Özet
Boşanmanın tek yolu aile mahkemesinde dava açmaktır. Evlilik en az bir yıl sürdüyse ve eşler boşanmanın sonuçlarında anlaşıyorsa anlaşmalı, değilse çekişmeli boşanma davası açılır. Yetkili mahkeme eşlerden birinin yerleşim yeri ya da son altı ay birlikte oturulan yerdir. 2026'da başvurma ve karar harcı 732,00'er TL'dir. Çekişmeli davada dilekçede dayanılmayan ve affedilen olaylar kusur sayılmaz, protokolde mal paylaşımı açıkça yazılmalıdır.
Boşanmaya karar veren birinin ilk sorusu genellikle nereden başlayacağıdır. Türkiye'de evlilik yalnızca mahkeme kararıyla sona erer, yani boşanmanın tek yolu aile mahkemesinde dava açmaktır. Bu yazıda boşanma kararını verdiğiniz andan nüfus kaydınızın değişmesine kadar atmanız gereken adımları sırasıyla, kanun maddeleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.
Önce yolunuzu seçersiniz. Eşinizle her konuda anlaşıyorsanız ve evliliğiniz en az bir yıl sürdüyse anlaşmalı, aksi hâlde çekişmeli boşanma davası açılır. Ardından dilekçenizi hazırlar, yetkili aile mahkemesine verir, harcı yatırır ve duruşmaya katılırsınız. Karar kesinleşince boşanma nüfusa işlenir ve bazı haklarınız için süre işlemeye başlar.
Boşanmak İçin Ne Yapmak Gerekir? Kısa Cevap
1. Yolunuzu seçin. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmesi ve boşanmanın sonuçlarında anlaşma gerekir, değilse çekişmeli dava açılır.
2. Sebebinizi ve delillerinizi belirleyin. Çekişmeli davada her olayı dilekçeye yazmanız ve tanıkla ya da belgeyle ispatlamanız gerekir.
3. Dilekçeyi hazırlayın. Anlaşmalı boşanmada dilekçeye iki eşin imzaladığı protokol eklenir.
4. Aile mahkemesine başvurun. Kendi yerleşim yerinizdeki, eşinizinkindeki ya da son altı aydır birlikte oturduğunuz yerdeki mahkemeye.
5. Harç ve gider avansını yatırın. Ödeme gücünüz yoksa adli yardım isteyebilirsiniz.
6. Duruşmaya katılın. Anlaşmalı boşanmada hâkim iki eşi de bizzat dinlemek zorundadır.
7. Kararı kesinleştirin. Kesinleşen karar nüfusa işlenir, nafaka ve tazminat için bir yıllık süre başlar.
Anlaşmalı mı Çekişmeli mi? Önce Yolunuzu Seçin
Kanun iki ayrı yol tanır. Anlaşmalı boşanmada eşler, evlilik en az bir yıl sürmüşse birlikte başvurur ya da biri diğerinin davasını kabul eder. Bu durumda evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır ve ayrıca bir boşanma sebebi ispatlamanız gerekmez (TMK m. 166/3). Çekişmeli boşanmada ise boşanma sebebini ve kusuru delillerle ispat etmeniz gerekir.
| Konu | Anlaşmalı boşanma | Çekişmeli boşanma |
|---|---|---|
| Şart | Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı, eşler boşanmanın mali sonuçlarında ve çocukların durumunda anlaşmalı | Süre şartı yok, boşanma sebebi ve kusur ispatlanmalı |
| Ne sunulur | Dilekçe ve iki eşin imzaladığı protokol | Olayları, delilleri ve talepleri içeren dilekçe |
| Duruşma | Hâkim iki eşi de bizzat dinler | Dilekçeler, ön inceleme, tanıkların dinlenmesi ve karar |
| Uygun olduğu durum | Velayet, nafaka, tazminat ve eşyalar konusunda anlaşma varsa | Eş boşanmak istemiyorsa veya sonuçlarda anlaşma yoksa |
Anlaşmalı boşanmada hâkimin onayı bir formalite değildir. Kanun, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkındaki düzenlemeyi uygun bulmasını şart koşar. Hâkim protokolde değişiklik yapabilir, ancak boşanmaya karar verilebilmesi için bu değişiklikleri iki eşin de kabul etmesi gerekir (TMK m. 166/3).
Protokolde Neler Yazılmalı?
Protokol boşanmanın sonuçlarını belirleyen anlaşmadır. Velayet, çocukla kişisel ilişki günleri, iştirak nafakası, yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları ve ev eşyaları açıkça yazılmalıdır. Mal paylaşımı da protokole eklenebilir, ama yazılmazsa kendiliğinden çözülmüş sayılmaz.
Yargıtay bunu 2026'da verdiği bir kararda açıkça anlattı. Anlaşmalı boşanan eşlerin protokolünde mal rejimine dair bir düzenleme yoktu, duruşmada da mal tasfiyesi talepleri olmadığını söylemişlerdi. Daire, kanundaki boşanmanın mali sonuçları ifadesinin mal rejiminin tasfiyesini kapsamadığını, duruşmadaki bu sözün de alacaktan açık bir feragat sayılamayacağını belirterek mal paylaşımı davasının reddini bozdu ve "Anlaşmalı boşanmaya dair düzenlenen protokolde soyut, muğlak, her anlama gelebilen, farklı şekilde yorumlanmaya açık, müphem sözcük ve cümleler kullanılmamalıdır" diye uyardı (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 28.04.2026, E. 2025/6039, K. 2026/4692).
Bu yüzden protokolde tarafların birbirinden hiçbir talebi olmadığı gibi genel cümleler yerine, hangi hakkın nasıl çözüldüğünü tek tek yazın. Dikkat edilecek maddeleri anlaşmalı boşanma protokolü yazımızda örnekleriyle anlattık.
Baskıyla İmzalanan Protokol Geçerli mi?
Anlaşmalı boşanmanın temeli eşlerin özgür iradesidir. Yargıtay 2024'te, ölüm tehdidi ve korkusu altında protokolü imzalamak zorunda kaldığını ileri süren ve eşi bu tehdit nedeniyle ceza mahkemesinde cezalandırılan kadının davasında, iradenin serbestçe açıklanmadığının ispatlandığını kabul etti. Daire "davacı kadın için yargılamanın iadesi şartlarının oluştuğu anlaşılmıştır" belirterek kadının yargılamanın iadesi talebinin reddini bozdu ve davanın esası hakkında yeniden yargılama yapılmasını istedi (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 03.04.2024, E. 2023/8763, K. 2024/2370).
Baskı altındaysanız protokol imzalamak yerine çekişmeli dava açmanız ve gerekiyorsa aşağıda anlattığımız koruma kararını istemeniz daha güvenlidir.
Boşanmak İçin 1 Yıl Şartı Var mı?
Bir yıl şartı yalnız anlaşmalı boşanma için aranır. Evliliğiniz bir yılı doldurmadıysa da boşanabilirsiniz, ancak dava çekişmeli olarak görülür ve evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını delillerle ispat etmeniz gerekir. Eşiniz boşanmayı kabul etse bile bu kabul tek başına yetmez. Boşanma davasında tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz ve hâkim, olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe onları ispatlanmış sayamaz (TMK m. 184).
Kısa süren evliliklerde dikkat edilecekleri 1 sene dolmadan boşanma yazımızda anlattık.
Boşanmak İçin Hangi Sebep Gerekir?
Çekişmeli boşanmada en sık dayanılan sebep evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır (TMK m. 166/1). Sürekli kavga, hakaret, ilgisizlik, ekonomik baskı veya güven sarsıcı davranışlar bu kapsamda değerlendirilir. Bunun yanında kanun, ispatı hâlinde başka bir şey aranmayan özel sebepler de sayar. Bunların bir kısmı kısa sürelere bağlıdır, süre kaçırılırsa o sebebe dayanarak dava açma hakkı düşer.
| Sebep | Kanun | Süre ve şart |
|---|---|---|
| Zina | TMK m. 161 | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde eylemden itibaren beş yıl. Affeden eşin dava hakkı yoktur. |
| Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış | TMK m. 162 | Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde beş yıl. Affeden eşin dava hakkı yoktur. |
| Küçük düşürücü suç, haysiyetsiz hayat | TMK m. 163 | Her zaman dava açılabilir. |
| Terk | TMK m. 164 | Ayrılık en az altı ay sürmeli. Dördüncü ay bittikten sonra hâkim veya noter ihtarı istenir, ihtardan sonra iki ay geçmeden dava açılamaz. |
| Akıl hastalığı | TMK m. 165 | Hastalığın geçmesine olanak bulunmadığı resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmeli. |
| Evlilik birliğinin temelinden sarsılması | TMK m. 166/1 | Kanunda süre yok, affedilen olaylar kusur olarak dikkate alınmaz. |
Eşinizi Affettiyseniz Ne Olur?
Bir olaydan sonra evliliğe devam etmek, o olayı affettiğiniz ya da en azından hoşgörüyle karşıladığınız şeklinde yorumlanabilir. Yargıtay 2026'da, önceki evliliğinden olan çocuklarına yönelik yaralama olayı nedeniyle eşi hakkında ceza yargılaması yapılmasına rağmen şikâyetçi olmayan ve evliliği sürdüren erkeğin davasında "Affedilen vakıalar kusur belirlemesinde dikkate alınamayacağından davalı kadına bu vakıa kusur olarak yüklenemez" sonucuna vardı. Kadının boşanmayı gerektiren başka bir kusuru ispatlanamadığı, erkek ise eşine ve çocuğuna destek olmayıp aileye ilgisiz kaldığı için tam kusurlu bulunduğundan, Daire "Tam kusurlu eş kendi kusuruna dayanarak boşanma talebinde bulunamaz" diyerek davanın reddedilmesi gerektiğine karar verdi (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 25.06.2026, E. 2026/427, K. 2026/7210).
Ama her geri adım af sayılmaz. Yargıtay, anlaşmalı boşanma davası açıp sonra bu davadan feragat eden eşlerin dosyasında "Anlaşmalı boşanma davasından feragat, anlaşmalı boşanma davasının niteliğinden dolayı feragat tarihinden önceki olayların affedildiği anlamına gelmeyeceği" belirtti ve feragatten sonra da başka bir kadınla yaşamaya devam eden erkeği tam kusurlu kabul ederek kadının davasının reddini bozdu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 09.04.2026, E. 2025/8159, K. 2026/3960).
Boşanmak İçin Nereye Başvurulur?
Boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2 ve 4). Noter, nüfus müdürlüğü, muhtarlık veya belediye boşanma işlemi yapamaz.
Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri ya da eşlerin davadan önce son altı aydır birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Başka bir şehre taşındıysanız kendi yerleşim yerinizde dava açabilirsiniz. Dilekçenizi adliyedeki tevzi bürosuna verebilir ya da e-imza veya mobil imzayla UYAP Vatandaş Portal üzerinden gönderebilirsiniz. Bu adımları boşanma dilekçesi nereye verilir ve e-Devlet'ten boşanma davası açma yazılarımızda anlattık.
Boşanmak İçin Gerekli Evraklar
Dava açmak için uzun bir belge listesine gerek yoktur. Temel olarak şunlar yeterlidir.
- Dava dilekçesi. Mahkemenin adı, tarafların kimlik ve adres bilgileri, olayların sıra numarasıyla açık özeti, her olayın hangi delille ispat edileceği ve açık talepler yazılır (HMK m. 119).
- Protokol. Anlaşmalı boşanmada iki eşin imzaladığı protokol dilekçeye eklenir.
- Kimlik ve nüfus kayıt örneği. Nüfus kayıt örneği e-Devlet'ten barkodlu olarak alınabilir.
- Deliller. Tanık listesi, mesajlar, sağlık raporları ve banka kayıtları gibi belgeler dilekçede gösterilir.
Duruma göre istenen ek belgeler için boşanmak için gerekli evraklar yazımıza bakabilirsiniz.
Boşanmak İçin Ne Kadar Para Lazım?
Dava açarken mahkeme veznesine harç ve gider avansı yatırılır. 2026'da boşanma davası için başvurma harcı 732,00 TL, maktu karar ve ilam harcı da 732,00 TL'dir. Bu tutarlar Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No 98 ile 1 Ocak 2026'dan itibaren yüzde 18,95 artırılan tarifeden gelir. Bunlara tebligat ve tanık giderlerini karşılayacak gider avansı eklenir. Tazminat veya ziynet alacağı gibi parasal taleplerde ayrıca nispi harç ödenir.
Avukatla açılan davalarda avukatlık ücreti ayrıca kararlaştırılır. Kalem kalem hesap için boşanma davası ücreti yazımıza bakın.
Ödeme gücünüz yoksa adli yardım isteyebilirsiniz. Kendisi ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini ödeyemeyecek durumda olanlar, talepleri açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanır (HMK m. 334). Baroya başvurarak avukat görevlendirilmesini de isteyebilirsiniz. Ayrıntılar param yok nasıl boşanma davası açabilirim yazımızda.
Dava Açmadan Önce Neleri Hazırlamalısınız?
Olayları Tek Tek Dilekçeye Yazın
Çekişmeli davada mahkeme kusuru, tarafların dilekçelerinde usulüne uygun dayandıkları olaylar üzerinden belirler. Yargıtay 2026'da, erkeğin cevap ve karşı dava dilekçesinde dayanmadığı ev işleriyle ilgili bir olayı "dayanılmayan vakıanın davacı-karşı davalı kadına kusur olarak yüklenemeyeceği" belirterek kusur hesabından çıkardı ve tarafları eşit kusurlu sayan kararı bozdu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 05.05.2026, E. 2025/10019, K. 2026/5086).
Bu yüzden şiddet, hakaret, aldatma, ekonomik baskı ya da ilgisizlik gibi her olayı yaklaşık tarihiyle, nerede olduğunu ve kimin gördüğünü yazarak dilekçeye koyun.
Tanığınız Olayı Görmüş Olmalı
Boşanma davalarında en önemli delil çoğu zaman tanıktır. Tanığın olayı bizzat görmüş ya da duymuş olması gerekir, sizden dinlediklerini aktaran tanığın beyanı genellikle yetersiz kalır. Yargıtay 2026'da, bir davranışın "kusuru görgüye dayalı olmayan tanık" beyanıyla yüklendiğini, bu yüzden kusur olarak dikkate alınamayacağını belirtti (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.06.2026, E. 2026/534, K. 2026/6726).
Dosyayı doğru hazırlamak sonucu değiştirir. Yargıtay aynı gün verdiği bir başka kararda, eşini sürekli aşağılayan, sık sık alkol alarak evlilik yükümlülüklerini ihmal eden ve evden kovan erkeğe karşı kadının açtığı davada, ispatlanamadığı gerekçesiyle verilen ret kararını bozdu. Daire, olayların dinlenen tanığın beyanı ve toplanan delillerle ispatlandığını, "kadının bu vakıalara dava dilekçesinde dayandığı" belirterek erkeği tam kusurlu buldu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 16.06.2026, E. 2026/915, K. 2026/6716).
Delili Hukuka Uygun Yolla Toplayın
Hukuka aykırı olarak elde edilmiş deliller mahkemece dikkate alınamaz (HMK m. 189/2). Eşin telefonuna gizlice program yüklemek, şifresini kırarak yazışmalarına ulaşmak ya da özel konuşmalarını gizlice kaydetmek delilin kullanılmasını engelleyebilir ve suç oluşturabilir. Arama ve mesaj kayıtlarının getirtilmesini mahkemeden isteyebilirsiniz, bunun nasıl yapıldığını HTS kaydı yazımızda anlattık.
Mal Varlığını ve Aile Konutunu Koruyun
Boşanmaya karar verilirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olarak sona erer (TMK m. 225/2), ancak mal paylaşımı ayrı bir davayla yapılır. Dava açmadan önce tapu, araç, banka hesapları ve şirket payları hakkında bilgi toplayın. Eşlerden biri, diğerinin açık rızası olmadan aile konutunu devredemez ve konutun maliki olmayan eş tapuya aile konutu şerhi verilmesini isteyebilir (TMK m. 194). Eşinizin malları elden çıkarmasından endişe ediyorsanız hâkimden, belirli mallar üzerindeki tasarrufların ancak sizin rızanızla yapılabileceğine karar vermesini isteyebilirsiniz (TMK m. 199). Şerhin nasıl konulduğunu aile konutu şerhi yazımızda anlattık.
Şiddet Varsa Önce Güvenliğinizi Sağlayın
Uzaklaştırma kararının boşanma ve velayet davasına etkisini 6284 sayılı Kanun yazımızda anlattık.
Boşanmadan Önce Evden Ayrılmalı mıyım?
Ortak hayat sebebiyle kişiliğiniz, ekonomik güvenliğiniz veya ailenin huzuru ciddi biçimde tehlikeye düştüyse ayrı yaşama hakkınız vardır (TMK m. 197). Terk ise evlilik yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla eşi bırakmak ya da haklı bir sebep olmadan ortak konuta dönmemektir. Terk sebebiyle boşanma için ayrılığın en az altı ay sürmesi ve hâkim veya noter ihtarının sonuçsuz kalması gerekir (TMK m. 164). Bu yüzden haklı bir sebeple evden ayrılmak terk sayılmaz.
Dava açıldıktan sonra hâkim, davanın devamı süresince eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakımı için gereken geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Dava açmadan ayrı yaşıyorsanız nafaka hakkınızı boşanmadan ayrı yaşamak yazımızda anlattık.
Dava Açıldıktan Sonra Süreç Nasıl İşler?
- Tebligat ve cevap. Dava dilekçesi eşinize tebliğ edilir. Cevap süresi tebliğden itibaren iki haftadır ve bir defaya mahsus en fazla bir ay uzatılabilir (HMK m. 127). Dava açıldıktan sonra hâkimin verdiği ilk ara kararları tensip zaptı yazımızda anlattık.
- Dilekçeler ve ön inceleme. Cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri verilir, mahkeme ön inceleme duruşmasında uyuşmazlık konularını belirler.
- Tahkikat. Tanıklar dinlenir, kayıtlar getirtilir, çocuk varsa sosyal inceleme raporu alınabilir.
- Karar. Mahkeme boşanma, velayet, nafaka ve tazminat hakkında karar verir.
- Kanun yolu. Taraflar kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinafa başvurabilir (HMK m. 345).
Adalet Bakanlığının 2025 yılı adalet istatistiklerine göre boşanma davalarının ortalama görülme süresi 160 gündür. Bu ortalamaya anlaşmalı boşanmalar da dahildir, tanığı çok olan çekişmeli dosyalar daha uzun sürer. Ayrıntılar çekişmeli boşanma ne kadar sürer yazımızda.
Eşim Boşanmak İstemiyorsa Ne Olur?
Eşinizin boşanmak istememesi davayı engellemez. Evlilik birliği temelinden sarsılmışsa her eş dava açabilir. Davacının kusuru daha ağırsa davalı eş davaya itiraz edebilir, ancak bu itiraz hakkın kötüye kullanılması niteliğindeyse ve evliliğin devamında davalı ile çocuklar için korunmaya değer bir yarar kalmamışsa yine boşanmaya karar verilebilir (TMK m. 166/2). Evliliğin bozulmasında tamamen kusurlu olan eş ise kendi kusuruna dayanarak boşanamaz, Yargıtay bunu yukarıda anlattığımız 2026 kararında açıkça söyledi.
Davanız reddedilirse 7532 sayılı Kanunla 2024'te değiştirilen kural devreye girer. Ret kararının kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl geçmiş ve ortak hayat yeniden kurulamamışsa, evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4).
Boşanma Kararından Sonra Neler Yapılmalı?
- Kesinleşmeyi takip edin. Karar kesinleşmeden boşanma nüfusa işlenmez. Kesinleşme şerhinin nasıl alındığını kesinleşme şerhi yazımızda anlattık.
- Bir yıllık süreyi kaçırmayın. Boşanmadan doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl geçmekle zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Davada istemediğiniz yoksulluk nafakası veya tazminat için bu süreye dikkat edin.
- Mal paylaşımını ayrıca isteyin. Mal rejiminin tasfiyesi boşanmadan ayrı bir davadır, ayrıntılar mal paylaşımı davası yazımızda.
- Soyadı ve yeniden evlenme. Kadın boşanınca evlenmeden önceki soyadını yeniden alır, hâkimin izniyle eski eşinin soyadını kullanmaya devam edebilir (TMK m. 173). Kadın, evliliğin sona ermesinden itibaren üç yüz gün geçmeden evlenemez, gebe olmadığı anlaşılırsa mahkeme bu süreyi kaldırır (TMK m. 132). Erkek için bekleme süresi yoktur.
Boşanmak İsteyenlerin En Sık Yaptığı Hatalar
- Dilekçeye her olayı yazmamak. Dilekçede usulüne uygun dayanılmayan olay kusur olarak yüklenemeyebilir.
- Süreleri kaçırmak. Zina ve onur kırıcı davranışta öğrenmeden itibaren altı aylık süre, boşanmadan sonra nafaka ve tazminat için bir yıllık süre işler.
- Barıştıktan sonra eski olaya dayanmak. Affedilen olay kusur olarak dikkate alınmaz.
- Genel cümlelerle protokol imzalamak. Mal paylaşımı açıkça yazılmazsa çözülmüş sayılmaz.
- Delili hukuka aykırı yolla toplamak. Delil dikkate alınmayabilir ve ceza sorumluluğu doğabilir.
Sonuç
Boşanmak için önce yolunuzu seçmeniz, sonra sebebinizi ve delillerinizi dilekçeye eksiksiz yazmanız, doğru mahkemeye başvurmanız ve kararın kesinleşmesini takip etmeniz gerekir. Anlaşmalı boşanma hızlı bir yoldur ama protokolün açık yazılması şarttır. Çekişmeli boşanmada sonucu belirleyen, dilekçede dayandığınız olaylar ve onları gören tanıklardır.
Boşanma sürecinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, hizmetlerimiz için İstanbul boşanma avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.
Av. Murat Aydar
İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.