Birikmiş Nafaka Hesaplama 2026, Faiz ve Artış (Örnekli)

Mahkemenin hükmettiği nafaka zamanında ödenmediğinde ödenmeyen aylar birikir ve alacaklı bu tutarı icra yoluyla toplu olarak isteyebilir. Ancak birikmiş nafakanın tutarı, aylık nafakanın ay sayısıyla çarpılmasından ibaret değil. Nafakanın başladığı ve sona erdiği tarih, ilamdaki yıllık artış hükmü, yapılan ödemeler, faiz ve zamanaşımı sonucu doğrudan değiştiriyor.

Bu yazıda birikmiş nafakanın adım adım nasıl hesaplandığını örnek bir tabloyla gösteriyor, her adımı ilgili kanun hükmü ve Yargıtay kararıyla açıklıyoruz. Nafakanın hiç ödenmemesinin sonuçlarını, tazyik hapsini ve haciz sürecini nafaka ödenmezse ne olur yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Birikmiş Nafaka Nasıl Hesaplanır? Kısa Cevap

Hesaplamadan Önce Cevaplanacak Dört Soru

Doğru bir hesap için önce dört sorunun cevabını ilamdan ve banka kayıtlarından çıkarmak gerekiyor. Burada temel ilke şu. Hesap, ilamın hüküm fıkrasına göre yapılır ve ilamda olmayan bir borç hesaba eklenemez. Yargıtay'ın ifadesiyle "gerek icra dairesi ve gerekse icra mahkemesi ilamın infaz edilecek kısmını yorum yolu ile belirleyemez" (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 11.06.2024, E. 2024/1023, K. 2024/6112).

Nafaka Hangi Tarihte Başladı?

Nafakanın türü başlangıç tarihini belirler. Tedbir nafakası, boşanma veya ayrılık davası açılınca davanın devamı süresince alınan geçici önlemlerdendir (TMK m. 169, Türk Medeni Kanunu) ve hükümle dava tarihinden geçerli olmak üzere belirlenir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.11.2013, E. 2013/13119, K. 2013/26770). İştirak ve yoksulluk nafakası ise boşanmadan sonraki dönem içindir; Yargıtay'a göre boşanmadan sonraki dönem için hükmedilen yoksulluk nafakası, boşanma kararı kesinleşmeden icraya konulamaz (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 09.10.2018, E. 2018/4135, K. 2018/9489).

Uygulamada boşanma kararlarında nafaka çoğunlukla dava tarihinden karar kesinleşinceye kadar tedbir nafakası, kesinleşmeden sonra iştirak veya yoksulluk nafakası olarak hükme bağlanır. Bu yüzden hesapta iki dönemi ayırmak ve her birine ilamdaki tutarı uygulamak gerekir.

Nafaka Ne Zaman Sona Erdi?

Nafakanın sona erdiği tarih de hesabın sınırını çizer.

• Çocuğun ergin olması. Kanuna göre ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (TMK m. 328). Yargıtay'a göre "Küçük reşit olduğu tarihte, hükmedilen iştirak nafakası kendiliğinden sona erer." Çocuk eğitimine devam ediyorsa yeni bir dava açılarak yardım nafakası istenebilir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 31.10.2017, E. 2015/12099, K. 2017/14184).
• Yeniden evlenme veya ölüm. İrat biçimindeki yoksulluk nafakası, alacaklının yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümüyle kendiliğinden kalkar (TMK m. 176/3).
• Mahkeme kararıyla kaldırma. Alacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması ya da haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde nafaka ancak mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m. 176/3). Bu durumda hangi aylardan itibaren nafaka istenemeyeceğini aşağıda ayrıca anlatıyoruz.

İlamda Yıllık Artış Var mı?

Kanun, hâkimin istem hâlinde nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini karara bağlayabileceğini söylüyor (TMK m. 176/5, 182/4 ve 330/3). Bu yüzden ilamlarda çoğu zaman nafakanın her yıl ÜFE veya TÜFE oranında artırılacağı yazılır. Birikmiş nafaka hesaplanırken her yılın aylık tutarı ilamdaki bu ölçüte göre ayrı ayrı bulunur.

Artış hükmünün nasıl uygulanacağı konusunda 2024 tarihli bir Yargıtay kararı yol gösterici. İlamda iştirak nafakasının dava tarihinden bir yıl sonra TÜFE oranında artırılacağı yazılmış, icra mahkemesi bu artışı yalnızca bir defa uygulayan bilirkişi hesabını esas almıştı. Yargıtay'a göre "nafaka artış hükmünün sadece bir defaya mahsus geçerli olduğunun kabulü TMK 182/4 maddesinin uygulanmasına ve hayatın olağan akışına aykırı olup takip dayanağı ilamın mahiyeti gereği de iştirak nafakasının her yıl TÜFE oranında arttırılarak ödenmesi gerektiği sonucuna varılmalıdır". Daire bu nedenle her yıl artış uygulanarak yapılan hesabın esas alınması gerektiğini belirtti ve kararı bozdu (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 11.06.2024, E. 2024/1023, K. 2024/6112).

İlamda artış hükmü yoksa durum farklı. İlamın hüküm fıkrası aynen uygulandığı için icra aşamasında ilamda olmayan bir artış uygulanamaz; nafakanın artırılması için mahkemeye nafaka artırım davası açılması gerekir. Artış oranlarının uygulanmasını nafaka artışı hesaplama yazımızda, artırım davasını nafaka artırım davası yazımızda anlattık.

Hangi Ödemeler Yapıldı?

Borçlunun yaptığı ödemeler ait oldukları aylardan düşülür. Yargıtay, borçlunun nafaka açıklamasıyla banka hesabına yatırdığı tutarların ve bunlara ilişkin faizin hesaba katılmamasını usul ve yasaya aykırı bulmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.10.2018, E. 2018/5302, K. 2018/10049). Bu yüzden nafakayı ödeyen tarafın ödemeyi banka yoluyla ve açıklamaya hangi ayın nafakası olduğunu yazarak yapması, alacaklının da gelen ödemeleri hesapta göstermesi gerekir. Eksik ödemelerde yalnızca eksik kalan kısım birikmiş nafakaya girer.

Örnek Tabloyla Birikmiş Nafaka Hesabı

Aşağıdaki örnek, hesabın mantığını göstermek için kurgulanmıştır. Rakamlar ve artış oranları gerçek bir dosyaya ya da gerçek TÜFE verisine ait değildir.

Boşanma kararı Ocak 2024'te kesinleşmiş olsun. İlamda çocuk için aylık 5.000 TL iştirak nafakasına ve nafakanın her yıl Ocak ayında bir önceki yılın TÜFE oranında artırılmasına hükmedilmiş olsun. Örneğin kolay izlenmesi için 2025 artışını yüzde 40, 2026 artışını yüzde 30 kabul edelim. Borçlu 2024'te nafakayı tam ödemiş, 2025'te artışı uygulamadan her ay 5.000 TL ödemiş, 2026'da hiç ödeme yapmamış. Alacaklı takibi 30 Eylül 2026'da başlatıyor.

Bu örnekte birikmiş asıl alacak 105.900 TL. Borçlunun 2025'te ödediği 5.000 TL, o yılın artışlı tutarı olan 7.000 TL'nin altında kaldığı için her aydan 2.000 TL fark birikmiş. Faiz ise her ayın ödenmeyen kısmı için o ayın ödeme gününden takip tarihine kadar ayrı ayrı hesaplanır. Bu nedenle 2025 Ocak ayının 2.000 TL'lik farkı, 2026 Eylül ayının 9.100 TL'sinden daha uzun süre faiz işletir. Takipte bu tutarların yanında takip tarihinden sonraki aylar için işleyecek nafaka da ayrıca istenir.

Birikmiş Nafakaya Faiz İşler mi?

Nafaka her ay peşin olarak ödenir (TMK m. 330/2). Yargıtay'a göre kararda nafakaya hükmedilen yasal faiz, "her bir aya ilişkin nafakanın ait olduğu ayda ödenmemesi halinde işlemeye başlayacağı" şeklinde anlaşılmalıdır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 10.07.2013, E. 2013/7068, K. 2013/19684). Aynı Daire başka bir kararında "Karar oluşmadan nafaka alacağına faiz yürütülmesi olanağı yoktur." diyerek, dava ile karar arasındaki dönemde biriken tedbir nafakasının toplamına karar tarihinden itibaren faiz yürütülmesini de hatalı buldu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.11.2013, E. 2013/13119, K. 2013/26770).

Bu iki kararın hesaba yansıması şöyle. Her ayın ödenmeyen nafakası ayrı bir alacaktır ve faizi o aydan itibaren ayrı ayrı işler; birikmiş nafakanın toplamına tek bir tarihten faiz yürütülmez. İcra takibinde de alacaklının hangi aya ait nafakaya hangi tarihten ve hangi oranda faiz yürüttüğünü gösteren ay ay bir faiz tablosu hazırlaması gerekir. Yargıtay, birikmiş nafakanın hangi aylara ait olduğu icra emrinde açıkça yazılmasa bile, icra emrine eklenen ve her ay için faiz hesabını gösteren tablonun dikkate alınması gerektiğine karar verdi (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 15.10.2018, E. 2018/4388, K. 2018/9773). Faizin türü ve başlangıcı konusunda ilamda özel bir hüküm varsa hesap ona göre yapılır.

Kaç Yıl Geriye Gidilebilir?

Mahkeme kararına bağlanmış borçlarda zamanaşımı süresi on yıldır (TBK m. 156/2). Nafaka ilamında ise ilamın tamamı birden zamanaşımına uğramaz, çünkü nafaka her ay yeniden doğar. Yargıtay'a göre "takip gününden geriye doğru on yıldan önce işlemiş olan nafaka alacağının zamanaşımına uğradığının kabulü gerekir" (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 23.09.2019, E. 2019/9724, K. 2019/13231). Yani takip tarihinden geriye doğru on yıl içindeki aylar istenebilir.

Zamanaşımı kendiliğinden uygulanmaz; hâkim zamanaşımını ancak ileri sürülürse dikkate alır (TBK m. 161). Borçlu, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine başvurarak borcun zamanaşımına uğradığı itirazında bulunabilir (İİK m. 33, İcra ve İflas Kanunu). Ayrıntıları nafaka zamanaşımı yazımızda anlattık.

Çocuk 18 Yaşını Doldurduysa Birikmiş Nafaka

İştirak nafakası çocuk ergin olunca kendiliğinden sona erer, ama o tarihe kadar ödenmemiş aylar kaybolmaz. Yargıtay'a göre iştirak nafakasının alacaklısı çocuk değil, velayet kendisine verilen eştir ve "çocuğun reşit olduğu tarihe kadar ödenmeyerek biriken nafaka alacağı bulunduğu takdirde, velayet hakkı kendisine verilmiş olan eş tarafından çocuğun reşit olduğu tarihten sonra da bu alacak takibe konu edilerek ödenmesi istenebilir" (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 15.10.2018, E. 2018/4388, K. 2018/9773). Bu alacak da takip tarihinden geriye on yıllık sınıra tabidir; çocuk ergin olduktan uzun süre sonra başlatılan bir takipte en eski aylar zamanaşımı itirazıyla düşebilir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 31.10.2017, E. 2015/12099, K. 2017/14184).

Ergin olan çocuğun eğitimi sürüyorsa yardım nafakası şartlarını çocuk 18 yaşına girince iştirak nafakası kesilir mi yazımızda, nafakanın kaldırılmasına ilişkin dilekçe örneğini 18 yaşını dolduran çocuğun nafakasının kaldırılması dilekçesi yazımızda bulabilirsiniz.

Nafaka Kaldırıldıysa veya Davası Sürüyorsa

Nafaka ödeyen kişi kaldırma veya azaltma davası açtığında birikmiş nafakanın hesabı iki kuralla değişir. Birincisi, nafakanın kaldırılması dava tarihinden itibaren geçerli olur. Yargıtay, yoksulluk nafakasını alacaklının emekli olduğu tarihten itibaren kaldıran kararı, kaldırmanın dava tarihinden geçerli olması gerektiği gerekçesiyle bozdu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.12.2017, E. 2016/22844, K. 2017/14728). İkincisi, kaldırma kararı kesinleşmeden infaz edilemez; kesinleşmemiş bir kaldırma kararına dayanarak takibin iptali istenemez ve alacaklı o zamana kadar nafakayı icra yoluyla isteyebilir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 09.10.2018, E. 2018/4135, K. 2018/9489).

Bu nedenle kaldırma davası sürerken nafakayı ödemeyi bırakmak risklidir. Dava reddedilirse ödenmeyen aylar birikmiş nafaka olarak faiziyle istenir; dava kabul edilip kesinleşirse dava tarihinden sonra ödenen tutarlar için iade talebi gündeme gelir. Kaldırma ve azaltma davalarını nafakanın kaldırılması ve nafaka azaltma davası yazılarımızda anlattık.

Hesaplanan Nafaka Nasıl Tahsil Edilir?

Hesap çıkarıldıktan sonra birikmiş nafaka ilamlı icra takibiyle istenir. Takip talebinde birikmiş nafaka ve işlemiş faizi ile takipten sonraki aylar için işleyecek nafaka ayrı ayrı gösterilir. Birikmiş kısım için hangi ayların istendiği ve her ayın faiz hesabı tabloda açıkça yer almalıdır; uyuşmazlık çıkarsa icra mahkemesi alacaklının takip talebinde gösterdiği dönemi esas alır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 15.10.2018, E. 2018/4388, K. 2018/9773). Borçluya icra emri gönderilir ve tahsil aşamasına geçilir.

• Maaş haczi. Yargıtay'a göre "işleyen nafaka alacağı adi alacak değildir ve borçlunun maaşının haczi kabildir"; buna karşılık "birikmiş nafaka alacağı için genel nitelikteki düzenleme olan İİK'nun 83. maddesinin uygulanması zorunludur" (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 08.09.2015, E. 2015/15415, K. 2015/15803). Bu kurala göre borçlu ve ailesinin geçimi için gereken miktar düşüldükten sonra kalan kısım haczedilir ve haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Birden fazla haciz varsa hacizler sıraya konur (İİK m. 83).
• Tazyik hapsi. Yalnızca birikmiş nafaka ve faizinin istendiği bir ödeme emrine dayanarak tazyik hapsine karar verilemez. Yargıtay böyle bir dosyada ödeme emrinin "adi alacak niteliğindeki geçmiş dönem nafaka borçlarının tahsili için düzenlenmiş olması nedeniyle atılı suçun yasal unsurlarının oluşmadığı" gerekçesiyle beraat kararı verdi (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 31.10.2023, E. 2023/7745, K. 2023/6862). Tazyik hapsi, icra emrinin tebliğinden sonra işleyen aylık nafakanın ödenmemesi hâlinde gündeme gelir.

Borçlu Hesaba Nasıl İtiraz Eder?

Borçlu, icra emrinde istenen birikmiş nafakanın hatalı hesaplandığını düşünüyorsa şu yolları değerlendirmelidir.

• İcra mahkemesine başvuru. İcra emri ilama aykırıysa, örneğin ilamda olmayan bir artış uygulanmışsa ya da nafakanın sona erdiği tarihten sonraki aylar istenmişse icra mahkemesine başvurulur. Hesap uyuşmazlığında mahkeme bilirkişiye ay ay hesap yaptırır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 11.06.2024, E. 2024/1023, K. 2024/6112).
• Zamanaşımı ve ödeme itirazı. Borcun zamanaşımına uğradığı ya da ödendiği itirazı, icra emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine yapılır. Ödeme iddiasıyla icranın geri bırakılması için ödemenin resmî ya da usulüne göre onaylanmış bir belgeyle veya ikrar edilmiş bir senetle ispat edilmesi gerekir. İcra emrinin tebliğinden sonraki dönemde gerçekleşen ödeme ve zamanaşımı ise her zaman ileri sürülebilir (İİK m. 33).
• Menfi tespit ve istirdat davası. Borçlu, borçlu olmadığını ispat için takipten önce veya takip sırasında menfi tespit davası açabilir. Borçlu olmadığı bir parayı ödemek zorunda kaldıysa ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde istirdat davasıyla paranın geri verilmesini isteyebilir (İİK m. 33 ve 72). Nafaka borcuna ilişkin menfi tespit davalarında da yapılan ödemeler ve bunlara ilişkin faiz hesaba katılır (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, 16.10.2018, E. 2018/5302, K. 2018/10049).

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Yazıda dayandığımız Yargıtay kararlarının tamamı oybirliğiyle verilmiştir. Künyeye tıklayarak tam metnini okuyabilirsiniz.

Sonuç

Birikmiş nafaka hesabı, ilamın hüküm fıkrasının ay ay uygulanmasıdır. Önce nafakanın hangi tarihte başlayıp hangi tarihte sona erdiği belirlenir, sonra her yılın aylık tutarı ilamdaki artış hükmüne göre bulunur, ödemeler ait oldukları aylardan düşülür ve her ayın ödenmeyen kısmı için faiz ayrı ayrı hesaplanır. Takip tarihinden geriye on yıldan eski aylar borçlu itiraz ederse düşer. Hesap ne kadar ayrıntılı ve belgeli olursa icra mahkemesinde çıkabilecek uyuşmazlık o kadar azalır.

Birikmiş nafakanızın hesaplanması ya da size yöneltilen bir takibin incelenmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Nafaka davalarındaki hizmetlerimiz için nafaka avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.