Özet
Şikâyetten vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda ve hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür (TCK 73/4). Eşe, boşandığı eşe veya çocuğa karşı basit yaralama şikâyete bağlı olmadığı için vazgeçme davayı bitirmez. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer, birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar. Şahsi haklardan da vazgeçildiği açıklanırsa tazminat davası açılamaz.
Şikâyetten vazgeçmek her ceza davasını bitirmez. Vazgeçme yalnız soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür. Şikâyete bağlı olmayan bir suçta, örneğin eşe karşı işlenen yaralamada mağdur barışıp vazgeçse bile dava devam eder. Bu ayrım özellikle aile içindeki uyuşmazlıklarda büyük önem taşır.
Bu yazıda vazgeçmenin hangi suçlarda sonuç doğurduğunu, hükümden sonra ve kesinleşmeden sonra yapılan vazgeçmenin etkisini, sanığın vazgeçmeyi kabul etmemesini, birden fazla sanık bulunan dosyaları ve tazminat hakkının korunmasını Yargıtay'ın 2023-2026 tarihli kararlarıyla anlatıyoruz.
Şikâyetten Vazgeçme Kısaca
1. Şikâyetten vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda yargılama devam eder.
2. Eşe, boşandığı eşe veya çocuğa karşı basit yaralama şikâyete bağlı değildir. Mağdur vazgeçse de dava düşmez.
3. Vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar davayı düşürür. Kesinleşmeden sonraki vazgeçme cezanın infazını engellemez.
4. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer. Mahkeme bunu sanığa sormalıdır.
5. Birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar.
6. Vazgeçerken şahsi haklarınızdan da vazgeçtiğinizi açıklarsanız hukuk mahkemesinde tazminat davası açamazsınız.
TCK 73 Ne Diyor?
(5) İştirak halinde suç işlemiş sanıklardan biri hakkındaki şikayetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar.
(6) Kanunda aksi yazılı olmadıkça, vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez.
(7) Kamu davasının düşmesi, suçtan zarar gören kişinin şikayetten vazgeçmiş olmasından ileri gelmiş ve vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamış ise artık hukuk mahkemesinde dava açamaz.
Şikâyet hakkı suçtan zarar gören kişiye aittir. Şikâyet hakkı olan birkaç kişiden biri altı aylık süreyi kaçırırsa bu durum diğerlerinin hakkını düşürmez (TCK m. 73/3). Aynı mantıkla her mağdurun vazgeçme beyanı kendi şikâyetiyle ilgilidir. Aynı maddenin ilk fıkraları şikâyet süresini düzenler. Şikâyet, fiil ve failin öğrenildiği günden başlayarak altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1-2). Vazgeçme ile davanın düşmesine karar verilmesi ise CMK 223/8'e dayanır.
Vazgeçme Hangi Suçlarda Davayı Düşürür?
Bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığını o suçu düzenleyen madde gösterir. Maddede "şikâyet üzerine" ifadesi yoksa suç kural olarak kendiliğinden kovuşturulur ve mağdurun vazgeçmesi davayı etkilemez. Aynı maddenin farklı cümleleri bile farklı sonuç doğurabilir. Örneğin hayata yönelik tehdit şikâyete bağlı değildir, malvarlığına zarar verileceği tehdidi ise şikâyete bağlıdır (TCK m. 106/1).
| Suç | Şikâyete bağlı mı? | Vazgeçme davayı düşürür mü? |
|---|---|---|
| Basit kasten yaralama (TCK m. 86/2) | Evet | Evet, sanık kabul etmezse hariç |
| Eşe, boşandığı eşe, çocuğa veya kardeşe karşı basit yaralama (TCK m. 86/2 ve 86/3-a) | Hayır | Hayır |
| Hayata, vücut veya cinsel dokunulmazlığa yönelik tehdit (TCK m. 106/1 ilk cümle) | Hayır | Hayır |
| Malvarlığına zarar veya sair kötülük tehdidi (TCK m. 106/1 son cümle) | Evet | Evet |
| Güveni kötüye kullanma (TCK m. 155/1) | Evet | Evet |
| Bakım yükümlülüğünü yerine getirmeme (TCK m. 233/1) | Evet | Evet |
| Eziyet (TCK m. 96) | Hayır | Hayır |
1. Ceza Dairesi, iştirak hâlindeki vazgeçme kuralının da yalnız şikâyete bağlı suçlarda uygulanacağını belirterek, "sanıkların eylemlerine uyan suçun ise şikayete tabi olmadığı dikkate alındığında" katılanın vazgeçmesine dayanılamayacağını kabul etti (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 14.04.2025, E. 2023/4461, K. 2025/2867).
Eşe Karşı Yaralamada Vazgeçme İşe Yaramaz
Kasten yaralamanın basit hâli şikâyete bağlıdır (TCK m. 86/2). Ancak aynı fiil eşe, boşandığı eşe, üstsoya, altsoya veya kardeşe karşı işlenirse ceza artırılır ve şikâyet aranmaz (TCK m. 86/3-a). 1. Ceza Dairesi bu konuda açıktır. Eşinin şikâyetinden vazgeçtiği dosyada Daire, "Mağdur her ne kadar sanık hakkındaki şikayetinden vazgeçmiş ise de sanığın eylemine uyan 5237 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin ikinci fıkrası ve 86 ncı maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde düzenlenen eşe karşı basit kasten yaralama suçunun şikayete tabi olmaması sebebiyle" mahkemenin uygulamasında isabetsizlik görmedi (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 01.02.2023, E. 2022/10267, K. 2023/204).
Bu yüzden aile içindeki yaralama, hayata yönelik tehdit ve eziyet dosyalarında barışmak ve şikâyetten vazgeçmek davayı bitirmez. Vazgeçme beyanı en fazla cezanın belirlenmesinde değerlendirilebilir. Hakaret ise kural olarak şikâyete bağlıdır ve bu suçta vazgeçme davayı düşürür. Hakaretin ayrıntılarını hakaret suçu ve cezası yazımızda anlattık.
Vazgeçme Ne Zamana Kadar Yapılabilir?
Vazgeçme soruşturma aşamasında, kovuşturma aşamasında ve kanun yolu incelemesi sırasında, hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir. Hüküm verildikten sonra gelen vazgeçme dilekçesi de dikkate alınır. 8. Ceza Dairesi, hükümden sonra mağdurun şikâyetinden vazgeçtiği dosyada "şikayetten vazgeçmeyi kabul edip etmediği hususunun duruşmada sanık" sorularak şikâyete tabi hakaret suçu yönünden yeniden değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2026, E. 2024/24106, K. 2026/3226).
Hüküm kesinleştikten sonraki vazgeçme ise cezanın infazına engel olmaz (TCK m. 73/4). Soruşturma kovuşturma evresine geçtikten sonra suçun şikâyete bağlı olduğu anlaşılırsa, mağdur açıkça vazgeçmedikçe yargılamaya devam edilir (CMK m. 158/7). Bu durumda dosyada açık bir vazgeçme beyanı bulunmalıdır.
Sanık Vazgeçmeyi Kabul Etmezse
Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/6). Sanık beraat etmek istiyorsa vazgeçmeyi reddedebilir ve yargılama devam eder. Bu yüzden mahkeme vazgeçme üzerine sanığın görüşünü almalıdır.
- Sanığa sorulmalıdır. Tedavi için altı aylık bebeğini bırakıp baba evine giden anne hakkında bakım yükümlülüğünü ihlalden açılan davada şikâyetçi baba vazgeçmişti. 4. Ceza Dairesi, "sanığa, şikâyetten vazgeçmeyi kabul edip etmediği sorularak sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi" hükmü bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 02.04.2024, E. 2021/27571, K. 2024/4344).
- Sanık karşı çıkmazsa düşme. Mağdurun sanık çocuğun üvey dedesi olduğu bir dosyada üvey dede kan hısmı sayılmadığı için fiil şikâyete bağlı basit yaralama olarak kalmıştı. Mağdur vazgeçmiş, sanık buna karşı çıkmamıştı. Yargıtay kanun yararına bozma istemini kabul ederek davanın şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmesine kendisi karar verdi (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 30.03.2026, E. 2026/326, K. 2026/2306).
Birden Fazla Sanık Varsa
Birlikte suç işleyen sanıklardan biri hakkındaki şikâyetten vazgeçme diğerlerini de kapsar (TCK m. 73/5). Mağdur yalnız bir sanığı affetmek istese bile kanun bunu bütün sanıklar için sonuç doğurur. Güveni kötüye kullanma dosyasında 11. Ceza Dairesi, "mağdurun diğer sanıklar hakkındaki şikayetinden vazgeçmesinin sanığı da kapsaması karşısında; sanık hakkında açılan kamu davası hakkında düşme kararı verilmesi gerektiği" belirterek mahkûmiyeti bozdu (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 15.05.2024, E. 2021/22655, K. 2024/6685).
Aynı kural konuşmaların gizlice kayda alınması dosyalarında da uygulanır. 12. Ceza Dairesi, "kişiler arasındaki konuşmaların dinlenmesi ve kayda alınma suçunun TCK'nın 139/1. maddesi uyarınca soruşturma ve kovuşturmasının şikayete tabi olduğu" hatırlatarak, mağdurların diğer sanıklar hakkında şikâyetten vazgeçmesinin onlarla birlikte hareket eden sanığı da kapsadığını kabul etti (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.06.2024, E. 2021/1413, K. 2024/2895). Boşanma sürecinde eşin konuşmalarının kaydedilmesi nedeniyle açılan dosyalarda bu kural önem taşır.
Tazminat Hakkı ve Hukuk Davası
Şikâyetten vazgeçme ceza davasını ilgilendirir. Mağdur vazgeçerken şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklarsa, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz (TCK m. 73/7). Yalnız ceza şikâyetinden vazgeçmek isteyen kişi, beyanında şahsi haklarını saklı tuttuğunu açıkça belirtmelidir. "Hiçbir talebim yoktur" gibi genel ifadeler ileride tartışma doğurabilir.
Uzlaştırma ve Koruma Kararlarıyla Farkı
- Uzlaştırma. Şikâyete bağlı suçlar kural olarak uzlaştırma kapsamındadır (CMK m. 253/1-a). Uzlaşmada taraflar bir edim üzerinde anlaşır ve edim yerine getirilince dava sona erer. Şikâyetten vazgeçme ise tek taraflı bir beyandır ve karşılık gerektirmez. Hakaret ve ısrarlı takip gibi bazı suçlarda uzlaştırma yasaktır (CMK m. 253/3), bu suçlardan şikâyete bağlı olanlarda vazgeçme yine sonuç doğurur.
- Koruma kararları. 6284 sayılı Kanun kapsamındaki uzaklaştırma gibi koruma kararları ceza davasından ayrı olarak verilir. Ceza davasında şikâyetten vazgeçmek bu kararları kendiliğinden kaldırmaz, korunan kişinin aile mahkemesine ayrıca başvurması gerekir. Ayrıntılar uzaklaştırma kararı ve velayet yazımızda.
Şikâyetten Nasıl Vazgeçilir?
- Vazgeçme, savcılığa veya mahkemeye verilecek bir dilekçeyle ya da duruşmada tutanağa geçirilecek bir beyanla yapılabilir.
- Beyanda dosya numarasını, hangi sanık veya şüpheli hakkında vazgeçtiğinizi ve şahsi haklarınızı saklı tutup tutmadığınızı açıkça yazın.
- Vekil aracılığıyla vazgeçilecekse vekâletnamede bu konuda yetki bulunduğunu kontrol edin.
- Suçun şikâyete bağlı olup olmadığını önceden öğrenin. Şikâyete bağlı olmayan suçta vazgeçme beklenen sonucu doğurmaz.
- Vazgeçmeden önce baskı veya tehdit altında olup olmadığınızı değerlendirin. Aile içi şiddette koruma tedbirleri ayrı bir yoldur.
- Anlaşmalı boşanmada protokole "birbirimizden şikâyetçi değiliz" gibi bir cümle yazılması, ceza dosyasını kendiliğinden etkilemez. Vazgeçmenin sonuç doğurması için beyanın ilgili savcılık veya ceza mahkemesi dosyasına iletilmesi gerekir. Şikâyete bağlı olmayan suçlarda ise böyle bir beyan davayı zaten düşürmez.
Yazıda Dayandığımız Kararlar
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 01.02.2023, E. 2022/10267, K. 2023/204 | Eşe karşı basit yaralamada mağdurun vazgeçmesi | Suç şikâyete tabi değil, vazgeçme etkisiz |
| Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 15.05.2024, E. 2021/22655, K. 2024/6685 | Güveni kötüye kullanmada bir sanık hakkında vazgeçme | Diğer sanığı da kapsar, düşme |
| Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 14.04.2025, E. 2023/4461, K. 2025/2867 | Şikâyete tabi olmayan suçta iştirakçiler hakkında vazgeçme | 73/5 uygulanmaz |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2026, E. 2024/24106, K. 2026/3226 | Hükümden sonra gelen vazgeçme dilekçesi | Sanığa kabul edip etmediği sorulmalı |
| Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 02.04.2024, E. 2021/27571, K. 2024/4344 | Bakım yükümlülüğünü ihlalde babanın vazgeçmesi | Sanığa sorulmadan karar, bozma |
| Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 30.03.2026, E. 2026/326, K. 2026/2306 | Üvey dedeye karşı basit yaralamada vazgeçme | Yargıtay düşme kararını kendisi verdi |
| Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 03.06.2024, E. 2021/1413, K. 2024/2895 | Konuşmaların kayda alınmasında diğer sanıklar hakkında vazgeçme | Birlikte hareket eden sanığı da kapsar |
Sonuç
Şikâyetten vazgeçme yalnız şikâyete bağlı suçlarda davayı düşürür ve hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir. Vazgeçmeyi kabul etmeyen sanık hakkında yargılama sürer, birlikte suç işleyenlerden biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar. Vazgeçerken şahsi hakların saklı tutulmaması tazminat hakkını kaybettirebilir.
Aile içinde en çok karşılaşılan yanılgı, eşe karşı yaralamada şikâyetten vazgeçmenin davayı bitireceğinin sanılmasıdır. Bu suç şikâyete bağlı değildir ve vazgeçme davayı düşürmez.

Av. Murat Aydar
İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.
