Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süre, Şartlar ve Hükmen Ret (2026)

Bir yakınınız vefat etti ve arkasından telefonlar başladı: bankalar, icra daireleri, alacaklılar. Ya da kapınıza bir ödeme emri geldi ve altındaki isim babanızın. Bu yazıyı, tam da bu durumda olan insanlar için yazdım. Türk hukukunda miras, yalnızca mal ve mülkü değil, borçları da kendiliğinden mirasçıya geçirir. Mirasbırakanın tüm mal, hak ve borçlarının oluşturduğu bu bütüne tereke denir. Kimse size "borcu kabul ediyor musunuz" diye sormaz; ölüm anında miras üzerinize geçmiştir bile. Bu yükten kurtulmanın yolu reddi mirastır ve süresi kesindir.

Aşağıda mirasın reddini; süresinden hükmen redde, ret hakkını düşüren davranışlardan küçükler adına yapılacak işlemlere kadar, Türk Medeni Kanunu hükümleri ve güncel Yargıtay kararlarıyla anlattım. Her kritik başlığın altına ilgili Yargıtay kararının künyesini ve tam metnine ulaşabileceğiniz bağlantıyı ekledim; iddiaları kendiniz de doğrulayabilirsiniz.

Reddi Miras Nedir? Mirasın Reddi Ne Anlama Gelir?

Kısa cevap: Reddi miras, mirasçının kendisine geçen mirası — aktifi ve pasifiyle birlikte — kabul etmediğini resmen beyan etmesidir. Reddeden mirasçı, hiç mirasçı olmamış gibi kabul edilir; ne mal alır ne de borçtan sorumlu tutulur.

Türk hukukunda "külli halefiyet" ilkesi geçerlidir: Mirasbırakanın ölümüyle birlikte malvarlığının tamamı, hiçbir işlem yapılmasına gerek olmaksızın mirasçılara geçer. Buraya taşınmazlar, banka hesapları ve araçlar kadar; kredi borçları, kefaletler, vergi borçları ve icra takipleri de dahildir. Mirası reddetmek, bu kendiliğinden gerçekleşen geçişi geriye etkili biçimde ortadan kaldırır.

Kanun iki ayrı yol tanımlar ve pratikte en çok karıştırılan konu budur:

• Gerçek ret (iradi ret): Mirasçının 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine başvurup mirası reddettiğini beyan etmesi.
• Hükmen ret (mirasın hükmen reddi): Mirasbırakan öldüğü anda zaten ödemeden aciz durumdaysa, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır. Başvuru yapılmasa dahi sonuç doğar; ancak alacaklılar takibe geçtiğinde bu durumun mahkemece tespit ettirilmesi gerekir.

Reddi Miras Süresi Kaç Aydır? Süre Ne Zaman Başlar?

Kısa cevap: Mirasın reddi süresi 3 aydır. Bu süre bir hak düşürücü süredir; kaçırılırsa telafisi yoktur ve hâkim tarafından resen dikkate alınır.

Üç Aylık Sürenin Başlangıcı: Ölüm Tarihi mi, Öğrenme Tarihi mi?

Sürenin başlangıcı, uygulamada en çok hata yapılan noktadır. Kural olarak süre ölümün öğrenildiği tarihten işler — ölüm tarihinden değil. Ancak bu ikisi çoğu zaman aynı güne denk geldiği için mahkemeler ölüm tarihini esas alır; aksini iddia eden mirasçının, mirasçılığını sonradan öğrendiğini ispat etmesi gerekir. Bu özellikle ikinci ve üçüncü zümre mirasçılar (kardeşler, yeğenler, amca-dayı çocukları) için hayati önemdedir: Çoğu kişi, kendisinden önceki zümrenin mirası reddettiğini aylar sonra öğrenir.

Kararın tam metni →  |  Aynı yöndeki karar: Yargıtay 7. HD, E. 2015/19767, K. 2015/12610, T. 18.06.2015

Ret Süresi Uzatılabilir mi?

Evet. TMK m. 615 uyarınca önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi, mirasçılara tanınan ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir. Uygulamada terekenin kapsamının belirlenememesi, mirasbırakanın ticari ilişkilerinin karmaşıklığı veya mirasçının yurt dışında olması gibi durumlar önemli sebep sayılabilmektedir. Ancak bu bir istisna yoludur; süre uzatımı talebinin de üç aylık süre dolmadan yapılması gerekir.

Kapsam konusunda tereddüt yaşıyorsanız daha güvenli bir başka yol daha vardır: Terekenin defterinin tutulmasını istemek. Bu talep üzerine tereke resmen deftere geçirilir, borç ve alacaklar netleşir; mirasçı defterin tamamlanmasının ardından kararını verir.

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? Adım Adım Süreç

Kısa cevap: Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Noterden, e-Devlet'ten veya bankaya bildirimle reddi miras yapılamaz.

1. Mirasçılık belgesinin (veraset ilamı) temini: Zorunlu değildir ancak mirasçı sıfatınızı ve payınızı gösterdiği için başvuruya eklenmesi süreci hızlandırır.
2. Yetkili mahkemenin belirlenmesi: Mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi yetkilidir (TMK m. 576). Siz İstanbul'da yaşıyor olsanız da mirasbırakan son olarak Sivas'ta ikamet ediyorduysa başvuru Sivas'a yapılır.
3. Ret dilekçesinin sunulması: Beyanın kayıtsız ve şartsız olması şarttır. "Borçlar mal varlığını aşarsa reddediyorum" gibi şarta bağlı beyanlar geçersizdir.
4. Tutanağa geçirilmesi ve tescil: Hâkim beyanı tutanakla tespit eder ve süresinde yapılan ret, mahkemenin özel kütüğüne yazılır.
5. Belgenin alınması: Talep hâlinde mirasçıya reddi gösteren bir belge verilir. İcra dosyalarına ve bankalara sunacağınız belge budur.

Mirasın Hükmen Reddi Nedir? (Borca Batık Tereke)

Kısa cevap: Mirasbırakan öldüğü tarihte borçlarını ödemekten aciz durumdaysa, miras kanun gereği reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Borca batıklığın ispatı için önce terekenin tespitini istemek en sağlıklı yoldur. Üç aylık süreyi kaçırmış olsanız bile bu yol açıktır; çünkü hükmen ret talepleri hiçbir süreye tabi değildir.

Bu, sürelerini kaçıran mirasçılar için en önemli kurtuluş yoludur. Alacaklı size icra takibi başlattığında, mirasbırakanın ölüm tarihi itibarıyla borca batık olduğunu tespit ettirerek sorumluluktan kurtulabilirsiniz.

Kararın tam metni →  |  Aynı yöndeki karar: Yargıtay 8. HD, E. 2013/8693, K. 2014/1214, T. 27.01.2014

Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Farklar

Ödemeden Aciz Nasıl İspatlanır? Yargıtay'ın Aradığı Araştırma

Hükmen ret davasında tek soru şudur: Ölüm tarihi itibarıyla terekenin pasifi aktifinden fazla mı? Yargıtay, mahkemenin bunu "tereddüde yer vermeyecek şekilde" araştırmasını arar ve hangi kurumlara sorulacağını da somut olarak sayar: bankalar, trafik tescil müdürlüğü, vergi daireleri, belediyeler, tapu müdürlüğü ve mirasbırakanın ekonomik-sosyal durumu için kolluk.

Kararın tam metni →

Borca batıklığı ortaya koymanın bir diğer güçlü yolu, mirasbırakan hakkındaki icra dosyalarından alınan aciz vesikası veya geçici aciz belgesidir. Alacaklının dosyaya sunduğu geçici aciz belgesinin borca batıklığın kanıtı olarak değerlendirildiği kararlar mevcuttur (Yargıtay 14. HD, E. 2016/14947, K. 2020/5338, T. 23.09.2020).

Murisin Emekli Maaşı Varsa Hükmen Ret Mümkün mü?

Bu, alacaklıların en sık başvurduğu savunmadır: "Mirasbırakanın emekli maaşı vardı, demek ki ödemeden aciz değildi." Yargıtay bu yaklaşımı yeterli bulmamaktadır. Önemli olan gelirin varlığı değil, borçları karşılamaya yetip yetmediğidir.

Kararın tam metni →

Ret Hakkını Düşüren Davranışlar: Hangi İşlem "Mirası Kabul" Sayılır?

Kısa cevap: Terekeye mirasçı sıfatıyla sahip çıkan davranışlar mirası örtülü olarak kabul anlamına gelir ve ret hakkınızı düşürür. Terekenin olağan yönetimi niteliğindeki işlemler ise ret hakkını etkilemez.

Peki sınır nerede? Yargıtay, 1950 tarihli bir Hukuk Genel Kurulu kararına dayanarak mirasçının amacına bakılması gerektiğini benimsemiştir: Eğer davranışın amacı mirasçı sıfatıyla terekede tasarrufta bulunmak değil, sadece ileride doğabilecek zararı önlemekse, bu "alelade idari muamele" sayılır ve ret hakkını düşürmez.

Atıf yapılan kararın tam metni →

Bu ölçüt ışığında uygulamadaki ayrım şöyledir:

Reddi Miras Yapanın Payı Kime Geçer? Çocuklara Reddi Miras

Kısa cevap: Reddeden mirasçının payı, miras açıldığı anda o kişi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer. Yani sizin payınız kendi çocuklarınıza (altsoyunuza) geçer; çocuklarınız da kendi adlarına ayrıca reddetmezse borçtan sorumlu hâle gelirler.

Bu, reddi mirasta en çok gözden kaçan ve en pahalıya patlayan konudur. Borçlu bir mirası reddeden kişi kendisini kurtarır ama borç zincirini kendi çocuklarına ve torunlarına aktarmış olur. Bu nedenle uygulamada ret başvuruları, ailedeki tüm altsoy için birlikte planlanır.

En yakın mirasçıların tamamı reddederse tereke, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda bir değer artarsa, bu değer mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir. Yani "reddedersem geriye bir şey kalsa bile alamaz mıyım?" sorusunun cevabı: tasfiye sonrası artan değer size verilir.

Küçükler (18 Yaş Altı) Adına Reddi Miras Nasıl Yapılır?

Küçükler adına mirasın reddi, basit bir dilekçeyle çözülmez; iki ek aşama vardır:

1. Kayyım atanması: Anne veya babanın da aynı mirasta mirasçı olması hâlinde, çocuk ile veli arasında menfaat çatışması doğar. Bu durumda çocuğu temsil etmek üzere mahkemece kayyım atanır.
2. Vesayet makamının izni: Kayyım, küçük adına mirası reddedebilmek için vesayet makamından ayrıca yetki ve izin almak zorundadır.

Yargıtay uygulaması bu iki aşamayı açıkça ortaya koymaktadır: Küçüklere kayyım tayin edilmesi, ardından kayyımın "küçükler adına babalarından intikal edecek mirasın reddi hususunda kendisine yetki ve izin verilmesini" istemesi ve vesayet makamının bu talebi karara bağlaması gerekir (Yargıtay 18. HD, E. 2015/1790, K. 2015/14806, T. 20.10.2015). Atanan kayyımın da aynı davada davacı olması hâlinde menfaat çatışması yeniden doğacağından, küçüklere yeni bir kayyım atanması gerekir (Yargıtay 5. HD, E. 2023/3146, K. 2023/6046, T. 12.06.2023).

Reddi Miras Belgesi Nedir, Nereden Alınır?

Süresinde yapılan ret beyanı, mirasın açıldığı yer sulh mahkemesinin özel kütüğüne yazılır. Mirasçı talep ederse kendisine reddi gösteren bir belge verilir (TMK m. 609/4). Uygulamada "reddi miras belgesi" denilen budur ve şu yerlerde kullanılır:

• Hakkınızda başlatılan icra takiplerine itiraz ederken,
• Bankaların ve finans kuruluşlarının borç bildirimlerine cevap verirken,
• Vergi dairesi ve SGK işlemlerinde mirasçı sıfatınızın bulunmadığını göstermek için,
• Tapu ve trafik intikal işlemlerinde mirasçılar arasından çıkarılmanız için.

Reddin İptali Davası: Alacaklılar Ne Yapabilir?

Reddi miras her zaman kesin sonuç doğurmaz. Kendi malvarlığı borcuna yetmeyen bir mirasçı, kendi alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklılar reddin iptalini isteyebilir.

Buradaki altı aylık süre de hak düşürücüdür ve yargılamanın her aşamasında resen dikkate alınır. Yargıtay, sürenin borçlu mirasçının mirası reddettiği günden itibaren işlemeye başladığını istikrarlı biçimde kabul etmektedir (Yargıtay 19. HD, E. 2017/60, K. 2017/4721, T. 08.06.2017; Yargıtay 8. HD, E. 2013/8693, K. 2014/433, T. 16.01.2014). Sürenin başlangıcının ret beyanının özel kütüğe tescili tarihi olduğu yönündeki itirazların tartışıldığı güncel kararlar da bulunmaktadır (Yargıtay 7. HD, E. 2023/5613, K. 2024/4483, T. 14.10.2024).

Pratik sonuç: Borcu olan bir mirasçıysanız ve mirasta size değerli bir pay düşüyorsa, "reddedeyim de alacaklılarım alamasın" stratejisi işe yaramaz; üstelik altı ay boyunca dava riski altında kalırsınız.

Reddi Miras Masrafı, Harç ve Avukatlık Ücreti

Mirasın reddi ve hükmen ret davaları, konusu para ile ölçülebilen davalar gibi nispi harca tabi değildir. Yargıtay, hükmen ret davalarının tespit davası niteliğinde olduğunu ve harç ile vekâlet ücretinin maktu hesaplanması gerektiğini açıkça belirtmiştir.

Kararın tam metni →

Bu, mirasçılar açısından önemli bir korumadır: Milyonlarca liralık bir borç yükünden kurtulmak için ödenecek harç, borcun değil maktu tarifenin üzerinden hesaplanır. Avukatlık ücreti ise Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi esas alınarak, dosyanın kapsamına göre belirlenir.

Reddi Mirasta En Sık Yapılan 7 Hata

1. Süreyi ölüm tarihinden değil, ödeme emri geldiğinde saymaya başlamak. Üç ay, borcu öğrendiğinizde değil, ölümü öğrendiğinizde başlar.
2. Terekeye dokunmak. Arabayı kullanmak, parayı çekmek, altınları almak ret hakkını düşürür (TMK m. 610).
3. Çocukları unutmak. Reddeden kişinin payı altsoyuna geçer; çocuklar da reddetmezse borç onlara kalır.
4. Şarta bağlı ret beyanı sunmak. "Borç çıkarsa reddediyorum" şeklindeki beyan geçersizdir; ret kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
5. Yanlış mahkemeye başvurmak. Yetkili mahkeme, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesidir.
6. Süre kaçtı diye pes etmek. Tereke ölüm anında borca batıksa hükmen ret yolu süresizdir; dosyanız hâlâ kurtarılabilir.
7. Hükmen ret davasını yanlış kişiye yöneltmek. Dava, mirasbırakanın alacaklılarına husumet yöneltilerek açılır; hasımsız açılan dava sonuç doğurmaz.

Konuya İlişkin Yargıtay Kararları (Künye ve Bağlantılar)

Bu yazıda dayandığım kararların tamamı aşağıdadır. Künyelere tıklayarak kararların Adalet Bakanlığı içtihat sisteminde yayımlanan tam metnine ulaşabilirsiniz.

Mirasbırakan henüz hayattaysa ve size bir feragat metni sunulduysa, mirastan feragat sözleşmesinin şartlarını mutlaka imzadan önce inceletin.

Mirasbırakan bir vasiyetname bırakmışsa, atanmış mirasçılar için ret süresi tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.

Sonuç: Üç Ay Kısa, Sonuçları Ömür Boyu

Reddi miras, hukukun en acımasız sürelerinden birine bağlıdır. Üç ay geçtiğinde mirası "kayıtsız şartsız kazanmış" sayılırsınız ve mirasbırakanın borçlarından kendi malvarlığınızla sorumlu olursunuz. Buna karşılık, tereke ölüm anında zaten borca batıksa hükmen ret yolu size süresiz bir imkân tanır — yeter ki bu arada terekeye sahip çıkan bir davranışta bulunmuş olmayasınız.

Reddetmeyip mirası kabul edecekseniz payınızın nasıl hesaplanacağını miras payı hesaplama rehberimizde, mirasbırakanın sağlığında yaptığı şüpheli devirleri ise mirastan mal kaçırma yazımızda bulabilirsiniz. Elinizde bir ödeme emri varsa, mirasbırakanın borçları hakkında belirsizlik yaşıyorsanız ya da çocuklarınız adına ret yapmanız gerekiyorsa, süreyi beklemeden değerlendirme yaptırın. İstanbul miras avukatı olarak, terekenin borca batık olup olmadığının tespitinden ret başvurusuna ve icra takiplerine itiraza kadar sürecin tamamını yürütüyoruz. Sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.