç bakmadığıdır. Yargıtay bu itirazın tescil davasında dinlenmeyeceğini kabul ediyor. Bakım borcu yerine getirilmediği iddiasıyla sözleşmenin feshini istemek, "bakım alacaklısının sağlığında kullanması gereken bir hak olduğundan, bakım alacaklısı mirasçılarının, bakım borçlusunun edimini yerine getirmediği savunması bu davada dinlenemez" (Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.12.2023, E. 2022/4574, K. 2023/6313). Bakılmadığından şikâyetçi olan bakım alacaklısının sözleşmeyi sağlığında feshetmesi gerekir.

Bakma Görüntüsü Altında Mal Kaçırma

Bakma sözleşmesi bazen gerçek bir bakım ilişkisi için değil, diğer mirasçılardan mal kaçırmak için kullanılır. Bu durumda mirasçılar muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açabilir. Yakın tarihli bir dosyada mirasbırakan malvarlığının yüzde sekseninden fazlasını oğluna ölünceye kadar bakma sözleşmesiyle, ikinci eşine ise satış göstererek devretmişti. İlk derece mahkemesi, "murisin malvarlığının önemli bir kısmını davalı oğlu ve eşine devretmesinin hayatın olağan akışına uygun olmadığı" gerekçesiyle davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiş, Yargıtay da kararı onamıştır (Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 18.05.2026, E. 2025/5665, K. 2026/4131). Muvazaa davasının şartlarını mirastan mal kaçırma ve muris muvazaası yazımızda anlattık.

Saklı Pay ve Tenkis

Bakma sözleşmesi geçerli ve gerçek olsa bile saklı paylı mirasçıların hakları korunur. Kanun, mirasçıların tenkis ve alacaklıların iptal davası açma haklarını saklı tutuyor (TBK m. 615/3). Tenkis davası açma hakkı, mirasçıların saklı paylarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinin, diğer tasarruflarda mirasın açılması tarihinin üzerinden on yıl geçmekle düşer (TMK m. 571). Bakma sözleşmesinin tenkise ne ölçüde tabi olduğunu tenkis davası ve saklı pay yazımızda anlattık.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Yazıda dayandığımız Yargıtay kararlarının tamamı oybirliğiyle verilmiştir. Künyeye tıklayarak tam metni okuyabilirsiniz.

Sonuç

Ölünceye kadar bakma sözleşmesi, bir malın ömür boyu bakım karşılığında devredildiği bir sözleşmedir ve miras sözleşmesi şeklinde, resmî memur önünde iki tanıkla yapılmadıkça geçerli olmaz. Tanıklar mirasbırakanın eşi, üstsoyu, altsoyu, kardeşleri veya bunların eşleri olamaz. Şekle uygun sözleşmede bakım alacaklısının mirasçıları devirle yükümlüdür ve bakımın yapılmadığını ileri sürerek tescile engel olamazlar; bu itirazı bakım alacaklısının sağlığında fesih yoluyla yapması gerekir. Şekilsiz sözleşmede tescil istenemez, ama gerçekten bakan kişi bakım masraf ve ücretini isteyebilir. Bakma görüntüsü altında mal kaçırıldıysa muvazaa, saklı pay zedelendiyse tenkis davası açılabilir.

Ölünceye kadar bakma sözleşmesinin hazırlanması, tescil davası veya iptal ve tenkis davaları konusunda dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Miras davalarındaki hizmetlerimiz için miras avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.