Velayet Kaç Yaşında Biter? 18 Yaş, Evlenme ve Ölüm Hâli

Boşanmada çocuğun velayetini alan anne ya da baba, bu yetkinin ne zamana kadar süreceğini merak eder. Velayeti almayan taraf ise nafakanın, görüşme günlerinin ve çocuk hakkındaki kararların hangi tarihte değişeceğini bilmek ister. Kısa cevap, velayetin çocuğun ergin olmasıyla, yani kural olarak 18 yaşın dolmasıyla sona erdiğidir. Ancak evlenme, mahkeme kararıyla ergin kılınma, velayet sahibinin ölümü ve çocuğun kısıtlanması gibi durumlarda tablo değişir.

Bu yazıda velayetin hangi durumlarda sona erdiğini, 18 yaşından sonra devam edip edemeyeceğini ve velayet bitince nafaka, kişisel ilişki ve resmî işlemlerde nelerin değiştiğini kanun hükümleri ve Yargıtay kararlarıyla anlatıyoruz.

Velayet Kaç Yaşında Biter? Kısa Cevap

18 Yaş ve Erginlik

Kanuna göre "Ergin olmayan çocuk, ana ve babasının velâyeti altındadır." (TMK m. 335/1, Türk Medeni Kanunu). Erginliğin ne zaman başladığı da kanunda açıkça yazılı. "Erginlik onsekiz yaşın doldurulmasıyla başlar." (TMK m. 11/1). Bu nedenle velayet, çocuğun 18. doğum gününde kendiliğinden sona erer. Bunun için ayrıca dava açmaya, başvuru yapmaya ya da mahkeme kararı almaya gerek yoktur.

Kural kız ve erkek çocuk için aynıdır. Velayetin anneye ya da babaya verilmiş olması, ortak velayet kararı bulunması veya çocuğun kimin yanında yaşadığı da sonucu değiştirmez. Boşanma kararındaki velayet hükmü, çocuk ergin olduğu anda konusunu kaybeder.

Velayet 18 Yaşından Önce Sona Erebilir mi?

Velayet bazı durumlarda çocuk 18 yaşını doldurmadan da sona erer ya da el değiştirir.

Çocuğun Evlenmesi

Kanuna göre "Evlenme kişiyi ergin kılar." (TMK m. 11/2). Kural olarak 17 yaşını dolduran kişi evlenebilir; hâkim olağanüstü durumlarda ve pek önemli bir sebeple 16 yaşını doldurmuş kişinin evlenmesine de izin verebilir (TMK m. 124). Evlenen çocuk ergin olduğu için velayet de sona erer.

Mahkeme Kararıyla Ergin Kılınma

Kanun ayrıca "Onbeş yaşını dolduran küçük, kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkemece ergin kılınabilir." demektedir (TMK m. 12). Mahkemece ergin kılınan çocuk ergin hâle gelir ve velayet altından çıkar. Ergin kılınma için çocuğun kendi isteği ve velisinin rızası birlikte aranır.

Velayet Sahibinin Ölümü

Evlilik devam ederken ana veya babadan biri ölürse, kanuna göre velayet sağ kalana aittir (TMK m. 336/3). Boşanmış ebeveynlerde ise durum farklıdır. Yargıtay'a göre "Çocuğun velayeti boşanma kararı ile eşlerden birine verildikten sonra bu eşin ölümüyle velayet kendiliğinden sağ kalan diğer eşe geçmez." Mahkeme, sağ kalan ebeveynin velayeti üstlenmesine engel olup olmadığını araştırır; engel varsa çocuğa vasi atanması için vesayet makamına bildirimde bulunulur ve "Bu sürecin sonuna kadar velayet askıda kalır" (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.11.2024, E. 2024/8297, K. 2024/8680). Velayeti alan ebeveyn öldüğünde diğer ebeveynin velayet için vakit kaybetmeden mahkemeye başvurması bu yüzden önemlidir.

Velayetin Kaldırılması

Çocuğun korunmasına ilişkin diğer önlemlerden sonuç alınamazsa hâkim, ana ve babanın velayet görevini gereği gibi yerine getirememesi ya da çocuğa karşı yükümlülüklerini ağır biçimde savsaklaması hâllerinde velayetin kaldırılmasına karar verebilir; velayet ikisinden de kaldırılırsa çocuğa vasi atanır (TMK m. 348). Şartlarını ve süreci velayetin kaldırılması davası yazımızda anlattık. Boşanmadan sonra değişen koşullar nedeniyle velayetin diğer ebeveyne verilmesi ise ayrı bir davadır; bunu da velayet değiştirme davası yazımızda ele aldık.

18 Yaşından Sonra Velayet Devam Eder mi?

Kural olarak hayır. Ancak kanun bir istisna öngörüyor. "Hâkim vasi atanmasına gerek görmedikçe, kısıtlanan ergin çocuklar da ana ve babanın velâyeti altında kalırlar." (TMK m. 335/2). Vesayet hükümleri de aynı yönde. Kısıtlanan ergin çocuklar kural olarak vesayet altına alınmayıp velayet altında bırakılır (TMK m. 419/3). Henüz ergin olmayan çocuğun kısıtlanmasına da karar verilebilir, ancak bu karar çocuk ergin olduktan sonra sonuç doğurur (TMK m. 419/2).

Bu kural özellikle ağır engelli çocuklar için önemlidir. Çocuk 18 yaşına girmeden kısıtlama süreci başlatılırsa, erginlikle birlikte velayetin kendiliğinden sona ermesi ve çocuğun bir anda yasal temsilcisiz kalması önlenebilir. Engelli çocuğun nafaka ve bakımına ilişkin hakları için çocuk 18 yaşına girince nafaka kesilir mi yazımıza bakabilirsiniz.

Velayet Bitince Ne Değişir?

Velayetin sona ermesi, boşanma kararındaki çocuğa ilişkin hükümlerin çoğunu da sona erdirir.

İştirak Nafakası

Kanuna göre "Ana ve babanın bakım borcu, çocuğun ergin olmasına kadar devam eder." (TMK m. 328/1). Yargıtay da "Küçük reşit olduğu tarihte, hükmedilen iştirak nafakası kendiliğinden sona erer." demektedir (Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 31.10.2017, E. 2015/12099, K. 2017/14184). Bu nedenle iştirak nafakası, velayetle birlikte ve ayrıca bir karar gerekmeden 18 yaşta biter. Eğitimine devam eden ergin çocuk ise anne ve babasından eğitimi sona erinceye kadar nafaka isteyebilir (TMK m. 328/2); bu davayı artık çocuğun kendisi açar. Ayrıntıları çocuk 18 yaşına girince nafaka kesilir mi yazımızda anlattık.

Kişisel İlişki

Kişisel ilişki, velayeti altında bulunmayan veya kendisine bırakılmayan çocukla görüşme hakkıdır (TMK m. 323). Çocuk ergin olunca velayet kalmadığından, boşanma kararındaki görüşme günleri de uygulanma alanını kaybeder. Bir boşanma davasında bölge adliye mahkemesi, yargılama sırasında ergin olan çocuk hakkındaki velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası taleplerinin konusu kalmadığına karar verdi; Yargıtay kararın bu kısmını onadı (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 20.11.2024, E. 2024/1853, K. 2024/8841). Ergin çocuk, anne ve babasıyla ne zaman ve ne sıklıkta görüşeceğine artık kendisi karar verir.

Pasaport ve Resmî İşlemler

Pasaport Kanunu'na göre reşit olmayanların yalnız seyahat etmek üzere pasaport alabilmesi için kanuni temsilcilerinin muvafakatini gösteren resmî makamdan onaylı belge gerekir (Pasaport Kanunu m. 17/C, Pasaport Kanunu). Çocuk ergin olunca bu şart ortadan kalkar; pasaport, banka hesabı ve sözleşme gibi işlemlerini kendisi yapar. Çocuk adına yapılan işlemlerde artık velayet belgesi ya da ebeveyn muvafakati aranmaz.

Boşanma Davası Sürerken Çocuk 18 Yaşına Girerse

Boşanma davaları bazen yıllarca sürer ve bu sırada çocuk 18 yaşını doldurabilir. Bu durumda mahkeme ergin olan çocuk için velayet düzenlemesi yapmaz. Nafaka yönünden ise dava tarihinden çocuğun ergin olduğu tarihe kadar tedbir nafakasına hükmedilir; ergin olduktan sonrası için iştirak nafakası verilmez. Yargıtay, dava sırasında ergin olan çocuk için ergin olduğu tarihe kadar iştirak nafakasına hükmeden kararı, mahkemenin "davacının ergin olmasıyla birlikte iştirak nafakası talebi yönünden davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi gerekirken" bu hususu atladığını belirterek düzelterek onadı (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 23.02.2026, E. 2026/101, K. 2026/2024).

Davası süren ve çocuğu 18 yaşına yaklaşan ebeveynlerin bu nedenle nafaka taleplerini doğru kurması gerekir. Ergin olma tarihine kadar olan dönem için tedbir nafakası, sonrası için ise çocuğun kendi açacağı yardım nafakası davası gündeme gelir. Ergenlik çağındaki çocukların velayetine ilişkin ölçütleri ergenlik çağındaki çocukların velayeti yazımızda anlattık.

Velayet Kaç Yaşına Kadar Anneye Verilir? Farklı Bir Soru

Aramalarda sık karşılaşılan "velayet kaç yaşına kadar anneye verilir" sorusu, velayetin ne zaman bittiği değil, boşanmada velayetin hangi ebeveyne verileceği sorusudur. Kanunda çocuğun belirli bir yaşa kadar anneye verileceğine dair bir kural yoktur; mahkeme çocuğun üstün yararına bakar ve küçük yaştaki çocuklarda anne bakımının önemi bu değerlendirmenin bir parçasıdır. Mahkemelerin yaşa göre nasıl karar verdiğini boşanmada çocuğun velayeti kime verilir yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Yazıda dayandığımız Yargıtay kararlarının tamamı oybirliğiyle verilmiştir. Künyeye tıklayarak tam metnini okuyabilirsiniz.

Sonuç

Velayet, çocuğun ergin olmasıyla, yani kural olarak 18 yaşın dolduğu gün kendiliğinden sona erer. Çocuk daha önce evlenir ya da mahkemece ergin kılınırsa velayet de daha erken biter. Kısıtlanan ergin çocukta ise hâkim vasi atanmasına gerek görmedikçe velayet devam eder. Boşanmada velayeti alan ebeveyn ölürse velayet kendiliğinden diğer ebeveyne geçmez, mahkeme karar verene kadar askıda kalır. Velayetle birlikte iştirak nafakası ve görüşme düzeni de sona erer; eğitimi süren ergin çocuk ise nafakayı kendisi ister.

Velayet, nafaka ya da kısıtlama konusunda dosyanızın değerlendirilmesi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Velayet davalarındaki hizmetlerimiz için velayet avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.