Özet
Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûm olan kişi, infaz tamamlanıncaya kadar kamu görevi, velayet, vesayet, kayyımlık, tüzel kişi yöneticiliği ve izne bağlı meslek haklarını kullanamaz (TCK 53). Hükümlünün kendi çocukları üzerindeki velayet ertelemede hiç kalkmaz, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlikle geri gelir. Bir yıl veya daha kısa ertelenen cezada, suç tarihinde 18 yaşından küçüklerde, taksirli suçlarda, adli para cezasında ve HAGB kararında TCK 53/1 uygulanmaz. Seçme ve seçilme yoksunluğuna ilişkin kurallar Anayasa Mahkemesinin 2015 kararıyla iptal edildi. Yargıtay bu ayrımları gözetmeyen hükümleri düzeltiyor veya bozuyor.
Kasten işlenen bir suçtan hapis cezası alan kişi yalnız cezasını çekmez. Türk Ceza Kanununun 53. maddesi bu mahkûmiyete kanuni sonuç olarak bazı hak yoksunlukları bağlar. Kişi kamu görevi üstlenemez, dernek veya şirket yöneticisi olamaz, izne bağlı mesleğini kendi adına icra edemez, velayet, vesayet ve kayyımlık yetkilerini kullanamaz. Aile hukukunda en çok sorulan soru ise hapis cezası alan anne veya babanın velayetinin ne olacağıdır.
Bu yazıda TCK 53'ün bütün fıkralarını, Anayasa Mahkemesinin iptal kararını, erteleme ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasındaki (HAGB) durumu, velayetin kaldırılmasıyla farkını ve Yargıtay'ın düzelttiği hataları güncel kararlarla anlatıyoruz.
Hak Yoksunluğu Kısaca
1. Hak yoksunluğu, kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucudur. Taksirli suçlarda ve yalnız adli para cezasında TCK 53/1 uygulanmaz.
2. Yoksunluk hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar sürer. Koşullu salıverilmede ve ertelemede ceza, denetim süresi iyi hâlle geçirilince infaz edilmiş sayılır.
3. Kendi çocukları üzerindeki velayet daha erken geri gelir. Ceza ertelenmişse bu yoksunluk hiç uygulanmaz, koşullu salıverilme veya denetimli serbestlikle sona erer.
4. Bazı hâllerde TCK 53/1 hiç uygulanmaz. Bir yıl veya daha kısa hapis cezası ertelenmişse, kişi suç tarihinde 18 yaşından küçükse ya da hükmün açıklanması geri bırakılmışsa hak yoksunluğu doğmaz.
5. Hak kötüye kullanılarak işlenen suçta ceza bittikten sonra ayrıca yasak verilir. Trafik veya meslek kusuruyla işlenen taksirli suçta sürücü belgesinin geri alınması ya da meslek yasağı gündeme gelebilir.
6. Aile mahkemesinin velayeti kaldırması (TMK 348) ayrı bir karardır. TCK 53'teki yoksunluk süre dolunca kendiliğinden sona erer.
TCK 53 Hak Yoksunluğu Nedir?
a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,
b) Seçme ve seçilme ehliyetinden,
c) Velayet hakkından; vesayet veya kayyımlığa ait bir hizmette bulunmaktan,
d) Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi parti tüzel kişiliklerinin yöneticisi veya denetçisi olmaktan,
e) Bir kamu kurumunun veya kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşunun iznine tabi bir meslek veya sanatı, kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı veya tacir olarak icra etmekten,
yoksun bırakılır.
(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz.
(3) Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlünün kendi altsoyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri açısından yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanmaz. Mahkûm olduğu hapis cezası ertelenen veya denetimli serbestlik tedbiri uygulanarak cezası infaz edilen ya da koşullu salıverilen hükümlü hakkında birinci fıkranın (e) bendinde söz konusu edilen hak yoksunluğunun uygulanmamasına karar verilebilir.
(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(b) bendinin sonundaki “ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresi Anayasa Mahkemesince iptal edildi. Madde Kanunun “Güvenlik Tedbirleri” bölümünde yer alır ve Anayasa Mahkemesine göre kural olarak kasten işlenen suçlara yöneliktir (AYM, 01.07.2015, E. 2015/4, K. 2015/61).
Mahkeme bu kanuni sonucu gözden kaçırırsa Yargıtay hükmü düzeltir. Hakaret suçundan hapis cezası verilen bir dosyada Daire, "hükmolunan hapis cezasının kanuni sonucu olarak, 5237 sayılı Kanun'un 53/1. maddesindeki hak yoksunluklarına karar verilmesi gerektiğinin gözetilmemesi" dışında hukuka aykırılık görmedi ve yoksunluğu hükme kendisi ekledi (Yargıtay 4. Ceza Dairesi, 23.06.2026, E. 2024/9539, K. 2026/11966). Bu suçun cezasını hakaret suçu ve cezası yazımızda anlattık.
TCK 53/1 Hangi Hakları Kapsar?
| Bent | Yoksun kalınan hak | Uygulamada anlamı |
|---|---|---|
| a | Kamu görevi | TBMM üyeliği ile Devlet, il, belediye, köy ve bunların denetimindeki kurumlarda atama veya seçimle gelinen memuriyet ve hizmetler |
| b | Seçme ve seçilme ehliyeti | Anayasa Mahkemesi 2015'te bu yoksunluğa ilişkin kuralları iptal etti, aşağıda anlattık |
| c | Velayet, vesayet ve kayyımlık | Hükümlünün kendi çocukları için daha kısa süre uygulanır |
| d | Tüzel kişi yöneticiliği | Vakıf, dernek, sendika, şirket, kooperatif ve siyasi partilerde yöneticilik ve denetçilik |
| e | İzne bağlı meslek veya sanat | Kamu kurumunun veya meslek kuruluşunun iznine bağlı bir mesleği kendi sorumluluğu altında serbest meslek erbabı ya da tacir olarak icra etmek |
Başka kanunlar ayrıca daha uzun engeller öngörebilir. Örneğin kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası alan ya da zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık gibi sayılan suçlardan mahkûm olan kişi, TCK 53'te belirtilen süreler geçmiş olsa bile memur olamaz (657 s.K. m. 48/A-5).
Hak Yoksunluğu Ne Kadar Sürer?
Yoksunluk hükmün kesinleşmesiyle başlar (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.09.2023, E. 2021/26, K. 2023/478) ve kişi bu hakları hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar kullanamaz (TCK m. 53/2).
- Cezanın tamamı cezaevinde çekilirse. Yoksunluk tahliyeyle sona erer.
- Koşullu salıverilme. Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (5275 s.K. m. 107/14). Yoksunluk kural olarak bu tarihe kadar sürer, kendi çocukları üzerindeki velayet ise koşullu salıverilmeyle geri gelir.
- Ertelenen ceza. Denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (TCK m. 51/8).
- İnfaz edilemeyen ceza. Hak yoksunlukları ceza zamanaşımı doluncaya kadar devam eder (TCK m. 69).
Hapis Cezası Alan Anne veya Babanın Velayeti
Velayet, vesayet ve kayyımlık yoksunluğu TCK 53/1-c'de düzenlenir. Kanun, hükümlünün kendi altsoyu yani çocukları ve torunları üzerindeki yetkileri ile başkaları üzerindeki yetkilerini birbirinden ayırır.
Kendi Çocukları İçin Daha Kısa Süre (TCK 53/3)
| Durum | Kendi çocukları ve torunları | Başkaları için vasilik ve kayyımlık |
|---|---|---|
| Cezaevinde çekilen hapis cezası | Koşullu salıverilme veya denetimli serbestliğe kadar kullanılamaz | İnfaz tamamlanıncaya kadar kullanılamaz |
| Bir yıldan uzun hapis cezası ertelendi | Yoksunluk uygulanmaz | Denetim süresi sonuna kadar kullanılamaz |
| Bir yıl veya daha kısa hapis cezası ertelendi | TCK 53/1 uygulanmaz | TCK 53/1 uygulanmaz |
| Suç tarihinde 18 yaşından küçük | TCK 53/1 uygulanmaz | TCK 53/1 uygulanmaz |
| Hükmün açıklanması geri bırakıldı | Hak yoksunluğu doğmaz | Hak yoksunluğu doğmaz |
Denetimli serbestlik ibaresi 15.04.2020'de yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanunla eklendi. Bu infaz usulü, açık ceza infaz kurumunda bulunan ve koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az kalan iyi hâlli hükümlüye talebi üzerine uygulanabilir. Sıfır-altı yaş grubunda çocuğu olan kadın hükümlü için bu süre iki yıldır (5275 s.K. m. 105/A). Böyle bir anne, denetimli serbestliğe geçtiği anda kendi çocukları üzerindeki velayeti yeniden kullanabilir.
- Ertelenen ceza. Kaçakçılık suçundan ertelenen uzun süreli hapis cezasında ilk derece mahkemesi ertelemeyi gözetmeden bütün yoksunluklara hükmetmişti. Daire, ertelenen ve ertelenmeyen cezalar yönünden "53. maddesinin uygulanmasının farklı kurallara tabi olduğu" hususunu vurguladı ve (c) bendindeki yoksunluğun "sanığın sadece kendi altsoyu üzerindeki velayet hakları ile vesayet veya kayyımlık yetkileri bakımından uygulanmasına yer olmadığına" karar vererek hükmü düzeltti. Altsoyu dışındakiler için yoksunluk infaz tamamlanıncaya kadar sürecekti, (e) bendi ise uygulanmadı (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2023/16548, K. 2026/7786).
- İkinci kez mükerrir hükümlü. Uyuşturucu ticaretinden mahkûm edilen sanık için ilk derece mahkemesi, koşullu salıverilmeden yararlanamayacağı gerekçesiyle kendi çocukları yönünden 53/3'ün uygulanamayacağını hükme yazmıştı. Daire, 7550 sayılı Kanunla değişik 5275 sayılı Kanunun 108/3. maddesine göre ikinci defa tekerrürde de koşullu salıverilme sürelerinin uygulandığını belirtti, "hükümde ikinci defa mükerrir olan sanık hakkında koşullu salıverme hükümlerinin uygulanamayacağına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğu" sonucuna vardı ve bu ibareyi hükümden çıkardı (Yargıtay 8. Ceza Dairesi, 04.06.2026, E. 2025/3759, K. 2026/7782).
Bu Sürede Çocuk Kimin Velayetinde Kalır?
TCK 53 yalnız hükümlü ebeveynin velayet hakkını kullanmasını engeller. Çocuğun durumu Medeni Kanuna göre belirlenir.
- Evlilik devam ediyorsa. Ana ve baba velayeti birlikte kullanır (TMK m. 336). Yoksunluk yalnız hükümlü eşi etkiler.
- Boşanmada velayet hükümlü ebeveyne verilmişse. Yeni olguların zorunlu kılması hâlinde hâkim, kendiliğinden veya ana ve babadan birinin istemi üzerine gerekli önlemleri alır (TMK m. 183). Diğer ebeveyn bu yolla velayeti isteyebilir, ayrıntıları velayet değiştirme davası yazımızda anlattık. Velayet altında bulunmayan küçük ise vesayet altına alınır (TMK m. 404).
- Boşanma davasında. Bölge adliye mahkemesi, cezaevinde hükümlü olan ve ceza kararında TCK 53 uyarınca altsoyu üzerindeki velayet hakkından yoksun bırakılan babaya velayetin verilmesini doğru bulmayıp dosyayı ilk derece mahkemesine göndermişti. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, "Velâyet düzenlemesi kamu düzenine ilişkin olup, resen araştırma ilkesi geçerlidir" diyerek uzman raporu ve gerekirse çocuğun görüşü alınıp kararın bölge adliye mahkemesince verilmesi gerektiğini belirtti ve kararı bozdu (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 04.11.2021, E. 2021/6633, K. 2021/8179).
Cezaevindeki eşle boşanma ve hükümlünün kısıtlanması konularını cezaevindeki hükümlü eşten boşanma yazımızda ele aldık.
Velayetin Kaldırılması (TMK 348) ile Farkı
TCK 53'teki yoksunluk ile aile mahkemesinin velayeti kaldırması farklı kurumlardır.
| TCK 53 hak yoksunluğu | Velayetin kaldırılması (TMK 348) | |
|---|---|---|
| Sebebi | Kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyet | Diğer koruma önlemlerinin yetersiz kalması ve kanundaki iki hâlden birinin bulunması |
| Kararı veren | Ceza mahkemesi, kanuni sonuç olarak | Aile mahkemesi |
| Süresi | Kendi çocukları için koşullu salıverilme veya denetimli serbestliğe kadar, diğer haklar için infaz tamamlanıncaya kadar | Kanunda bir süre yoktur |
| Sona ermesi | Süre dolunca kendiliğinden | Sebep ortadan kalkarsa hâkim velayeti geri verir (TMK m. 351) |
| Kapsamı | Hükümlünün velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri | Kararda aksi belirtilmedikçe mevcut ve doğacak bütün çocuklar |
TMK 348 ceza mahkûmiyetini ayrı bir sebep olarak saymaz. Ancak ana ve babanın başka bir yerde bulunması gibi sebeplerle velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi kaldırma sebepleri arasındadır (TMK m. 346-351). Şartları velayetin kaldırılması davası yazımızda anlattık.
Seçme ve Seçilme Hakkı ve Anayasa Mahkemesi Kararı
Anayasa Mahkemesi 08.10.2015 tarihli kararıyla (b) bendindeki seçme ve seçilme yoksunluğuna ilişkin kuralları oybirliğiyle iptal etti (AYM, 08.10.2015, E. 2014/140, K. 2015/85, RG 24.11.2015).
- Seçme hakkı. Mahkûmiyetin seçme hakkını kaldırmasına ve bunun infaz tamamlanıncaya kadar sürmesine ilişkin kurallar iptal edildi. Gerekçeye göre Anayasanın 67. maddesi yalnız kasten işlenen suçtan dolayı ceza infaz kurumunda bulunan hükümlülerin oy kullanmasını engeller.
- Seçilme hakkı. Her hapis cezasının seçilme ehliyetini kaldırmasını öngören kural da iptal edildi. Gerekçeye göre Anayasanın 76. maddesi, orada sayılan suçlar dışında, taksirli suçlar hariç toplam bir yıldan az hapis cezasını milletvekili seçilmeye engel saymaz.
- Diğer siyasi haklar. “Ve diğer siyasi hakları kullanmaktan” ibaresi ölçülülük ilkesine aykırı bulundu.
Zimmet suçundan verilen bir mahkûmiyeti bozan Daire, iptal kararı nedeniyle "53/1. maddesiyle ilgili yeniden değerlendirme yapılmasında zorunluluk bulunması" hususunu bozma sebepleri arasında saydı (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 12.05.2026, E. 2022/693, K. 2026/6451).
Hak Yoksunluğu Hangi Hâllerde Uygulanmaz?
TCK 53/1'deki yoksunluklar her mahkûmiyette doğmaz.
- Taksirli suçlar. Ceza Genel Kurulu, "hak yoksunluklarının taksirle işlenen suçlarda uygulama yeri bulunmamaktadır" diyerek, taksirle ölüme neden olan sanık hakkında verilen hak yoksunluğuna yönelik kanun yararına bozma talebinin reddedilmesini isabetsiz buldu (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 06.03.2024, E. 2020/223, K. 2024/110). Silahla hedef atışı yaparken bilinçli taksirle bir kişinin ölümüne neden olan ve altı yılı aşkın hapis cezası alan sanık hakkında da Daire, "Taksirli suçtan mahkûmiyet halinde 5237 sayılı TCK'nın 53/1. maddesinde düzenlenen hak yoksunluklarına hükmedilemeyeceğinin gözetilmemesi" nedeniyle hak yoksunluğu paragrafını hükümden çıkardı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 04.06.2026, E. 2022/1487, K. 2026/5645). Taksirli suçta ancak TCK 53/6'daki yaptırım söz konusu olabilir.
- Adli para cezası. TCK 53/1 yalnız hapis cezasında uygulanır. Seçenek yaptırıma çevrilen hapis cezasında asıl mahkûmiyet çevrilen ceza veya tedbirdir (TCK m. 50/5). Ödenmeyen adli para cezası hapse çevrilse bile hak yoksunlukları bakımından esas alınan adli para cezasıdır (5275 s.K. m. 106/9).
- Suç tarihinde 18 yaşından küçük olanlar. İşyeri dokunulmazlığını ihlal suçundan hapis cezası verilen ve suç tarihinde 18 yaşını doldurmamış hükümlü hakkında Daire, "5237 sayılı Kanun'un 53/1. maddesinin uygulanamayacağı dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi" hususunu hukuka aykırı buldu, hapis cezasını adli para cezasına çevirdi ve 53. maddeye ilişkin kısımları hükümden çıkardı (Yargıtay 2. Ceza Dairesi, 30.06.2026, E. 2026/8126, K. 2026/12796).
- Ertelenen kısa süreli hapis cezası. Bir yıl veya daha kısa hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır (TCK m. 49/2). Daire, "kısa süreli hapis cezası ertelenen sanık hakkında aynı Kanun'un 53/1. maddesinde belirtilen hak yoksunluklarının uygulanmasına karar verilmesi" durumunu 53/4'e aykırı buldu ve hak yoksunluğu bendini hükümden tamamen çıkardı (Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 23.06.2026, E. 2024/292, K. 2026/7357).
- Hükmün açıklanmasının geri bırakılması. HAGB kararı, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m. 231/5, 7589 sayılı Kanunla değişik). Hüküm denetim süresinde açıklanırsa yoksunluk gündeme gelebilir (CMK m. 231/11).
Hakkı Kötüye Kullanarak İşlenen Suçlar (TCK 53/5)
Bu fıkra, 53/1'de sayılan bir hak veya yetki kötüye kullanılarak suç işlenmesi hâlinde ve adli para cezasında da uygulanır.
- Memuriyetle sınırlı tutulamaz. Hastalardan tahsil ettiği paraları zimmetine geçiren kamu görevlisi hakkında yerel mahkeme yalnız memuriyetten yasaklama kararı vermişti. Daire, suçun 53/1-a'daki yetki kötüye kullanılarak işlendiğini belirterek "sadece memuriyetten yasaklanmasına karar verilmek suretiyle sınırlı uygulama yapılması" hususunu kanuna aykırı buldu (Yargıtay 5. Ceza Dairesi, 12.05.2026, E. 2022/693, K. 2026/6451).
- Kanuni sonuç değildir, ayrıca hükmedilir. Ceza Genel Kurulu, iki fıkra arasındaki farkları sayarken "birinci fıkradaki yoksunluk hükmün kesinleşmesi ile başlarken, beşinci fıkradaki yasaklılığın cezanın infaz edilmesinden itibaren başlayacak olması" hususuna dikkat çekti. 53/5'teki yasağın hükümde ayrıca gösterilmesi ve süresinin belirlenmesi gerektiğini belirtti. Kurula göre "beşinci fıkra uyarınca uygulanan güvenlik tedbirinin aleyhe bozma yasağına konu olacağı kabul edilmelidir". Yalnız sanığın kanun yoluna başvurduğu dosyada ilk hükümde bulunmayan bu yasak, bozmadan sonra hükme eklenemez (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 27.09.2023, E. 2021/26, K. 2023/478).
Meslek Yasağı ve Ehliyetin Geri Alınması (TCK 53/6)
Bu fıkra taksirli suçlara uygulanır ve hâkimin takdirine bağlıdır. Anayasa Mahkemesi son cümledeki geri almaya ilişkin kuralı Anayasaya aykırı bulmadı ve tedbirin ceza tümüyle infaz edildikten veya infaz edilmiş sayıldıktan sonra uygulanacağını belirtti (AYM, 01.07.2015, E. 2015/4, K. 2015/61).
- Kazadaki araç sınıfıyla sınırlı. Kamyonla yaptığı kazada ölüme neden olan sürücü hakkında Daire, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. maddesine göre "(C) sınıfı ile sınırlı olarak sanığın sürücü belgesinin geri alınması" gerektiğini belirtti ve hükme “(C) sınıfı” ibaresini ekledi (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 04.05.2026, E. 2023/83, K. 2026/4580).
- Trafik kusuru yoksa sürücü belgesi alınamaz. Av tüfeğiyle taksirle ölüme neden olan sanığın dosyasında Daire, "dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali suretiyle silahla ölüme neden olan sanığın eylemi nedeniyle sürücü belgesinin alınmasına karar verilmesi" hususunu hukuka aykırı buldu ve bu paragrafı hükümden çıkardı (Yargıtay 12. Ceza Dairesi, 14.05.2026, E. 2026/499, K. 2026/5051).
Yargıtay Hükümdeki Hangi Hataları Düzeltiyor?
İncelediğimiz kararlara göre Yargıtay'ın en sık düzelttiği hatalar şunlardır.
- Kanuni sonuç olan yoksunluğun hükümde gösterilmemesi.
- Kendi çocukları üzerindeki velayetin diğer haklarla aynı süreye bağlanması veya ertelenen cezada uygulanması.
- Kısa süreli ertelenen cezada, suç tarihinde 18 yaşından küçük kişide veya taksirli suçta TCK 53/1'in uygulanması.
- 53/5'in uygulanmaması ya da yalnız memuriyetle sınırlı tutulması.
- Sürücü belgesinin sınıf gösterilmeden veya trafik kusuru olmayan bir olayda geri alınması.
- Anayasa Mahkemesinin 2015 tarihli iptal kararının gözetilmemesi.
Yoksunluk Nasıl Sona Erer?
Ceza Genel Kurulu, kanunda "infaz tamamlanmakla herhangi bir yargı kararına gerek olmaksızın bu hak yoksunluklarının kendiliğinden ortadan kalkacağı öngörülmüş" olduğunu belirtir. Bu nedenle yoksunluğun sona ermesi için ayrıca başvuru gerekmez. Aynı kararda "hükmün bünyesine dâhil bir husustaki hukuka aykırılığın infaz aşamasında alınacak bir karar ile düzeltilmesine olanak bulunmadığından" hükümdeki hatanın ancak olağan veya olağanüstü kanun yollarıyla giderilebileceği vurgulandı (Yargıtay Ceza Genel Kurulu, 06.03.2024, E. 2020/223, K. 2024/110). Başka kanunların mahkûmiyete bağladığı hak yoksunlukları için Adli Sicil Kanununun 13/A maddesindeki yasaklanmış hakların geri verilmesi yoluna gidilir. Bunun için kural olarak infazın tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi, bu sürede yeni suç işlenmemesi ve iyi hâlli yaşandığına dair mahkemede kanaat oluşması gerekir. Talep, hükmü veren mahkemeye veya hükümlünün yerleşim yerindeki aynı derecedeki mahkemeye yapılır.
Ne Yapmalısınız?
- Hükmün hak yoksunluğu paragrafını ayrıca okuyun. Ceza ertelendiyse, suç tarihinde 18 yaşından küçükseniz, suç taksirliyse veya ceza adli para cezasına çevrildiyse burada hata olabilir.
- Kendi çocuklarınız için koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik ayrımının hükümde yer alıp almadığına bakın. Hata varsa istinaf veya temyizde ayrıca ileri sürün, çünkü bu hata infaz aşamasında düzeltilemez.
- Velayet sizdeyse ve ceza cezaevinde çekilecekse çocuğun bakımını önceden planlayın. Gerekirse aile mahkemesinden velayet düzenlemesi istenir, çocuk kimsenin velayetinde kalmıyorsa sulh hukuk mahkemesi vasi atar.
- TCK 53 kişisel ilişki hakkını saymaz. Cezaevindeki ebeveynle görüşme düzenini aile mahkemesi çocuğun yararına göre belirler.
- Velayet ve ceza dosyasının birlikte yürüdüğü durumlarda velayet avukatı sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Yazıda Dayandığımız Kararlar
Sonuç
TCK 53, kasten işlenen suçtan hapis cezasına mahkûmiyete kamu görevi, velayet, vesayet, kayyımlık, tüzel kişi yöneticiliği ve izne bağlı meslek yoksunluğu bağlar. Bu yoksunluk kural olarak infaz tamamlanıncaya kadar sürer.
Aile hukuku açısından en önemli nokta, hükümlünün kendi çocukları üzerindeki velayet yoksunluğunun cezaevinde geçen süreyle sınırlı olmasıdır. Aile mahkemesinin velayeti kaldırması ise ayrı bir karardır. Hükümdeki hak yoksunluğu paragrafını kontrol etmek ve hataları kanun yolunda ileri sürmek bu yüzden önemlidir.

Av. Murat Aydar
İstanbul'da aile hukuku alanında müvekkillerime hizmet veriyorum. Özellikle anlaşmalı ve çekişmeli boşanma, nafaka, velayet ve mal paylaşımı davalarında hukuki destek sağlıyorum.
