Özet
Anlaşmalı boşanma protokolüne uyulmaması kesinleşmiş boşanmayı bozmaz; yükümlülük icra ya da dava yoluyla zorla yerine getirilir. İlk bakılacak yer boşanma kararının hüküm fıkrasıdır. Borç orada eda hükmü olarak, örneğin davalının davacıya belli bir tazminat ödemesine şeklinde yazılmışsa ilamlı icra başlatılır. Karar yalnızca protokolün onaylanmasına ya da tespitine hükmetmişse Yargıtay 12. Hukuk Dairesi protokoldeki tazminat, eşya teslimi ve okul gideri gibi borçları ilamlı icraya konu etmiyor; aile mahkemesinde protokolün yerine getirilmesi veya alacak davası açılır. Protokolde söz verilen ev devredilmezse TMK m. 716'ya dayanan tapu iptali ve tescil davası açılır. Devredilmezse tazminat ödeneceğine dair kayıt seçim hakkı sayılmayabilir. Cezai şart zarar ispatı gerektirmez ama dava yoluyla istenir, ifa ile birlikte istenemez ve fahişse indirilir. Nafakada tazyik hapsi, çocukla görüşmede disiplin hapsi ve velayetin değiştirilmesi gündeme gelir. Kredi borcunu üstlenme bankayı bağlamaz.
Anlaşmalı boşanmada eşler nafaka, tazminat, ev ve araba, ziynet, velayet ve çocukla görüşme konusunda bir protokol imzalar; hâkim bu düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m. 166/3). Karar kesinleştikten sonra eşlerden biri sözünü tutmayabilir: nafakayı yatırmaz, evi devretmez, çocuğu göstermez. Bu durumda ne yapılacağı, protokoldeki maddenin türüne ve boşanma kararının nasıl yazıldığına göre değişir.
Ben Avukat Murat Aydar. Bu yazıda protokole uyulmadığında boşanmanın ne olacağını, hangi maddelerin doğrudan icraya konabileceğini, hangileri için dava açmak gerektiğini, cezai şartın nasıl işlediğini ve çocukla ilgili düzenlemelere uyulmamasının sonuçlarını 17 Yargıtay kararıyla anlatıyorum.
| Protokoldeki madde | Uyulmazsa ne yapılır? | Dayanak |
|---|---|---|
| Nafaka ödenmiyor | İlamlı icra; şikâyet üzerine üç aya kadar tazyik hapsi | İİK m. 344 |
| Tazminat veya başka para borcu ödenmiyor | Hüküm fıkrasında yazılıysa ilamlı icra; yalnızca protokolde yazılıysa aile mahkemesinde dava | İİK m. 32; 12. HD içtihadı |
| Ev, arsa veya araç devredilmiyor | Aile mahkemesinde tapu iptali ve tescil davası | TMK m. 716 |
| Ziynet, eşya veya belge teslim edilmiyor | Hüküm fıkrasında yazılıysa icra emriyle teslim, elde yoksa değeri | İİK m. 24 |
| Konut boşaltılmıyor | Hüküm fıkrasında yazılıysa tahliye ve teslim için icra | İİK m. 26 |
| Çocuk gösterilmiyor | Adli destek müdürlüğü aracılığıyla teslim; disiplin hapsi; velayetin değiştirilmesi | 5395 s.K. m. 41/A, 41/F; TMK m. 182/2 |
| Kredi taksidi ödenmiyor | Banka kredi sahibine gider; ödeyen eş protokole dayanarak diğerine başvurur | TBK m. 195, 196 |
| Cezai şart doğdu | Kendiliğinden tahsil edilmez; dava açılır, fahişse indirilir | TBK m. 179-182 |
Protokole Uyulmazsa Boşanma Bozulur mu?
Hayır. Protokol, hâkimin uygun bulmasıyla boşanma kararının bir parçası olur ve karar kesinleştiğinde eşler boşanmış sayılır. Eşlerden birinin sonradan protokoldeki bir yükümlülüğü yerine getirmemesi kesinleşmiş boşanmayı ortadan kaldırmaz; yapılacak iş, o yükümlülüğü icra ya da dava yoluyla zorla yerine getirtmektir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda ilk derece mahkemesi protokolün hukuki niteliğini şöyle açıklamıştır: "anlaşma protokolü, mahkeme tarafından onaylanmakla boşanma kararının eki olduğu ve hukuki sonuç doğuracak hale geldiği" (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.05.2024, E. 2023/9267, K. 2024/4045).
Kesinleşmiş bir kararın ortadan kaldırılması istisnai yollara bağlıdır; ayrıntılarını kesinleşmiş boşanma kararının iptali yazısında bulabilirsiniz. Karar kesinleşmeden önce taraflardan birinin protokolden dönmesi ise ayrı bir konudur ve dava çekişmeli boşanmaya dönüşebilir: anlaşmalı boşanma çekişmeliye döner mi.
İcra mı Dava mı? Önce Hüküm Fıkrasına Bakın
Protokole uyulmadığında ilk bakılacak yer, boşanma kararının hüküm fıkrasıdır. Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, Hukuk Genel Kurulunun yerleşik görüşüne atıfla ilkeyi şöyle koyar: "ilamların infaz edilecek kısmı hüküm bölümüdür. Diğer bir anlatımla, hükmün içeriğinin aynen infazı zorunludur." Aynı Daireye göre "Mahkemece bir işin yapılmasına ilişkin olmak üzere verilen eda hükmü içeren kararlar ilamlı icraya konu edilebilir." (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 10.06.2019, E. 2018/7872, K. 2019/9801).
Uygulamada boşanma kararları iki şekilde yazılır:
- Borcun hüküm fıkrasında ayrıca yazılması: "Davalının davacıya ... TL maddi tazminat ödemesine" ya da "müşterek çocuk için aylık ... TL iştirak nafakasının ödenmesine" gibi eda hükümleri. Bunlar ilamlı icraya konu olur.
- Yalnızca protokolün onaylanması: Hüküm fıkrası "protokolün onaylanmasına", "protokol hükümlerinin tespitine" ya da "kararın eki sayılmasına" demekle yetiniyorsa, 12. Hukuk Dairesi protokoldeki borcu ilamlı icraya konu etmiyor. Diplomaların teslimi istenen bir takipte Daire "Takibe dayanak ilamın anlaşmalı boşanma protokolünün onaylanması mahiyetinde olup ilamlı icra takibine konu edilemeyeceği anlaşılmaktadır." demiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.12.2018, E. 2018/14234, K. 2018/12712). Aynı sonuca protokoldeki maddi tazminat ve araç bedeli için (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 10.06.2019, E. 2018/7872, K. 2019/9801), okul, bakıcı ve servis giderleri için de (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 22.06.2020, E. 2019/9924, K. 2020/5189) varılmıştır.
Protokolü sonradan yorumlatan bir karar almak da sorunu çözmüyor. Protokoldeki okul giderlerini yorumlayan bir ilama dayanan takipte Daire şu tespiti yapmıştır: "Bu nedenle eda hükmü içermeyen “tespite” ilişkin ilamlar, ilamlı icra takibine konu edilemez." (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 29.04.2024, E. 2023/7836, K. 2024/3986). Protokolde ödeme bir şarta bağlanmışsa, örneğin "ev devredilmezse şu kadar ödenecek" denmişse, bu kayıt ilamsız takipte de borç ikrarı sayılmıyor; borçlunun itiraz ettiği takip, icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasıyla yürütülemiyor (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 12.02.2025, E. 2024/7631, K. 2025/1055).
Protokolün Yerine Getirilmesi Davası
Karar ilamlı icraya elverişli değilse yol, aile mahkemesinde protokole dayanan bir dava açmaktır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin 2024'te onadığı bir dosyada boşanma kararı protokol hükümlerinin "tespitine" karar vermiş, alacaklı eş bu yüzden icra aşamasında sonuç alamamıştı. Açtığı protokolün yerine getirilmesi davasında mahkeme, protokolde kararlaştırılan tasfiye alacağının ve cezai şartın faiziyle ödenmesine hükmetti; karar istinaf ve temyizden geçti (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.05.2024, E. 2023/9267, K. 2024/4045).
Görev konusunda Yargıtay'ın çizgisi nettir: protokolden doğan uyuşmazlıklar aile hukukundan doğduğu için aile mahkemesinde, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür (4787 s.K. m. 2, 4). Asliye hukuk mahkemesine açılan protokole aykırılık tazminatı ve protokolden doğan tapu iptali davalarında görevsizlik kararı verilip dosyalar aile mahkemesine gönderilmiş, verilen kararlar Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.11.2023, E. 2023/5940, K. 2023/5566, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.10.2024, E. 2024/4106, K. 2024/7834). Bir başka dosyada bölge adliye mahkemesi, aile mahkemesinin görevinin kamu düzenine ilişkin olduğunu vurgulamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.06.2023, E. 2022/10111, K. 2023/3343).
Yetki bakımından taşınmaz içeren talepler de genel kurala tabidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bir dosyada "anlaşmalı boşanma davalarında boşanma protokolünden kaynaklı anlaşmazlıklarda taşınmazının aynının bulunduğu yer mahkemesi yetkili olmayıp genel yetki kuralının geçerli olduğu" tespitini yapmış, bu tespit dosyanın son kararında da aktarılmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.05.2023, E. 2023/2541, K. 2023/2277). Protokole dayalı tapu iptali ve tescil davalarında bölge adliye mahkemesi maktu harç ve maktu vekâlet ücreti uygulanması gerektiğini belirtmiş, karar Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.01.2024, E. 2023/693, K. 2024/294). Masraf kalemleri için mal paylaşımı davası masrafları ve avukatlık ücreti yazısına bakabilirsiniz.
Ev veya Araba Devredilmezse
Protokolde bir taşınmazın devri kararlaştırılmış ama eş tapuda devir vermiyorsa, mülkiyet boşanma kararıyla kendiliğinden geçmez. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir kararda ilk derece mahkemesi durumu şöyle tespit etmiştir: "protokol kapsamında taşınmaz mülkiyetinin boşanma kararı ile davacıya geçmediği ve fakat davacının malik olan erkekten mülkiyetin kendi adına tescilini isteme hususunda kişisel hakkının bulunduğu" (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.10.2024, E. 2024/4106, K. 2024/7834). Bu kişisel hak, TMK m. 716'daki tescil davasıyla kullanılır. Protokolde söz verilen daireyi devretmeyen eşe karşı açılan davada mahkeme, kişisel hakka sahip olan kişinin "malikin kaçınması halinde hakimden mülkiyetin hükmen geçirilmesini 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun (4721 sayılı Kanun) 716 ncı maddesinin birinci fıkrasına göre talep edebileceği" gerekçesiyle tapu iptali ve tescile karar vermiş, Yargıtay kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.03.2024, E. 2023/3040, K. 2024/1623).
Bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişi tescili doğrudan doğruya yaptırabilir.
Taşınmaz mülkiyetinin devrini amaçlayan sözleşmeler resmî şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz (TMK m. 706/1); devretmeyen eş bu yüzden protokoldeki vaadin geçersiz olduğunu ileri sürebilir. Yargıtay'ın onadığı bir kararda ilk derece mahkemesi, devir vaadini içeren protokolün hâkimce onaylanıp karara bağlanmasıyla "akdin sıhhati için şart olan “resmi şekil” koşulu yerine gelmiş sayıldığı" gerekçesiyle tescile karar vermiş; eşin sonradan ileri sürdüğü ehliyetsizlik iddiası da Adli Tıp raporuyla reddedilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.10.2024, E. 2024/3919, K. 2024/7961). Devrin yedi yılı aşkın süre yapılmadığı ve borçlunun protokolde kesin bir tarih bulunmadığını savunduğu bir dosyada da tescile karar verilmiş, Yargıtay kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.10.2024, E. 2024/4106, K. 2024/7834).
Devir yükümlüsü eş taşınmazı başkasına satarak kaçmaya çalışırsa da yol kapanmaz. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolle eşine hisse devretmeyi üstlenen erkeğin taşınmazı ablasına sattığı bir dosyada, alıcının protokolü bilerek satın aldığını belirterek "davalılar arasında dava konusu taşınmazın satımı ile ilgili el ve işbirliği bulunduğunun kabulü gerekir" demiş ve muvazaa nedeniyle açılan tapu iptali ve tescil davasının reddini bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 08.12.2025, E. 2024/9214, K. 2025/10806).
Gecikmenin de bir bedeli vardır. Dava sürerken taşınmaz iyi niyetli bir üçüncü kişiye geçerse devir imkânsızlaşır ve talep taşınmazın bedeline döner. Böyle bir dosyada bedeli tahsil eden eş, aradaki değer artışını ayrıca zarar olarak istemiş; bölge adliye mahkemesi talebi "dosyanın Yargıtay incelemesinden de geçip kesinleştikten sonra taşınmazın değerinde meydana gelen artışların davacının zararı olarak kabul edilmesi mümkün bulunmadığı" gerekçesiyle reddetmiş, Yargıtay kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 26.02.2024, E. 2023/10002, K. 2024/1221). Bu yüzden dava açılırken taşınmazın devrini önleyen ihtiyati tedbir istenmelidir. Taşınmaz devrinin protokolde nasıl yazılacağı için boşanma protokolünde taşınmaz devri yazısına bakabilirsiniz.
"Devretmezse Tazminat Öder" Kaydı
Protokollerde sık görülen bir kalıp, taşınmaz devredilmezse belli bir tazminat ödeneceğidir. Devretmeyen eş bunun kendisine seçim hakkı verdiğini, tazminatı ödeyip evi elinde tutabileceğini savunur. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin onadığı bir dosyada bölge adliye mahkemesine göre bu kayıt bir seçim hakkı değildi; "cezai şart mahiyetinde olduğu, bu durumda davacının taşınmazın devrinin gerçekleşmesini isteyebileceği" gerekçesiyle tescile karar verildi (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.06.2023, E. 2022/10111, K. 2023/3343).
Alacaklı hem devri hem cezayı birlikte isteyemez. Türk Borçlar Kanunu m. 179/1'e göre bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi için ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Protokole dayalı bir dosyada mahkeme bu kurala göre tescile karar verip aynı davadaki cezai şart istemini reddetmiş ve şu gerekçeyi yazmıştır: "erkeğin ya edimin ifasını ya da cezai şartı talep edebileceği hem edimin hem de cezai şartı talep edemeyeceği" (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.01.2024, E. 2023/693, K. 2024/294). Ceza, borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi için kararlaştırılmışsa ise alacaklı, hakkından açıkça vazgeçmedikçe ya da ifayı çekincesiz kabul etmedikçe asıl borçla birlikte cezayı da isteyebilir (TBK m. 179/2).
Protokoldeki Cezai Şart Nasıl İstenir?
Cezai şartın en önemli yararı, zarar ispatı gerektirmemesidir: alacaklı hiçbir zarara uğramamış olsa bile kararlaştırılan cezanın ifası gerekir (TBK m. 180/1). Cezai şart konmamışsa ihlal eden eşten ancak genel hükümlere göre ispatlanan zarar istenebilir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, protokolde cezai şart bulunmayan, yalnızca "tarafların protokol şartlarını yerine getirmediği takdirde birbirlerinden maddi ve manevi zararlarını talep edebileceklerine dair hüküm bulunduğu" bir dosyada, tazminat koşulları oluşmadığı için talebin reddini onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 31.05.2017, E. 2016/9072, K. 2017/6537).
Cezai şart kendiliğinden tahsil edilmez. Protokole dayanan bir dosyada mahkeme, "cezai şart miktarının otomatik olarak ödenmesi gerekli bir husus olmadığı, ihtilaf halinde yargılama sonucu mahkemece karar verilmesi gerektiği" tespitini yapmış; eşin cezai şartı dava açmadan doğrudan istemesini ve bunu gerekçe göstererek tapudaki devirden kaçınmasını haklı görmemiştir. Aynı kararda, protokolde üstlendiği kredi taksidini ödemeyip diğer eşin bankaya ödeme yapmasına yol açan eşin protokoldeki cezai şartı ödemesine hükmedilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.01.2024, E. 2023/693, K. 2024/294).
Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir (TBK m. 182/3). Cezai şart ancak ihlal gerçekleşmişse istenebilir. Boşanmadan sonra verdiği röportajda kendi medeni durumundan söz eden eşe karşı protokoldeki gizlilik cezasına dayanan davada mahkemeler, röportajdaki sözler için "konuşmalarının kişilik hakları kapsamında kaldığı" değerlendirmesini yapmış ve ihlal bulunmadığına karar vermiş, Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.11.2023, E. 2023/5940, K. 2023/5566).
Nafaka veya Tazminat Ödenmezse
Nafakaya ilişkin kararın gereğini yerine getirmeyen borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir; borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m. 344). Nafaka takibinin ayrıntıları için eski eş nafakayı ödemezse ne olur yazısına bakabilirsiniz.
Tazminat ve diğer para borçlarında hapis yaptırımı yoktur. Para borcuna dair ilam için borçluya icra emri tebliğ edilir ve borç yedi gün içinde ödenmezse cebri icraya geçilir (İİK m. 32). Burada da yukarıdaki kural geçerlidir: borç hüküm fıkrasında eda hükmü olarak yazılmamışsa önce dava gerekir. Takip süreci için kesinleşmiş tazminat ödenmezse icra süreci yazısına bakabilirsiniz.
Ziynet, Eşya veya Konut Teslim Edilmezse
Hükümde teslimine karar verilen taşınır için borçluya yedi gün içinde teslim emredilir. Borçlu teslim etmez ve eşya elindeyse zorla alınır; elinde değilse ilamda yazılı değeri, değer ilamda yazılı değilse haczin yapıldığı tarihteki rayiç değeri tahsil edilir (İİK m. 24). Ziynetlerde aynen iade isteminin neden önemli olduğunu protokolde ziynet eşyaları yazısında anlattık. Diploma gibi belgelerin iadesi yalnızca protokolde yazılı olup hükümde ayrıca teslime karar verilmemişse, 12. Hukuk Dairesi ilamlı takibin iptaline karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 04.12.2018, E. 2018/14234, K. 2018/12712).
Protokolde bir eşin konutu belli bir tarihte boşaltması kararlaştırılmış ve bu hükme geçirilmişse, taşınmazın tahliye ve teslimine dair ilam gibi borçluya yedi gün içinde teslim emredilir; emre uyulmazsa hüküm zorla icra olunur (İİK m. 26). Konutta kimin kalacağını boşanma sonrası evde oturma hakkı yazısında anlattık.
Kredi Borcunu Üstlenen Eş Ödemezse
Protokolde bir eş, diğerinin adına çekilmiş kredinin ya da kredi kartının borcunu ödemeyi üstlenebilir. Bu taahhüt niteliği itibarıyla bir iç üstlenmedir: üstlenen eş diğerini borçtan kurtarmayı yükümlenir (TBK m. 195), ama banka bu anlaşmaya taraf olmadığı için borcu sözleşmedeki borçludan istemeye devam eder. Borçlunun bankaya karşı borçtan kurtulması, bankanın da katıldığı bir dış üstlenme sözleşmesine bağlıdır (TBK m. 196).
Borcu üstlenen eş ödemezse banka kredi sahibine başvurur; ödeme yapan eş protokole dayanarak diğer eşe karşı dava açar. Protokolde bu ihtimal için cezai şart konmuşsa o da istenir: Yargıtay'ın onadığı bir kararda, üstlendiği kredi taksidini ödemeyen ve diğer eşin bankaya ödeme yapmasına yol açan eş protokoldeki cezai şartı ödemeye mahkûm edilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 17.01.2024, E. 2023/693, K. 2024/294). Borçların boşanmada kime kalacağı için boşanmada borçlar ortak mı yazısına bakabilirsiniz.
Çocukla Görüşmeye Uyulmazsa
Çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair aile mahkemesi kararlarının yerine getirilmesi, 2021'de yapılan değişiklikle icra dairelerinden alınarak adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüklerine verilmiştir (5395 s.K. m. 41/A). Kişisel ilişki için düzenlenen teslim emrine aykırı hareket eden ya da emrin yerine getirilmesini engelleyen kişi, bir ay içinde yapılacak şikâyet üzerine üç günden on güne kadar disiplin hapsiyle cezalandırılır. Kişisel ilişki için çocuğu alan hak sahibi süre sonunda çocuğu belirlenen yere getirmezse üç aya kadar disiplin hapsi söz konusu olur (5395 s.K. m. 41/F). Başvuru ve şikâyet usulü için çocuk teslimi ve kişisel ilişki icrası yazısına bakabilirsiniz.
Daha ağır sonuç velayetle ilgilidir. Mahkeme kararında, kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini ihtar eder (TMK m. 182/2). Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kişisel ilişkiyi düzenleyen bir kararda bu ihtarın yapılmamasını hata saymış ve kararı düzelterek hüküm fıkrasına "kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi halinde çocuğun menfaatlerine aykırı olmamak kaydıyla velâyetin değiştirilmesine karar verilebileceğinin taraflara ihtarına" ibaresini kendisi eklemiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 30.03.2023, E. 2022/10758, K. 2023/1504). Velayetin değiştirilmesi için velayet değiştirme davası yazısına bakabilirsiniz.
Protokolde Vazgeçilen Hak Sonradan İstenebilir mi?
Protokol yalnızca borç doğurmaz, vazgeçilen hakları da kapatır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesinin incelediği bir dosyada protokolde bir taşınmazın kadında kalacağı ve tarafların birbirine katkı, katılma, eşya ve mal davası açmayacağı kararlaştırılmıştı; erkeğin sonradan aynı taşınmazın yarısı için açtığı dava, protokoldeki feragat nedeniyle reddedilmiş ve bu karar onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.05.2023, E. 2023/2541, K. 2023/2277).
Protokolde düzenlenmeyen ve açıkça vazgeçilmeyen haklar ise saklıdır. Ancak evliliğin boşanmayla sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178); protokolde unutulan bir tazminat talebi için bu süre gözetilmelidir. Feragatin sınırları için anlaşmalı boşanmada haklardan feragat yazısına bakabilirsiniz.
Protokol Hazırlarken Alınacak Yedi Önlem
- Her borcu hüküm fıkrasına yazdırın. Nafaka, tazminat, eşya teslimi ve konutun boşaltılması eda hükmü olarak yazılırsa ilamlı icra mümkün olur.
- Ödemeyi şarta bağlamayın. Tutar ve tarih yazın; "devredilmezse şu kadar ödenecek" gibi şartlı kayıtlar icrada işlemeyebilir.
- Taşınmazı eksiksiz tanımlayın. İl, ilçe, ada, parsel ve bağımsız bölüm numarasını yazın, devir için süre koyun ve mümkünse tescilin hükümde ayrıca yazılmasını isteyin.
- Önemli borçlar için cezai şart koyun. Gecikme cezası mı ifa yerine geçen ceza mı olduğunu açıkça belirtin; ölçüsüz bir miktar hâkimce indirilir.
- Kredi borcunda bankanın taraf olmadığını unutmayın. Ödemeyen eşe rücu ve cezai şart kaydı ekleyin.
- Kişisel ilişki takvimini açık yazın. Gün, saat ve teslim yeri belli olursa icrası kolaylaşır; velayet değişikliği ihtarının karara yazıldığını kontrol edin.
- Vazgeçilen hakları açıkça yazın. Genel ifadeler tartışma yaratır; hangi alacaktan vazgeçildiği tek tek belirtilmelidir.
Protokolün nasıl hazırlanacağı için anlaşmalı boşanma protokolü yazısına bakabilirsiniz. Protokolünüzün uygulanması ya da hazırlanması için anlaşmalı boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Av. Murat Aydar
İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.