Nafaka Ödeyen Ölürse Ne Olur, Nafaka Mirasçılara Geçer mi?

Nafaka ödeyen eski eş ya da çocuk için nafaka ödeyen baba öldüğünde, nafaka alan taraf çoğu zaman aynı soruları sorar. Nafaka bundan sonra da ödenecek mi, mirasçılardan istenebilir mi, ödenmemiş aylar ne olacak? Ters durumda, yani nafaka alan kişi öldüğünde de nafaka ödeyenin yükümlülüğünün nasıl sona erdiği merak edilir.

Bu yazıda nafaka ödeyen ya da alan kişinin ölümünde nafakanın ne olduğunu, birikmiş nafaka borcunun mirasçılara geçip geçmediğini, çocuğun ve nafaka alan eski eşin ölümden sonraki haklarını ve nafakanın devredilip devredilemeyeceğini kanun hükümleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Nafaka Ödeyen Ölürse Ne Olur? Kısa Cevap

Nafaka Ödeyen Ölünce Nafaka Kendiliğinden Sona Erer

Kanuna göre irat biçiminde ödenmesine karar verilen maddi tazminat veya nafaka, alacaklı tarafın yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar (TMK m. 176/3, Türk Medeni Kanunu). Bu kural en açık biçimde boşanmada hükmedilen yoksulluk nafakası için geçerlidir. Yargıtay, boşanma kararı temyiz aşamasındayken ölen nafaka yükümlüsü bakımından aylık irat şeklinde hükmedilen yoksulluk nafakasının ölümle kendiliğinden kalkacağını belirterek kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 13.02.2015, E. 2014/26982, K. 2015/1709).

Çocuk için ödenen iştirak nafakasında da sonuç aynıdır. Yargıtay bu ilkeyi şöyle ifade ediyor. "Tahakkuk etmiş ve muacceliyet kazanmış bir nafaka bulunmadıkça, nafaka yükümlüsünün ölümü ile nafaka mükellefiyeti sona erer." "Bu bakımdan babanın ergin olmayan çocuğuna bakım borcunun sonucu olan nafaka yükümlülüğü mirasçılarına intikal etmez." (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.03.2010, E. 2010/2945, K. 2010/5646). Aynı ilke, babalık davası sürerken davalı babanın öldüğü yakın tarihli bir dosyada da tekrarlanmış ve çocuk yararına hükmedilen nafakanın ölüm tarihinde kendiliğinden sona ereceği belirtilerek karar onanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.05.2023, E. 2023/3195, K. 2023/2616).

Bu, babası ölen çocuğun korumasız kaldığı anlamına gelmez. Ölümle birlikte nafaka ilişkisinin yerini miras hukuku alır. Çocuk babasının mirasçısı olur ve aşağıda anlattığımız başka haklar devreye girer. Yargıtay da icra hukuku yönünden "ölüm tarihinden itibaren miras hukuku devreye gireceğinden, bu tarihten sonrası için de nafaka işlemeyecektir" demiştir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.01.2012, E. 2011/13550, K. 2012/847).

Nafakanın Kaldırılması İçin Dava Gerekir mi?

Hayır. "Kendiliğinden kalkar" ifadesi, nafakanın sona ermesi için ayrıca nafakanın kaldırılması davası açmaya gerek olmadığı anlamına gelir. Ölümden sonraki aylar için icra takibi yapılmışsa, mirasçılar icra mahkemesine şikâyet yoluyla bu ayların istenemeyeceğini ileri sürebilir. Yargıtay, borçlunun ölümünden sonra da her ay işleyen nafakanın istendiği bir takipte bu itirazları incelemeden karar veren icra mahkemesinin kararını bozmuştur (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.01.2012, E. 2011/13550, K. 2012/847). Nafakanın kendiliğinden sona erdiği diğer hâlleri nafakanın kaldırılması yazımızda anlattık.

Birikmiş Nafaka Borcu Mirasçılara Geçer mi?

Evet. Ölümle sona eren, yalnızca gelecek aylara ait nafaka yükümlülüğüdür. Ölüm tarihine kadar vadesi gelmiş ama ödenmemiş nafaka ise artık sıradan bir para borcudur ve mirasbırakanın diğer borçları gibi terekeye aittir. Kanuna göre mirasçılar mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanır ve mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m. 599/2). Mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m. 641/1). Bu nedenle alacaklı, birikmiş nafakanın tamamını mirasçılardan herhangi birinden isteyebilir.

Yargıtay bu sonucu açıkça kabul ediyor. Bağımsız tedbir nafakası davası sürerken ölen eşin ödemediği nafakaya ilişkin bir dosyada ilk derece mahkemesi, eşin ölümüyle davanın konusuz kaldığına karar vermişti. Yargıtay, davacı kadının talebinin bir miktar para alacağı olduğunu, "bu miktarın tereke borcuna dahil olduğu dolayısıyla mirasçıların ödeme yükümlülüğünün bulunduğu" gözetilerek davanın esasına girilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.09.2023, E. 2023/5728, K. 2023/4358). Mirasçıların bu karara karşı karar düzeltme istemi de reddedilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 07.03.2024, E. 2024/1168, K. 2024/1594).

Birikmiş nafaka alacağı mirasçılara karşı da zamanaşımına tabidir. Hangi ayların hâlâ istenebildiğini birikmiş nafaka zamanaşımı yazımızda anlattık.

Örnek Hesap

Mirası Reddeden Nafaka Borcunu Öder mi?

Mirasçılar mirası reddedebilir (TMK m. 605/1) ve miras üç ay içinde reddolunabilir (TMK m. 606/1). Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611/1). Mirası süresinde reddeden mirasçı bu nedenle kural olarak tereke borçlarından, dolayısıyla birikmiş nafaka borcundan da sorumlu tutulmaz.

Bunun bir istisnası vardır. Ödemeden âciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümünden önceki beş yıl içinde ondan almış oldukları ve mirasın paylaşılmasında geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumlu olur (TMK m. 618/1). Mirası reddetmeden önce terekenin borçlarını ve süreyi iyi hesaplamak gerekir. Usulü reddi miras nasıl yapılır yazımızda anlattık.

Devam Eden İcra Takibine Ne Olur?

Nafaka için başlatılmış bir icra takibi borçlunun ölümüyle hemen mirasçılara yönelmez. Kanuna göre terekenin borçlarından dolayı ölüm günü ile beraber üç gün içinde takip geri bırakılır; mirasçı mirası kabul veya reddetmemişse kanundaki süreler geçinceye kadar takip geri kalır. Takip sırasında borçlu ölmüşse ve tereke henüz paylaşılmamışsa takip terekeye karşı devam eder; takibin mirasçıya karşı devam edebilmesi ise ancak rehnin paraya çevrilmesi veya haciz yollarıyla mümkündür (İİK m. 53, İcra ve İflas Kanunu). Mirasçıları ve paylarını gösteren belgenin nasıl alındığını veraset ilamı nasıl alınır yazımızda anlattık.

Aile mahkemesinde dava sürerken nafaka yükümlüsü ölürse de ölüm tarihine kadarki dönem kaybolmaz. Yargıtay, böyle bir dosyada davalı kadın yararına TMK m. 169 gereğince dava tarihinden nafaka yükümlüsünün ölümü tarihine kadar geçerli olmak üzere tedbir nafakası takdir edilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 02.10.2014, E. 2014/7976, K. 2014/19170). Dava sürerken ölümün diğer sonuçlarını boşanma davası sürerken eşin ölümü yazımızda anlattık.

Nafaka Alan Eski Eş Ölürse Ne Olur?

Nafaka alan tarafın ölümü de nafakayı kendiliğinden sona erdirir. TMK m. 176/3'teki "taraflardan birinin ölümü" ifadesi iki tarafı da kapsar. Yargıtay, boşanma davası sürerken ölen kadın lehine hükmedilen tedbir nafakasının nafaka alacaklısının ölümü ile kendiliğinden kalkacağını belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 12.02.2014, E. 2014/1235, K. 2014/2568). Nafaka ödeyen kişinin ölümden sonraki ayları ödemeye devam etmesi gerekmez.

Ölen kişinin ölüm tarihine kadar alamadığı nafaka ise kaybolmaz. Kanuna göre mirasçılar mirasbırakanın alacaklarını doğrudan doğruya kazanır (TMK m. 599/2). Ödenmemiş geçmiş aylara ait nafaka alacağı bu nedenle ölenin mirasçılarına geçer ve mirasçılar bu alacağı nafaka borçlusundan isteyebilir.

Çocuğun Yanında Kaldığı Ebeveyn Ölürse Nafaka Ne Olur?

İştirak nafakasında alacaklı, çocuğun yanında kaldığı velayet sahibi ebeveyndir. Yargıtay, TMK m. 182'ye göre hükmedilen nafaka için "Bu maddeye göre hükmedilen nafakanın alacaklısı ise velayet kendisine verilen taraftır." demektedir (Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 19.01.2012, E. 2011/13550, K. 2012/847). Boşanmadan sonra çocuğun velayeti kendisine verilen ebeveyn ölürse velayet otomatik olarak diğer ebeveyne geçmez. Yargıtay'ın ifadesiyle "Çocuğun velayeti boşanma kararı ile eşlerden birine verildikten sonra bu eşin ölümüyle velayet kendiliğinden sağ kalan diğer eşe geçmez." Bu durumda hâkim kararıyla velayet diğer ebeveyne verilir ya da bu uygun bulunmazsa çocuğa vasi atanmak üzere vesayet makamına bildirimde bulunulur ve bu sürecin sonuna kadar velayet askıda kalır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.11.2024, E. 2024/8297, K. 2024/8680). Kanun da ana veya babanın ölmesi gibi yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkimin re'sen veya istem üzerine gerekli önlemleri alacağını düzenliyor (TMK m. 183).

Velayet, nafaka ödeyen ebeveyne verilirse çocuk artık onun yanında yaşayacağından eski iştirak nafakasının da sona ermesi gerekir. Yargıtay, velayetin değiştirilmesi kararı kesinleştiğinde daha önce hükmedilen iştirak nafakasının kendiliğinden sona ereceğini kabul etmektedir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.06.2020, E. 2020/1540, K. 2020/2772). Çocuğa vasi atanırsa, ana ve babanın bakım borcu devam eder (TMK m. 327/1) ve gereken hâllerde nafaka davası atanacak kayyım veya vasi tarafından da açılabilir (TMK m. 329/2).

Nafaka Ödeyen Baba Ölürse Çocuğun Hakları

Nafaka ödeyen babanın ölümüyle nafaka sona erse de çocuğun ölümden doğan başka hakları vardır.

• Mirasçılık. Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları onun altsoyudur ve çocuklar eşit olarak mirasçıdır (TMK m. 495). Boşanmadan sonra velayeti annede olan çocuk da babasının yasal mirasçısıdır. Payların nasıl hesaplandığını eş ve çocukların miras payı yazımızda anlattık.
• Yetim aylığı. Ölen baba sigortalıysa ve aylık bağlanma şartları oluşmuşsa çocuğa ölüm aylığından pay bağlanır. Kanun 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi hâlinde 20 yaşını, yükseköğrenim yapması hâlinde 25 yaşını doldurmayan çocuklara aylığın yüzde 25'ini öngörüyor; çocuğun anasız ve babasız kalması ya da kendisinden başka aylık alan hak sahibi bulunmaması gibi hâllerde bu oran yüzde 50'dir (5510 sayılı Kanun m. 34, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu). Boşanmış kız çocuklarının durumunu boşanmış kadın babasının maaşını alabilir mi yazımızda anlattık.
• Destekten yoksun kalma tazminatı. Baba bir trafik kazası veya iş kazası gibi başkasının sorumlu olduğu bir olayda ölmüşse, ölüm hâlinde uğranılan zararlar arasında ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar da sayılır (TBK m. 53). Yargıtay'a göre eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden kimse destek sayılır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 24.04.2023, E. 2021/20469, K. 2023/5478). Çocuğuna düzenli nafaka ödeyen baba da bu tanıma uyar.

Babaanne veya Dededen Nafaka İstenebilir mi?

Babanın nafaka yükümlülüğü mirasçılarına geçmediği için babanın anne ve babası, sırf babanın mirasçısı oldukları için çocuğa nafaka ödemek zorunda değildir. Ancak çocuk ihtiyaç içindeyse farklı bir yol vardır. Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür; kardeşlerin yükümlülüğü ise refah içinde bulunmalarına bağlıdır (TMK m. 364). Nafaka davası mirasçılıktaki sıra göz önünde tutularak açılır ve dava, davacının geçinmesi için gerekli ve karşı tarafın malî gücüne uygun bir yardım isteminden ibarettir (TMK m. 365). Kanun yalnız üstsoyu, altsoyu ve kardeşleri saydığı için amca veya hala gibi yan hısımlardan yardım nafakası istenemez.

Yargıtay, babanın ölümünden sonra mirasçılarına karşı açılan babalık davasında çocuk için nafaka isteğinin bu hükme dayandığını, ergin olmayan çocuğa bakım yükümlülüğünün öncelikle anaya ait olduğu da gözetilerek davalıların yükümlülüğünün bu çerçevede belirlenmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.03.2010, E. 2010/2945, K. 2010/5646). Yani büyükanne veya büyükbabadan nafaka istenebilir, ama önce annenin gücü değerlendirilir ve yükümlülük babanın yerine geçmek şeklinde değil, yoksulluğa düşmeyi önleyecek ölçüde kurulur. Yardım nafakasının şartlarını yardım nafakası şartları yazımızda anlattık.

Nafaka Alan Eski Eşin Ölümden Sonraki Hakları

Yoksulluk nafakası alan eski eş, nafaka ödeyen eski eşin ölümüyle nafakasını kaybeder. Boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamayacağı için (TMK m. 181/1) eski eş mirastan da pay alamaz. Ölüm aylığı da kanunda ölen sigortalının dul eşine bağlanır (5510 sayılı Kanun m. 34). Boşanmayla eş sıfatı sona erdiği için eski eş bu aylıktan da yararlanamaz. Eski eşin bu durumda başvurabileceği iki yol kalır. Ölüm tarihine kadar ödenmemiş nafakayı mirasçılardan istemek ve ölüm bir haksız fiilden kaynaklanmışsa destekten yoksun kalma tazminatı talep etmek.

Nafaka Ödeyen Kazada Ölürse Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Yoksulluk nafakası ödeyen eski eşin bir trafik kazasında ölmesi, nafaka alan eski eş için önemli bir tazminat hakkı doğurabilir. Böyle bir dosyada bölge adliye mahkemesi, boşanmayla destek ilişkisinin sona erdiğini kabul ederek davayı reddetmişti. Yargıtay ise destek kavramını şöyle açıkladı. "TBK'da sözü geçen destek kavramı miras hukukuna dayalı bir hukuki ilişkiyi değil, eylemli bir durumu ifade eder." Yargıtay'a göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düştüğü için lehine yoksulluk nafakasına hükmedilen ve ölüm anında nafaka almaya devam eden eski eş fiilen destek almaktadır ve desteğini kaybetmiştir. Bu nedenle "davacı lehine fiilen almakta olduğu nafaka miktarı gözetilerek destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmelidir" diyerek ret kararını bozmuştur (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 24.04.2023, E. 2021/20469, K. 2023/5478). Bozmaya uyularak verilen tazminat kararı da onanmıştır (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 04.11.2024, E. 2024/7018, K. 2024/10318).

Nafaka Devredilebilir mi?

Bu soru iki farklı anlama geliyor. Nafaka borcunun başkasına geçip geçmediği soruluyorsa cevap hayırdır. Yukarıda anlattığımız gibi nafaka yükümlülüğü kişiye bağlıdır ve yükümlü öldüğünde bile mirasçılarına geçmez (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 24.03.2010, E. 2010/2945, K. 2010/5646).

Nafaka alacağının başkasına devri soruluyorsa, kanun alacak devrini genel olarak serbest bırakıyor ama sınır koyuyor. Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir (TBK m. 183/1). Yayımlanmış Yargıtay kararları arasında nafaka alacağının devrini doğrudan çözen bir karara rastlamadık. Bu nedenle ayrım şöyle yapılmalıdır. Vadesi gelmiş ve ödenmemiş nafaka, ölüm hâlinde mirasçılara geçen sıradan bir para alacağıdır. Gelecek aylara ait nafaka ise alacaklının yeniden evlenmesi ya da ölümüyle kendiliğinden sona eren, kişiye bağlı bir haktır (TMK m. 176/3). Bu niteliği nedeniyle gelecek aylara ait nafakanın başkasına devri işin niteliğiyle bağdaşmaz görünmektedir.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Yazıda dayandığımız Yargıtay kararlarının tamamı oybirliğiyle verilmiştir. Künyeye tıklayarak tam metnini okuyabilirsiniz.

Sonuç

Nafaka ödeyen ya da alan kişinin ölümüyle gelecek aylar için nafaka kendiliğinden sona erer ve nafaka yükümlülüğü mirasçılara geçmez. Ölüm tarihine kadar vadesi gelmiş ama ödenmemiş nafaka ise kaybolmaz. Borçlu öldüyse tereke borcu olarak mirası reddetmeyen mirasçılardan istenir, alacaklı öldüyse onun mirasçılarına geçer. Babası ölen çocuk mirasçı olur, şartları varsa yetim aylığı alır, muhtaçsa büyükanne ve büyükbaba gibi üstsoyundan yardım nafakası isteyebilir. Nafaka alan eski eş ise mirasçı olmasa da ölüm bir kaza gibi haksız bir fiilden kaynaklandıysa destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Nafaka ödemeyen eski eşe karşı izlenecek yolları nafaka ödenmezse ne olur yazımızda anlattık.

Birikmiş nafakanın mirasçılardan tahsili, reddi miras veya destekten yoksun kalma tazminatı konusunda dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Nafaka davalarındaki hizmetlerimiz için nafaka avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.