TMK Madde 163: Suç İşleme ve Haysiyetsiz Hayat Sürme

Kasten öldürmeden 25 yıl hapis cezası alan eşten 163'e göre boşanma

Kadın, eşinin kasten öldürme suçundan 25 yıl hapis cezası aldığını ileri sürerek 163'e dayanan dava açmıştı. Koca suçtan kısa süre sonra tutuklanmış, tutuklu yargılanarak cezalandırılmış, eşler de suç tarihinden itibaren ayrı yaşamaya başlamıştı. Mahkeme davayı reddetmişti. Daire, suçun kadını küçük düşüren nitelikte olduğunu, cezanın infazına başlandığını ve suçun birlikte yaşamayı çekilmez hâle getirdiğini belirterek kararı bozdu.

“kocanın adam öldürmesinin, davacı kadını küçük düşürücü bir suç olduğu, 25 yıl hapis cezasına mahkum edilip, cezanın da infazına başlandığı, bu haliyle işlenen suçun davacı kadın yönünden birlikte yaşamayı çekilmez hale getirdiği sabit olup”

Uyuşturucu ticaretinden 12 yıl hapis ve süregelen suç geçmişi

Davalı koca 1984'ten beri suç işleyip belli aralıklarla cezaevine girip çıkmış, son olarak uyuşturucu ticareti suçundan 12 yıl hapis cezasına mahkûm edilmiş ve cezasının infazına başlanmıştı. Mahkeme kadının 163'e dayanan davasını kabul etmemişti. Daire, işlenen suçun kadın yönünden birlikte yaşamayı çekilmez hâle getirdiğinin sabit olduğunu belirterek kararı bozdu.

“bu haliyle işlenen suçun davacı kadın yönünden birlikte yaşamayı çekilmez hale getirdiği sabit olup, davanın kabulüne karar verilecek yerde, yazılı şekilde karar verilmesi doğru bulunmamıştır.”

Hırsızlık küçük düşürücü suçlardandır

Davacı, evlilik birliğinin sarsılması yanında 163'teki suç işleme sebebine de dayanmıştı. Daire, davalının hırsızlık suçu işlediğini ve bu suçtan mahkûm olduğunu, işlenen suçun küçük düşürücü suçlardan olduğunu ve bu yüzden birlikte yaşamanın diğer eşten beklenemez hâle geldiğini belirterek 163'e dayanan davanın kabul edilmemesini bozma sebebi saydı.

“Toplanan delillerden davalının hırsızlık suçu işlediği ve bu suçtan mahkum olduğu, işlenen suçun küçük düşürücü suçlardan olduğu anlaşılmaktadır. Bu sebeple birlikte yaşanması diğer eşten beklenemez hale gelmiştir.”

Çocuğa cinsel tacizde suçun niteliği beklenemezliği gösterir

Davalı, on iki yaşındaki bir kız çocuğuna cinsel tacizde bulunduğu için ceza almıştı. Mahkeme, suçun bir kez işlenmesinin tek başına boşanmaya yol açmayacağını ve evliliğin çekilmez hâle geldiğinin ayrıca ispatlanması gerektiğini söyleyerek 163'e dayanan davayı reddetmişti. Daire, suçun niteliği karşısında davacıdan birlikte yaşamasının beklenemeyeceğinin açık olduğunu belirterek kararı bozdu.

“İşlenen suçun niteliğine göre davacının dava açması karşısında onunla birlikte yaşaması kendisinden beklenemeyeceği açık ve tartışmasızdır.”

Eşin çocuğuna karşı cinsel istismar mahkûmiyeti: 163'e göre boşanma onandı

Kadın evlilik birliğinin sarsılmasına ve birleşen davada 163'e dayanmıştı. İlk derece mahkemesi, erkeğin kadının önceki evliliğinden olan kızına karşı çocuğun cinsel istismarı ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından kesinleşmiş hapis cezası aldığını, bu küçük düşürücü suç nedeniyle birlikte yaşamanın kadından beklenemeyeceğini kabul ederek her iki davayı kabul etti. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti; Daire de erkeğin temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı onadı.

Fuhuşa aracılık mahkûmiyeti nedeniyle 163'e göre boşanma ve tazminat

Erkek, eşinin fuhuşla ilgili suçlardan hükümlü olduğunu ileri sürerek 163'e dayanan dava açmıştı. İlk derece mahkemesi, kadının bir kimseyi fuhuşa aracılık etmek suçundan mahkûm edildiğini, bu suçun davacı açısından küçük düşürücü olduğunu ve evliliği sürdürmesinin ondan beklenemeyeceğini kabul ederek 163'e göre boşanmaya ve erkek lehine maddi ve manevi tazminata karar verdi. Bölge adliye mahkemesi ve Daire, kadın tarafının itirazlarını yerinde görmedi.

Suç evlendikten sonra işlenmiş olmalıdır

Mahkeme, davalının küçük düşürücü suç işlediği gerekçesiyle 163'e göre boşanmaya karar vermişti. Daire, bu sebebin ancak evlendikten sonra işlenen bir suç için uygulanabileceğini belirtti. Tarafların, davalının işlediği suçun tarihinden sonra evlendikleri anlaşıldığından birlikte yaşamanın beklenemez hâle gelmesi koşulu gerçekleşmemişti; davanın kabulü bozuldu.

“Küçük düşürücü suç işlemenin Türk Medeni Kanununun 163. maddesi hükmüne göre boşanma sebebi olabilmesi için suç teşkil eden eylemin evlendikten sonra işlenmiş olması gerekir.”

Eşinin eski suçunu bilerek evlenen 163'e dayanamaz

Davacı hem 163'e hem evlilik birliğinin sarsılmasına dayanmış, mahkeme iki sebebe göre de boşanmaya karar vermişti. Daire, davacının davalının evlenmeden önce işlediği suçu bilerek onunla evlendiğini, bu durumda işlenen suç nedeniyle birlikte yaşamanın beklenemez hâle gelmesi koşulunun gerçekleşmediğini belirtti. 163'e dayanan dava yönünden karar bozuldu; genel sebebe dayanan boşanma ve fer'ileri onandı.

“davacının davalının evlenmeden önce işlediği suçu bilerek davalı ile evlendiği anlaşılmaktadır.”

Kesinleşmiş mahkûmiyet yoksa suç işleme sebebi gerçekleşmez; borçlanma haysiyetsiz hayat değildir

Kadın öncelikle 163'e, olmadığı takdirde evlilik birliğinin sarsılmasına dayanmıştı. Alt mahkemeler erkeğin dolandırıcılık suçu işleyip sürekli borçlanarak haysiyetsiz hayat sürdüğünü kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi yalnız 163'e göre boşanma hükmü kurmuştu. Daire, sürekli borçlanmanın haysiyetsiz hayat sayılamayacağını, dosyada küçük düşürücü suçtan kesinleşmiş bir mahkûmiyet de bulunmadığını belirterek kararı bozdu; terditli talep olan 166/1 yönünden tüm deliller değerlendirilerek karar verilmesi gerekiyordu.

“davalı hakkında küçük düşürücü bir suç nedeniyle kesinleşmiş bir ceza mahkumiyet kararı dosya içerisinde bulunmamaktadır.”

Tutuklu eşe karşı davada ceza dosyaları getirtilmelidir

Davacı, 163'teki küçük düşürücü suç işleme sebebine dayanmış; davalının sabıka kaydına, hakkında yürütülen soruşturmalardaki suçlamalara ve hâlen tutuklu olduğuna dayanmıştı. Soruşturmalarla ilgili davalar açıldığı anlaşıldığı hâlde mahkeme bu dosyaları getirtmeden karar vermişti. Daire, ceza dosyaları getirtilip incelenerek delillerin birlikte takdir edilmesi gerektiğini belirterek eksik inceleme nedeniyle kararı bozdu.

“Davacının delil olarak dayandığı soruşturma evrakları ile ilgili davalar açıldığı anlaşılmakla; bu dosyalar getirtilip incelenerek deliller hep birlikte takdiri ve sonucuna göre karar verilmesi gerekir.”

Haysiyetsiz hayat için yaşam tarzı ve devamlılık gerekir

Koca, davasını yalnız haysiyetsiz hayat sürme sebebine dayandırmış, mahkeme de 163'e göre boşanmaya karar vermişti. Daire, haysiyetsiz hayattan söz edilebilmesi için başkalarıyla ilişkinin yaşam tarzı olarak benimsenmesi ve devamlılık göstermesi gerektiğini belirtti. Kadının başka bir erkekle telefonda konuşup mesajlaşması birlikte yaşamayı çekilmez kılsa da haysiyetsiz yaşam sayılamayacağından, davanın reddi gerekirken kabulü bozuldu.

“Haysiyetsiz hayatın varlığından söz edilebilmesi ve bu sebeple boşanma kararı verilebilmesi için, başkalarıyla ilişkinin bir yaşam tarzı olarak benimsenmiş ve bu şekilde yaşamanın devamlılık göstermesi gerekir.”

Sanal ortam görüşmeleri 163'e yetmez, genel sebebi oluşturur

Koca, 163'teki haysiyetsiz hayat sürme yanında evlilik birliğinin sarsılmasına da dayanmıştı. Daire, kadının başka erkeklerle telefonda ve sanal ortamda çok sayıda görüşme yapmasının haysiyetsiz hayat için yeterli olmadığını, ancak bu davranışların sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek evlilik birliğini temelinden sarstığını belirtti. Kocanın genel sebebe dayanan davası hakkında hüküm kurulmaması bozma sebebi sayıldı.

“Davalı-davacının gerçekleşen bu davranışları ve toplanan deliller haysiyetsiz hayat sürdüğünü kabule yeterli görülmemiştir.”

Birden fazla kişiyle ilişkiyi yaşam tarzı hâline getirme özel sebeplerle incelenmelidir

Kadının birden fazla erkekle ilişkide bulunduğu ve bunu yaşam tarzı hâline getirdiği soruşturma ve delillerden anlaşılmıştı. Erkek, evlilik birliğinin sarsılması yanında zina, haysiyetsiz hayat sürme ve onur kırıcı davranış sebeplerine de dayanmıştı. Daire, gerçekleşen eylemin öncelikle özel boşanma sebepleri açısından değerlendirilmesi gerekirken erkeğin davasının yetersiz gerekçeyle reddedilmesini bozma sebebi saydı.

“Davacı-davalı kadının birden fazla erkekle ilişkide bulunduğu ve bunu bir yaşam tarzı haline getirdiği yapılan soruşturma ve toplanan delillerden anlaşılmaktadır.”

Uyuşturucu kullanımını yaşam tarzı hâline getiren eşe karşı 163 kararı onandı

Kadın, tutuklu olan eşinin uzun süredir madde bağımlısı olduğunu ve uyuşturucu ticaretinden ceza aldığını ileri sürerek öncelikle 163'e dayanmıştı. İlk derece mahkemesi, ceza kararı henüz kesinleşmemiş olsa da erkeğin ceza dosyasında yıllardır madde kullandığını kabul ettiğini, tanık anlatımları ve UYAP kayıtlarına göre uyuşturucu kullanımını yaşam tarzı hâline getirdiğini, kadının bunu bilmeden evlendiğini ve durumun onun için çekilmez olduğunu belirterek 163'e göre boşanmaya karar verdi. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetti; Daire de erkeğin temyizi üzerine kararı onadı.

Alkol ve kumar alışkanlığı: 163 talebi reddedildi, genel sebepte tam kusur sayıldı

Kadın, eşinin alkol, kumar ve gece hayatı, evin geçimini sağlamaması ve hakaretleri nedeniyle 163'e ve evlilik birliğinin sarsılmasına dayanmıştı. İlk derece mahkemesi 163'e dayanan talebi reddedip genel sebebe göre boşanmaya karar verdi; bölge adliye mahkemesi kadının bu yöndeki istinafını reddetti ve erkeğin alkol ve kumar alışkanlığı, borçlanması ve güven sarsıcı davranışları nedeniyle tam kusurlu olduğunu kabul etti. Yalnız erkeğin kusur ve tazminat yönünden temyizi üzerine Daire kararı onadı.

Suç işleme tek başına yetmez: beklenemezlik koşulu da aranır

Dava, davalının küçük düşürücü suç işlemesine dayanıyordu. Daire, Türk Kanunu Medenisi'nin 131. maddesinden farklı olarak Türk Medeni Kanunu'nun bu sebebi mutlak boşanma sebebi olmaktan çıkardığını, suçun yanında birlikte yaşamanın diğer eşten beklenemeyecek derecede çekilmez hâle gelmesini de aradığını belirtti. Davalının bu yönde bildirdiği tanıklar dinlenmeden hüküm kurulması eksik inceleme sayılarak karar bozuldu.

“küçük düşürücü suç işlenmesi tek başına boşanma kararı verilmesi için yeterli olmayıp, bu sebeple onunla birlikte yaşaması diğer eşten beklenemez derecede çekilmez hale gelmiş olması koşulu da gerçekleşmiş olmalıdır.”

Dava her zaman açılabilir; affetmeye dair delil bulunmaması gözetilir

Koca, eşinin ilişkisi olduğu yönündeki tanık beyanlarının tahrikiyle kasten öldürme suçu işlemiş, aynı gün gözaltına alınmış ve tutuklu yargılanarak 10 yıl hapis cezasına mahkûm edilmişti; eşler o tarihten beri ayrı yaşıyordu. Daire, suçun kadını küçük düşüren nitelikte olduğunu, birlikte yaşamanın ondan beklenemeyeceğini, bu durumdaki eşin her zaman dava açabileceğini ve kadının eşini affettiğine dair delil bulunmadığını belirterek davanın reddini bozdu. Karar oy çokluğuyla verildi.

“bu durumdaki eş tarafından her zaman boşanma davası açabileceği, davacı kadının eşini affettiğine dair de herhangi bir delil bulunmadığı göz önüne alınarak boşanma davasının kabulüne karar verilmesi gerekirken”

Yalnız 163'e dayanan davada genel sebebe göre boşanmaya karar verilemez

Kadın davasını yalnız 163'teki küçük düşürücü suç ve haysiyetsiz hayat sürme sebebine dayandırmış, mahkeme ise evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanmaya karar vermişti. Daire, hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğunu (HMK m. 26/1), delillerin 163 yönünden değerlendirilip bu sebebe göre karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

“mahkemece, davacı kadının boşanma davasında, delillerin özel boşanma (TMK 163) sebebi yönünden değerlendirilerek ve bu hukuki sebebe dayalı olarak karar verilmesi gerekirken, evlilik birliğinin sarsılması (TMK m. 166/1) sebebi ile tarafların boşanmalarına karar verilmesi doğru olmayıp bozmayı gerektirmiştir.”

Özel ve genel sebep birlikte ileri sürülmüşse önce özel sebep incelenir

Kadın 161, 162 ve 163'teki özel sebeplere ve evlilik birliğinin sarsılmasına dayanmıştı. İlk derece mahkemesi özel sebeplere dayanan davaları reddedip genel sebebe göre boşanmaya karar verdi; bölge adliye mahkemesi, genel sebebe dayanan boşanma hükmünün kesinleştiği gerekçesiyle özel sebeplere dayanan davalar hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetti. Daire, kadın bu davaların reddini istinaf ettiği için boşanma hükmünün kesinleşmediğini, özel sebeplere dayanan davaların esasının incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu.

163'e göre boşanmada da tazminat kusura bağlıdır

Kadın, eşinin kız kardeşinin evinde hırsızlık yaptığını ileri sürerek öncelikle 163'e, erkek ise zinaya ve genel sebebe dayanmıştı. Mahkemeler, erkeğin hırsızlıktan kesinleşmiş mahkûmiyeti nedeniyle kadının 163'e dayanan davasını kabul etti; bölge adliye mahkemesi kadının sadakat yükümlülüğüne aykırı davrandığını, erkeğin de kadının başka bir erkekle olan fotoğraflarını onun izni olmadan yakınlarına gönderdiğini belirterek tarafları eşit kusurlu saydı. Daire eşit kusur tespitini doğru buldu, ancak eşit kusurlu eş yararına tazminata hükmedilemeyeceği için kadın lehine verilen tazminatları bozdu; kararın diğer kısımları onandı.

“Ne var ki, eşit kusurlu eş yararına maddî ve manevî tazminata hükmedilemez.”