Ceza Hukuku

Ceza Nasıl Hesaplanır? Temel Ceza ve İndirim Sırası (TCK 61)

Av. Murat Aydarİstanbul Boşanma Avukatı
Son güncelleme: 18 Kasım 2026
13 dk okuma

Özet

Hâkim temel cezayı TCK 61/1'deki yedi ölçüte göre suçun alt ve üst sınırı arasında belirler ve alt sınırdan uzaklaşırsa bunu somut olgularla gerekçelendirmek zorundadır. Sonra nitelikli hâllerde önce artırım, ardından indirim yapılır ve sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi sebepler ve en son takdiri indirim uygulanır (TCK 61/5). Takdiri indirim en fazla altıda birdir ve 2022'den beri pişmanlığı gösteren davranışlar esas alınır. Adli para cezasında artırım ve indirimler gün üzerinden yapılır, bir gün karşılığı 100-500 TL'dir.

Bir ceza davasında mahkûmiyet kararı çıktığında çoğu kişinin ilk sorusu cezanın neden o kadar olduğudur. Türk Ceza Kanununun 61. maddesi önce temel cezanın hangi ölçütlerle belirleneceğini, sonra artırım ve indirimlerin hangi sırayla uygulanacağını adım adım gösterir. Yargıtay bu sıraya uyulmamasını ve gerekçesiz yükseltilen temel cezayı bozma nedeni sayar.

Bu yazıda temel cezanın belirlenmesini, artırım ve indirim sırasını, takdiri indirimdeki 2022 değişikliğini, adli para cezasının gün üzerinden hesabını ve eşe karşı suçlarda cezanın adım adım hesabını 2023-2026 tarihli Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Ceza Hesaplama Kısaca

ℹ️Bilgi
Özet
1. Hâkim temel cezayı suçun alt ve üst sınırı arasında belirler. Suçun işleniş biçimi, kullanılan araç, zaman ve yer, zararın ağırlığı, kusur ve saik gibi yedi ölçüt esas alınır (TCK m. 61/1).
2. Alt sınırdan uzaklaşmak somut gerekçe ister. Kanundaki ölçütleri aynen tekrarlamak yetmez.
3. Önce nitelikli hâller uygulanır. Birden fazla nitelikli hâl varsa önce artırım, sonra indirim yapılır (TCK m. 61/4).
4. Sonra kanundaki sıra izlenir. Teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, şahsi indirim sebepleri ve en son takdiri indirim (TCK m. 61/5).
5. Takdiri indirim en fazla altıda birdir. 2022'den beri pişmanlığı gösteren davranışlar esas alınır, duruşmadaki şeklî tutum dikkate alınmaz (TCK m. 62).
6. Adli para cezasında hesap gün üzerinden yapılır. Bulunan gün sayısı, 100 ile 500 TL arasında belirlenen bir gün karşılığıyla çarpılır (TCK m. 52 ve 61/8).

TCK 61 Ne Diyor?

⚖️Yasal Düzenleme
Türk Ceza Kanunu m. 61 (Cezanın belirlenmesi). (1) Hakim, somut olayda; a) Suçun işleniş biçimini, b) Suçun işlenmesinde kullanılan araçları, c) Suçun işlendiği zaman ve yeri, d) Suçun konusunun önem ve değerini, e) Meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığını, f) Failin kast veya taksire dayalı kusurunun ağırlığını, g) Failin güttüğü amaç ve saiki, Göz önünde bulundurarak, işlenen suçun kanuni tanımında öngörülen cezanın alt ve üst sınırı arasında temel cezayı belirler.
(5) Yukarıdaki fıkralara göre belirlenen ceza üzerinden sırasıyla teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplere ilişkin hükümler ile takdiri indirim nedenleri uygulanarak sonuç ceza belirlenir.

Yedinci, sekizinci ve dokuzuncu fıkralar 2005 ve 2006'da eklendi, 2025 ve 2026 değişiklikleri maddeye dokunmadı.

FıkraNe düzenler?
61/1Yedi ölçüte göre alt ve üst sınır arasında temel ceza
61/2Olası kast indirimi ve bilinçli taksir artırımı temel ceza üzerinden
61/3Suçun unsuru olan husus temel cezada ayrıca dikkate alınmaz
61/4Birden fazla nitelikli hâlde önce artırım, sonra indirim
61/5Teşebbüsten takdiri indirime kadar uygulama sırası
61/6Gün, ay, yıl hesabı ve küsuratın atılması
61/7Süreli hapiste sonuç ceza otuz yılı geçemez
61/8Adli para cezasında hesap gün üzerinden
61/9Seçimlik adli para cezasında gün sınırları hapis sınırlarına bağlı
61/10Kanunda yazmayan artırım veya indirim yapılamaz

Mahkûmiyet hükmünün gerekçesinde cezanın TCK 61 ve 62'deki sıra ve esaslara göre belirlendiği gösterilmelidir (CMK m. 230/1-c). Bu yüzden ceza hesabı istinaf ve temyizde ayrıca denetlenir.

Temel Ceza Nasıl Belirlenir?

Kanun çoğu suç için bir aralık öngörür. Örneğin kasten yaralamanın temel hâli bir yıl altı aydan üç yıla kadar hapistir (TCK m. 86/1). Hâkim bu aralıkta nerede duracağını yedi ölçüte ve fiilin ağırlığıyla orantılılık ilkesine bakarak belirler (TCK m. 3/1).

Olası kast nedeniyle indirim (TCK m. 21/2) ve bilinçli taksir nedeniyle artırım (TCK m. 22/3) bu temel ceza üzerinden yapılır (TCK m. 61/2). Süreli cezalarda oran ikisinde de üçte birden yarıya kadardır.

Alt Sınırdan Uzaklaşmanın Gerekçesi

Hâkim alt sınırın üzerine çıkacaksa bunun nedenini somut olgularla göstermelidir. Ceza Genel Kurulu, ilk derece mahkemesinin direnme kararını incelediği 2026 tarihli bir dosyada bu ölçütü açıkça ortaya koydu. Mahkeme temel cezayı alt sınırdan uzaklaşarak belirlerken 61. maddedeki ölçütlerin bir kısmını saymakla yetinmişti. Kurul, "Ancak normun öngördüğü bu kriterlerin genel geçer tekrarı ile yetinilemez" diyerek ölçütlerin olay ve sanığa özgülenmesi ve olgusal temellerinin gösterilmesi gerektiğini belirtti. Somut olayda "Söz konusu kriterler ile sanığın eylemi arasında ilişkilendirme yapılmamış" olduğundan gerekçe yasal ve yeterli bulunmadı ve hüküm bozuldu (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026, E. 2026/4, K. 2026/148).

"Suçun işleniş biçimi ve kastın yoğunluğu" gibi kalıp ifadeler, hangi olgunun cezayı neden artırdığını göstermiyorsa itiraz konusu yapılabilir.

Aynı Husus İki Kez Kullanılamaz

Birinci fıkradaki hususların suçun unsurunu oluşturduğu hâllerde bunlar temel cezanın belirlenmesinde ayrıca göz önünde bulundurulmaz (TCK m. 61/3). Ceza Genel Kurulunun yukarıdaki kararında aktardığı madde gerekçesine göre cezayı artıran veya azaltan nitelikli unsurlar da temel ceza belirlenirken bir kez daha dikkate alınmaz.

Alkollü bir sürücünün yol açtığı ölümlü kazada mahkeme bilinçli taksir nedeniyle artırım yapmış, temel cezayı belirlerken de sanığın yüksek derecede alkollü olmasına dayanmıştı. 12. Ceza Dairesi, "mükerrer değerlendirme yasağına aykırılık oluşturacak şekilde temel ceza tayin edilirken" alkol gerekçesine dayanılmasını hukuka aykırı buldu ve bu ifadeyi hükümden çıkararak hükmü düzeltip onadı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 06.04.2026, E. 2022/9470, K. 2026/3386). Aynı şekilde eşe karşı kasten yaralamada mağdurun eş olması zaten yarı oranında artırım sebebidir (TCK m. 86/3-a) ve ayrıca temel cezayı yükseltme gerekçesi yapılamaz.

Artırım ve İndirim Hangi Sırayla Yapılır?

Kanunun öngördüğü uygulama sırası aşağıdaki gibidir.

  1. Temel ceza. Alt ve üst sınır arasında belirlenir (TCK m. 61/1).
  2. Olası kast veya bilinçli taksir. Temel ceza üzerinden indirim veya artırım (TCK m. 61/2).
  3. Nitelikli hâller. Önce artırım, sonra indirim (TCK m. 61/4).
  4. Teşebbüs. Tamamlanmayan suçta indirim (TCK m. 35).
  5. İştirak. Örneğin yardım edenin cezasında indirim (TCK m. 39).
  6. Zincirleme suç. Dörtte birden dörtte üçe kadar artırım (TCK m. 43).
  7. Haksız tahrik. Dörtte birden dörtte üçe kadar indirim, müebbet cezalarda süreli hapis (TCK m. 29).
  8. Yaş küçüklüğü. On iki ile on sekiz yaş arasındakilerde indirim (TCK m. 31).
  9. Akıl hastalığı. Davranışlarını yönlendirme yeteneği azalmış kişide indirim (TCK m. 32/2).
  10. Şahsi indirim sebepleri. Örneğin ayrılık kararı verilmiş eşin zararına işlenen hırsızlıkta yarı oranında indirim (TCK m. 167/2).
  11. Takdiri indirim. En son, en fazla altıda bir indirim (TCK m. 62).

Kamu görevlisinin görevi gereği elinde bulundurduğu silahla işlenen öldürmeye teşebbüs dosyasında 1. Ceza Dairesi, "önce suçta kamu görevine tahsis edilen silahın kullanılması nedeniyle aynı Kanun'un 266/1. maddesi gereğince artırım yapılmasının ardından teşebbüs nedeniyle indirim yapılması gerektiğinin gözetilmemesi" suretiyle fazla ceza verildiği için hükmü bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.01.2026, E. 2025/7184, K. 2026/417). Daire aynı gün başka bir kararda, öldürmeye teşebbüse yardım edenler hakkında "iştirake ilişkin TCK'nin 39. maddesinin yazılı şekilde teşebbüs indirimine dair aynı Kanun'un 35. maddesinden önce uygulanması" nedeniyle de bozma kararı verdi (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.01.2026, E. 2025/3071, K. 2026/393).

Birden fazla kamu görevlisine alenen hakaret edilen bir dosyada da 4. Ceza Dairesi, "5237 sayılı Kanun'un 43. maddesinin, 125/4. maddesinden önce uygulanması suretiyle aynı Kanun'un 61/4-5 maddelerine aykırı hüküm kurulması" nedeniyle kararı kanun yararına bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 08.01.2026, E. 2025/10711, K. 2026/871). Aleniyet artırımı (TCK m. 125/4) bir nitelikli hâldir ve zincirleme suç artırımından önce gelir.

Yaş küçüklüğü hükümleri 18.08.2026'da yürürlüğe giren 7593 sayılı Kanunla ağırlaştırıldı ve kasten öldürme gibi bazı suçlarda on beş ile on sekiz yaş arasındakilere indirimin uygulanmaması mümkün hâle geldi (TCK m. 31). Önceki suçlarda lehe olan eski hükümler uygulanır (TCK m. 7/2).

Takdiri İndirim (TCK 62) ve 2022 Değişikliği

⚖️Yasal Düzenleme
Türk Ceza Kanunu m. 62 (Takdiri indirim nedenleri). (1) Fail yararına cezayı hafifletecek takdiri nedenlerin varlığı halinde, ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine, müebbet hapis; müebbet hapis cezası yerine, yirmibeş yıl hapis cezası verilir. Diğer cezaların altıda birine kadarı indirilir.
(2) Takdiri indirim nedeni olarak, failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları veya cezanın failin geleceği üzerindeki olası etkileri göz önünde bulundurulabilir. Ancak failin duruşmadaki mahkemeyi etkilemeye yönelik şeklî tutum ve davranışları, takdiri indirim nedeni olarak dikkate alınmaz. Takdiri indirim nedenleri kararda gerekçeleriyle gösterilir.

Takdiri indirim sonuç cezanın belirlenmesindeki son adımdır. Ceza Genel Kurulunun ifadesiyle 61. madde esas olarak fiili ve haksızlığı, 62. madde ise faili değerlendirir. Kurul aynı kararda "Bu önem ve fonksiyonu itibarıyla 62. maddenin, ne kategorik olarak uygulanması gereken bir atıfet maddesi ne de keyfî ya da yerinde olmayan gerekçelerle uygulanmayan bir norm olduğu açıktır" diyerek takdiri indirimin ne kendiliğinden tanınan bir hak ne de keyfî biçimde reddedilebilecek bir imkân olduğunu vurguladı (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026, E. 2026/4, K. 2026/148).

27.05.2022'de yürürlüğe giren 7406 sayılı Kanunla davranışlardan yalnız pişmanlığı gösterenler esas alınır hâle geldi, "gibi hususlar" ibaresi çıkarıldı, duruşmadaki şeklî tutumun dikkate alınmayacağı yazıldı ve nedenlerin kararda gerekçeleriyle gösterilmesi şart oldu.

  • Uygulamamak da gerekçe ister. Aynı kararda Ceza Genel Kurulu, adli sicil kaydı bulunmayan ve duruşma tutanaklarına yansıyan olumsuz bir davranışı olmayan sanık hakkında takdiri indirimin uygulanmamasına ilişkin gerekçeyi yasal ve yeterli bulmadı.
  • Çelişkili ifadeler yetmez. İlk derece mahkemesi takdiri indirimi sanığın çelişkili ifadeleri gerekçesiyle uygulamamış, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmişti. 8. Ceza Dairesi "yasal ve yeterli gerekçe gösterilmeden sanık hakkında 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinde yer alan takdiri indirimin uygulanmaması" nedeniyle kararı bozdu (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 23.10.2024, E. 2024/17681, K. 2024/7956).

Adli Para Cezası Nasıl Hesaplanır?

Adli para cezasında önce gün sayısı belirlenir, sonra bu sayı bir gün karşılığı takdir edilen miktarla çarpılır (TCK m. 52/1). Gün sayısı kural olarak beş günden az, yedi yüz otuz günden fazla olamaz. Bir gün karşılığı kişinin ekonomik ve şahsi hâllerine göre 100 ile 500 TL arasında belirlenir (TCK m. 52/2) ve kararda gün sayısıyla birlikte ayrı ayrı gösterilir (TCK m. 52/3). Bu aralık 7499 sayılı Kanunla 20-100 TL'den yükseltildi ve 01.06.2024'te yürürlüğe girdi. Daha önce işlenen suçlarda lehe olan eski aralık esas alınır (TCK m. 7/2).

Artırım ve indirimler para üzerinden değil gün üzerinden yapılır (TCK m. 61/8). Hapis ile adli para cezasının seçimlik öngörüldüğü suçlarda gün sayısının alt sınırı hapis cezasının alt sınırından az, üst sınırı da üst sınırından fazla olamaz (TCK m. 61/9). Örneğin hakaretin cezası üç aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezası olduğundan, adli para cezası seçilirse temel ceza 90 günden az olamaz (TCK m. 125/1).

Adli para cezasını yıl olarak belirleyip artırım ve indirimleri ay üzerinden yapan bir hakaret dosyasında 4. Ceza Dairesi, "artırım ve indirimlerin gün üzerinden yapılması, sonuç olarak ulaşılan miktarın bir gün için belirlenen miktarla çarpımı sonucu ceza verilmesi gerektiği" hususunun gözetilmediğini belirtti. Hata sanık lehine olduğu ve aleyhe temyiz bulunmadığı için hüküm onandı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 12.02.2026, E. 2024/755, K. 2026/3274).

Kızını basit biçimde yaralayan kişi için mahkeme temel cezayı 30 gün adli para cezası olarak belirlemiş, altsoya karşı işlendiği için yarı oranında artırıp takdiri indirim uygulamıştı. 1. Ceza Dairesi, basit yaralamanın suç tarihindeki hapis alt sınırı dört ay olduğundan temel cezanın "120 gün adlî para cezası olarak belirlenmesi gerektiği gözetilmeden" belirlendiğini tespit etti. Artırımda 45 gün yerine 60, indirimde 37 gün yerine 50 gün hesaplandığını da belirterek kararı kazanılmış hak gözetilmek üzere kanun yararına bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 19.02.2024, E. 2024/1093, K. 2024/1013).

📋Örnek
Örnek hesap. Eşine mesajla hakaret eden kişiye alt sınırdan 90 gün adli para cezası belirlenir ve takdiri indirimle 75 güne iner. Günlüğü 100 TL ise ceza 75 × 100 = 7.500 TL olur.

Hakaret cezasının ödeme ve taksit imkânlarını hakaret suçu ve cezası yazımızda anlattık.

Eşe Karşı Suçlarda Ceza Hesabı

Aile içi suçlarda hesabı en çok etkileyen iki unsur, mağdurun eş olmasından doğan nitelikli hâller ve tartışma ortamında gündeme gelen haksız tahriktir.

SuçAile içi nitelikli hâl veya şahsi sebepCeza hesabına etkisi
Kasten öldürmeEşe veya boşandığı eşe karşı (TCK m. 82/1-d), kadına karşı (TCK m. 82/1-f)Müebbet yerine ağırlaştırılmış müebbet hapis
Kasten yaralamaEşe veya boşandığı eşe karşı (TCK m. 86/3-a)Ceza yarı oranında artırılır, şikâyet aranmaz
Basit kasten yaralamaKadına karşı (TCK m. 86/2)Cezanın alt sınırı dokuz aydan az olamaz
EziyetEşe veya boşandığı eşe karşı (TCK m. 96/2-b)Üç yıldan sekiz yıla kadar hapis
Hırsızlık, dolandırıcılık gibi mal varlığına karşı suçlar (yağma hariç)Ayrılık kararı verilmemiş eşin zararına (TCK m. 167/1-a)Ceza verilmez
Aynı suçlarAyrılık kararı verilmiş eşin zararına (TCK m. 167/2)Şikâyet üzerine ceza yarı oranında indirilir

Haksız tahrik indiriminin oranı haksız fiilin niteliğine ve boyutuna göre belirlenir. Boşandığı eşinin babasını, adli mercilere yansımış eski tartışmalardan sonra maktulün saldırısıyla başlayan kavgada öldüren sanığın dosyasında 1. Ceza Dairesi "haksız tahrik oluşturan eylemlerin niteliği ve ulaştığı boyut dikkate alındığında belirlenen indirim oranının isabetli olduğu" sonucuna vardı ve TCK 81/1, 29/1 ve 62/1 uyarınca verilen 14 yıl 2 ay hapis cezasını onadı (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 22.01.2025, E. 2023/6156, K. 2025/565). Eşe karşı şiddette koruyucu tedbirleri 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı yazımızda anlattık.

Örnek 1. Eşe Karşı Kasten Yaralama

Tartışmada eşini basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyecek biçimde yaralayan sanığa, eşin önce ağır hakaretlerde bulunduğu kabul edilerek haksız tahrik ve takdiri indirim uygulandığını varsayalım.

AdımDayanakİşlemSonuç
Temel cezaTCK m. 86/1 ve 61/1Alt sınırdan1 yıl 6 ay
Eşe karşı işlenmeTCK m. 86/3-a ve 61/4Yarı oranında artırım2 yıl 3 ay
Haksız tahrikTCK m. 29 ve 61/5Dörtte bir indirim (1 yıl 8 ay 7,5 gün, yarım gün atılır)1 yıl 8 ay 7 gün
Takdiri indirimTCK m. 62Altıda bir indirim1 yıl 4 ay 25 gün

Haksız tahrik adımında çıkan yarım gün atılır, çünkü hapis cezasında bir günün artakalanı hesaba katılmaz (TCK m. 61/6). Eşe karşı kasten yaralamada şikâyet aranmaz, eşin vazgeçmesi davayı düşürmez (TCK m. 86/3). Suç 04.06.2025'ten önce işlendiyse lehe kanun gereği eski alt sınır olan bir yıl esas alınır (TCK m. 7/2).

Örnek 2. Eşe Karşı Öldürmeye Teşebbüs

Eşin ağır bir haksız fiilinden sonra eşini öldürmeye teşebbüs eden sanık için hesap şöyle ilerler.

AdımDayanakİşlemSonuç
Suçun cezasıTCK m. 82/1-dEşe karşı kasten öldürmeAğırlaştırılmış müebbet hapis
TeşebbüsTCK m. 35/2 ve 61/5On dört yıldan yirmi bir yıla kadar, zarar ve tehlikeye göre14 yıl
Haksız tahrikTCK m. 29 ve 61/5Dörtte bir indirim10 yıl 6 ay
Takdiri indirimTCK m. 62Altıda bir indirim8 yıl 9 ay

Burada sıra sonucu belirler. Teşebbüs hükmü ağırlaştırılmış müebbeti süreli cezaya çevirir, haksız tahrik indirimi bu süreli ceza üzerinden yapılır. Önce haksız tahrik uygulansaydı on sekiz yıldan yirmi dört yıla kadar hapis gündeme gelir ve kanunun öngörmediği bir hesap çıkardı. Teşebbüs aralıkları 04.06.2025'te 7550 sayılı Kanunla artırıldı, önceki suçlarda on üç yıldan yirmi yıla kadar olan eski aralık uygulanır (TCK m. 7/2).

Küsurat, Otuz Yıl Sınırı ve Kanunilik

Hapis cezası gün, ay ve yıl üzerinden hesaplanır. Bir ay otuz gündür, yıl resmî takvime göre hesaplanır. Hapis cezasında bir günün, adli para cezasında bir liranın artakalanı hesaba katılmaz ve infaz edilmez (TCK m. 61/6). Süreli hapis cezası gerektiren suçta sonuç ceza otuz yılı geçemez (TCK m. 61/7).

Kanunda açıkça yazılmadıkça cezalar artırılamaz, eksiltilemez veya değiştirilemez (TCK m. 61/10). Hırsızlıkta değer azlığı indiriminin oranı konusunda bölge adliye mahkemesi daireleri arasındaki uyuşmazlığı çözen 2. Ceza Dairesi, kanunda oran gösterilmeyen bu indirimin en az yarı oranında yapılması gerektiği görüşünü kabul etmedi. Yağma suçu için öngörülen indirim oranı (TCK m. 150/2) kıyas yoluyla hırsızlığa uygulanamazdı. Daire'nin ifadesiyle "Kanunda düzenlenen belli bir duruma benzeyen bir durum sonuçta kanunda düzenlenmemiş demektir" (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 22.06.2023, E. 2023/13968, K. 2023/3898). Değer azlığı ve hırsızlıktaki diğer indirimleri hırsızlık suçu ve cezası yazımızda anlattık.

Sonuç Ceza Belirlendikten Sonra

  • Seçenek yaptırımlar. Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir (TCK m. 49/2 ve 50/1). Seçimlik cezalı suçta hâkim hapsi tercih ettiyse bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez (TCK m. 50/2).
  • Basit yargılama. Bu usulde mahkûmiyet hâlinde TCK 61'e göre bulunan sonuç ceza ayrıca dörtte bir oranında indirilir (CMK m. 251/3).
  • Erteleme. İki yıl veya daha az süreli hapis cezası koşulları varsa ertelenebilir. Suç tarihinde on sekiz yaşından küçük veya altmış beş yaşından büyük olanlar için sınır üç yıldır (TCK m. 51/1).
  • Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. Sonuç ceza iki yıl veya daha az hapis ya da adli para cezasıysa ve koşullar varsa HAGB kararı verilebilir (CMK m. 231/5, 7589 sayılı Kanunla 2026'da yeniden düzenlenen metin).
  • Ek savunma. Cezayı artıran bir hâl ilk kez duruşmada ortaya çıkarsa sanığa ek savunma hakkı tanınır (CMK m. 226/2). 4. Ceza Dairesi yukarıdaki kararında "ek savunma hakkı tanınmadan hakaret suçundan verilen cezada artırım yapılması" nedeniyle de hükmü hukuka aykırı buldu.
  • Kanun yolu. İstinaf ve temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1 ve 291/1). Yalnız sanık başvurduysa lehine yapılan hesap hatası düzeltilmez, 4. Ceza Dairesinin ifadesiyle "aleyhe temyiz olmadığından bozma yapılamayacağı" kabul edilir.

Sanık veya Mağdur Olarak Ne Yapmalısınız?

  • Gerekçeli kararda temel cezanın neden alt sınırdan belirlenmediğinin somut olgularla açıklanıp açıklanmadığına bakın.
  • Artırım ve indirimlerin TCK 61/4 ve 61/5'teki sıraya uyup uymadığını, her adımı gün olarak hesaplayarak kontrol edin.
  • Haksız tahrik iddiasını destekleyen mesaj, tanık ve olay öncesine ait şikâyet kayıtlarını dosyaya sunun.
  • Takdiri indirim için zararın giderilmesi gibi pişmanlığı gösteren somut davranışlar önemlidir, duruşmadaki şeklî iyi hâl tek başına yetmez.
  • Adli para cezası söz konusuysa gelir durumunuzu belgeleyin.
  • Mağdursanız ve ceza hatalı biçimde düşük belirlendiyse katılan sıfatıyla kanun yoluna süresinde başvurun.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

KararKonuSonuç
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 11.03.2026, E. 2026/4, K. 2026/148Gerekçesiz alt sınırdan uzaklaşma ve reddedilen takdiri indirimİki gerekçe de yetersiz, bozma
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.01.2026, E. 2025/7184, K. 2026/417Görevli silahla öldürmeye teşebbüsArtırım teşebbüsten önce, bozma
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 21.01.2026, E. 2025/3071, K. 2026/393Öldürmeye teşebbüse yardımTeşebbüs indirimi iştirakten önce, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 08.01.2026, E. 2025/10711, K. 2026/871Kamu görevlilerine alenen hakaretAleniyet artırımı zincirleme suçtan önce, ek savunma şart
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 06.04.2026, E. 2022/9470, K. 2026/3386Alkollü sürücü, bilinçli taksirAlkol temel cezada ayrıca kullanılamaz
Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 23.10.2024, E. 2024/17681, K. 2024/7956Çelişkili ifadeler nedeniyle takdiri indirim yokYetersiz gerekçe, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 12.02.2026, E. 2024/755, K. 2026/3274Adli para cezasında ay üzerinden indirimHesap gün üzerinden yapılır
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 19.02.2024, E. 2024/1093, K. 2024/1013Kızını basit yaralama, adli para cezasıGün alt sınırı ve hesap hatası, kanun yararına bozma
Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 22.01.2025, E. 2023/6156, K. 2025/565Boşandığı eşinin babasını öldürmeTahrik oranı isabetli, onama
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 22.06.2023, E. 2023/13968, K. 2023/3898Hırsızlıkta değer azlığı indirimiBaşka maddedeki oran kıyasla uygulanamaz

Sonuç

Ceza hesabı iki aşamalıdır. Hâkim önce yedi ölçüte göre temel cezayı belirler ve alt sınırdan uzaklaşıyorsa bunu somut olgularla gerekçelendirir. Ardından nitelikli hâller ve kanunun saydığı sırayla teşebbüsten takdiri indirime kadar diğer hükümler uygulanır.

Eşe karşı suçlarda nitelikli hâller cezayı artırır, haksız tahrik ve takdiri indirim düşürür. Sıraya aykırı hesap ve gerekçesiz takdir bozma nedenidir, bu yüzden gerekçeli kararı adım adım kontrol etmek kanun yolunda en güçlü itirazı bulmanızı sağlar.

Yazar Hakkında
Av. Murat Aydar

Av. Murat Aydar

Boşanma Avukatıİstanbul Barosu - Sicil No: 62459

İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.