TMK Madde 161: Zina

Evli kişiyle birlikte olan üçüncü kişiye manevi tazminat davası açılamaz

Zina eden eşle birlikte olan üçüncü kişiye karşı açılan manevi tazminat davalarında Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin kendi kararları ile Hukuk Genel Kurulu kararları arasında çelişki oluşmuştu. İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu, evlilik birliği devam ederken eşlerden biriyle, evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacağına karar verdi. Aldatılan eşin yolu, sadakat yükümlülüğünü ihlal eden eşe karşı zina veya evlilik birliğinin sarsılması sebebiyle boşanma davası açmak ve bu davada kusur durumuna göre tazminat istemektir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.

“Evlilik birliği devam ederken eşlerden biri ile evli olduğunu bilerek birlikte olan üçüncü kişiye karşı diğer eşin manevi tazminat isteminde bulunamayacaktır.”

Zina mutlak boşanma sebebidir ama zina eden eş kendiliğinden ağır kusurlu sayılmaz

Erkeğin zinaya dayanan davası ile kadının genel sebebe dayanan davası birlikte görülmüştü. Kadının zina yaptığı; erkeğin ise eşine süregelen fiziksel şiddet uyguladığı, manevi anlamda bağımsız konut temin etmediği ve evin aboneliklerini iptal ettirdiği anlaşılmıştı. Bölge adliye mahkemesi, mutlak ve nispi boşanma sebepleri arasında kusur kıyaslaması yapılamayacağını ve zina eden kadının ağır kusurlu olduğunu kabul ederek erkek lehine manevi tazminata hükmetmişti. Hukuk Genel Kurulu, boşanma sebebinin mutlak veya nispi olmasının ispat kuralları bakımından önemli olduğunu, kimin daha kusurlu olduğunun tayininde ölçüt olmadığını belirtti; eşleri eşit kusurlu kabul ederek manevi tazminatı bozdu. Kararda zina ispatlanırsa hâkimin boşanmaya karar vermek zorunda olduğu, bu davalarda yalnızca davalının zina yapıp yapmadığının inceleneceği de açıklandı.

“Özellikle belirtmek gerekir ki karşılıklı açılan veya birleştirilerek görülmesine karar verilen davalardaki ‘boşanma sebebinin’ mutlak veya nispi olması hangi tarafın daha fazla kusurlu olduğunu tayin hususunda bir ölçüt değildir.”

Boşanma kesinleştikten sonra zina sebebiyle yeniden boşanma davası açılamaz

Eşlerin boşanmasına ilişkin hüküm kesinleşmiş, yargılama yalnızca boşanmanın fer'îleri yönünden sürüyordu. Erkek, boşanmanın kesinleşmesinden sonraki dönemde kadının sadakatsiz davrandığını ileri sürerek zina sebebiyle yeni bir boşanma davası açtı. Hukuk Genel Kurulu, boşanma kararının kesinleşmesiyle evlilik birliğinin ve sadakat yükümlülüğünün sona erdiğini, sona eren evlilik hakkında boşanma davası açılmasının hukuki sonuç doğurmayacağını belirtti. Bu davanın, boşanma tarihine kadar gerçekleşen kusurlu davranışları belirlemeye yönelik fer'îler davasına etkisi olmadığını kabul etti.

“öte yandan sona eren evlilik hakkında boşanma davası açılmasının hukuki sonuç doğurmayacağı”

Dava açıldıktan sonra gerçekleşen zina aynı davaya ıslahla eklenemez

Erkek boşanma davası açmış; yargılama sürerken, dava tarihinden sonra eşini ortak konutta başka bir erkekle yatak odasında yakaladığını ileri sürerek davasını tamamen ıslah edip zina sebebine dayandırmıştı. Hukuk Genel Kurulu, dava tarihinde henüz gerçekleşmemiş bir vakıanın ıslah yoluyla dava dilekçesine eklenemeyeceğini, her davanın açıldığı ana kadar gerçekleşen vakıalara göre sonuçlandırılacağını belirtti. Dava tarihinden sonraki eylem nedeniyle tarafa kusur yüklenemeyeceğini ve ıslahla ileri sürülen zina davası hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesi gerektiğini kabul etti. Karar oy çokluğuyla verildi.

“her davanın açıldığı ana kadar gerçekleşen hukukî ve maddi vakıalara göre sonuçlandırılması gerektiğine yönelik ilkeye göre de mümkün değildir.”

Usulüne uygun dayanılan otel konaklama kayıtları zinanın delili olabilir

Kadının zinaya dayanan birleşen davası, erkeğin otel konaklama kayıtlarına dayanılarak kabul edilmişti; erkek, bu kayıtlara usulüne uygun dayanılmadığını ileri sürerek temyize başvurdu. Daire, birleşen davada erkeğin otel konaklama kayıtlarına delil olarak usule uygun şekilde dayanıldığını ve kayıtların mahkemece hukuka uygun şekilde istenerek dosyaya alındığını belirterek erkeğin temyiz itirazlarını reddetti. Karar oy çokluğuyla verildi; karşı oyda kayıtlara dilekçelerde dayanılmadığı ve hukuka aykırı delil niteliğinde olduğu görüşü savunuldu.

“erkeğin otel konaklama kayıtlarına delil olarak usule uygun şekilde dayanıldığı, dayanılan bu delilin mahkemece hukuka uygun şekilde istenilerek dosya içerisine alınmış olduğunun anlaşılmasına göre”

Üçüncü kişinin mesajları ve anlatımları tek başına zinayı ispatlamaz

İlk derece mahkemesi, erkeğin dava dışı bir kadınla zina ettiğini kabul ederek kadının zinaya dayanan davasını kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi de istinafı reddetmişti. Daire, dava dışı kadının davacı kadına erkekle birliktelik yaşadığına dair mesajlar attığını, tanıklarla telefonda ve yüz yüze görüşerek ilişkinin ayrıntılarını anlattığını, ancak ikili arasında geçen bir mesaj veya fotoğraf bulunmadığını belirtti. Olayların zina boyutunda olmadığı ve zinanın her türlü şüpheden uzak delillerle ispatlanamadığı gerekçesiyle kararı bozdu.

“gerçekleşen olayların zina boyutunda olmadığı, zinanın varlığının her türlü şüpheden uzak delillerle ispatlanamadığı anlaşılmaktadır.”

Zina nedeniyle boşanmada mal rejimindeki pay azaltılabilir veya kaldırılabilir

Eşler erkeğin zinası nedeniyle boşanmıştı. Bölge adliye mahkemesi, kadının karşı davasında tasfiye konusu mallar erkek adına kayıtlı olduğu için TMK 236/2'nin uygulanamayacağını kabul etmiş, erkeğin davasında ise onun artık değerdeki payını tamamen kaldırmıştı. Daire, kanunun zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada hâkime kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını hakkaniyete uygun olarak azaltma veya kaldırma yetkisi verdiğini, malların kusurlu eş adına kayıtlı olmasının bu hükmün uygulanmasına engel olmadığını belirtti. Evlilik süresi, zinanın gerçekleşme şekli ve tanık beyanları gözetilmeden payın tamamen kaldırılmasını da hatalı buldu. Bölge adliye mahkemesinin direnmesi üzerine dosya 2026'da Hukuk Genel Kurulu'na gönderildi.

“Somut olayda, Bölge Adliye Mahkemesince, karşı davada TMK'nin 236/2. maddesinin uygulanamayacağına yönelik kabulü hatalı olmuştur.”

Süregelen zinada altı aylık süre son eylemden başlar

Kadın, erkeğin sadakatsizliğini 2012 yılında öğrenmişti; erkeğin başka bir kadınla birlikte yaşaması ise sürüyordu ve bu birliktelikten 2014 doğumlu bir çocuğu olmuştu. Mahkeme süreyi 2012'den başlatıp zinaya dayanan davayı hak düşürücü süreden reddetmişti. Daire, altı aylık hak düşürücü sürenin süregelen eylemlerde son eylemin bittiği tarihten başlayacağını, olayın tek eylem gibi değerlendirilemeyeceğini belirterek kararı bozdu. Daire aynı ilkeyi 2022'de de tekrarlamıştır.

“Zina (TMK m. 161) hukuksal sebebine dayanan boşanma davalarında yasada öngörülen altı aylık hak düşürücü süre, süre gelen eylemlerde, son eylemin bittiği tarihten itibaren başlar.”

Zina devam ediyorsa beş yıllık süre dolmuş sayılmaz

Bölge adliye mahkemesi, erkeğin 26.10.2022'de açtığı zinaya dayanan davanın beş yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığını kabul ederek ret kararını onaylamıştı. Daire, 2017 yılının Temmuz ayındaki otel konaklamasından sonra da tanık beyanlarına ve olayların akışına göre kadının zina eyleminin devam ettiğini, zinaya dayanan davanın şartlarının oluştuğunu belirterek ret kararını bozdu.

“2017 yılının Temmuz ayındaki otel konaklamasından sonra da tanık beyanlarına göre ve olayların akışı karşısında kadının zina eyleminin devam ettiği”

Zina talebi ıslahla eklenirse altı aylık süre ıslah tarihine göre hesaplanır

Kadın genel sebebe dayanan boşanma davası açmış; erkeğin zinasını 02.11.2021 tarihli duruşmadan önce dosyaya giren otel kayıtlarıyla öğrendikten sonra 28.11.2022 tarihli ıslah dilekçesiyle davasını öncelikle zina sebebine dayandırmıştı. Daire, zinaya dayanan davada dava hakkının öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl geçmekle düştüğünü hatırlattı. Islah tarihinde altı aylık sürenin geçtiğini, zina davasının reddedilip kadının terditli olarak ileri sürdüğü genel sebebe dayanan talebinin incelenmesi gerektiğini belirterek kararı bozdu. Daire 2025'te de sürenin öğrenmeyle başlayacağını ve ıslahın davanın açıldığı tarihe yürümeyeceğini belirtmiştir.

Aldatmadan sonra birlikte yemek yemek affetme sayılmaz

Kadın, erkeğin sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiğini ileri sürerek öncelikle zina, olmadığı takdirde genel sebeple boşanma istemişti; zina ispatlanamamış, dava genel sebep üzerinden sürmüştü. Bölge adliye mahkemesi, kadının doğum gününde erkekle dışarıda yemek yiyip fotoğraf çektirmesini affetme, en azından hoşgörü sayarak davayı reddetmişti. Hukuk Genel Kurulu, erkeğin kusurlu davranışlarından sonra barışmanın gerçekleşip ortak hayatın yeniden kurulmadığını, tanık beyanına göre kadının eşini affetmediğini, yemek fotoğraflarından affetme sonucuna varılamayacağını belirterek direnme kararını bozdu.

“erkeğin kusurlu davranışlarından sonra taraflar arasında barışmanın gerçekleşerek ortak hayatın yeniden kurulmadığı gibi dosyada mevcut yemek fotoğraflarından gerçekleştirilen eylemlerin ‘affedilmiş’ olarak nitelendirilmesi de somut olayın özelliğine uygun düşmemektedir.”

Bilinmeyen zina affedilmiş sayılamaz

Mahkemeler, erkeğin kadının zinasını bildiği hâlde evliliği sürdürdüğünü, bu nedenle zinayı affettiğini kabul ederek erkeğin davasını reddetmişti. Daire, erkeğin daha önce yalnızca kadının bir kişiyle sık sık telefonla görüştüğünü öğrendiğini ve tarafların anlaşıp evliliği sürdürdüğünü, zinanın ise daha sonra otel ve telefon kayıtlarıyla ortaya çıktığını belirtti. Kayıtlara göre kadın 2018-2020 arasında bir kişiyle 15 kez, bir başkasıyla bir kez aynı otel odasında kalmıştı. Daire, zina vakıasının kadına kusur olarak yüklenmesi ve erkeğin zinaya dayanan davasının kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı bozdu.

“Gerçekleşen bu durum karşısında kadına zina vakıasının kusur olarak yüklenmesi gerekir.”