Bilişim Suçları ve Cezaları 2026 (TCK 243, 244, 245)

Eski sevgilinizin Instagram şifresini biliyorsunuz ve giriyorsunuz. Birinin şifresini değiştirip hesabına erişimini kesiyorsunuz. Bankamatikte yaşlı bir amcaya yardım ederken fazladan para çekiyorsunuz. Babanızın kredi kartıyla onun izni olmadan alışveriş yapıyorsunuz. Bu dört fiil, dört ayrı maddeye giriyor ve aralarındaki ceza farkı bir yıla kadar hapisten on yıla kadar hapse uzanıyor.

Ben Avukat Murat Aydar. Bilişim suçları dosyalarında müvekkillerimin en çok şaşırdığı şey ceza miktarları değil, nitelendirmenin ne kadar belirleyici olduğu. Aynı maddi olay, tek bir teknik ayrıntı yüzünden bir yıla kadar hapisle de on yıla kadar hapisle de sonuçlanabiliyor. Bu yazıda hem TCK'nın bilişim bölümünü baştan sona anlatacağım hem de Yargıtay'ın bu ayrımları nasıl yaptığını okuduğum kararlarla göstereceğim.

Bilişim Suçları Nedir? Doğrudan ve Dolaylı Ayrımı

TCK'da "bilişim suçları" başlığı altında toplanan hükümler, Topluma Karşı Suçlar kısmının onuncu bölümünde yer alır: m. 243 (bilişim sistemine girme), m. 244 (sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme), m. 245 (banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması) ve m. 245/A (yasak cihaz veya programlar).

Ancak bilgisayarla, telefonla veya internetle işlenen her suç bu bölüme girmez. Uygulamada çok işlevsel bir ayrım yapılıyor:

• Doğrudan bilişim suçları: Failin hedefi bilişim sisteminin kendisidir. Sisteme girmek, sistemi çökertmek, verileri silmek gibi. Bunlar m. 243 ve m. 244'e girer.
• Dolaylı bilişim suçları: Bilişim sistemi yalnızca araçtır; hedef paradır, veridir, kişidir. Bunlar bilişim bölümüne değil, ilgili suçun kendi maddesine girer: bilişim yoluyla hırsızlık (m. 142/2-e), bilişim yoluyla dolandırıcılık (m. 158/1-f), kişisel verileri ele geçirme (m. 136), internetten hakaret (m. 125).

Bu ayrımı Yargıtay 22. Ceza Dairesi'nin 24.06.2015 tarihli kararı çok net ifade ediyor: sanık, bilişim sistemine zarar verme veya verileri yok etme, bozma, erişilmez kılma amacıyla hareket etmemiş, hedefi bilişim sistemi olmayıp amacı bilişim sistemini kullanarak katılanın bankadaki parasını almaktır; bu durumda hırsızlık suçu bilişim sisteminden yararlanılarak işlenmiş olup dolaylı bilişim suçu mevcuttur.

"Bilişim Sistemi" ve "Veri" Ne Demek?

Bu iki kavram tanımlanmadan hiçbir bilişim dosyası çözülemez, çünkü suçun konusunu bunlar belirler. Ceza Genel Kurulu 04.10.2022 tarihli kararında tanımları resmî kaynaklarıyla birlikte ortaya koyuyor.

Bilişim sistemi, kanunda tanımlanmamış; tanım m. 243'ün gerekçesinde yer alıyor:

❝

Verileri toplayıp yerleştirdikten sonra bunları otomatik işlemlere tâbi tutma olanağı veren manyetik sistemlerdir.

Aynı gerekçede, sistem içindeki bütün soyut unsurların "veri" terimi kapsamında olduğu da belirtilmiştir.

Veri ise iki kaynakta tanımlanıyor. Avrupa Konseyi Siber Suç Sözleşmesi'nin 1. maddesinde "bir bilgisayar sisteminde işlenmeye uygun nitelikteki her türlü bilgi" olarak; 5651 sayılı İnternet Kanunu'nun 2. maddesinde ise daha kısa biçimde:

❝

Bilgisayar tarafından üzerinde işlem yapılabilen her türlü değer.

Bilişim Sistemine Girme (TCK m. 243)

İki Seçimlik Hareket: Girmek ve Kalmaya Devam Etmek

Maddenin en çok gözden kaçan yönü bu. Suç iki ayrı hareketle işlenebilir:

1. Hukuka aykırı olarak girmek — yetkiniz olmadığı hâlde sisteme erişmek.
2. Orada kalmaya devam etmek — girişiniz hukuka uygun olsa bile, yetkiniz sona erdikten sonra sistemde kalmayı sürdürmek.

İkinci hâl, çalışan-işveren ilişkilerinde ve ayrılan çiftlerde çok sık karşımıza çıkıyor. Şifreyi size vermiş olmaları, ilişki bittikten sonra o şifreyi kullanma hakkı vermez.

Ayrıca 24/3/2016 tarihli 6698 sayılı Kanun ile birinci fıkradaki "ve" ibaresi "veya" şeklinde değiştirilmiştir. Bu, hapis ile adlî para cezasının birlikte değil, seçenekli olarak uygulanacağı anlamına gelir.

Sosyal Medya Hesabına Girme: Eski İlişki Dosyaları

Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 24.05.2017 tarihli kararına konu olay, bu maddenin en tipik görünümüdür. Sanık, kız arkadaşı olan mağdurun Facebook hesabının şifresini, arkadaşlıkları sona erdikten sonra, hakkı bulunmadığı hâlde kullanmak suretiyle bilişim sistemindeki mağdura özel kısma girmiş ve hukuka aykırı olarak sistemde kalmıştır.

Daire, bu eylemin TCK m. 243/1'deki bilişim sistemine girme suçunu oluşturduğuna dair yerel mahkeme kabulünde isabetsizlik görmemiş ve hükmü onamıştır.

Diğer Fıkralar: İndirim, Veri Kaybı ve Dinleme

m. 243/2 — bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler. Fiil, parayla erişilen bir sistem hakkında işlenirse ceza yarı oranına kadar indirilir. Buradaki mantık, korunan menfaatin daha çok ekonomik olmasıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 19.09.2013 tarihli kararında, m. 243/1-2 ile birlikte karşılıksız yararlanma suçunun da nitelendirildiği bir olay incelenmiş ve karşılıksız yararlanma için öngörülen cezanın bilişim sistemine girme cezasından daha ağır olduğuna işaret edilmiştir.

m. 243/3 — veriler yok olursa veya değişirse. Ceza 6 aydan 2 yıla çıkar. Dikkat: bu fıkra, verilerin girme fiili nedeniyle kendiliğinden yok olması veya değişmesi hâlini kapsar. Failin verileri kasten silmesi veya değiştirmesi ise m. 243/3 değil, m. 244/2 kapsamındadır. Bu ayrım cezayı doğrudan etkiler.

m. 243/4 — sisteme girmeksizin dinleme. 2016'da eklenen bu fıkra, bir bilişim sisteminin kendi içinde veya sistemler arasında gerçekleşen veri nakillerini, sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izlemeyi 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırır. Yani sisteme hiç girmeseniz de, trafiği dinlemek başlı başına suçtur — ve cezası, sisteme girmenin üç katıdır.

Sistemi Engelleme, Bozma, Verileri Yok Etme veya Değiştirme (TCK m. 244)

Şifre Değiştirmek Hangi Maddeye Girer?

Bu, sosyal medya dosyalarının en sık sorusudur ve cevabı çoğu kişinin tahmin ettiğinden farklıdır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 04.05.2016 tarihli kararında, mağdurun hesabının şifresini kırma eylemlerinin verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu değil, TCK m. 244/2'de düzenlenen sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçunu oluşturduğu belirtilmiş ve suçun vasfında yanılgıya düşülmesi bozma sebebi yapılmıştır.

Mantık şu: şifreyi değiştirdiğinizde hesap sahibinin kendi verisine erişimini kesmiş olursunuz. Bu, m. 244/2'deki "erişilmez kılma" fiilidir. Aynı kararda, mağdura ait Facebook hesabı ile e-posta hesabının iki farklı bilişim sistemi olduğu da vurgulanmıştır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 04.03.2025 tarihli kararında da benzer bir vasıf değişikliği yapılmış; sanıklara yüklenen eylemin "bilişim sistemindeki verileri bozma, yok etme, değiştirme ve erişilmez kılma" suçunu oluşturacağı gözetilmiştir.

m. 244/4'ün Gizli Şartı: "Başka Bir Suç Oluşturmaması"

Dördüncü fıkra, bu fiillerle haksız çıkar sağlanmasını 2 yıldan 6 yıla kadar hapisle cezalandırır. Ama fıkranın içinde kritik bir kayıt var: "başka bir suç oluşturmaması hâlinde".

Bu, hukukçuların tali norm dediği bir düzenlemedir: m. 244/4 ancak fiil başka bir suça girmiyorsa uygulanır. Uygulamada bu şart, maddeyi büyük ölçüde devre dışı bırakır. Çünkü bilişim sistemiyle haksız çıkar sağlandığında fiil neredeyse her zaman m. 142/2-e bilişim yoluyla hırsızlık veya m. 158/1-f bilişim yoluyla dolandırıcılık kapsamına girer — ve bunlar daha ağırdır.

Yargıtay 15. Ceza Dairesi'nin 04.12.2017 tarihli kararı, nitelikli dolandırıcılık ile m. 244 kapsamındaki suçun birlikte iddia edildiği bir dosyayı incelemiştir; 8. Ceza Dairesi'nin 26.02.2015 tarihli kararında ise haksız çıkar sağlama suçunun m. 244'te düzenlendiği ve fıkraların tamamı ayrıntılı biçimde ortaya konulmuştur.

Banka veya Kredi Kartlarının Kötüye Kullanılması (TCK m. 245)

Bilişim bölümünün en çok uygulanan ve en ağır cezalı maddesi budur. Üç ayrı suç tipi içerir ve aralarındaki fark büyüktür.

m. 245/1'in Üç Şartı

Ceza Genel Kurulu 04.10.2022 tarihli kararında şartları tek tek sayıyor. Üçü birlikte gerçekleşmezse suç oluşmaz:

1. Başkasına ait banka veya kredi kartının her ne suretle olursa olsun ele geçirilmesi veya elde bulundurulması,
2. Kart sahibinin veya kartın kendisine verilmesi gereken kişinin rızası olmaksızın kartın kullanılması veya kullandırılması,
3. Kişinin kendisine veya başkasına yarar sağlaması.

"Her ne suretle olursa olsun" ne anlama geliyor? Ceza Genel Kurulu bunu da açıklıyor: bu ifadeyle kartın kanunlarda suç oluşturmayan eylemlerle ele geçirilmesi kastedilmektedir. Kanun koyucu, kartın failin eline hukuka uygun yollardan geçmesi hâlinde doğabilecek tereddütleri gidermek istemiştir.

❝

Söz konusu suçun maddi unsurunun gerçekleşmesi bakımından banka veya kredi kartının ele geçirilmesinin veya elde bulundurulmasının hukuka uygun olup olmadığı veya suç teşkil edip etmediği önemli değildir. Kart, sahibinin rızası dışında ve/veya suç teşkil eden yöntemlerle elde edilmiş olabileceği gibi, sahibinin rızası ile ele geçirilmiş de olabilir. Her iki hâlde de diğer şartları varsa suç oluşacaktır. Önemli olan, kartı kullanan kimsenin hukuka aykırı yarar elde etmiş olmasıdır.

Bunun pratik sonucu ağırdır: "kartı bana kendisi verdi" savunması suçu ortadan kaldırmaz. Kartı size vermiş olması, o işlem için rıza verdiği anlamına gelmez.

Kart Kimin Malı? 5464 Sayılı Kanun'daki Tanımlar

Ceza Genel Kurulu aynı kararda 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu'nun 3. maddesindeki tanımlara dayanıyor. Üç ayrıntı önemli:

• Banka kartı: mevduat veya özel cari hesapların kullanımı dâhil bankacılık hizmetlerinden yararlanmayı sağlayan kart.
• Kredi kartı: nakit kullanımı gerekmeksizin mal ve hizmet alımı veya nakit çekme olanağı sağlayan basılı kart veya fizikî varlığı bulunmayan kart numarası. Yani fiziksel kart olmadan sadece kart numarasının kullanılması da bu kapsamdadır.
• Banka kartının mülkiyet hakkı bankaya, kullanım hakkı kart hamiline aittir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 07.03.2024 tarihli kararı ikinci noktanın uygulamasıdır: başkası adına alınan telefon hattı üzerinden katılanın kredi kartı bilgileriyle bankayı arayarak telefon bankacılığı şifresi oluşturulması ve buradan nakit avans çekilip başka hesaba aktarılması ile kontör yüklenmesi, m. 245/1 kapsamında değerlendirilmiştir. Fiziksel kart hiç ele geçmemiştir; kart bilgileri yeterli olmuştur.

Sahte Kart: m. 245/2 ile m. 245/3 Arasındaki İlişki

Bir kişi sahte kart üretip aynı zamanda kullanırsa iki ayrı ceza mı alır? Ceza Genel Kurulu'nun 09.05.2017 tarihli kararı bu soruyu cevaplıyor: m. 245/2'deki sahte kart üretme, satın alma veya kabul etme suçları, m. 245/3'teki suçu işlemeyi kasteden fail bakımından "geçit suçu" niteliğindedir.

Kararda öğretiden aktarılan ifade şudur: sahte kartı üreten failin kartı kullanarak menfaat sağlaması hâlinde, kartın üretimi suçu, kartın kullanılarak menfaat sağlanması suçu içinde erir.

Ceza Genel Kurulu bu konuyu 11.06.2019, 16.12.2021 ve 08.06.2022 tarihli kararlarında da ele almıştır; 08.06.2022 tarihli kararda ayrıca, sahte kartın oluşmadığı hâllerde "maddi konunun" yokluğundan söz edilebileceği ve teşebbüs hükümlerinin uygulanamayacağı belirtilmiştir.

m. 245/4: Aile İçinde Ceza Verilmiyor

Bu fıkra, bu sitede en çok soru alan hükümlerden biri olacak; çünkü aile içi kart kullanımı çok yaygın ve insanlar suç işlediklerini düşünüp panikliyor.

Bu bir şahsi cezasızlık sebebidir: fiil suç olmaya devam eder, ama o akraba hakkında ceza verilmez. Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin kararları bu fıkranın nasıl uygulandığını somut olaylarla gösteriyor:

Ceza Genel Kurulu'nun 28.05.2013 tarihli kararı, hısımlık derecelerinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre belirlendiğini ve kayın üstsoy veya altsoy hısımlarından birinin zararına işlenmesi hâlinde de cezaya hükmolunmayacağını ortaya koymuştur.

m. 245/5: Etkin Pişmanlık Uygulanır

6/12/2006 tarihli 5560 sayılı Kanun ile eklenen beşinci fıkra uyarınca, birinci fıkra kapsamına giren fiillerle ilgili olarak malvarlığına karşı suçlara ilişkin etkin pişmanlık hükümleri uygulanır. Bu, TCK m. 168'e yapılan bir atıftır.

Sonuç şudur: zararı kovuşturma başlamadan önce tamamen giderirseniz ceza üçte ikisine kadar, kovuşturma başladıktan sonra ancak hükümden önce giderirseniz yarısına kadar indirilir. Kısmen ödemede ayrıca mağdurun rızası aranır.

Bunun etkisi çok büyük olabiliyor. Yargıtay 2. Ceza Dairesi'nin 15.12.2021 tarihli kararına konu dosyada sanık, hırsızlık suçundan hapis cezası alırken, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması suçundan TCK m. 245/1, 168/1 ve 62 uyarınca yalnızca adlî para cezası ile cezalandırılmıştır. Alt sınırı 3 yıl olan bir suçta etkin pişmanlık, sonucu adlî para cezasına indirmiştir.

m. 245/A: Yasak Cihaz veya Programlar

24/3/2016 tarihli 6698 sayılı Kanun ile eklenen bu madde, bir cihazın, bilgisayar programının, şifrenin veya sair güvenlik kodunun münhasıran bu bölümdeki suçlar ile bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle işlenebilen diğer suçların işlenmesi için yapılması veya oluşturulması durumunda; bunları imal eden, ithal eden, sevk eden, nakleden, depolayan, kabul eden, satan, satışa arz eden, satın alan, başkalarına veren veya bulunduran kişiyi 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adlî para cezası ile cezalandırır.

Maddedeki "münhasıran" kelimesi savunmanın dayanağıdır: cihaz veya programın yalnızca suç işlemek için yapılmış olması gerekir. Meşru kullanımı da bulunan bir yazılım — örneğin sızma testi araçları — bu kapsamda değerlendirilemez. Ayrıca fiillerin arasında "bulundurmak" da sayıldığı için, kullanmasanız bile bulundurmanız suç oluşturabilir.

Tek Olay, Dört Suç: Ceza Genel Kurulu Nasıl Ayırdı?

Şimdi bu yazının en öğretici bölümüne geliyoruz. Ceza Genel Kurulu'nun 4 Ekim 2022 tarihli kararı, tek bir olayda dört ayrı suçu tek tek elemekte ve her birinin neden oluşmadığını ya da oluştuğunu göstermektedir. Bir bilişim dosyasının nasıl analiz edileceğini öğrenmek için bundan iyi örnek yok.

Olay: Yaşlı ve koltuk değneği kullanan mağdur, ATM'de para çekmek için sıra beklerken, kendisinden önceki kişiye yardım ettiğini gördüğü sanıktan yardım istiyor. Mağdur kartını kendisi ATM'ye sokuyor, şifresini de sanığa göstermeden kendisi yazıyor ve 450 TL çekmesini söylüyor. İşlem yapılıyor, mağdur kartını ve parasını alıyor.

Sonra sanık, "Kartını tekrar koyalım, bakalım ne kadar para kalmış" diyor. Mağdur kartı yeniden sokup şifresini yazıyor. Sanık tuşlara basıp gizlice 1.000 TL'lik çekim işlemi başlatıyor ve mağdura "Bankada 3 TL paran kalmış, bunu sana vermez" diyor. ATM önce kartı verdiği için mağdur kartını alıp uzaklaşıyor; ardından cihazın verdiği 1.000 TL'yi sanık alıyor.

Ceza Genel Kurulu dört suçu şöyle eledi:

Karar, Özel Daire ile Yerel Mahkeme arasındaki bir direnme uyuşmazlığından doğmuştur: 8. Ceza Dairesi m. 245/1 demiş, yerel mahkeme m. 142/2-e'de direnmiş, Ceza Genel Kurulu ikisini de reddederek m. 141/1 demiştir. Kararda iki üye karşı oy kullanmış, biri m. 245/1, diğeri dolandırıcılık görüşünü savunmuştur. Yani mesele Yargıtay'ın kendi içinde bile tartışmalıdır.

Kararın En Kullanışlı Kuralı: Hile mi, El Çabukluğu mu?

Aynı kararda, hırsızlık ile dolandırıcılığı ayıran ve pratikte çok işe yarayan bir ölçüt konuluyor:

❝

Hileli davranışlar geçici de olsa rızai bir teslimi doğurmamış; bu bağlamda mal, failin el çabukluğu veya özel becerisi gibi maddi bir hareketiyle bulunduğu yerden alınmak suretiyle elde edilmiş ise eylem dolandırıcılık suçunu değil hırsızlık suçunu oluşturacaktır.

Ceza Genel Kurulu ayrıca şunu ekliyor: hırsızlık suçunun işlenmesinden önce kolaylaştırıcı unsur olarak hile kullanılması, suçun işleniş biçimi ve failin kastının ağırlığı kapsamında TCK m. 61 uyarınca temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınabilir. Yani hile suçun adını değiştirmese de cezayı yukarı çeker.

Karar, hırsızlık ve dolandırıcılık arasındaki üç temel farkı da sıralıyor:

• Rıza: Hırsızlıkta eşya zilyedinin rızası olmaksızın alınır; dolandırıcılıkta mal rızayla teslim edilir — ama bu rıza hileyle elde edildiği için geçerli değildir.
• Konu: Hırsızlığın konusunu sadece taşınır mallar oluşturur; dolandırıcılığın konusunu taşınmazlar da oluşturabilir.
• Saik: Hırsızlıkta genel kastın yanında yarar sağlama amacı da aranır; dolandırıcılıkta failin fiili bilerek ve isteyerek gerçekleştirmesi yeterlidir.

Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Hırsızlık (m. 142/2-e)

Bilişim dosyalarında en ağır ceza buradadır ve çoğu kişi bunu bilmez.

Bu, şu çarpıcı sonucu doğurur: bilişim yoluyla hırsızlık (5-10 yıl), bilişim bölümündeki tüm suçlardan daha ağırdır — hatta sahte kart kullanmaktan (m. 245/3, 4-8 yıl) bile.

Suç Nasıl Oluşuyor? "Verinin Yer Değiştirmesi"

Ceza Genel Kurulu, bu nitelikli hâlin mantığını ayrıntılı biçimde açıklıyor. Kanun, bilişim sistemlerinin ne şekilde kullanılacağını belirtmemiştir; Ceza Genel Kurulu bunun, sürekli gelişen teknoloji karşısında isabetli bir tercih olduğunu kabul etmektedir.

Ancak önemli bir sınır var: bilişim yoluyla hırsızlıkta da hırsızlık suçunun tüm unsurlarının gerçekleşmesi gerekir — zilyedin rızasının bulunmaması, malın yarar sağlamak amacıyla alınması ve taşınır malın bulunduğu yerden alınması.

❝

Bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık suçlarında fail, para, hisse senedi, altın vb. ekonomik değer ifade eden taşınır mallarla fiziki temasta bulunmaksızın, bilişim sisteminde bu malları temsil eden ve bir başka yere aktarılması mümkün olan verileri yer değiştirerek, hâkimiyet alanına almak suretiyle eylemini gerçekleştirmektedir. Diğer bir ifade ile... "alma" hareketi fiziksel olarak değil, sanal ortamda gerçekleşmektedir.

Uygulamada En Çok Karşılaşılan Eylem

Ceza Genel Kurulu tipik senaryoyu da tarif ediyor: kişilerin internet bankacılığı şifrelerinin bir şekilde öğrenilip, internet üzerinden bu şifre kullanılmak suretiyle ilgilinin banka hesabındaki paraları temsil eden verilerin, failin kontrolündeki başka bir hesaba aktarılması ve paranın buradan çekilmesi. Karar bu konuda Ceza Genel Kurulu'nun 17.11.2009 tarihli ve 193-268 sayılı kararına da atıf yapmaktadır.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi'nin 25.02.2019 tarihli kararı aynı yöndedir: internet bankacılığına girip paraların başkasının banka hesabına transfer edilmesi şeklindeki eylemlerin m. 142/2-e'de düzenlenen bilişim sistemlerinin kullanılması suretiyle hırsızlık suçunu oluşturduğu belirtilmiştir.

Tablodaki uçurum, bu yazının başında söylediğim şeyi kanıtlıyor: aynı olay, nitelendirmeye göre 1 yıla kadar adlî para ile 10 yıl hapis arasında salınabiliyor. Bu nedenle bilişim dosyalarında ilk iş, iddianamedeki sevk maddelerini ve olayın teknik akışını yan yana koymaktır. Hırsızlık tarafındaki bentler, kilit ve muhafaza tartışması, değerin azlığı ve kullanma hırsızlığı için hırsızlık suçu ve cezası yazımıza bakabilirsiniz.

Kişisel Verileri Hukuka Aykırı Verme veya Ele Geçirme (m. 136)

Bilişim dosyaları neredeyse hiçbir zaman tek suçlu kalmaz. En sık eklenen madde budur.

İki ayrıntı önemli. Birincisi, cezanın alt sınırı 21/2/2014 tarihli 6526 sayılı Kanun ile 1 yıldan 2 yıla çıkarılmıştır; yani m. 136 artık m. 243'ten de m. 244/2'den de ağırdır. İkincisi, 17/10/2019 tarihli 7188 sayılı Kanun ile eklenen ikinci fıkra, suçun konusu CMK m. 236/5-6 uyarınca kayda alınan beyan ve görüntüler ise cezayı bir kat artırır; bu, özellikle çocuk ve mağdur beyanlarının kaydını korumaya yöneliktir.

Uygulamada m. 136 ile m. 243 birlikte işlendiğinde iki ayrı suçtan hüküm kurulur. Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 17.01.2018 tarihli kararı, verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçundan m. 136/1 ve 43/2 (zincirleme), bilişim sistemine girme suçundan ise m. 243/1 uyarınca kurulan mahkûmiyet hükümlerini incelemiştir.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi'nin 05.02.2025 tarihli kararı ise bu dosyaların ne kadar genişleyebileceğini gösteriyor: aynı sanık hakkında bilişim sistemine girme (m. 243), verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme (m. 136/1), tehdit (m. 106/1), cinsel taciz (m. 105/1) ve hakaret (m. 125/1) suçları birlikte değerlendirilmiş; cezaların türleri ve üst hadlerine göre TCK m. 66/1-e uyarınca 8 yıllık dava zamanaşımı tartışılmıştır.

Zincirleme Suç ve Mağdur Sayısı

Bilişim suçlarında bu konu cezayı ciddi biçimde etkiler.

Aynı mağdura karşı, farklı zamanlarda birden fazla giriş yapıldıysa TCK m. 43 uyarınca zincirleme suç hükümleri uygulanır ve ceza artırılır — ama tek suç sayılır. Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin 30.11.2022 tarihli kararında, bilişim sistemine girme suçundan m. 243/1 ile birlikte m. 43 uygulanmış; aynı dosyada sanıklar hakkında ayrıca tehdit ve hakaret suçlarından da hüküm kurulmuştur.

Farklı mağdurlara karşı işlenen fiiller ise ayrı ayrı suç oluşturur. Aynı 30.11.2022 tarihli kararda, her bir mağdur için ayrı hüküm kurulduğu görülmektedir.

Şikâyet, Uzlaştırma, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Şikâyet. Bilişim suçları (m. 243, 244, 245) şikâyete bağlı değildir. Savcılık öğrendiği anda resen soruşturma başlatır; şikâyetten vazgeçme dosyayı düşürmez. Bunun nedeni, bu suçların TCK'da "Topluma Karşı Suçlar" kısmında yer almasıdır — korunan değer yalnızca kişinin menfaati değil, bilişim sistemlerine duyulan güvendir.

Uzlaştırma. Burada dikkatli olmak gerekir, çünkü sonuç maddeye göre değişir. CMK m. 253/1-a uyarınca soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar uzlaştırmaya tabidir; m. 253/1-b'de ise şikâyete bağlı olup olmadığına bakılmaksızın sayılan suçlar yer alır. Bu listede hırsızlık (m. 141) ve dolandırıcılık (m. 157) vardır; buna karşılık m. 243, 244 ve 245 listede yer almaz.

Görevli mahkeme. Cezanın üst sınırına göre belirlenir:

Zamanaşımı. Dava zamanaşımı süresi, suçun kanunda öngörülen üst sınırına göre hesaplanır (TCK m. 66). Yukarıda andığım 9. Ceza Dairesi kararında, m. 243, 136/1, 106/1, 105/1 ve 125/1 için belirlenecek cezaların türleri ve üst hadlerine göre m. 66/1-e uyarınca 8 yıllık zamanaşımı süresi esas alınmıştır.

İstinaf süresi. 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun ile değişen CMK m. 273/1 uyarınca istinaf süresi, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır. İnternetteki birçok kaynak hâlâ yedi gün yazıyor; bu, doğrudan hak kaybına yol açan yaygın bir hatadır.

Tüzel kişiler. TCK m. 246 uyarınca bu bölümdeki suçların işlenmesi suretiyle yararına haksız menfaat sağlanan tüzel kişiler hakkında bunlara özgü güvenlik tedbirlerine hükmolunur. Şirket bilgisayarları ve hesapları üzerinden işlenen fiillerde bu hüküm gözden kaçırılmamalıdır.

"Hesabım Ele Geçirildi" — Mağdur İçin Yol Haritası

Bu dosyalarda deliller çok hızlı kaybolur: log kayıtları silinir, IP kayıtları saklama süresini aşar, hesap üzerindeki izler faille birlikte temizlenir. Bu nedenle ilk saatlerde yapılacaklar sonucu belirler.

1. Hesabı kurtarın ama önce kanıtlayın. Şifreyi değiştirmeden önce ekran görüntüsü alın: yetkisiz giriş bildirimleri, oturum açan cihaz listesi, değişen e-posta veya telefon bilgisi, gönderilmiş mesajlar.
2. Platformun "oturum geçmişi" kaydını indirin. Facebook, Instagram, Google ve benzeri platformlar giriş IP'lerini ve cihazları listeler. Bu, dosyanın en değerli delilidir.
3. Aynı gün şikâyet edin. Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluğa başvurun; siber suçlarla mücadele birimine yönlendirilmeyi talep edin.
4. Para kaybı varsa bankayı derhal arayın ve işlemin iadesi/iptali talebinizi kayda geçirtin. Kart suçlarında zaman, iade şansını doğrudan etkiler.
5. Dilekçenizde somut talepler yazın: ilgili platformdan ve internet servis sağlayıcısından giriş IP kayıtlarının istenmesi, IP'nin hangi aboneye ait olduğunun sorulması, kendi cihazınızın adli bilişim incelemesine alınması ve varsa şüpheli hakkında başka dosya bulunup bulunmadığının araştırılması.

Bilişim Dosyasında Avukatın Rolü

Bu yazıyı hazırlarken okuduğum kararlardan çıkan sonuç net: bilişim dosyalarında sonucu belirleyen şey teknik bilgi gösterisi değil, nitelendirmenin doğru tartışılmasıdır.

Şüpheli veya sanık tarafında öncelikli kontrol noktaları:

1. Hangi madde? Fiil m. 243 mü, m. 244 mü, m. 245 mi, m. 142/2-e mi, m. 158/1-f mi? Aradaki fark 1 yıla kadar adlî para ile 10 yıl hapis arasında değişiyor.
2. Verinin yer değiştirmesi gerçekten oldu mu? m. 142/2-e için Ceza Genel Kurulu bunu şart koşuyor. Olmadıysa 5-10 yıllık madde uygulanamaz.
3. Kart fiilen ele geçti mi? m. 245/1 için "ele geçirme veya elde bulundurma" şarttır; kart mağdurun zilyetliğinde kaldıysa bu şart yoktur.
4. m. 245/4 muafiyeti var mı? Eş (ayrılık kararı yoksa), üstsoy, altsoy, bu derecede kayın hısımları, evlat edinen/evlatlık, aynı konutta yaşayan kardeşler.
5. Etkin pişmanlık penceresi açık mı? m. 245/5 yoluyla m. 168; iddianame kabul edilmeden önce 2/3'e kadar indirim.
6. Kaç sistem, kaç mağdur, kaç fiil? Zincirleme suç ve ayrı sistem tespitleri cezayı doğrudan değiştiriyor.
7. Deliller hukuka uygun mu? Adli bilişim incelemesi CMK m. 134'e uygun yapıldı mı? İmaj alma ve çözüm tutanakları usulüne uygun mu?

Mağdur ve katılan tarafında öncelik farklıdır: hız ve somutluk. Log ve IP kayıtlarının saklama süresi dolmadan istenmesi, platformdan kayıt talebinin dilekçede açıkça yazılması ve takipsizlik hâlinde eksik soruşturma kalemlerinin isim isim gösterilerek itiraz edilmesi.

Bu suçlar sıklıkla başka dosyalarla birlikte yürür. Kart ve hesap üzerinden para kaybı varsa dolandırıcılık suçu ve cezası, sahte belge kullanıldıysa belgede sahtecilik suçu, sosyal medya üzerinden sözlü saldırı varsa hakaret suçu ve cezası yazılarımız bu kesişimleri ele alıyor. Dosyanızı değerlendirmek için İstanbul ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.