Ceza Hukuku

İmar Kirliliği ve Mühür Bozma Suçu Cezası (TCK 184, 203)

Av. Murat Aydarİstanbul Boşanma Avukatı
Son güncelleme: 22 Kasım 2026
13 dk okuma

Özet

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmak ya da yaptırmak bir yıldan beş yıla kadar hapis gerektiren imar kirliliği suçudur (TCK 184) ve yalnız belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde oluşur. Binayı imar planına ve ruhsata uygun hâle getirmek davayı düşürür, Yargıtay aykırılığın tamamını kapsayan yapı kayıt belgesinde de düşme kararını doğru buluyor. Zamanaşımı sekiz yıldır ve yapının fiilen tamamlandığı tarihe göre hesaplanır. Mühürlü yapıda çalışmaya devam etmek ayrıca mühür bozma suçudur (TCK 203). Tapuda paydaş olmak tek başına yetmez, yapıyı yapan veya yaptıran sorumludur.

Ruhsat almadan kat çıkmak, bahçeye ev yapmak ya da ruhsata aykırı tadilatla yeni kapalı alan kazanmak çoğu kişiye yalnız belediyeyi ilgilendiren bir mesele gibi görünür. Oysa ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmak ya da yaptırmak bir yıldan beş yıla kadar hapis gerektiren imar kirliliği suçudur (TCK m. 184). Belediye inşaatı mühürledikten sonra çalışmaya devam etmek ise ayrıca mühür bozma suçunu oluşturur (TCK m. 203).

Bu yazıda hangi yapıların suç sayıldığını, zamanaşımını, imar barışının ceza davasına etkisini, müteahhit, kiracı, paydaş, mirasçı ve eşlerin sorumluluğunu ve yargılama kurallarını 2023-2026 tarihli Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

İmar Kirliliği ve Mühür Bozma Kısaca

ℹ️Bilgi
Özet
1. Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapan ya da yaptıran kişi bir yıldan beş yıla kadar hapisle cezalandırılır. Suç belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde oluşur, Yargıtay mücavir alanı bu kapsamda saymıyor.
2. Binayı imar planına ve ruhsata uygun hâle getirmek davayı düşürür. Yargıtay, aykırılığın tamamını kapsayan geçerli yapı kayıt belgesinde de düşme kararını doğru buluyor.
3. Dava zamanaşımı sekiz yıldır, kesilmeyle en fazla on iki yıla uzar. Süre yapının fiilen tamamlandığı tarihe göre hesaplanır.
4. Tapuda paydaş olmak tek başına yetmez. Yapıyı yapan veya yaptıran sorumludur. Müteahhit, kiracı ve işi yürüten eş de yargılanabilir.
5. Mühürlü yapıda idarenin izni olmadan çalışmaya devam etmek mühür bozmadır. Cezası altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır.
6. İki suç da şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma kapsamında değildir. Yargıtay imar kirliliğinde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını uygulamıyor.

İmar Kirliliği Suçu Nedir? (TCK 184)

⚖️Yasal Düzenleme
Türk Ceza Kanunu m. 184 (İmar kirliliğine neden olma). (1) Yapı ruhsatiyesi alınmadan veya ruhsata aykırı olarak bina yapan veya yaptıran kişi, bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Yapı ruhsatiyesi olmadan başlatılan inşaatlar dolayısıyla kurulan şantiyelere elektrik, su veya telefon bağlantısı yapılmasına müsaade eden kişi, yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(4) Üçüncü fıkra hariç, bu madde hükümleri ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde uygulanır.
(5) Kişinin, ruhsatsız ya da ruhsata aykırı olarak yaptığı veya yaptırdığı binayı imar planına ve ruhsatına uygun hale getirmesi halinde, bir ve ikinci fıkra hükümleri gereğince kamu davası açılmaz, açılmış olan kamu davası düşer, mahkum olunan ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar.
(6) İkinci ve üçüncü fıkra hükümleri, 12 Ekim 2004 tarihinden önce yapılmış yapılarla ilgili olarak uygulanmaz.

Madde Kanunun çevreye karşı suçlar bölümündedir ve 2005'te altıncı fıkranın eklenmesinden (5377 sayılı Kanun) bu yana değişmedi. 2025 ve 2026'da yürürlüğe giren 7550, 7571 ve 7589 sayılı Kanunlar ne TCK 184'e ne de TCK 203'e dokundu.

Hangi Yapılar Suç Oluşturur?

Kanun "bina" kelimesini kullanır. İmar Kanunu binayı, kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü, insanların içine girebildiği ve oturma, çalışma, eğlenme, dinlenme, ibadet ya da hayvan ve eşyaların korunmasına yarayan yapı olarak tanımlar (3194 sayılı Kanun m. 5). Bu yüzden her ruhsatsız imalat suç oluşturmaz.

  • Ölçüt. Kiraladıkları düğün salonunda tadilat yapan sanıkların dosyasında Daire, mahallinde uzman bilirkişiyle keşif yapılarak "ruhsata aykırı imalatın bina vasfında olup olmadığı, taşıyıcı unsurun etkilenip etkilenmediği ve ruhsatına aykırı olarak alan kazanımı olup olmadığı" hususlarının belirlenmesini istedi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 03.07.2025, E. 2024/3324, K. 2025/12599).
  • Yangın merdiveni. Kiracı olarak kullandıkları binaya yangın merdiveni taktıran sanıklar hakkında Daire, sanıkların "yangın merdiveni taktırma şeklindeki eylemlerinin 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde tanımlanan bina vasfında olmadığı" sonucuna vardı. Taşıyıcı sistemin etkilenip etkilenmediğinin üç kişilik uzman bilirkişi heyetiyle belirlenmesini isteyerek kararı bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 15.10.2025, E. 2024/10622, K. 2025/16239).

Belediye Sınırı ve Mücavir Alan Şartı

Birinci ve ikinci fıkradaki suçlar ancak belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde oluşur (TCK m. 184/4). İmar Kanunu mücavir alanı belediyenin imar denetimine bıraksa da (3194 sayılı Kanun m. 5) Yargıtay ceza hukukunda kanunun sözüne bağlı kalıyor. Yerin mücavir alanda olduğu bildirilen bir dosyada Daire, bu husus ve özel imar rejimi kuşkuya yer vermeyecek şekilde saptandıktan sonra yerin "özel imar rejimine tabi olmadığı ve mücavir alanda kaldığı tespit edildiği takdirde atılı suçun oluşmayacağı" gözetilerek karar verilmesini istedi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 29.04.2025, E. 2024/1516, K. 2025/7958). Suçun oluşmaması idari yaptırımları ortadan kaldırmaz. Belediye ve mücavir alan dışında yetkili idare valiliktir (3194 sayılı Kanun m. 5).

Suç Ne Zaman Tamamlanır, Zamanaşımı Ne Zaman Başlar?

İmar kirliliğinde ve mühür bozmada dava zamanaşımı sekiz yıldır (TCK m. 66/1-e). Süre ifade, sorgu, tutuklama, iddianame veya mahkûmiyet kararıyla kesilir ve kesilme hâlinde en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67/2 ve 67/4). On iki yıllık bu üst süreye olağanüstü zamanaşımı denir.

Kanun suçun hangi anda tamamlandığını ayrıca düzenlemez. Yargıtay zamanaşımı hesabında belediyenin tespit tarihini değil, yapının veya aykırılığın fiilen yapıldığı ve tamamlandığı tarihi esas alıyor.

  • İnşaat mühürden sonra sürdüyse. 2005 tarihli yapı tatil tutanağında çatısı kapatılmış görünen bina, 2009 tarihli tutanakta tamamlanmış ve ikamete açılmış olarak tespit edilmişti. Sanık suç tarihinin 2005 olduğunu savundu. Daire, elektrik, su ve doğalgaz abonelikleriyle vergi kayıtlarının getirilmesini ve "binanın fiilen tamamlandığı tarihin hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde belirlenmesi" gerektiğini, zamanaşımının buna göre değerlendirilmesini istedi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 01.03.2023, E. 2022/16524, K. 2023/15600).
  • Aykırılık yapıyla birlikte yapıldıysa. Bağımsız bölümlerine 2012'de yapı kullanma izni alınan binadaki aykırılıklar nedeniyle sanık mahkûm edilmişti. Tanıklar teslimden sonra değişiklik yapılmadığını anlatmış, bilirkişiler aykırılıkların yapıyla aynı zamanda yapıldığını belirlemişti. Daire, "suça konu aykırılıkların yapım tarihinin kuşkuya yer bırakmayacak biçimde tespit edilmesi ve sonucuna göre olağanüstü zamanaşımının dolup dolmadığı hususu da tartışılarak" sanığın hukuki durumunun belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 06.05.2026, E. 2026/1930, K. 2026/8603).

Binayı Ruhsata Uygun Hâle Getirmek ve İmar Barışı

TCK 184/5'e göre binayı imar planına ve ruhsatına uygun hâle getiren kişi hakkında kamu davası açılmaz, açılmış dava düşer, mahkûmiyet varsa ceza bütün sonuçlarıyla ortadan kalkar. İmar Kanunu da yapı sahibine, yapı tatil tutanağından itibaren bir ay içinde ruhsat alması veya yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi için süre tanır (3194 sayılı Kanun m. 32).

2018'de İmar Kanununa eklenen geçici 16. madde, 31.12.2017'den önce yapılmış ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara başvuru ve kayıt bedeli karşılığında yapı kayıt belgesi verilmesini kabul etti. Düzenleme ceza davası hakkında hüküm içermez. Yargıtay belgenin etkisini TCK 184/5 üzerinden değerlendiriyor.

  • Belge aykırılığın tamamını kapsıyorsa. Daire, düşme kararının yasal dayanağının TCK 184/5 olduğunu belirtti ve "sunulan yapı kayıt belgesinin suça konu aykırılığın tamamını kapsadığının anlaşılması" karşısında düşme kararını onadı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.05.2026, E. 2025/1693, K. 2026/9710).
  • 31.12.2017'den sonra yapılan kısımlar. Uydu görüntülerine göre Mart 2017'de iki katı bitmiş, Ocak 2018'de üçüncü katının kolonları dikilmiş bir binada Daire, inşaat hâlindeki yapılarda yalnız bu tarihte bitmiş kısımlara belge verilebileceğini hatırlattı ve "davaya konu edilen binaya ilişkin yapı kayıt belgesinin iptal edilip edilmediği araştırılıp" imalatların yapım tarihlerine göre değerlendirme yapılması gerektiğini belirterek mahkûmiyeti bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.06.2026, E. 2024/10650, K. 2026/11707).
  • Mutlak yapılaşma yasağı olan yerler. Göl havzasındaki bir yapı için verilen düşme kararını bozan Daire, yerin kesin yapılaşma yasağı bulunan alanda kalıp kalmadığının araştırılmasını istedi. Kıyı, orman, mera, sit ve su havzası gibi yerlerde verilen belgelerin "mutlak korunması gerekli alanlarda kalan inşai ve fiziki müdahaleleri hukuka uygun hale getirmeyeceği" sonucuna vardı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 09.07.2025, E. 2023/2695, K. 2025/12648).

Belge, üçüncü kişilere ait özel mülkiyetteki taşınmazlarda bulunan yapılara da verilemez (3194 sayılı Kanun geçici m. 16).

Yapı Sahibi, Müteahhit ve Kiracının Sorumluluğu

Kanun "yapan veya yaptıran" kişiyi cezalandırır. İnşaatı fiilen gerçekleştiren müteahhit yapan, işi yaptıran malik veya kiracı yaptıran olarak sorumlu tutulabilir. Ceza sorumluluğu şahsidir, kimse başkasının fiilinden sorumlu tutulamaz (TCK m. 20). Mahkeme her sanığın yapıdaki rolünü ayrı ayrı belirlemek zorundadır.

  • Müteahhit. Malikin beraat ettiği bir dosyada yapının müteahhidi ayrıca yargılanmıştı. Yargıtay suç için "8 yıllık olağan, 12 yıllık olağanüstü zamanaşımı süresinin öngörüldüğü" tespitini yaparak 2010 tarihli eylem bakımından davanın zamanaşımından düşmesine karar verdi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.11.2024, E. 2022/10911, K. 2024/14146).
  • Kiracı. Kiracı olarak faaliyet gösterdiği yerde ruhsat almadan imalat yapan şirket yetkilisi hakkında Daire, "sanığın atılı suçu işlediği ve yapı kayıt belgesinin alınmadığı, imara aykırılığın giderilmediğinin" anlaşıldığını belirterek adli para cezasına çevrilen mahkûmiyeti onadı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 25.06.2024, E. 2022/15760, K. 2024/8948).

Miras Kalan Arsa, Paylı Taşınmaz ve Eşlerin Evi

Aile içinde imar sorunları çoğunlukla kardeşlerden birinin miras kalan arsaya ev yapması, ortak eve kat çıkması veya eşlerin evlerine ruhsatsız ekleme yapmasıyla ortaya çıkar. Yargıtay kararları tapudaki paydan çok herkesin yapıdaki fiilî rolüne bakıldığını gösteriyor.

  • Yalnız paydaş olan sanık. Bölge adliye mahkemesi, yarı payına malik olduğu taşınmazdaki yapıyı diğer paydaşın yaptığını, belediyeye başvuruları onun yaptığını ve sanığın paydaşlık dışında yapıyla ilgisi bulunmadığını belirleyerek beraat kararı verdi. Yargıtay, "sanık hakkında beraat kararı verilmesine dair Mahkemenin takdir ve gerekçesinde hukuka aykırılık görülmemiştir" diyerek kararı onadı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 21.05.2024, E. 2021/32366, K. 2024/7127).
  • Babadan kalan bina. Yerel mahkeme, sanıkların babalarının 2009'daki ölümüyle mirasçı olduklarını, binaların bundan önce yapıldığını ve sanıkların sonradan ekleme yapmadığını belirterek beraat kararı verdi. Yargıtay, "sanıkların beraati yönündeki Yerel Mahkemenin inanç ve takdirinde hukuka aykırılık bulunmadığından" beraati onadı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 25.04.2024, E. 2021/27737, K. 2024/5379). Mirasçılar ölen kişinin yaptığı yapı nedeniyle cezalandırılamaz, sanık ölürse dava düşer (TCK m. 20 ve 64).
  • Babadan kalan arsaya yapılan ev. Tapuda adı geçmeyen sanık, babasından kalan arsaya evi kendisinin yaptığını savunmuş ve yapı kayıt belgesiyle düşme kararı almıştı. Daire, kanunda "üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlarda gerçekleştirilen imalatların, bu madde hükmünden yararlanmayacağının belirtilmesi" karşısında "tapu kaydına göre maliki olan kişinin veya bu kişinin vefat etmiş olması halinde yasal mirasçılarının beyanları alınıp" sanığın taşınmazda hukuken korunan bir hakkı bulunup bulunmadığının araştırılmasını istedi ve düşme kararını bozdu (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 06.06.2024, E. 2022/2397, K. 2024/8295). Paylaşılmamış miras arsalarında diğer mirasçıların tutumu bu nedenle sonucu doğrudan etkiler.
  • Eşlerin evi. Dairenin maliki olan eş ile tadilatı yürüten diğer eş birlikte mahkûm edilmişti. Daire, "sanıklar tarafından yapılan imalatın bina vasfında olması, taşınmazın belediye sınırları içinde kalması, binaya ilişkin alınan yapı kayıt belgesinin sonradan iptal edildiğinin" duruşmada açıklanmış olması karşısında temyiz itirazlarına itibar etmedi ve iki eşin mahkûmiyetini onadı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 27.03.2025, E. 2022/5006, K. 2025/5893).

Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmadan yapılan yapıya verilecek idari para cezası ayrıca yüzde otuz artırılır (3194 sayılı Kanun m. 42). Paydaşlar arasındaki kalıcı çözüm yollarından biri ortaklığın giderilmesi davasıdır. Mirasçılar arasındaki kullanım uyuşmazlıklarını miras kalan evde oturan kardeş yazımızda, evin boşanmada kime kalacağını evlilikte alınan ev ortak mı yazımızda anlattık.

Mühür Bozma Suçu Nedir? (TCK 203)

⚖️Yasal Düzenleme
Türk Ceza Kanunu m. 203 (Mühür bozma). (1) Kanun veya yetkili makamların emri uyarınca bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührü kaldıran veya konuluş amacına aykırı hareket eden kişi, altı aydan üç yıla kadar hapis veya adlî para cezası ile cezalandırılır.

Mühür bozma, belgede sahtecilik suçu ile aynı bölümde, kamu güvenine karşı suçlar arasında yer alır. Mührü sökmek veya kırmak mührü kaldırmaktır. Mühürlü yapıda inşaata ya da mühürlü işyerinde faaliyete devam etmek ise mührün konuluş amacına aykırı hareket olarak değerlendirilebilir. İmar mührünün amacı bellidir, yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur (3194 sayılı Kanun m. 32).

İmar mühründe yapı tatil tutanağı yapı yerine asılınca yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır (3194 sayılı Kanun m. 32). Yapıyı mevzuata, plana, ruhsata ve projeye uygun hâle getirmek için idarenin yazılı izni dahilinde yapılan işler mühür bozma suçu oluşturmaz (3194 sayılı Kanun m. 42).

  • Mühürlemenin dayanağı. İşyeri mührünü bozduğu iddia edilen sanığın beraatini onayan Daire, idarenin "mühürleme işleminin hukuki dayanağını oluşturan Belediye Encümeni tarafından verilmiş kararın aslı ya da onaylı suretinin dosyada bulunması gerektiği" hususunu vurguladı. Dosyada işyerinin mühürlenerek kapatılmasına dair encümen kararı bulunmadığından suç oluşmamıştı (Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 30.03.2026, E. 2026/617, K. 2026/3427).
  • Mühürleme tarihinin ispatı. İnşaattaki mührü bozduğu gerekçesiyle imar kirliliği ile birlikte mahkûm edilen sanığın imar kirliliği mahkûmiyetini onayan Daire, mühür bozma mahkûmiyetini bozdu. Mührün bozulduğu tespit edilen tarihteki yapı tatil tutanağında mühürleme ibaresi bulunmadığını ve dosyada birden fazla mühürleme tarihi geçtiğini belirterek "mühürleme işleminin ne zaman yapıldığı denetime imkan verecek şekilde kanıtlara dayalı olarak açıklanarak" sanık hakkında "mühür bozma suçunda 5237 sayılı Kanun'un 43/1. maddesinde düzenlenen zincirleme suç hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağının tartışılması" gerektiğini vurguladı (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 24.04.2025, E. 2023/2058, K. 2025/7643).

İki Suç Birlikte İşlenirse

Ruhsatsız inşaat mühürlendikten sonra çalışmaya devam edilirse hem imar kirliliği hem mühür bozma gündeme gelir. İki suç Kanunun farklı bölümlerinde yer alır, farklı hukuki değerleri korur ve yukarıdaki kararda olduğu gibi ayrı ayrı değerlendirilir. Mühür farklı tarihlerde birden fazla kez bozulmuşsa zincirleme suç hükümlerinin (TCK m. 43) uygulanıp uygulanmayacağı da tartışılmalıdır.

Mühür bozma tek başına işlenmişse seri muhakeme usulü kapsamındadır (CMK m. 250/1-a). Ancak bu usul, kapsama giren suç kapsama girmeyen başka bir suçla birlikte işlenmişse uygulanmaz (CMK m. 250/11). İmar kirliliğiyle birlikte işlenen mühür bozmada yargılama genel hükümlere göre yapılır.

Cezalar ve İdari Yaptırımlar

SuçCezaDava zamanaşımı
Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmak ya da yaptırmak (TCK m. 184/1)Bir yıldan beş yıla kadar hapis8 yıl
Ruhsatsız inşaatın şantiyesine elektrik, su veya telefon bağlanmasına izin vermek (TCK m. 184/2)Bir yıldan beş yıla kadar hapis8 yıl
Yapı kullanma izni olmayan binada sınai faaliyete izin vermek (TCK m. 184/3)İki yıldan beş yıla kadar hapis8 yıl
Mühür bozma (TCK m. 203)Altı aydan üç yıla kadar hapis veya adli para cezası8 yıl

Ceza davası idari yaptırımlardan bağımsız yürür. Bir ay içinde ruhsat alınmaz veya yapı ruhsata uygun hâle getirilmezse encümen ya da il idare kurulu kararıyla yapı yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden alınır. Aykırılık tapunun beyanlar hanesine işlenir ve idare aykırılığın giderildiğini bildirmeden kaldırılamaz (3194 sayılı Kanun m. 32). Sorumlulara idari para cezası da verilir, ancak aynı fiilden TCK 184'e göre mahkûm olanlardan tahsil edilen idari para cezaları faizsiz iade edilir (3194 sayılı Kanun m. 42).

Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

  • Şikâyet. İki suç da şikâyete bağlı değildir. Savcılık kendiliğinden soruşturma yapar, şikâyetten vazgeçmek davayı düşürmez.
  • Uzlaştırma ve önödeme. İki suç da CMK 253'teki uzlaştırma listesinde yer almaz. Hapis cezasının üst sınırı altı ayı aştığından önödeme de uygulanmaz (TCK m. 75).
  • Kamu davasının açılmasının ertelenmesi. Üst sınırı üç yıl olan mühür bozmada koşulları varsa savcı kamu davasının açılmasını beş yıl erteleyebilir (CMK m. 171/2). Üst sınırı beş yıl olan imar kirliliğinde bu imkân yoktur.
  • Görevli mahkeme. Cezaların üst sınırı on yılı aşmadığından davalara asliye ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 11-12).

HAGB, Erteleme ve Adli Para Cezası

İmar kirliliğinin alt sınırı bir yıldır ve takdiri indirimle ceza on aya iner (TCK m. 62). Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası adli para cezasına veya diğer seçenek yaptırımlara çevrilebilir, iki yıl veya daha az süreli hapis cezası ertelenebilir (TCK m. 49/2, 50 ve 51).

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) ise imar kirliliğinde uygulanmıyor. Yargıtay'a göre TCK 184/5, "daha lehe hükümleri kapsadığı konusunda tereddüt bulunmayan ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması hükmüne göre özel bir düzenleme" niteliğindedir. Verilen bir HAGB kararına itirazın reddini kanun yararına bozan Daire, Ceza Genel Kurulunun 2014 tarihli kararlarıyla "imar kirliliğine neden olma suçunda 5271 sayılı Kanun'un 231 inci maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilemeyeceğinin kabul edilmiş olması" karşısında itirazın kabul edilmesi gerektiğini belirtti (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.10.2025, E. 2025/6739, K. 2025/17447). Bu kararlar CMK 231'i yeniden düzenleyen 7589 sayılı Kanundan önce verildi, yeni metin imar kirliliğine özgü bir hüküm getirmedi.

Mühür bozmada böyle bir özel kural yoktur. Ceza seçimlik olduğundan mahkeme doğrudan adli para cezasına hükmedebilir. Hapis cezası seçilirse artık adli para cezasına çevrilemez (TCK m. 50/2), ancak koşulları varsa ertelenebilir veya hükmün açıklanması geri bırakılabilir (CMK m. 231/5).

Yapı Tatil Tutanağı veya Mühürle Karşılaşırsanız Ne Yapmalısınız?

  • Yapı tatil tutanağının tarihini not edin. Ruhsat almak veya yapıyı ruhsata uygun hâle getirmek için bir aylık süreniz vardır.
  • Mühürlü yapıda veya işyerinde idarenin yazılı izni olmadan çalışmayın, mührü kendiniz sökmeyin.
  • Yapım tarihini gösteren abonelikleri, vergi kayıtlarını, uydu ve hava fotoğraflarını ve komşu tanıkları belirleyin.
  • Yapı kayıt belgeniz varsa kapsadığı alanı ve iptal edilip edilmediğini gösteren kaydı dosyaya sunun.
  • Paydaşsanız ve yapıyla ilginiz yoksa inşaatı ve başvuruları kimin yürüttüğünü gösteren belgeleri saklayın.
  • Kiracıysanız tadilattan önce malikin yazılı onayını ve gerekiyorsa ruhsatı alın.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

KararKonuSonuç
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 06.05.2026, E. 2026/1930, K. 2026/8603Yapıyla birlikte yapılan aykırılıklarYapım tarihi araştırılmalı, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 01.03.2023, E. 2022/16524, K. 2023/15600Mühürden sonra tamamlanan binaFiilen tamamlanma tarihi esas, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 03.07.2025, E. 2024/3324, K. 2025/12599Kiracıların tadilatıBina vasfı ve taşıyıcı unsur araştırılmalı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 15.10.2025, E. 2024/10622, K. 2025/16239Yangın merdiveniBina vasfında değil, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 29.04.2025, E. 2024/1516, K. 2025/7958Mücavir alandaki yapıÖzel imar rejimi yoksa suç yok
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.05.2026, E. 2025/1693, K. 2026/9710Aykırılığın tamamını kapsayan belgeDüşme onandı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 18.06.2026, E. 2024/10650, K. 2026/1170731.12.2017'de inşaat hâlindeki binaBelgenin iptali araştırılmalı, bozma
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 09.07.2025, E. 2023/2695, K. 2025/12648Göl havzasındaki yapıBelge suçu ortadan kaldırmaz
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 21.05.2024, E. 2021/32366, K. 2024/7127Yapıyla ilgisi olmayan paydaşBeraat onandı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 25.04.2024, E. 2021/27737, K. 2024/5379Babadan kalan binalarMirasçıların beraati onandı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 06.06.2024, E. 2022/2397, K. 2024/8295Babadan kalan arsaya yapılan evMalik veya mirasçılar dinlenmeli
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 27.03.2025, E. 2022/5006, K. 2025/5893Malik eş ve tadilatı yürüten eşMahkûmiyet onandı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 05.11.2024, E. 2022/10911, K. 2024/14146Müteahhidin yargılanmasıZamanaşımı, düşme
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 25.06.2024, E. 2022/15760, K. 2024/8948Kiracının ruhsatsız imalatıMahkûmiyet onandı
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 30.10.2025, E. 2025/6739, K. 2025/17447İmar kirliliğinde HAGBHAGB verilemez
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 24.04.2025, E. 2023/2058, K. 2025/7643İnşaattaki mührün bozulmasıMühürleme tarihi ispatlanmalı
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, 30.03.2026, E. 2026/617, K. 2026/3427Encümen kararı olmadan mühürBeraat onandı

Sonuç

Ruhsatsız veya ruhsata aykırı bina yapmak ya da yaptırmak, belediye sınırları içinde veya özel imar rejimine tabi yerlerde bir yıldan beş yıla kadar hapis gerektiren imar kirliliği suçudur. Binayı imar planına ve ruhsata uygun hâle getirmek davayı düşürür, Yargıtay aykırılığın tamamını kapsayan geçerli yapı kayıt belgesinde de aynı sonuca varıyor. Zamanaşımı sekiz yıldır ve yapının fiilen tamamlandığı tarih kuşkuya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.

Mühürlü yapıda idarenin izni olmadan çalışmaya devam etmek ayrıca mühür bozma suçudur. Miras kalan veya paylı arsalarda ve eşlerin evinde sorumluluk tapudaki paya göre değil, yapıdaki fiilî role göre belirlenir.

Yazar Hakkında
Av. Murat Aydar

Av. Murat Aydar

Boşanma Avukatıİstanbul Barosu - Sicil No: 62459

İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.