Kısa cevap · TMK 24
TMK 24, kişiliğin dışa karşı korunmasının temel hükmüdür ve iki kural içerir. Birinci kural — koruma istemi: hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. İkinci kural — hukuka aykırılık karinesi: kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. Yani kural tersine çevrilmiştir: saldırı kanıtlandığında hukuka aykırılık varsayılır; onu haklı kılan bir sebep bulunduğunu ileri süren taraf bunu göstermek durumundadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu maddeyi Türk Borçlar Kanunu'nun 58. maddesiyle birlikte "diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlı" saymaktadır.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Kişilik hakkı
- Kişinin kendi varlığına ve kişisel değerlerine ilişkin mutlak hakkı.
- Doğrudan kişisel varlıklar
- HGK'nın deyimiyle bedensel ve ruhsal tamlık, yaşam ve nesep gibi insanın insan olmasından güç alan varlıklar.
- Dolaylı kişisel varlıklar
- HGK'nın deyimiyle kişinin adı, onuru ve sır alanı gibi varlıklar.
- Hukuka aykırılık karinesi
- TMK 24/2: haklılık sebebi yoksa her saldırı hukuka aykırı sayılır.
- Rıza
- İlk haklılık sebebi. Kişinin saldırıya onay vermesi; TMK 23'teki sınırlara tabidir.
- Üstün yarar
- İkinci haklılık sebebi: daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar.
- Kanunun verdiği yetki
- Üçüncü haklılık sebebi. Yetkinin kullanılması saldırıyı haklı kılar.
- Manevi zarar
- HGK'ya göre kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilme; duyulan acı bunun görüntüsüdür.
- Görünür gerçeklik
- O anda ve görünürde var olup sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olaylardan basının sorumlu tutulmaması.
- Özle biçim arasında denge
- Haberin içeriği ile veriliş üslubu arasındaki ölçülülük. Bozulursa hukuka aykırılık doğar.
- Kamu yararı
- Basın özgürlüğü ile kişilik hakkı çatıştığında HGK'nın temel ölçütü.
- Kınama kararı
- TBK 58/2'de öngörülen giderim biçimi. Tek başına talep edilemez.
Bir bakışta TMK 24
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Koruma istemi | Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse hâkimden korunmasını isteyebilir. | TMK m. 24/1 |
| Kime karşı | İstem, saldırıda bulunanlara karşı yöneltilir; birden çok kişi birlikte sorumlu tutulabilir. | TMK m. 24/1 |
| Temel karine | Haklılık sebeplerinden biri bulunmadıkça kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır. | TMK m. 24/2 |
| Birinci haklılık sebebi | Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası. | TMK m. 24/2 |
| İkinci haklılık sebebi | Daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar. | TMK m. 24/2 |
| Üçüncü haklılık sebebi | Kanunun verdiği yetkinin kullanılması. | TMK m. 24/2 |
| Manevi zararın tanımı | Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir; duyulan acı onun görüntüsüdür. | HGK 02.11.2022 |
| Kapsam | TMK 24 ile TBK 58, manevi tazminata ilişkin diğer yasal düzenlemelere nazaran daha kapsamlıdır. | HGK 02.11.2022 |
| Basınla çatışma | Çatışan iki değerin aynı zamanda korunması düşünülemez; temel ölçüt kamu yararıdır. | HGK 02.11.2022 |
| Dört şart birlikte | Gerçeğe uygunluk, haber niteliği, nesnellik ve özle biçim arasında ölçülülük birlikte bulunmalıdır. | HGK 02.11.2022 |
| Hukuka aykırılık yoksa | Kamu yararı bulunan, gerçek ve güncel bir haberde özle biçim dengesi korunmuşsa manevi tazminat sorumluluğu doğmaz. | HGK 02.11.2022 |
| Manevi tazminatın yolu | Kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören manevi tazminat isteyebilir; kınama tek başına talep edilemez. | TBK m. 58; 4. HD 16.06.2026 |
TMK 24 madde metni
Birinci Kitap: Kişiler Hukuku › Birinci Kısım: Gerçek Kişiler · B. Kişiliğin korunması — II. Saldırıya karşı — 1. İlke
Saldırıya karşı: ilke — Madde 24
- (1)Koruma istemi doğrudan hâkimden istenir ve "saldırıda bulunanlar" çoğuldur: birden çok kişi birlikte sorumlu tutulabilir.Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.
- (2)Üç haklılık sebebi sınırlı sayıdadır. Bunlardan biri yoksa saldırı hukuka aykırı sayılır.Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | Madde, kanunun ilk metninde "B. Kişiliğin korunması — II. Saldırıya karşı — 1. İlke" başlığı altında yer aldı ve bugüne kadar hiç değiştirilmedi. Mülga 743 sayılı Kanun'un ilgili hükmü korumayı daha dar düzenliyordu; 4721 sayılı Kanun hukuka aykırılık karinesini ve üç haklılık sebebini açıkça sayarak ispat düzenini netleştirdi. |
| 01.07.2012 | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 58 (yürürlük: 01.07.2012) | TMK 24 değişmedi; ancak maddenin parasal sonucu yeni Borçlar Kanunu'nda düzenlendi. TBK 58 uyarınca kişilik hakkının zedelenmesinden zarar gören manevi tazminat isteyebilir; hâkim tazminat yerine diğer bir giderim biçimi kararlaştırabilir veya buna ekleyebilir, özellikle saldırıyı kınayan bir karar verebilir ve bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, TBK'nın TMK'dan sonra yürürlüğe girdiğini de gözeterek bu hükmü kınama bakımından münhasır düzenleme saymıştır. |
Maddenin Kalbi: Hukuka Aykırılık Varsayılır
TMK 24/2, ispat düzenini tersine çeviren bir hükümdür: "Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır."
Bunun pratik anlamı şudur:
- Davacı bir saldırının varlığını ve kişilik hakkının zedelendiğini göstermekle yükümlüdür.
- Bu gösterildiğinde hukuka aykırılık ayrıca kanıtlanmaz; kanun onu varsayar.
- Saldırıyı haklı kılan bir sebep bulunduğunu ileri süren taraf, o sebebi somutlaştırmak durumundadır.
Üç haklılık sebebi sınırlı sayıdadır.
| Sebep | İçerik | Sınırı |
|---|---|---|
| Rıza | Kişinin saldırıya onay vermesi | TMK 23'teki vazgeçme ve aşırı sınırlama yasağına tabidir |
| Üstün yarar | Daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar | Yararın "daha üstün" olduğu somut olayda gösterilmelidir |
| Kanunun verdiği yetki | Yetkinin kullanılması | Yetkinin sınırları içinde kalınmalıdır |
Kişilik hakkı neleri kapsar? Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, TMK 24 ve TBK 58'de belirlenen kişisel hakları iki kesimli sayar (Yargıtay HGK, 02.11.2022, E. 2022/506, K. 2022/1422):
- İnsanın insan olmasından güç alan varlıklar: bedensel ve ruhsal tamlık, yaşam ve nesep;
- Dolaylı varlıklar: kişinin adı, onuru ve sır alanı.
Manevi zarar nedir? Kurul çok net bir tanım verir: "Manevi zarar, kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilmedir." Duyulan acı ve çekilen ızdırap ise manevi zararın kendisi değil, onun görüntüsü olarak ortaya çıkabilir.
Bu ayrım neden önemli? Kurul açıklıyor: acı ve elem manevi zarar olarak nitelendirilirse, tüzel kişiler, bilinçsiz durumdakiler ve acılarını içlerinde gizleyenler tazminat isteme hakkından yoksun kalırdı. Kanun bu sonucu önlemek için manevi tazminat verilebilecek bazı olguları özel olarak düzenlemiştir.
Kurul'un saydığı özel hâller şunlardır: kişilik değerlerinin zedelenmesi (TMK 24), isme saldırı (TMK 26), nişan bozulması (TMK 121), evlenmenin butlanı (TMK 158/2), boşanma (TMK 174/2), bedensel zarar ve ölüme neden olma (TBK 56) ve kişilik haklarının zedelenmesi (TBK 58). Kurul ayrıca TMK 24 ile TBK 58'in diğerlerine nazaran daha kapsamlı olduğunu belirtmiştir.
Aile hukuku bakımından bu liste doğrudan yol gösterir: boşanmada manevi tazminat TMK 174/2'ye, evlenmenin butlanında TMK 158/2'ye dayanır; bunların dışında kalan saldırılar için genel hüküm olan TMK 24 ve TBK 58 işletilir.
İfade ve Basın Özgürlüğü ile Çatışma: Dört Şart Birlikte Aranır
Kişilik hakkı davalarının en büyük bölümü, hakkın ifade ve basın özgürlüğüyle çatıştığı hâllerden doğar. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu çatışmayı çözerken şu başlangıç noktasını koyar (Yargıtay HGK, 02.11.2022, E. 2022/506, K. 2022/1422):
Hukuk düzeninin çatışan iki değeri aynı zamanda koruma altına alması düşünülemez. Bu iki değerden birinin diğerine üstün tutulması gerektiği, bunun sonucunda da daha az üstün olan yararın, daha çok üstün tutulması gereken yarar karşısında o olayda ve o an için korumasız kalmasının uygunluğu kabul edilecektir. Bunun için temel ölçüt kamu yararıdır.
Dört şart ve hepsi birlikte. Kurul, bir yayının hukuka uygun sayılabilmesi için gereken şartları sayar ve kümülatif olduklarını vurgular:
- Gerçeğe uygunluk — haberin gerçeğe uygun olması;
- Haber niteliği — gerçeğe uygun yayının haber niteliği taşıması;
- Nesnellik — haberin verilmesinde objektif ölçütlere uyulması;
- Özle biçim arasında ölçülülük — haberin veriliş biçiminin içeriğiyle dengeli olması.
Kurul'un ifadesiyle bir yayının hukuka uygunluğu "ancak açıklanan bütün bu koşulların birlikte varlığı hâlinde" kabul edilebilir; yayın herhangi birine ters düşüyorsa hukuka aykırılık unsuru gerçekleşmiş olur.
Hangi davranışlar hukuka aykırıdır? Kurul somut bir liste verir: objektiflikten ayrılmak, haber sınırını aşmak, genişletici ve yanlış yorumlarda bulunmak, gerçek dışı haber vermek, yersiz şekilde onur kırıcı sözler kullanmak, dürüstlük kurallarına aykırı davranmak ve kişisel nedenlerle salt sansasyon için yayın yapmak.
Özle biçim dengesi ne zaman bozulur? Kurul bunu da somutlaştırır: haberde gerekli, yararlı ve ilgili olmayan nitelemeler ve yorumlar yapıldığında; haberin içeriğine uygun düşmeyen, tahrik edici, kamuoyunda husumet ve kuşku yaratıcı, güveni zedeleyici bir üslup kullanıldığında denge bozulmuş sayılır.
Görünür gerçeklik ilkesi. Kurul, "O anda ve görünürde var olup da sonradan gerçek olmadığı anlaşılan olayların yayınından da basın sorumlu tutulmamalıdır" der. Yani ölçüt mutlak gerçek değil, yayın anındaki görünür gerçekliktir.
Oransızlık ölçütü. Kurul bir ek ölçüt daha koyar: basının kamu görevi yapmasında göz önünde tutulan amaç ile kişilik haklarına verilen zarar arasında açık bir oransızlık varsa yayın hukuka aykırı sayılmalıdır.
Uluslararası çerçeve. Kurul, Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası gereği milletlerarası andlaşmaların iç hukukla birlikte yorumlanması ve uygulanması gerektiğini belirtmiş; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin ölçütlerini aktarmıştır: müdahalenin yasayla öngörülmesi, meşru bir amaç izlemesi ve demokratik bir toplumda gerekli olması. Kurul ayrıca ifade özgürlüğünün yalnız hoş karşılanan değil, kırıcı, hoş karşılanmayan ya da kaygı uyandıran bilgi ve düşünceler için de geçerli olduğunu; gazetecilik mesleğinin belirli ölçüde abartma, hatta kışkırtma unsurunu da içerdiğini vurgulamıştır.
Sonuç: hukuka aykırılık yoksa sorumluluk da yoktur. Kurul bunu açıkça söyler: yayımlanmasında kamu yararı bulunan, gerçek ve güncel bir haberin veya eleştirinin özle biçim arasında denge kurularak verildiği durumlarda, manevi tazminat sorumluluğunun temel öğesi olan hukuka aykırılık gerçekleşmeyeceğinden sorumluluk da doğmaz.
TMK 24 Nasıl İşletilir? TMK 25 ve TBK 58 ile İlişkisi
TMK 24 bir ilke hükmüdür: saldırının hukuka aykırı olup olmadığını belirler. Ne isteneceğini ise TMK 25 gösterir (TMK 25); parasal sonucu ise TBK 58 düzenler.
| Hüküm | İşlevi |
|---|---|
| TMK 23 | Kişiyi kendi vazgeçme beyanına karşı korur |
| TMK 24 | Saldırının hukuka aykırılığını belirler (ilke) |
| TMK 25 | Açılabilecek davaları ve istemleri sayar |
| TBK 58 | Manevi tazminat ve diğer giderim biçimlerini düzenler |
Adım adım kontrol.
- Adım 1 — saldırı var mı? Kişilik değerlerinde objektif bir eksilme doğmuş mu?
- Adım 2 — haklılık sebebi var mı? Rıza, üstün yarar veya kanunun verdiği yetki. Yoksa hukuka aykırılık varsayılır.
- Adım 3 — ifade özgürlüğü söz konusu mu? Öyleyse dört şart (gerçeklik, haber niteliği, nesnellik, özle biçim dengesi) birlikte değerlendirilir.
- Adım 4 — hangi istem? Önleme, son verme, tespit, bildirme/yayımlama, maddî ve manevî tazminat, kazancın devri (TMK 25).
- Adım 5 — yetki. Davacı kendi yerleşim yeri veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde dava açabilir (TMK 25/5).
Ceza mahkemesi kararının etkisi. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin önüne gelen bir olayda, sosyal paylaşım sitesindeki hakaret içerikli paylaşım nedeniyle ceza mahkemesinde mahkûmiyet kararı verilmiş ve kesinleşmiş; davacı bunun ardından hukuk mahkemesinde dava açmıştı (Yargıtay 4. HD, 16.06.2026, E. 2024/11936, K. 2026/7359). Bu, uygulamada sık görülen bir sıralamadır: ceza dosyası hukuk davasında güçlü bir delil kaynağı oluşturur.
Ancak istemin doğru kurulması şarttır. Aynı olayda davacı yalnızca kınama kararı istemiş, para talep etmemişti. Daire, TBK 58/2'nin kınama bakımından münhasır düzenleme getirdiğini; manevi tazminat olarak bir miktar para talep edilmeksizin salt kınama kararı verilmesinin istenemeyeceğini belirterek kabul kararını bozmuştur (oy birliğiyle). Bu içtihat TMK 25 sayfasında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
Aile hukukunda TMK 24. Boşanma davasında manevi tazminat TMK 174/2'ye dayanır ve kendi şartlarına tabidir. Buna karşılık eşler dışındaki kişilere yönelen saldırılarda veya boşanma sebebi dışında kalan kişilik hakkı ihlallerinde genel hüküm olan TMK 24 ve TBK 58 işletilir. Bu ayrımı dilekçede kurmak, talebin doğru hukuki nitelendirmeyle incelenmesini sağlar.
TMK 24 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 2 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Bu sayfadaki Hukuk Genel Kurulu kararı oy çokluğuyla ve kesin olarak verilmiştir; azınlık görüşünün ne olduğu kart notunda belirtilmiştir. Ayrılığın ölçütlerde değil somut olaya uygulanmada bulunduğu ayrıca açıklanmıştır. Kararın konusu bir gazete köşe yazısı olmakla birlikte, dosyanın siyasi ve kişisel ayrıntıları bilinçli olarak aktarılmamış; yalnız TMK 24'ün uygulanmasına ilişkin hukuki ölçütler alınmıştır. 4. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle alınmış olup ayrıntılı değerlendirmesi TMK 25 sayfasındadır.
TMK 24/1 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 24/1 · Yargıtay 4. Hukuk Dairesi
Kişilik hakkına saldırı nedeniyle açılan davada, manevi tazminat olarak bir miktar para talep edilmeksizin salt kınama kararı verilmesi istenemez
Olay: Davalı, bir sosyal paylaşım sitesi üzerinden davacıya yönelik hakaret içeren paylaşımda bulunmuştur. Yapılan suç duyurusu üzerine ceza mahkemesinde davalının cezalandırılmasına karar verilmiş ve hüküm kesinleşmiştir. Davacı bunun ardından hukuk mahkemesinde dava açarak yalnızca kınama kararı verilmesini istemiş; manevi tazminat talep etmemiştir.
Karar: Daire, TMK 24 ve 25 ile TBK 58'i aynen aktarmıştır. Kanun koyucunun kişilik haklarına saldırı konusunda TMK'nın ilgili maddeleri ile TBK 58/1'de genel ilkeleri koyduktan sonra, TBK 58/2'de saldırının kınanmasına karar verilebilmesi konusunda özel düzenleme getirdiğini belirtmiştir. TBK'nın TMK'dan sonra yürürlüğe girdiğini de gözeterek, genel ilkeleri belirleyen TMK hükümleri yerine TBK 58'deki münhasır düzenlemenin uygulanacağını; hâkimin takdir hakkını elinden alacak şekilde davacının manevi tazminat olarak bir miktar para talep etmeksizin salt kınama kararı verilmesini talep etmesinin mümkün olmadığını saptamıştır. Bu nedenle kınama talebinin reddi gerekirken kabulüne karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bularak Bölge Adliye Mahkemesi kararını bozmuştur.
“Anılan mevzuat hükümleri gözetildiğinde TBK'nın 58/2 maddesine dayalı olarak, kişilik haklarına haksız saldırı iddiasıyla açılan davada manevi tazminat talep edilmeksizin, salt hakimin takdirine bırakılan kınama kararı verilmesi talep edilemez.”
Ne anlama geliyor?
Ceza mahkemesinden mahkûmiyet çıkmış olsa bile hukuk davasında istem doğru kurulmalıdır: kınama, manevi tazminat talebine bağlı bir giderim biçimidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE alınmıştır. Bu sayfada kararın TMK 24'ü ve kişilik hakkı korumasının kanuni çerçevesini ortaya koyan yönü aktarılmıştır; kınama istemine ilişkin ayrıntılı değerlendirme TMK 25 sayfasında yer almaktadır. Kişi, yer ve platform bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 24/2 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 24/2 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Manevi zarar kişilik değerlerinde objektif eksilmedir; bir yayının hukuka uygun sayılabilmesi için gerçeklik, haber niteliği, nesnellik ve özle biçim arasında ölçülülük şartlarının birlikte bulunması gerekir
Olay: Bir gazetede yayımlanan ve gazetenin internet sayfasında da yer alan köşe yazısında bir kamu görevlisinin adı ve görevi belirtilerek değerlendirmede bulunulmuştur. İlgili kişi, iddiaların gerçek dışı olduğunu ve kişilik hakları ile meslek onurunun zedelendiğini ileri sürerek manevi tazminat istemiştir. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul etmiş; Özel Daire yayının haber verme hakkı kapsamında kaldığı gerekçesiyle bozmuş; yerel mahkeme önceki kararında direnmiştir.
Karar: Kurul, manevi zararı kişilik değerlerinde oluşan objektif eksilme olarak tanımlamış; duyulan acı ve ızdırabın manevi zararın kendisi değil görüntüsü olduğunu belirtmiştir. Kanunun manevi tazminat verilebilecek olguları özel olarak düzenlemesinin nedenini, tüzel kişileri, bilinçsizleri ve acılarını içlerinde gizleyenleri tazminat hakkından yoksun bırakmamak olarak açıklamış; TMK 24 ile TBK 58'in diğer düzenlemelere nazaran daha kapsamlı olduğunu saptamıştır. Kişisel hakları, insanın insan olmasından güç alan varlıklar ile adı, onuru ve sır alanı gibi dolaylı varlıklar biçiminde iki kesimli saymıştır. Anayasa'nın 90. maddesi gereği milletlerarası andlaşmaların iç hukukla birlikte uygulanması gerektiğini belirterek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 10. maddesini ve Mahkeme ölçütlerini aktarmıştır. Çatışan iki değerin aynı zamanda korunamayacağını, temel ölçütün kamu yararı olduğunu vurgulamış; bir yayının hukuka uygunluğu için gerçeğe uygunluk, haber niteliği, nesnellik ve özle biçim arasında ölçülülük şartlarının birlikte bulunması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda yayının kamu yararı taşıdığı, güncel ve görünür gerçeğe uygun olduğu, özle biçim arasındaki dengenin bozulmadığı ve hukuka aykırılık unsurunun gerçekleşmediği sonucuna varmış; Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken direnilmesini usul ve yasaya aykırı bularak direnme kararını bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Basın özgürlüğünün kişilik haklarına üstün tutulabilmesi için haberin gerçeğe uygun olması, gerçeğe uygun yayının haber niteliği taşıması, gerçeğe uygun haberlerin verilmesinde nesnel (objektif) ölçütlere uyulması, haberin veriliş biçimi yönünden özle biçim arasında ölçülülük bulunması gerekir. Bir yayının hukuka uygun olduğunun kabul edilebilmesi ancak açıklanan bütün bu koşulların birlikte varlığı hâlinde mümkündür.”
Ne anlama geliyor?
Bir yayın dört şarttan birine bile ters düşüyorsa hukuka aykırılık doğar; buna karşılık dördü birlikte varsa manevi tazminat sorumluluğu doğmaz.
Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve KESİN olarak verilmiştir; azınlık, yayının görünür gerçekliğe uygun olmadığını ve özle biçim dengesinin bozulduğunu savunmuş, bu görüş Kurul çoğunluğu tarafından benimsenmemiştir. Dosyanın siyasi ve kişisel ayrıntıları ile kişi, kurum ve yayın adları bu sayfada aktarılmamış; yalnız maddenin uygulanmasına ilişkin hukuki ölçütler alınmıştır. Kararda ayrıca bir usul ön sorunu oy birliğiyle çözülmüştür: davayı takip yetkisi bulunmayan avukata yapılan tebligat geçersiz sayılmış ve temyiz süresi yetkili vekilin öğrenme tarihinden başlatılmıştır.
TMK 24 ile ilgili maddeler
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Dilekçede önce saldırıyı ve kişilik değerlerinde doğan objektif eksilmeyi somutlaştırın.
- 2.Hukuka aykırılığı ayrıca kanıtlamaya çalışmayın; TMK 24/2 onu varsayar.
- 3.Karşı tarafın haklılık savunmasını üç sebepten hangisine dayandığını belirleyerek karşılayın.
- 4.Rıza savunmasına karşı TMK 23'teki vazgeçme ve aşırı sınırlama yasağını ileri sürün.
- 5.Üstün yarar savunmasında yararın somut olayda neden "daha üstün" olduğunun gösterilmesini isteyin.
- 6.Kanunun verdiği yetki savunmasında yetkinin sınırları içinde kalınıp kalınmadığını tartışın.
- 7.Manevi zararı acı ve elem üzerinden değil, kişilik değerlerindeki objektif eksilme üzerinden anlatın.
- 8.Tüzel kişiler bakımından da manevi tazminat istenebileceğini; tanımın buna imkân verdiğini gözetin.
- 9.Yayın söz konusuysa dört şartı ayrı ayrı ele alın: gerçeklik, haber niteliği, nesnellik, özle biçim dengesi.
- 10.Şartların kümülatif olduğunu; birine bile ters düşen yayının hukuka aykırı sayıldığını vurgulayın.
- 11.Özle biçim dengesini tartışırken gereksiz nitelemeler, tahrik edici ve kuşku yaratıcı üslup gibi olguları gösterin.
- 12.Karşı taraf gerçek dışılığı savunuyorsa görünür gerçeklik ilkesini; siz savunuyorsanız oransızlık ölçütünü öne çıkarın.
- 13.Boşanmada manevi tazminatın TMK 174/2'ye dayandığını; genel hükmün TMK 24 ve TBK 58 olduğunu ayırt edin.
- 14.Ceza mahkemesi kararını hukuk davasında delil olarak sunun; ancak istemi buna dayanarak eksik kurmayın.
- 15.Kınama kararını tek başına istemeyin; TBK 58/2 uyarınca manevi tazminat talebine bağlı bir giderim biçimidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.