Uluslararası Çocuk Kaçırma: Lahey Sözleşmesi ile İade Davası

Yurt dışında yaşayan bir çift yaz tatili için Türkiye'ye geliyor, eşlerden biri dönüş gününde "ben kalıyorum, çocuk da benimle" diyor. Ya da tam tersi: Türkiye'de yaşayan çocuk, bir gün diğer ebeveyniyle birlikte yurt dışına çıkıyor ve geri gelmiyor. Bu dosyalarda sorulan ilk soru neredeyse hep aynı: "Velayet kimde olursa çocuk orada kalır mı?"

Cevap çoğu zaman sanılanın tersidir. Uluslararası çocuk kaçırma dosyalarında önce velayet değil, çocuğun mutat meskenine iadesi konuşulur. Bunu düzenleyen metin, 25 Ekim 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi ve Türkiye'deki uygulama kanunu olan 5717 sayılı Kanundur. Bu yazıda sözleşmenin şartlarını, başvuru ve dava sürecini, iadenin hangi hâllerde reddedilebildiğini, Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarıyla birlikte anlatıyoruz.

Lahey Sözleşmesi Nedir, Türkiye'de Ne Zamandan Beri Geçerli?

Sözleşmenin tam adı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Veçhelerine Dair Sözleşmedir. Türkiye adına 21 Ocak 1998'de imzalanmış, 4461 sayılı Kanun'la onaylanması uygun bulunmuş, 15 Şubat 2000 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve Türkiye bakımından 1 Ağustos 2000'de yürürlüğe girmiştir. Uygulama usulü ise 4 Aralık 2007'de yayımlanan 5717 sayılı Uluslararası Çocuk Kaçırmanın Hukuki Yön ve Kapsamına Dair Kanunla düzenlenmiştir. Hague Konferansı'nın resmî statü tablosuna göre sözleşmenin 103 akit tarafı vardır.

Sözleşmenin mantığı basittir: çocuğu kaçıran taraf, bu fiilden avantaj elde etmemelidir. Bu yüzden sözleşme, velayetin kime verileceğine karar vermez; çocuğu olaydan önceki yaşam merkezine geri gönderir ve velayet tartışmasının oranın mahkemelerinde yapılmasını sağlar. Kanun bunu açıkça söyler: iade kararı, koruma hakkının esasını etkilemez (Sözleşme m. 19) ve iadeye karar verilen hükümde ayrıca velayete ilişkin karar verilmez (5717 s. K. m. 12).

Hangi Durumlarda Uygulanır? Beş Şart

Buradaki "koruma hakkı" terimi Türk hukukundaki velayetle birebir aynı değildir. Sözleşme bu hakkı, çocuğun bakımı ve özellikle ikamet yerini belirleme hakkı olarak tanımlar (m. 5). Bu nedenle ortak velayetin sürdüğü, evliliğin devam ettiği ya da çocuğun ikametinin mahkemece bir ebeveyne bırakıldığı durumlarda, diğer ebeveynin rızası olmadan çocuğu başka bir ülkeye götürmek genellikle bu tanıma girer.

"Tatil İçin Geldik, Dönmedik" de Kaçırmadır

Türkiye'deki dosyaların önemli bir kısmı bu senaryodan doğar ve en yaygın savunma da budur: "Çocuğu diğer ebeveynin izniyle getirdim, kaçırmadım." Yargıtay bu savunmayı kabul etmiyor. Burada söz konusu olan götürme değil, alıkoymadır.

• 2. HD, 18.04.2024, E. 2024/2653, K. 2024/2670: Çocuklar Hollanda'dan yaz tatili için babanın onayıyla getirilmiş, dönüş tarihinde dönmemiş. Bölge adliye mahkemesi "onayla geldikleri için gayrikanuni getirilme yok" diyerek iadeyi reddetmiş. Yargıtay bu kararı bozdu: çocukların dönmeleri gereken zamanda dönmemesi, koruma hakkını ihlal eden haksız bir alıkoymadır.
• 2. HD, 26.06.2025, E. 2025/4753, K. 2025/6540: Almanya'da yaşayan aile birlikte Türkiye'ye gelmiş, anne bir süre sonra dönmüş, baba ve çocuk kalmış. Yargıtay'a göre annenin çocukla birlikte gelmesi, bir süre Türkiye'de beraber yaşanması ve babanın burada çalışmaya başlaması çocuğun mutat meskenini değiştirmez.
• 2. HD, 19.04.2021, E. 2021/3172, K. 2021/3190: İsviçre'den üç haftalık aile tatili için gelinmiş; anne dönmeyip boşanma davası açmış. Yargıtay iadeye karar verilmesi gerektiğini belirterek ret kararını bozdu.

Çocuk Türkiye'ye Getirildiyse: Süreç Adım Adım

Mutat meskeni yurt dışında olan bir çocuk Türkiye'ye getirilmiş veya burada alıkonulmuşsa süreç 5717 sayılı Kanun'a göre işler. Türkiye'deki Merkezi Makam, Adalet Bakanlığıdır; işlemleri Uluslararası Hukuk ve Dış İlişkiler Genel Müdürlüğü, mahallî Cumhuriyet başsavcılıkları aracılığıyla yürütür.

1. Başvuru. Hakkı ihlal edilen ebeveyn; çocuğun mutat meskeninin bulunduğu ülkenin merkezi makamına, Türk Merkezi Makamı'na ya da sözleşmeye taraf herhangi bir devletin merkezi makamına başvurabilir (Söz. m. 8; 5717 m. 7/1). Uygulamada çoğu başvuru, yaşanılan ülkenin merkezi makamı üzerinden Türkiye'ye iletilir.
2. Başvurunun içeriği. Başvuran, çocuk ve çocuğu götürdüğü ileri sürülen kişinin kimlik bilgileri; mümkünse çocuğun doğum tarihi; iade talebinin dayanakları; çocuğun bulunduğu yer ve birlikte olduğu kişi hakkındaki bilgiler. Varsa ilgili kararların veya anlaşmaların örneği ve mutat mesken ülkesinin hukukuna dair belge eklenir. Merkezi makamdan gelen belgelerde tasdik aranmaz (Söz. m. 8, 23; 5717 m. 7/3).
3. Yer tespiti ve gönüllü iade. Merkezi Makam, başsavcılık aracılığıyla çocuğun yerini tespit eder, gerekirse kolluğu görevlendirir ve önce çocuğun rızayla iadesini veya sulh yoluyla çözümü dener (5717 m. 5).
4. Dava. Rızayla çözüm olmazsa iade davası, Merkezi Makam adına mahallî Cumhuriyet başsavcılığınca açılır (m. 7/2). Görevli mahkeme aile mahkemesi, yetkili mahkeme başvuru sırasında çocuğun hâlen oturduğu yer mahkemesidir (m. 6).
5. Yargılama. Mahkeme esasa girmeden önce uzmanlardan yararlanarak sulhu teşvik eder (m. 8). Dava basit yargılama usulüyle, öncelikle ve acele görülür (m. 9) ve adli tatilde de devam eder (m. 16).
6. Karar ve kanun yolu. İade veya şahsi ilişki kararları kesinleştiğinde yerine getirilir. Kanun yoluna Merkezi Makam, başvuran veya davalı başvurabilir (m. 17).
7. Teslim. Kesinleşen iade ilamı, adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlüğü tarafından teslim emri tebliğ edilmeksizin yerine getirilir (m. 18). Teslim, başvuranın veya onun belirlediği kişinin ya da kurum yetkilisinin huzurunda yapılır (m. 23). Uzman, teslimin çocuğun gelişimini ağır tehlike altına sokacağını tespit ederse işlem, tehlike ortadan kalkıncaya kadar ertelenir (m. 22).

Dava Sürerken Çocuğun Yeniden Götürülmesini Önleyen Tedbirler

İade süreci devam ederken çocuğun başka bir yere götürülmesi en büyük risktir. Mahkeme, talep üzerine veya kendiliğinden şu tedbirlere karar verebilir (5717 m. 24):

• Çocuğun yurt dışına çıkışının geçici olarak durdurulması,
• Çocuk adına pasaport alınması veya yenilenmesinin durdurulması,
• Çocuğun okul, muhtarlık veya nüfus kayıtlarının alınması ya da değiştirilmesinin durdurulması,
• Pasaport veya kimlik kayıtlarına dava süresince el konulması,
• Çocuğun belirlenen aralıklarla yetkili makamlarca kontrol edilmesi ve bu amaçla gerekli diğer tedbirler.

Bunlara ek olarak mahkeme, çocuğun yüksek yararı tehlikedeyse dava sonuna kadar çocuğun bir akrabaya, güvenilir bir aileye veya bir kuruma yerleştirilmesine karar verebilir (m. 10) ve dava bitene kadar başvuran ebeveynle çocuk arasında geçici şahsi ilişki kurabilir (m. 11/2).

Süre Neden Bu Kadar Önemli? Bir Yıl Kuralı

Lahey dosyalarında zaman, taraflardan biri gibidir. Sözleşme iki ayrı rejim kurar:

Yargıtay bu ayrımı açıkça uyguluyor. İtalya'dan Türkiye'ye getirilen bir çocuğa ilişkin dosyada verilen ve Yargıtay'ın 18.04.2024 tarihli E. 2024/2660, K. 2024/2669 sayılı kararıyla onanan hükümde, çocuğun yaşadığı ortama alışmış olmasının iadeden kaçınma sebebi sayılabilmesi için başvurunun bir yıl geçtikten sonra yapılmış olması gerektiği, bir yıl dolmadan başvurulduğu için bu savunmaya dayanılamayacağı belirtilmiştir.

Sözleşme ayrıca bir hız hedefi koyar: mahkeme başvurudan itibaren altı hafta içinde karar vermezse, merkezi makamlar gecikmenin nedenlerini sorabilir (m. 11). Uygulama ise bu hedeften çoğu zaman uzaktır. Yukarıdaki İtalya dosyasında çocuk Şubat 2020'de Türkiye'ye getirilmiş, dosya önce usulüne uygun davaname ve savcı katılımı eksikliği, ardından ciddi risk konusunda uzman heyet raporu alınmaması nedeniyle iki kez ilk derece mahkemesine geri gönderilmiş ve iade kararı Yargıtay'da ancak Nisan 2024'te onanmıştır.

İade Hangi Hâllerde Reddedilebilir?

İade kuraldır; istisnalar sınırlı sayıdadır ve dar yorumlanır. Sözleşme bu hâllerin, iadeye karşı çıkan tarafça ortaya konmasını arar.

"Ciddi Risk" Neyi Kapsar, Neyi Kapsamaz?

Uygulamada en çok başvurulan istisna budur ve en çok yanlış anlaşılan da. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Marcus Frank Cerny kararında çerçeveyi şöyle çizdi: bu istisna velayetin esasını tartışmanın aracı olarak kullanılamaz, çocuğun üstün yararı kavramıyla eş değer değildir; ciddi risk ya da katlanılamaz durumun klasik örnekleri çocuk istismarı ve aile içi şiddet iddialarıdır.

Yargıtay'ın tutarlı çizgisi de şu üç noktada toplanıyor:

• Yaş küçüklüğü tek başına yetmez. 2. HD'nin 28.06.2021 tarihli E. 2021/3483, K. 2021/5348 sayılı kararına göre küçüğün anne yanında bulunduğu ortama alışması ve yaş küçüklüğü sözleşmede iadeden kaçınma sebebi olarak kabul edilmemiştir. Aynı yöndeki 19.04.2021 tarihli E. 2021/3172 ve 05.07.2021 tarihli E. 2021/5111 sayılı kararlarda AİHM'in İlker Ensar Uyanık/Türkiye kararına (03.05.2012, Başvuru No. 60328/09) atıfla, yaş küçüklüğünün çocuğun menfaatinin takdirinde bir kriter olsa da iadenin reddini tek başına haklı kılamayacağı belirtiliyor. AİHM bu davada Türkiye'nin AİHS m. 8'deki aile hayatına saygı hakkını ihlal ettiğine hükmetmişti.
• Risk, iadeye bağlı ve somut olmalı. 2. HD'nin 12.09.2022 tarihli E. 2022/7603, K. 2022/6922 sayılı kararında, hükme esas alınan bilirkişi raporunun "geri dönmenin değil, çocuğun anneden ve alışık olduğu ortamdan ayrılacak olmasının" ruhsal durumunu bozabileceğini söylediği, bu nedenle varsayıma dayalı olduğu belirtilerek ret kararı bozuldu.
• İddia ispatlanmalı. Hollanda dosyasında (2. HD, 18.04.2024, E. 2024/2653) anne istismar şüphesine dayanmış; baba ise bu iddia hakkında savcılığın takipsizlik kararı verdiğini ileri sürmüştü. Yargıtay, ciddi riskin kanıtlanamadığı sonucuna vararak ret kararını bozdu.

Bu kararlar birlikte okunduğunda fark yaratan unsurlar görülür: somut delille ispatlanmış şiddet, çocuğun yönlendirilmemiş ve tutarlı görüşü ve genel bir "anneden ayrılık zararlıdır" varsayımı yerine iadenin kendisinin yaratacağı riski inceleyen uzman raporu. Uzman görüşmelerinin nasıl yapıldığını pedagog ve SİR raporu yazımızda, şiddet iddialarının velayete etkisini ise uzaklaştırma kararı ve velayet yazımızda anlattık.

Çocuğun "Dönmek İstemiyorum" Demesi Yeter mi?

Tek başına yetmez, ama önemsiz de değildir. Sözleşme, çocuğun itirazını ancak görüşünün dikkate alınmasını uygun kılacak yaş ve olgunluğa erişmişse ret sebebi sayar (m. 13/2). İtalya dosyasında çocuğun yaşı itibarıyla beyanlarının davanın reddi için tek başına gerekçe oluşturmadığı kabul edilmiştir. Buna karşılık Avusturya dosyasında dördüncü sınıfa giden bir çocuğun ısrarlı ve yönlendirilmemiş isteği, diğer delillerle birlikte ret kararının dayanakları arasında yer almıştır. Anayasa Mahkemesi de çocukların dinlenmediği iddiasının değerlendirilmeden geçilmesini ihlal gerekçeleri arasında saymıştır.

Türkiye'de Velayet Almak İadeyi Engeller mi?

Engellemez. Bu, en yaygın ve en pahalıya patlayan yanılgıdır. Çocuğu Türkiye'ye getiren ebeveyn çoğu zaman hızla boşanma davası açar ve geçici velayet alır; bunun iadeyi durduracağını düşünür. Kanun bu yolu bilinçli olarak kapatmıştır.

• 2. HD, 19.04.2021, E. 2021/3172, K. 2021/3190: İsviçre'den tatile gelip dönmeyen annenin Türkiye'de açtığı boşanma davasında çocuğun geçici velayetinin kendisine bırakılmış olmasının sözleşme bakımından bir önemi bulunmadığı vurgulandı.
• Anayasa Mahkemesi, Marcus Frank Cerny [GK]: İlk derece mahkemesi iadeyi reddederken annenin Türkiye'de açtığı boşanma davasında geçici velayet almasını, çocuğun yaşını ve anneye muhtaç hâlini gerekçe göstermişti; Yargıtay bu kararı onamıştı. Anayasa Mahkemesi, mutat meskenin, hukuka aykırılığın ve istisnaların hiç tartışılmadığını belirterek aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine hükmetti.

Yani iade davası varken velayet davası bekler. Velayet, çocuk mutat meskenine döndükten sonra oranın mahkemelerinde tartışılır. Türkiye'de görülen velayet süreçlerinin genel işleyişini velayet kime verilir yazımızda ele aldık.

Anayasa Mahkemesi ve AİHM Ne Diyor?

Lahey dosyaları, Anayasa Mahkemesi'nin bireysel başvuru içtihadında ayrı bir yer tutuyor. Dikkat çekici olan, ihlal kararlarının her iki yönde de verilmiş olması: hem iadeyi yeterli gerekçe olmadan reddetmek hem de çocuğa özgü koşulları tartışmadan iade etmek ihlal sayılmıştır.

Sulaksu kararında Anayasa Mahkemesi, daha önceki Dilek Tsakırıdıs (B. No. 2018/35068) kararına dayanarak, özellikle anneye bağımlılık çağındaki çocuklar yönünden şu hususların gözetilmesi gerektiğini belirtti: çocuğun yaşı, anneyle yaşadığı yer ve süre, yeni yaşam koşullarına alışma düzeyi, annenin çocukla birlikte iade edilecek ülkede yaşama olanağı olup olmadığı ve iade hâlinde çocuğun maruz kalabileceği riskler. Kararda ayrıca çocukların dinlenmediği iddiasının değerlendirilmediği vurgulandı.

Çocuk Türkiye'den Yurt Dışına Götürüldüyse

Senaryo tersine döndüğünde de sözleşme aynı şekilde işler; yalnızca dava yurt dışında görülür.

1. Türk Merkezi Makamı'na başvurun. Çocuğun mutat meskeni Türkiye'yse, Adalet Bakanlığı Merkezi Makamı'na başvurabilirsiniz. Merkezi makam, çocuğun başka bir taraf devlette bulunduğu kanaatindeyse talebi doğrudan ve derhâl o devletin merkezi makamına iletir (Söz. m. 9). Doğrudan çocuğun bulunduğu ülkenin merkezi makamına başvurmak da mümkündür (m. 8).
2. Belgeleri eksiksiz hazırlayın. Nüfus kayıt örneği, varsa velayet ve kişisel ilişki kararları, çocuğun Türkiye'de yaşadığını gösteren okul, sağlık ve ikamet belgeleri, çocuğun güncel fotoğrafı ve götüren tarafın yurt dışındaki adres ve iletişim bilgileri. Belgelerin o ülkenin diline ya da İngilizce veya Fransızcaya tercümesi gerekebilir (m. 24).
3. Süreyi kaçırmayın. Bir yıl kuralı yurt dışındaki mahkeme için de geçerlidir. Beklemek, karşı tarafa "çocuk yeni ortamına alıştı" savunmasını kazandırır.
4. O ülkenin usulüne hazırlıklı olun. Dava çocuğun bulunduğu ülkede, o ülkenin usul kurallarına göre görülür. Türkiye'nin sözleşmeyi onaylarken 26. maddeye koyduğu çekince uyarınca Türkiye, mahkeme masraflarını, avukat ve hukuki danışman masraflarını ve çocuğun iadesinden doğan masrafları üstlenmemektedir (4461 s. K. m. 1); yurt dışındaki masraf rejimi ilgili ülkenin uygulamasına bağlıdır.

Çocuk sözleşmeye taraf olmayan ya da Türkiye ile arasında sözleşmenin yürürlüğe girmediği bir ülkeye götürülmüşse Lahey mekanizması işlemez. Bu durumda o ülkedeki velayet ve tanıma-tenfiz yolları ile diplomatik kanallar gündeme gelir. Yabancı kararların Türkiye'deki etkisini tanıma ve tenfiz davası yazımızda ayrıntılı anlattık.

Kaçırılmadan Önce: Yurt Dışı Çıkış Yasağı ve Diğer Önlemler

En iyi Lahey dosyası, hiç açılmak zorunda kalınmayan dosyadır. Kaçırma riski görüyorsanız harekete geçmek için olayın gerçekleşmesini beklemeniz gerekmez.

• Boşanma davasında tedbir. Boşanma davası açıldığında hâkim, çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Uygulamada bu kapsamda çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanmasına karar verilebiliyor. Örneğin Anayasa Mahkemesi'nin Sulaksu kararına konu dosyada Gebze 3. Aile Mahkemesi, 11.06.2018'de yargılama sonuçlanıncaya kadar müşterek çocukların yurt dışına çıkışının yasaklanmasına karar vermişti.
• İade veya şahsi ilişki davasında tedbir. Dava açılmışsa 5717 sayılı Kanun'un 24. maddesindeki yurt dışı çıkışın durdurulması, pasaport işlemlerinin durdurulması ve pasaporta el konulması gibi tedbirler istenebilir.
• Pasaport kuralı. Pasaport Kanunu m. 17/C'ye göre reşit olmayanların yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmesi için kanuni temsilcilerinin muvafakatini içeren, resmî makamdan tasdikli bir belge gerekir. Boşanma sonrası pasaport ve kimlik işlemleri için pasaport ve kimlik işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.

Çocuğu Yurt Dışına Götürmek Suç mu?

Lahey Sözleşmesi bir ceza sözleşmesi değildir; amacı failin cezalandırılması değil, çocuğun geri dönmesidir. Türk Ceza Kanunu'nun 234. maddesindeki çocuğun kaçırılması ve alıkonulması suçu ise dar kapsamlıdır: birinci fıkra, failin velayet yetkisi elinden alınmış ana veya baba ya da üçüncü derece dâhil kan hısmı olmasını arar. Velayeti devam eden bir ebeveynin çocuğu götürmesi, bu fıkra kapsamında kural olarak suç oluşturmaz.

Bununla birlikte 5717 sayılı Kanun'un 25. maddesi, iade veya şahsi ilişki ilamının yerine getirilmesi sırasında çocuğu gizleyen, ilamın icrasından sonra çocuğu tekrar kaçıran ve bu fiillere iştirak edenler ile kanuna göre yapılan tebliğ, tedbir ve emirlere uymayanlar hakkında 5395 sayılı Kanun'un 41/F maddesindeki disiplin hapsinin uygulanacağını düzenler. Disiplin hapsinin süreleri ve işleyişi için çocuk teslimi ve kişisel ilişki icrası yazımıza, yurt içinde çocuğu alıp götürme senaryoları için çocuğu alıp başka şehre gitmek suç mu yazımıza bakabilirsiniz.

Masraflar ve Adli Yardım

Çocuk Yasal Olarak Yurt Dışındaysa: Şahsi İlişki Başvurusu

Her dosya bir kaçırma dosyası değildir. Çocuk diğer ebeveynle yasal olarak yurt dışında yaşıyor, ama sizinle görüşmesi engelleniyorsa, sözleşme bu durumda da bir yol sunar. Şahsi ilişki kurulması veya korunması talebi, iade talebiyle aynı usulle merkezi makama yapılabilir (Söz. m. 21) ve Türkiye'de bu talepler iade davasına ilişkin usul ve esaslara tabidir (5717 m. 11). Kanun, şahsi ilişki hakkını çocuğun belirli bir süre mutat meskeninden başka bir yere götürülmesi hakkı olarak tanımlar (m. 3/e). Türkiye içindeki görüşme düzeni için kişisel ilişki günleri rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Sık Yapılan Yedi Hata

1. Beklemek. Bir yıl geçtikten sonra yapılan başvuruda çocuğun yeni çevresine uyumu iadeyi engelleyebilir. İlk haftalar, dosyanın en değerli zamanıdır.
2. İade davasını doğrudan açmak. Türkiye'de iade davasını Merkezi Makam adına Cumhuriyet başsavcılığı açar; ebeveynin kendi açtığı dava husumetten reddedilir.
3. Türkiye'de geçici velayet almanın yeterli olduğunu sanmak. İade başvurusundan sonra verilen velayet kararı iadenin reddine gerekçe olamaz; velayet davası bekletilir.
4. "Çocuk küçük, anneye muhtaç" savunmasına güvenmek. Yaş küçüklüğü ve yeni ortama alışma tek başına istisna değildir; ciddi risk somut delille ortaya konmalıdır.
5. Genel bir uzman raporuyla yetinmek. Rapor, anneden ayrılığın genel etkilerini değil, iadenin kendisinin yaratacağı riski incelemelidir; aksi hâlde varsayıma dayalı sayılır.
6. Tatil izninin sınırlarını belgelememek. Seyahate verilen iznin kapsamı ve dönüş tarihi yazılı olarak kayıt altına alınmalıdır; alıkoyma iddiasının ispatı buna dayanır.
7. Sözleşmenin iki ülke arasında yürürlükte olup olmadığını kontrol etmemek. Sonradan katılan devletlerde Türkiye'nin kabul beyanı gerekir; yoksa Lahey yolu işlemez.

Sonuç

Lahey Sözleşmesi'nin mesajı açıktır: çocuğun yaşam merkezini tek taraflı olarak değiştiren ebeveyn, bunun sonucunu kalıcılaştıramaz. Türkiye'de sonradan alınan velayet kararı, çocuğun küçük yaşı ya da yeni ortama alışması tek başına bu sonucu değiştirmez. İade ancak ciddi bir risk somut olarak ortaya konursa veya sözleşmedeki diğer dar istisnalar gerçekleşirse reddedilebilir.

Anayasa Mahkemesi'nin kararları ise madalyonun öbür yüzünü gösteriyor: iade ya da ret, çocuğa özgü koşulları tartışan, delile dayanan ve hızlı verilen bir karar olmalı. İster çocuğun iadesini isteyen, ister iadeye karşı çıkan taraf olun, dosyanın ilk haftalarda doğru kurulması sonucu belirler. Durumunuzu birlikte değerlendirmek isterseniz iletişim bilgilerimiz sayfanın altındadır. Yurt dışında yaşayan aileler için boşanma sürecini gurbetçiler için boşanma rehberimizde, sürecin bütününü ise Boşanma Rehberi sayfamızda topladık.