Kısa cevap · TMK 29
TMK 29 iki kural içerir. Birinci kural — ispat yükü: bir hakkın kullanılması için bir kimsenin sağ veya ölü olduğunu veya belirli bir zamanda ya da başka bir kimsenin ölümünde sağ bulunduğunu ileri süren kimse, iddiasını ispat etmek zorundadır. İkinci kural — birlikte ölüm karinesi: birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse, hepsi aynı anda ölmüş sayılır. Bu karinenin mirastaki sonucu çok tartışılır. Doğru sonuç şudur: aynı anda ölmüş sayılanlar birbirlerine mirasçı olamaz; fakat her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu ayrımı onayarak, karineyi "hiç mirasçılık doğmaz" biçiminde uygulayan ilk derece kararını hatalı bulan bölge adliye mahkemesi kararını kesin olarak onamıştır.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- İspat yükü
- Bir vakıanın ispatı yükümlülüğünün hangi tarafa ait olduğu. TMK 29/1 bunu iddia edene yükler.
- Sağ bulunma iddiası
- Bir kimsenin belirli bir zamanda veya başka birinin ölümünde sağ olduğunun ileri sürülmesi.
- Birlikte ölüm karinesi
- TMK 29/2: ölüm sırası ispat edilemezse hepsinin aynı anda ölmüş sayılması.
- Komoryan
- Birlikte ölüm hâli için kullanılan geleneksel terim.
- Aynı anda ölmüş sayılmak
- Karinenin sonucu. Birbirlerine mirasçı olmamayı doğurur.
- Halefiyet
- Mirasın geçişi ilkesi. Mirasçı olabilmek için miras bırakandan önce ölmemiş olmak gerekir.
- Kendi mirasçılarına geçiş
- Aynı anda ölmüş sayılanların her birinin mirasının kendi mirasçılarına geçmesi.
- Mirasçılık belgesi
- Veraset ilamı. Sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınır.
- Mirasçılık belgesinin iptali
- Belgenin gerçek mirasçılık durumunu yansıtmadığı iddiasıyla açılan dava.
- Nüfus kaydının düzeltilmesi
- Kayıttaki yanlışlığın giderilmesi istemi. Kesinleşmiş mahkeme hükmü gerekir.
- Temyiz sınırı
- HMK 362/1-d: soybağına ilişkin sonuç doğuranlar hariç, nüfus kaydı düzeltme kararları kesindir.
- Ölüm karinesi
- TMK 31: ölümüne kesin gözle bakılan durumda kaybolanın ölmüş sayılması. TMK 29/2'den ayrıdır.
Bir bakışta TMK 29
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| İspat yükü | Sağ veya ölü olduğunu ya da belirli bir zamanda sağ bulunduğunu ileri süren kimse iddiasını ispat etmek zorundadır. | TMK m. 29/1 |
| Üç iddia türü | Sağ olma, ölü olma ve belirli bir anda ya da başka birinin ölümünde sağ bulunma. | TMK m. 29/1 |
| Karinenin şartı | Karine, birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemediğinde işler. | TMK m. 29/2 |
| Karinenin sonucu | Hepsi aynı anda ölmüş sayılır. | TMK m. 29/2 |
| Mirasta birinci sonuç | Aynı anda ölmüş sayılanlar birbirlerine mirasçı olamaz. | 7. HD 12.02.2026 (onanan gerekçe) |
| Mirasta ikinci sonuç | Her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer; mirasçılık tümüyle ortadan kalkmaz. | 7. HD 12.02.2026 (onanan gerekçe) |
| Sık yapılan hata | Karineden "hiç mirasçılık doğmaz" sonucunu çıkarmak karineyi yanlış değerlendirmektir. | 7. HD 12.02.2026 |
| Gün aynı, saat belirsiz | Aynı gün ölüm saptanmış ama saatler belirlenememişse karine uygulanır. | 7. HD 12.02.2026 |
| Hangi dava | Karinenin yanlış uygulanması hâlinde mirasçılık belgesinin iptali istenir. | 7. HD 12.02.2026 |
| Nüfus kaydı yolu | Birlikte ölüm karinesi nedeniyle nüfus kaydının düzeltilmesi davası da açılabilir. | 2. HD 07.04.2026 |
| Temyiz sınırı | Soybağına ilişkin sonuç doğuranlar hariç, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin bölge adliye mahkemesi kararları kesindir; temyiz edilemez. | HMK m. 362/1-d; 2. HD 07.04.2026 |
| TMK 31'den farkı | TMK 29/2 ölüm sırasının bilinmemesine, TMK 31 ölümün kendisinin cesetsiz kabulüne ilişkindir. | TMK m. 29; m. 31 |
TMK 29 madde metni
Birinci Kitap: Kişiler Hukuku › Birinci Kısım: Gerçek Kişiler · C. Kişiliğin başlangıcı ve sonu — II. Sağ olmanın ve ölümün ispatı — 1. İspat yükü
Sağ olmanın ve ölümün ispatı: ispat yükü — Madde 29
- (1)Üç ayrı iddia türü sayılmıştır: sağ olma, ölü olma ve belirli bir anda sağ bulunma. Hepsinde yük iddia edende.Bir hakkın kullanılması için bir kimsenin sağ veya ölü olduğunu veya belirli bir zamanda ya da başka bir kimsenin ölümünde sağ bulunduğunu ileri süren kimse, iddiasını ispat etmek zorundadır.
- (2)Karine, ancak sıranın ispat edilemediği hâlde işler. Sıra ispatlanabiliyorsa karineye gerek kalmaz.Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse, hepsi aynı anda ölmüş sayılır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | Madde, kanunun ilk metninde "C. Kişiliğin başlangıcı ve sonu — II. Sağ olmanın ve ölümün ispatı — 1. İspat yükü" başlığı altında yer aldı ve bugüne kadar hiç değiştirilmedi. Mülga 743 sayılı Kanun'da da birlikte ölüm karinesi kabul edilmişti; 4721 sayılı Kanun kuralı koruyarak dili sadeleştirdi. |
İspat Yükü Kimde? Üç İddia Türü
TMK 29/1 ispat yükünü açıkça dağıtır: bir hakkın kullanılması için bir kimsenin sağ veya ölü olduğunu veya belirli bir zamanda ya da başka bir kimsenin ölümünde sağ bulunduğunu ileri süren kimse, iddiasını ispat etmek zorundadır.
Üç ayrı iddia türü sayılmıştır:
| İddia | Tipik uygulama |
|---|---|
| Bir kimsenin sağ olduğu | Kaybolan kişinin hâlâ yaşadığı iddiası; nafaka veya aylık taleplerinde |
| Bir kimsenin ölü olduğu | Mirasın açılması, ölüme bağlı hakların istenmesi |
| Belirli bir zamanda ya da başka birinin ölümünde sağ bulunduğu | Mirasçılıkta sıra: miras bırakandan sonra ölmüş olmak |
Üçüncü iddia türü en kritiktir. Mirasçı olabilmek için kişinin miras bırakanın ölümü anında sağ olması gerekir. Bu nedenle "babam dedemden sonra öldü, dolayısıyla dedemin mirasçısı oldu ve o miras bize geçti" diyen kimse, bu sırayı ispatlamak zorundadır.
Ölüm anındaki hukuki durum neden bu kadar önemli? Çünkü kişilik ölümle sona erer (TMK 28) ve ölen bir kimse artık hak kazanamaz. Sıra bir saat bile değişse mirasın paylaşımı tümüyle değişebilir.
Nasıl ispatlanır? Kural olarak nüfus sicili üzerinden: doğum ve ölüm nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur; kayıt yoksa veya kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa gerçek durum her türlü kanıtla ispat edilebilir (TMK 30). Uygulamada ölüm tutanakları, hastane ve defin kayıtları, tanık beyanları ve resmî raporlar birlikte değerlendirilir.
İspat edilemezse ne olur? İşte ikinci fıkra tam bu boşluğu doldurur.
Birlikte Ölüm Karinesi: Şartı ve İşleyişi
TMK 29/2 tek cümlelik bir karine kurar: "Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse, hepsi aynı anda ölmüş sayılır."
Karinenin şartı: sıranın ispat edilememesi. Karine kendiliğinden uygulanmaz. Önce ölüm sırasının ispatı denenmelidir; ancak ispat edilemiyorsa karine devreye girer. Bu nedenle karineye dayanmak isteyen taraf, sıranın belirlenemediğini ortaya koymalıdır; karşı taraf ise sırayı ispatlayarak karineyi devre dışı bırakabilir.
Tipik uygulama: aynı gün ölüm, belirsiz saat. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi'nin önüne gelen bir dosyada aile üyelerinin aynı gün öldükleri saptanmış, ancak ölüm saatleri belirlenememişti. Mahkemeler bu olguyu karinenin şartı saymıştır (Yargıtay 7. HD, 12.02.2026, E. 2025/2628, K. 2026/755).
Karine "aynı anda ölmüş sayılma" sonucunu doğurur. Bunun birinci ve tartışmasız sonucu şudur: aynı anda ölenler birbirlerine mirasçı olamaz. Çünkü mirasçı olabilmek için miras bırakanın ölümü anında sağ olmak gerekir; aynı anda ölenler bakımından bu koşul gerçekleşmemiştir.
Doğru sonuç: her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer. Anılan dosyada ilk derece mahkemesi, aynı anda ölmüş sayılanların "murise ve birbirlerine mirasçı olamayacakları" gerekçesiyle mirasçılık belgesinin iptali davasını reddetmişti. Bölge adliye mahkemesi bu kararı kaldırdı ve şu gerekçeyi kurdu: aynı anda ölenlerin birbirlerine mirasçı olamayacakları kural olmakla birlikte bu kişilerin her birinin mirasının kendi mirasçılarına geçeceğinden yerel mahkeme karineyi yanlış değerlendirmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bu kararı oy birliğiyle ve kesin olarak onamıştır (Yargıtay 7. HD, 12.02.2026, E. 2025/2628, K. 2026/755).
Somutlaştıralım. A, B ve C aynı anda ölmüş sayılsın:
- A, B'ye mirasçı olmaz; B de A'ya olmaz.
- Ama A'nın mirası, A'nın kendi mirasçılarına (örneğin altsoyuna) geçer.
- B'nin mirası da B'nin kendi mirasçılarına geçer.
- Dolayısıyla A'nın altsoyu, A'nın mirasçısı olarak paya hak kazanabilir; bu pay A'nın B'den miras almasına dayanmaz.
Karşı görüş de dosyada ileri sürülmüştü. Davalılar, aynı anda ölenlerin murise mirasçı olamadığından "olmayan bu hakkın bu kişilerin altsoyuna geçmesinin mümkün olmadığını" savunmuşlardı. Yargıtay bu savunmayı kabul etmemiş ve bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır. Ayrım şurada: altsoy, ölenin kendi mirasına mirasçı olmaktadır; başkasından geçmemiş bir hakka değil.
Hangi Dava Açılır? Usul ve Temyiz Sınırı
Karine yanlış uygulanmışsa iki yol gündeme gelir.
1. Mirasçılık belgesinin iptali. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) gerçek mirasçılık durumunu yansıtmıyorsa iptali istenir. Anılan dosyada dava tam olarak bu biçimde açılmış; mirasçılık belgesinde yer almayan kişi belgenin iptalini istemiştir (Yargıtay 7. HD, 12.02.2026, E. 2025/2628, K. 2026/755).
2. Nüfus kaydının düzeltilmesi. Uygulamada "birlikte ölüm karinesi nedeniyle nüfus kaydının düzeltilmesi" adıyla dava da açılmaktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin önüne gelen dosyanın türü tam olarak budur (Yargıtay 2. HD, 07.04.2026, E. 2025/10765, K. 2026/3789).
Bu ayrım neden hayati? Çünkü dava türünün nitelendirilmesi kanun yolunu belirler:
- Dava nüfus kaydının düzeltilmesi olarak nitelendirilirse ve soybağına ilişkin sonuç doğurmuyorsa, bölge adliye mahkemesi kararı kesindir — temyiz yolu yoktur.
- Dava mirasçılık belgesinin iptali olarak açılmışsa, anılan 7. Hukuk Dairesi dosyasında görüldüğü gibi temyiz incelemesi yapılabilmektedir.
Bu nedenle dilekçenin talep sonucu ve dava türü baştan doğru kurulmalıdır; aksi hâlde istinaf aşamasında yol tükenebilir.
TMK 29/2 ile TMK 31 karıştırılmamalı. İki hüküm farklı sorunları çözer:
| Hüküm | Sorun | Çözüm |
|---|---|---|
| TMK 29/2 | Ölümler kesin ama sıra bilinmiyor | Hepsi aynı anda ölmüş sayılır |
| TMK 31 | Ceset bulunamadı ama ölüm kesin gözle bakılıyor | Gerçekten ölmüş sayılır |
| TMK 32 vd. | Ölüm hakkında yalnız kuvvetli olasılık var | Mahkeme gaipliğe karar verebilir |
Bir dosyada bu üç hüküm birlikte gündeme gelebilir: önce ölümün kabulü (TMK 31) veya gaiplik (TMK 32 vd.), sonra sıranın belirlenememesi hâlinde birlikte ölüm karinesi (TMK 29/2) (TMK 31).
TMK 29 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 2 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Bu sayfadaki iki karar birbirini tamamlar: birincisi karinenin mirastaki maddi sonucunu, ikincisi bu tür davalarda kanun yolunu gösterir. Her iki karar da oy birliğiyle alınmış olup birincisi kesin olarak verilmiş bir onama kararıdır; bu nedenle esas gerekçenin bölge adliye mahkemesine ait olduğu kart notunda belirtilmiştir. Kararların olay ayrıntıları hassas nitelikte olduğundan yalnız hukuki çerçeve aktarılmış; kişi, yer ve olay bilgileri verilmemiştir. TMK 29/1'in ispat yükü kuralına ilişkin bağımsız bir karar yerine, maddenin bütününü uygulayan güncel kararlar seçilmiştir.
TMK 29/2 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 29/2 · Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Birlikte ölüm karinesi gereğince aynı anda ölenler birbirlerine mirasçı olamaz; ancak her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer, mirasçılık tümüyle ortadan kalkmaz
Olay: Bir ailenin üyeleri aynı gün ölmüş, ölüm saatleri belirlenememiştir. Sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesinde kendisine yer verilmeyen bir kişi, belgenin iptalini istemiştir. Davalılar, aynı anda ölenlerin birbirlerine mirasçı olamayacağını ve olmayan bu hakkın onların altsoyuna da geçemeyeceğini savunmuşlardır. İlk derece mahkemesi, TMK 29/2 uyarınca bu kişilerin murise ve birbirlerine mirasçı olamayacakları ve mirasçılık belgesinin hukuka uygun düzenlendiği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, TMK 29/2'de birlikte ölüm karinesinin düzenlendiğini; aynı anda ölenlerin bu karine gereğince birbirlerine mirasçı olamayacaklarının kural olmakla birlikte bu kişilerin her birinin mirasının kendi mirasçılarına geçeceğini belirtmiştir. Bu nedenle ilk derece mahkemesinin birlikte ölüm karinesini yanlış değerlendirdiğini ve red kararının hatalı olduğunu saptayarak kararı kaldırmış, yeniden esas hakkında hüküm kurarak davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kurallarına ve kararda belirtilen gerekçelere göre kararın usul ve kanuna uygun olduğunu; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenlerin bozmayı gerektirmediğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır.
“4721 sayılı Kanun'un 29/2 hükmünde birlikte ölüm karinesinin düzenlendiği, aynı anda ölenlerin birlikte ölüm karinesi gereğince birbirlerine mirasçı olamayacakları kural ise de bu kişilerin her birinin mirasının kendi mirasçılarına geçeceğinden yerel mahkemenin birlikte ölüm karinesini yanlış değerlendirdiği”
Ne anlama geliyor?
Karineden "hiç mirasçılık doğmaz" sonucunu çıkarmak hatadır; engellenen yalnız birbirlerine mirasçı olmaktır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve KESİN olarak verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan esas gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir ve onama ile kesinleşmiştir. Dosyanın olay ayrıntıları hassas nitelikte olduğundan aktarılmamış; kişi ve yer bilgileri de verilmemiştir.
TMK 29/2 · Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Soybağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarda bölge adliye mahkemesi kararları kesindir ve temyiz edilemez
Olay: Birlikte ölüm karinesi nedeniyle nüfus kaydının düzeltilmesi istemiyle dava açılmıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi davalılar vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Davalılar vekilinin temyizi üzerine bölge adliye mahkemesi, ek kararla temyiz talebini reddetmiştir. Bu ek karar da temyiz edilmiştir.
Karar: Daire, HMK 362'nin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca soybağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili bölge adliye mahkemesi kararlarının kesin olduğunu ve temyiz edilemeyeceğini belirtmiştir. Temyiz dilekçesinin reddine ilişkin bölge adliye mahkemesi ek kararının bu kanun hükmüne uygun olduğunu saptayarak temyiz isteminin reddine ve söz konusu ek kararın onanmasına karar vermiştir.
“6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca soybağına ilişkin sonuçlar doğuran davalar hariç olmak üzere, nüfus kayıtlarının düzeltilmesine ilişkin davalarla ilgili Bölge Adliye Mahkemesi kararları kesin olup temyiz edilemez.”
Ne anlama geliyor?
Dava türünü doğru kurmak kanun yolunu belirler: nüfus kaydı düzeltme olarak açılırsa bölge adliye mahkemesi kararı kesin olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE alınmıştır. Dava türü "Birlikte Ölüm Karinesi Nedeniyle Nüfus Kaydının Düzeltilmesi" olarak belirtilmiş olup, kararın önemi TMK 29/2'ye dayanan bu tür davalarda kanun yolunu göstermesindedir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 29 ile ilgili maddeler
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.İspat yükünün, sağ veya ölü olduğunu ileri sürene ait olduğunu dilekçenizde açıkça belirtin.
- 2.Mirasçılıkta sırayı iddia eden taraf iseniz, miras bırakandan sonra ölüm olgusunu belgeleyin.
- 3.Ölüm sırasını önce ispatlamayı deneyin; karine ancak sıra ispat edilemezse işler.
- 4.Karineye dayanacaksanız sıranın belirlenemediğini ortaya koyun.
- 5.Karşı taraf karineye dayanıyorsa sırayı ispatlayarak karineyi devre dışı bırakabileceğinizi unutmayın.
- 6.Aynı gün ölüm saptanmış ama saatler belirlenememişse karinenin şartının gerçekleştiğini ileri sürün.
- 7.Karineden "hiç mirasçılık doğmaz" sonucunu çıkarmayın; engellenen yalnız birbirlerine mirasçı olmaktır.
- 8.Her bir ölenin mirasının kendi mirasçılarına geçtiğini Yargıtay içtihadına dayanarak ileri sürün.
- 9.Altsoyun, ölenin kendi mirasına mirasçı olduğunu; başkasından geçmemiş bir hakka dayanmadığını açıklayın.
- 10.Mirasçılık belgesi gerçek durumu yansıtmıyorsa iptalini isteyin.
- 11.Dava türünü baştan doğru kurun: nüfus kaydı düzeltme olarak açarsanız bölge adliye mahkemesi kararı kesin olabilir.
- 12.Soybağına ilişkin sonuç doğuran davaların bu temyiz sınırının dışında kaldığını gözetin.
- 13.Ölüm olgusunu TMK 30'a göre ispatlayın: nüfus kaydı; kayıt yoksa veya yanlışsa her türlü kanıt.
- 14.TMK 29/2 ile TMK 31'i karıştırmayın: birincisi sıranın bilinmemesi, ikincisi cesetsiz ölüm kabulüdür.
- 15.Bir dosyada ölümün kabulü, gaiplik ve birlikte ölüm karinesinin birlikte gündeme gelebileceğini dikkate alın.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.