Özet
Aile içinde sistematik ve süreç içinde tekrarlanan şiddet eziyet suçudur (TCK 96). Eşe, boşandığı eşe, çocuğa veya anne-babaya karşı eziyetin cezası üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Aynı evde yaşayan kişiye aç bırakma, alay etme, korkutma, bağlama gibi davranışlar kötü muamele suçudur (TCK 232) ve iki aydan bir yıla kadar hapis gerektirir. Bu suçlar şikâyete bağlı değildir, barışma davayı düşürmez. Çocuklara yapılan eziyete göz yuman ebeveyn de müşterek fail olabilir.
Aile içindeki şiddet çoğu zaman tek bir olayla sınırlı kalmaz. Haftalar, aylar hatta yıllar boyunca tekrarlanan darp, tehdit, aşağılama ve kontrol davranışları, tek tek yaralama veya hakaret suçlarının ötesinde ayrı ve daha ağır bir suç oluşturabilir. Türk Ceza Kanunu bu durumları eziyet (TCK m. 96) ve kötü muamele (TCK m. 232) suçlarıyla düzenler.
Bu yazıda eziyetin sistematik davranış şartını, eşe, boşandığı eşe ve çocuğa karşı eziyeti, çocuklara yapılan eziyete göz yuman ebeveynin durumunu, kötü muamele suçunun sınırlarını, cezaları ve yargılama kurallarını, boşanma ve velayet davalarıyla bağlantısını 2023-2025 tarihli Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.
Aile İçi Eziyet ve Kötü Muamele Kısaca
1. Sistematik ve süreklilik gösteren şiddet eziyet suçudur. Tek seferlik darp kasten yaralama, tek seferlik küfür hakaret olarak kalır.
2. Eşe, boşandığı eşe, çocuğa veya anne-babaya karşı eziyetin cezası üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Kadına karşı eziyette temel hâlin alt sınırı iki yıl altı aydır.
3. Kötü muamele, aynı evde yaşayan kişiye karşı aç bırakma, alay etme, korkutma, bağlama gibi davranışları kapsar. Cezası iki aydan bir yıla kadar hapistir.
4. Bu suçlar şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Barışma, davayı düşürmez.
5. Çocuklara yapılan eziyete bile bile göz yuman anne veya baba da sorumlu olabilir.
6. Aynı olaylar boşanma, velayet ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma kararları için de önem taşır.
Eziyet Suçu Nedir? (TCK 96)
(2) Yukarıdaki fıkra kapsamına giren fiillerin; a) Çocuğa, beden veya ruh bakımından kendisini savunamayacak durumda bulunan kişiye ya da gebe kadına karşı, b) Üstsoy veya altsoya, babalık veya analığa ya da eşe veya boşandığı eşe karşı, İşlenmesi halinde, kişi hakkında üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Kadına karşı işlenen eziyette alt sınırı yükselten cümle 2022'de 7406 sayılı Kanunla, ikinci fıkranın (b) bendindeki "boşandığı eşe" ibaresi ise 2021'de 7331 sayılı Kanunla eklendi. Bu tarihlerden önce işlenen fiillerde failin lehine olan eski hükümler uygulanır (TCK m. 7/2).
Sistematik ve Süreklilik Gösteren Davranış Şartı
Kanun eziyet oluşturan davranışları tek tek saymaz. Yargıtay'ın ölçütü, davranışların sistematik olmasıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, "Eziyetten söz edebilmek için, maddenin gerekçesine göre eziyet oluşturan fiillerin sistematik bir şekilde gerçekleştirilmesi gerekmektedir" ve "Sistematik olmaktan kastedilen, mağdura karşı yapılan birden fazla saldırının, genel bir tutum çerçevesinde gerçekleştirilen davranışların bir parçası olması ya da önceden kararlaştırılmış, organize ve düzenli bir seyir izlemesidir" diyerek ölçütü açıkça ortaya koyuyor (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 06.12.2023, E. 2021/7042, K. 2023/9694).
Aynı dairenin başka kararlarında da belirleyici olan, şiddetin belli bir sürece yayılmasıdır. Babanın çocuklarına yönelik darp, tehdit, hakaret, odaya kilitleme ve alkol içirme eylemlerinin altı-yedi ay boyunca farklı zamanlarda tekrarlandığı bir dosyada Daire, sanık hakkında eşe ve çocuklara yönelik başka soruşturmaları da dikkate alarak "sanığın eylemlerinin sürekli olup sistematik bir nitelik taşıdığı anlaşılmaktadır" sonucuna vardı ve eziyet mahkûmiyetini onadı (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 13.10.2025, E. 2024/182, K. 2025/7571).
Eşe ve Boşandığı Eşe Karşı Eziyet
- Boşandığı eşe karşı. Boşandıktan sonra aynı evde yaşamaya devam eden eski eşler arasındaki bir dosyada Daire, bir tartışmayla başlayıp şikâyet tarihine kadar süren olaylarda sanığın "yaralama, tehdit ve hakaret içeren eylemlerini sistematik bir biçimde gerçekleştirmek suretiyle atılı suçu işlediğinin anlaşılması" karşısında eziyet mahkûmiyetini onadı. Olay 2015'te gerçekleştiği, boşandığı eşe karşı ağırlaştırılmış hâl ise kanuna 2021'de eklendiği için ceza temel hâlden (TCK m. 96/1) verilmişti (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 06.12.2023, E. 2021/7042, K. 2023/9694).
- Beraat kararının bozulması. Eşine süreç içinde şiddet uygulayan ve vücudunun farklı yerlerinde sigara söndüren sanık hakkında bölge adliye mahkemesi beraat kararı vermişti. Daire, tanık beyanları ve adli raporlarla desteklenen "sanığın sistematik olan ve sürece yayılan katılana yönelik şiddet uygulama ve sigara söndürme eylemlerinin" eşe karşı eziyet suçunu oluşturduğunu belirterek kararı bozdu (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 03.07.2025, E. 2024/23375, K. 2025/5625).
- Evliliğin ilk ayları. Yaklaşık iki aylık evliliği boyunca eşini tehdit eden, darp eden, hakaret eden ve telefonunu alarak kimseye haber vermesini engelleyen sanık hakkında Daire, "sanığın, katılana karşı sistematik bir şekilde ve belirli bir süreçte gerçekleştirdiği fiziksel ve manevi cebirlerin eşe karşı eziyet suçunu oluşturması şeklindeki kabulün isabetli olduğu" hususunu belirterek mahkûmiyeti onadı (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 18.06.2025, E. 2025/3933, K. 2025/4891).
Çocuğa Karşı Eziyet ve Göz Yuman Ebeveyn
Çocuğa karşı eziyet, ikinci fıkra kapsamında daha ağır cezayı gerektirir. Eziyet eden kişinin anne veya baba olması gerekmez. Ancak ebeveyn, evdeki başka birinin çocuklara eziyetine bile bile göz yumarsa sorumluluktan kurtulamaz. Maddi çıkar için evlerine aldıkları kişinin çocuklarını sürekli dövdüğünü ve aç bıraktığını bilen anne ve baba hakkında ilk derece mahkemesi kötü muameleden mahkûmiyet kararı vermişti. Daire, ebeveynin "olayı kolluğa bildirmemek ve mağdurların maruz kaldıkları eylemlere göz yummak suretiyle" o kişinin eylemlerini sürdürmesine olanak sağladığını, bu nedenle müşterek fail olarak çocuğa ve altsoya karşı eziyetten sorumlu tutulmaları gerektiğini belirterek kararı bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.03.2024, E. 2024/1531, K. 2024/2761).
Kötü Muamele Suçu Nedir? (TCK 232)
(2) İdaresi altında bulunan veya büyütmek, okutmak, bakmak, muhafaza etmek veya bir meslek veya sanat öğretmekle yükümlü olduğu kişi üzerinde, sahibi bulunduğu terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanan kişiye, bir yıla kadar hapis cezası verilir.
Kanun bu suçu aynı konutta birlikte yaşanan kişilere karşı işlenmesine bağlamıştır, madde metninde aile bağı şartı yoktur. Yargıtay Ceza Genel Kurulu'na göre "Birlikte yaşamanın kabulü bakımından kesin bir süre ölçütü bulunmamakla beraber birlikte yaşama iradesinin varlığı yeterlidir". Kurul ayrıca "Kötü muamele suçu, kişiye bedenen veya ruhen zarar veren hareketlerle işlenmekle beraber her türlü kötü muamele bu suçu oluşturmaz" diyerek suçun sınırını çiziyor.
Evden kaçan ve jandarma tarafından bulunarak ailesine teslim edilen on beş yaşındaki çocuğun, tekrar kaçmasın diye anne ve babası tarafından yatağa bağlandığı dosyada Kurul, çocuğun kaçmasını önlemenin meşru bir amaç olduğunu ve velayet hakkının kullanılması nedeniyle hürriyetten yoksun kılma suçunun oluşmadığını kabul etti. Ancak başka tedbirler alınabilecekken çocuğu yatağa bağlamanın hukuka uygun sayılamayacağını belirterek "yatağa bağlama eyleminin TCK'nın 232/1. maddesinde düzenlenen kötü muamele suçunu oluşturduğu kabul edilmelidir" sonucuna vardı. Kötü muamelenin dava zamanaşımı olan sekiz yıl dolduğu için de davanın düşmesine karar verildi (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.05.2025, E. 2024/98, K. 2025/218).
Eziyet, Kötü Muamele, Yaralama ve Hakaret Ayrımı
| Durum | Suç |
|---|---|
| Tek seferlik darp | Kasten yaralama |
| Tek seferlik küfür veya aşağılama | Hakaret |
| Yaralama, tehdit ve hakaretin belli bir süreç içinde sistematik biçimde tekrarlanması | Eziyet (TCK m. 96) |
| Aynı evde yaşayan kişiyi aç bırakma, çıplak gezdirme, sürekli alay etme, korkutma, bağlama | Kötü muamele (TCK m. 232) |
| Ebeveynin, evdeki başka birinin çocuklara eziyetine bile bile göz yumması | Müşterek fail olarak eziyet |
Kötü muamele suçu, başka suçların karşılayamadığı davranışlar için öngörülmüştür. Yargıtay 4. Ceza Dairesi, TCK 232'nin "yaralama, tehdit ve hakaret gibi Kanun'un başka maddelerinde açıkça suç olarak düzenlenmiş eylemler dışında kalan ve failin aynı konutta birlikte yaşadığı kişilere karşı gerçekleştirdiği, çıplak gezdirme, aç bırakma, sürekli alay etme, korkutma vb. eylemleri" kötü muamele suçu olarak düzenlediğini belirterek, eşe yönelik yaralama ve hakaret eylemlerinin kötü muamele değil, ayrı ayrı kasten yaralama ve hakaret suçlarını oluşturduğuna hükmetti (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 26.09.2024, E. 2021/32258, K. 2024/11204). Bu davranışlar sistematik bir hâl alırsa artık eziyet gündeme gelir.
Cezalar ve Yargılama
| Suç | Ceza | Dava zamanaşımı |
|---|---|---|
| Aynı konutta yaşayan kişiye kötü muamele (TCK m. 232/1) | İki aydan bir yıla kadar hapis | 8 yıl |
| Terbiye hakkından doğan disiplin yetkisini kötüye kullanma (TCK m. 232/2) | Bir yıla kadar hapis | 8 yıl |
| Eziyet, temel hâl (TCK m. 96/1) | İki yıldan beş yıla kadar hapis | 8 yıl |
| Kadına karşı eziyet (TCK m. 96/1) | Alt sınır iki yıl altı aydan az olamaz | 8 yıl |
| Çocuğa, kendini savunamayacak kişiye, gebe kadına, üstsoy, altsoy, eş veya boşandığı eşe karşı eziyet (TCK m. 96/2) | Üç yıldan sekiz yıla kadar hapis | 15 yıl |
Kasten işlenen bir suçtan hapis cezasına mahkûmiyet, cezanın infazı tamamlanıncaya kadar velayet hakkından yoksunluğu kanuni sonuç olarak doğurur (TCK m. 53/1-c ve 53/2). Ancak hapis cezası ertelenen, denetimli serbestlikle infaz edilen veya koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet yetkisi bakımından bu yoksunluk uygulanmaz (TCK m. 53/3).
Şikâyet, Barışma ve Uzlaştırma
Eziyet ve kötü muamele şikâyete bağlı suçlar değildir. Savcılık soruşturmayı kendiliğinden yürütür ve mağdurun şikâyetten vazgeçmesi ya da eşlerin barışması davayı düşürmez. Bu suçlar CMK 253'te sayılan uzlaştırma kapsamındaki suçlar arasında da yer almaz.
Evliliği boyunca eşini süreklilik gösterecek şekilde yaralayan sanığın dosyasında eşi duruşmada şikâyetçi olmadığını ve davaya katılmak istemediğini bildirmiş, daha sonra barıştıklarını belirterek hükmü temyiz etmişti. Daire, katılan sıfatı olmayan eşin temyizini reddetti. Sanığın temyizi üzerine ise "sanığın eşi olan müştekiye karşı süreklilik arz edecek şekilde bedensel ve ruhsal acı çekmesine neden olduğu sabit olduğu gibi" diyerek eziyet suçunun oluştuğunu kabul etti, ancak eşin barıştıklarını bildirmesini de gözeterek "orantılılık ilkesine aykırı şekilde temel cezanın üst sınıra yakın belirlenmesi nedeniyle hüküm hukuka aykırıdır" sonucuna vardı ve hükmü bozdu (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2024, E. 2021/15191, K. 2024/2009). Yani barışma suçu ortadan kaldırmaz, ancak cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir.
Görevli Mahkeme, Zamanaşımı ve HAGB
- Görevli mahkeme. Bu suçların hiçbirinde cezanın üst sınırı on yılı aşmadığı için davalara asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11-12).
- Zamanaşımı. Kötü muamelede ve eziyetin temel hâlinde dava zamanaşımı sekiz yıl, ikinci fıkradaki ağırlaştırılmış eziyette on beş yıldır (TCK m. 66/1-e ve 66/1-d). Çocuğa karşı anne-baba gibi üstsoy tarafından işlenen suçlarda süre, çocuğun on sekiz yaşını bitirdiği gün işlemeye başlar (TCK m. 66/6).
- HAGB. Eziyet suçunda hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz. CMK 231/14, HAGB hükümlerinin işkence ve eziyet suçlarında uygulanmayacağını açıkça söyler. Kötü muamele suçunda ise hükmolunan ceza iki yıl veya daha azsa ve diğer şartlar varsa HAGB mümkündür (CMK m. 231/5-6).
- Erteleme. Hükmolunan hapis cezası iki yıl veya daha azsa ertelenebilir (TCK m. 51/1). Eziyetin temel hâlinde takdiri indirimle ceza iki yılın altına inebilir. Ancak kadına karşı eziyette alt sınır iki yıl altı ay, aile içinde işlenen ağırlaştırılmış eziyette üç yıl olduğundan, takdiri indirimle ceza ancak iki yıl bir aya veya iki yıl altı aya iner ve başka bir indirim sebebi yoksa erteleme de kural olarak uygulanamaz.
Boşanma, Velayet ve Koruma Tedbirleri
Ceza davasındaki olaylar aile hukukunda da doğrudan sonuç doğurur. Eşlerden birinin hayatına kastedilmesi, pek kötü veya ağır derecede onur kırıcı davranışa maruz kalması özel bir boşanma sebebidir (TMK m. 162). Bu sebebin şartlarını ve süreleri pek kötü ve onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma yazımızda anlattık.
Şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan kişi, ceza davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma gibi koruma kararları isteyebilir. Bu kararların boşanma ve velayet davalarına etkisini uzaklaştırma kararı ve velayet yazımızda inceledik. Çocuğa yönelik sürekli şiddet, ağır durumlarda velayetin kaldırılmasına da yol açabilir. Bu davanın şartlarını velayetin kaldırılması davası yazımızda ele aldık.
Şiddete Maruz Kalıyorsanız Ne Yapmalısınız?
- Her olaydan sonra hastaneye başvurup adli rapor alın. Eziyetin ispatında tarihleri farklı raporlar, sürecin varlığını gösterir.
- Olayları tarih sırasıyla not edin, mesajları ve tanıkların iletişim bilgilerini saklayın.
- Can güvenliğiniz tehlikedeyse kolluğa, Cumhuriyet başsavcılığına veya aile mahkemesine başvurarak koruma kararı isteyin.
- Şikâyetten vazgeçmenin davayı bitirmeyeceğini bilin. Baskı altında verilen beyanlar sonradan sizi zor durumda bırakabilir.
- Çocuklar şiddete tanık oluyor veya maruz kalıyorsa bunu velayet ve kişisel ilişki düzenlemelerinde mutlaka ileri sürün.
Yazıda Dayandığımız Kararlar
| Karar | Olay | Sonuç |
|---|---|---|
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 06.12.2023, E. 2021/7042, K. 2023/9694 | Aynı evde yaşayan boşandığı eşe sistematik yaralama, tehdit ve hakaret | Eziyet, mahkûmiyet onandı |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 03.07.2025, E. 2024/23375, K. 2025/5625 | Eşe süreç içinde tekrarlanan şiddet | Beraat kararı bozuldu, eşe karşı eziyet |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 18.06.2025, E. 2025/3933, K. 2025/4891 | Evliliğin ilk aylarında tehdit, darp ve iletişimin engellenmesi | Eşe karşı eziyet mahkûmiyeti onandı |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.03.2024, E. 2021/15191, K. 2024/2009 | Yıllara yayılan yaralamalar, eşin barışma beyanı | Eziyet oluştu, temel ceza fazla, bozma |
| Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 13.10.2025, E. 2024/182, K. 2025/7571 | Babanın çocuklarına aylarca şiddeti | Çocuğa ve altsoya karşı eziyet, onama |
| Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.03.2024, E. 2024/1531, K. 2024/2761 | Evdeki üçüncü kişinin çocuklara eziyetine göz yuman ebeveyn | Kötü muamele değil eziyet, bozma |
| Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 21.05.2025, E. 2024/98, K. 2025/218 | Evden kaçan çocuğu yatağa bağlama | Kötü muamele, zamanaşımı nedeniyle düşme |
| Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 26.09.2024, E. 2021/32258, K. 2024/11204 | Eşe yaralama ve hakaretin kötü muamele sayılması | Ayrı suçlar, bozma |
Sonuç
Aile içinde sistematik ve süreç içinde tekrarlanan şiddet, tek tek yaralama ve hakaret suçlarından daha ağır olan eziyet suçunu oluşturur. Eşe, boşandığı eşe, çocuğa veya anne-babaya karşı eziyetin cezası üç yıldan sekiz yıla kadar hapistir. Aynı evde yaşayan kişiye karşı aç bırakma, alay etme, korkutma, bağlama gibi davranışlar ise kötü muamele suçu olarak cezalandırılır.
Bu suçlar şikâyete bağlı değildir, barışma davayı düşürmez ve uzlaştırma yapılmaz. Çocuklara yapılan eziyete göz yuman ebeveyn de sorumlu olabilir. Aynı olaylar boşanma, velayet ve koruma kararları bakımından da delil niteliği taşır.

Av. Murat Aydar
İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.
