Kısa cevap · TMK 495
Kan hısımları üç zümre hâlinde mirasçı olur: önce mirasbırakanın altsoyu (çocuklar, torunlar), altsoy yoksa ana ve babası ile onların altsoyu (kardeşler, yeğenler), onlar da yoksa büyük ana ve büyük babaları ile onların altsoyu (amca, hala, dayı, teyze ve çocukları) (TMK 495-497). Önceki zümrede tek bir mirasçı bile varsa sonraki zümre mirasçı olamaz; mirasbırakandan önce ölen kişinin yerini her derecede kendi altsoyu alır (halefiyet). Sağ kalan eş varsa üçüncü zümrede halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla sınırlıdır. Evlilik dışında doğan çocuk, soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuşsa babasına evlilik içi çocuk gibi mirasçı olur (TMK 498). Mirasçılık, mirasbırakanın öldüğü tarihte yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir. Yargıtay'a göre babasının mirasını reddeden torun, babasından sonra ölen dedesine doğrudan mirasçı olur; mirasbırakandan sonra ölen mirasçının payı eşi dahil kendi mirasçılarına geçer; yarım kan (üvey) kardeş yalnız ortak ana veya babanın payından yararlanır; halefiyet yukarı doğru işlemez ve üçüncü zümreden sonra mirasçılık yoktur.
Bu sayfada neler var? (12 bölüm)
- TMK 495 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Zümre Sistemi Nedir? Kimler Yasal Mirasçıdır ve Hangi Kanun Uygulanır?
- Birinci Zümre: Çocuklar ve Torunlar Nasıl Mirasçı Olur? Halefiyet (TMK 495)
- İkinci Zümre: Anne, Baba ve Kardeşler; Üvey Kardeş Mirastan Pay Alır mı? (TMK 496)
- Üçüncü Zümre: Büyükanne, Büyükbaba, Amca, Hala, Dayı, Teyze ve Kuzenler (TMK 497)
- Evlilik Dışı Çocuk Babasına Mirasçı Olur mu? Tanıma ve Babalık Hükmü (TMK 498)
- TMK 495 Yargıtay kararları
- TMK 495 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Yasal mirasçı
- Mirasçılığı vasiyetnameye değil doğrudan kanuna dayanan kişi: kan hısımları, sağ kalan eş, evlatlık ve Devlet (TMK 495-501).
- Zümre
- Aynı ortak kökten gelen kan hısımları grubu: birinci zümre altsoy, ikinci zümre ana-baba ve altsoyu, üçüncü zümre büyük ana-babalar ve altsoyu (TMK 495-497).
- Halefiyet
- Mirasbırakandan önce ölen mirasçının yerine onun altsoyunun geçmesi; her derecede işler (TMK 495/3, 496/2, 497/2).
- Ardışık ölüm
- Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçının sonradan ölmesi; bu durumda onun miras hakkı eşi dahil kendi mirasçılarına geçer (TMK 580/2).
- Tam kan ve yarım kan kardeş
- Ana ve babası ortak kardeş (tam kan) ile yalnız ana veya yalnız babası ortak kardeş (yarım kan, halk arasında üvey kardeş).
- Soybağı
- Çocuk ile ana ve baba arasındaki hukuki bağ; anayla doğumla, babayla evlilik, tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK 282).
- Tanıma
- Babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senet veya vasiyetname ile çocuğu kendisinin olarak kabul etmesi (TMK 295).
Bir bakışta TMK 495
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Uygulanacak hukuk | Mirasçılık, mirasbırakanın öldüğü tarihte yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir. | 4722 s.K. m. 17; 8. HD 18.04.2014 |
| Zümre önceliği | Önceki zümrede mirasçı varsa sonraki zümre mirasçı olamaz; üçüncü zümreden sonra mirasçılık yoktur. | TMK m. 496-497, 501; 7. HD 20.10.2011 |
| Birinci zümre | Çocuklar eşit mirasçıdır; önce ölen çocuğun yerini kendi altsoyu alır. | TMK m. 495 |
| Ret ve halefiyet | Babasının mirasını reddeden torun, babasından sonra ölen dedesine doğrudan mirasçı olur. | 1. HD 05.10.2022 |
| Sonradan ölen mirasçı | Mirasbırakandan sonra ölen mirasçının payı eşi dahil kendi mirasçılarına geçer. | TMK m. 580/2; 7. HD 29.12.2022 |
| Önce ölen çocuğun eşi | Halefiyet yalnız altsoya tanındığından önce ölen çocuğun eşi bu yoldan pay alamaz. | TMK m. 495/3; 14. HD 09.09.2015 |
| İkinci zümre | Ana ve baba eşit mirasçıdır; önce ölenin yerini kendi altsoyu (kardeşler, yeğenler) alır. | TMK m. 496/1-2 |
| Yarım kan kardeş | Yalnız ortak ana veya babanın payından yararlanır; tam kan kardeşle eşit pay alamaz. | 7. HD 19.09.2024 |
| Bir taraf boşsa | Bir tarafta mirasçı yoksa bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır. | TMK m. 496/3; 8. HD 16.01.2015 |
| Halefiyetin yönü | Halefiyet yukarı doğru işlemez; ana veya babanın payı onların üstsoyuna geçmez. | 7. HD 06.04.2023 |
| Üçüncü zümre | Büyük ana ve büyük babalar ile onların altsoyu mirasçıdır; öz ve üvey amca-halanın payı farklıdır. | TMK m. 497; 7. HD 20.10.2011 |
| Eşle üçüncü zümre | Sağ kalan eş varsa halefiyet büyük ana-babanın çocuklarıyla sınırlıdır; kuzenler eşle birlikte mirasçı olamaz. | TMK m. 497/5, 499/3 |
| Evlilik dışı çocuk | Soybağı tanıma veya hâkim hükmüyle kurulmuşsa baba yönünden evlilik içi hısım gibi mirasçıdır. | TMK m. 498; 7. HD 26.04.2023 |
| Yurt dışında tanıma | Tanıma belgesinin aslı ve onayı getirtilmeli; yabancı mirasçı için taşınmazda karşılıklılık araştırılmalıdır. | 14. HD 05.11.2020 |
TMK 495 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › Birinci Bölüm: Yasal Mirasçılar · A. Kan Hısımları (495 altsoy · 496 ana ve baba · 497 büyük ana ve büyük baba · 498 evlilik dışı hısımlar)
Yasal mirasçılar: kan hısımları — altsoy, ana ve baba, büyük ana ve büyük baba, evlilik dışı hısımlar (m. 495-498) — Madde 495
- (1)Mirasbırakanın birinci derece mirasçıları, onun altsoyudur.
- (2)Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar.
- (3)Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 495-498 bu tarihte yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 01.01.2002'den önceki ölümlerde mirasçılık, ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Türk Kanunu Medenisine göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17). |
Zümre Sistemi Nedir? Kimler Yasal Mirasçıdır ve Hangi Kanun Uygulanır?
Yasal mirasçılar. Kanun, vasiyetname yoksa veya vasiyetname mirasın tamamını kapsamıyorsa mirası kimlerin alacağını sayar: kan hısımları (TMK 495-498), sağ kalan eş (TMK 499), evlatlık (TMK 500) ve mirasçı bırakmaksızın ölen kişinin mirasında Devlet (TMK 501). Kan hısımları üç zümreye ayrılır: birinci zümre mirasbırakanın altsoyu, ikinci zümre ana ve babası ile onların altsoyu, üçüncü zümre büyük ana ve büyük babaları ile onların altsoyudur.
Önceki zümre sonrakini dışlar. Birinci zümrede tek bir mirasçı bile varsa ikinci zümre, ikinci zümrede mirasçı varsa üçüncü zümre mirasçı olamaz. Zümreler üçüncüyle biter; büyük ana ve büyük babaların altsoyunun da bulunmadığı durumda daha uzak hısımlar yasal mirasçı değildir. Yargıtay, üçüncü zümrede mirasçı varken mirasbırakanın annesinin dedesinin altsoyuna, yani kanunda bulunmayan bir dördüncü zümreye pay verilmesini hatalı bulmuştur (Yargıtay 7. HD, 20.10.2011, E. 2011/4122, K. 2011/6234). Yasal mirasçı ve sağ kalan eş yoksa miras Devlete geçer (TMK 501).
Mirasçı olmak için sağ olmak. Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak gerekir; ana rahmindeki çocuk (cenin) sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur (TMK 580/1, 582; TMK 28). Birden fazla kişiden hangisinin önce öldüğü ispatlanamazsa hepsi aynı anda ölmüş sayılır ve birbirlerine mirasçı olamazlar (TMK 29/2).
Hangi kanun uygulanır? Mirasçılık ve mirasın geçişi, mirasbırakanın öldüğü tarihte yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17). 01.01.2002'den önceki ölümlerde 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi, 04.10.1926'dan önceki ölümlerde ise eski hukuk uygulanır. Yargıtay, bir mirasçılık belgesi dosyasında mirasçılardan birinin 1918'de öldüğünü belirterek mülkte Feraiz hükümlerinin, arazide ölüm tarihine göre birinci veya ikinci Tevsii İntikal Nizamnamesinin uygulanmasını, 1990'daki değişiklikten önce ölen mirasçının eşinin payının da o tarihteki hükme göre belirlenmesini ve bunun için Feraiz ve intikal hükümlerinden anlayan bir bilirkişiye başvurulmasını istemiştir (Yargıtay 8. HD, 18.04.2014, E. 2013/11803, K. 2014/7673).
Birinci Zümre: Çocuklar ve Torunlar Nasıl Mirasçı Olur? Halefiyet (TMK 495)
Çocuklar eşit olarak mirasçıdırlar.
Mirasbırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
Çocuklar eşittir. Birinci zümrede çocuklar eşit pay alır; kız veya erkek, evlilik içinde veya soybağı kurulmak şartıyla evlilik dışında doğmuş olmaları arasında fark yoktur (TMK 498). Evlatlık da evlat edinene çocuk gibi mirasçıdır (TMK 500; evlat edinme için TMK 305-320 şerhine bakınız). Sağ kalan eş altsoyla birlikte mirasın dörtte birini alır, kalan dörtte üç altsoy arasında paylaştırılır (TMK 499/1).
Halefiyet: torunlar ölen çocuğun yerine geçer. Mirasbırakandan önce ölmüş çocuğun payı kaybolmaz; onun yerini her derecede kendi altsoyu, yani torunlar, torunlar da ölmüşse onların çocukları alır. Halefiyet yalnız altsoya tanındığından mirasbırakandan önce ölen çocuğun eşi bu yoldan pay alamaz; Yargıtay, mirasbırakandan önce çocuksuz ölen oğlun eşine pay verilmesini bu gerekçeyle hatalı bulmuştur (Yargıtay 14. HD, 09.09.2015, E. 2015/2078, K. 2015/8041). Mirastan yoksun olanın ve mirası reddedenin payı da, bu kişiler mirasbırakandan önce ölmüş gibi hak sahiplerine, varsa kendi altsoylarına geçer (TMK 579, 611/1); bir karşılık sağlanarak yapılan mirastan feragat ise sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyunu da bağlar (TMK 528/3).
Babasının mirasını reddeden torun. Halefiyetle mirasçılık, önce ölen ebeveynin mirasından bağımsızdır. Yargıtay, babalarının mirasını reddeden torunların, babalarından sonra ölen dedelerine halefiyet yoluyla doğrudan mirasçı olduklarını belirterek, dedelerinin sağlığında yaptığı devre karşı açtıkları davayı mirasçı olmadıkları gerekçesiyle reddeden kararları bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 05.10.2022, E. 2022/2660, K. 2022/6497).
Sonradan ölen mirasçı: halefiyet değil ardışık miras. Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır (TMK 580/2). Bu nedenle mirasbırakandan sonra ölen çocuğun veya torunun payı, eşi dahil kendi mirasçılarına geçer. Yargıtay, babaannesinden sonra evli ve çocuklu olarak ölen torunun eşinin de kök mirasbırakanın mirasından pay alacağını gözetmeyen kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 29.12.2022, E. 2021/7310, K. 2022/8168). Paylar hesaplanırken her mirasçının mirasbırakandan önce mi sonra mı öldüğü nüfus kayıtlarıyla tek tek belirlenmelidir.
İkinci Zümre: Anne, Baba ve Kardeşler; Üvey Kardeş Mirastan Pay Alır mı? (TMK 496)
Mirasbırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.
Ana ve baba eşit, kardeşler halefiyetle. Altsoyu bulunmayan mirasbırakanın mirası ana ve babası arasında yarı yarıya paylaşılır. Mirasbırakandan önce ölen ana veya babanın yarısını onun altsoyu, yani mirasbırakanın kardeşleri, kardeşler de ölmüşse yeğenler alır. Kardeşler bu nedenle ancak mirasbırakanın altsoyu yoksa ve ana ya da babası önce ölmüşse mirasçı olur. Sağ kalan eş varsa mirasın yarısını alır, diğer yarısı ikinci zümreye kalır (TMK 499/2).
Tam kan ve yarım kan (üvey) kardeş. Ana ve babası ortak kardeş hem ananın hem babanın payından yararlanırken, yalnız ana veya yalnız babası ortak kardeş sadece ortak ebeveynin payından yararlanır. Yargıtay, evli ve çocuksuz ölen kişinin mirasından ana baba bir kardeş ile ana ayrı baba bir kardeşe eşit pay verilmesini TMK 496/2'ye aykırı bularak kanun yararına bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 19.09.2024, E. 2024/2323, K. 2024/3972; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 08.05.2024, E. 2024/1512, K. 2024/2445, Yargıtay 14. HD, 21.10.2020, E. 2020/3372, K. 2020/6503 ve Yargıtay 14. HD, 29.11.2018, E. 2016/3687, K. 2018/8393).
Bir tarafta mirasçı yoksa. Önce ölen ana veya babanın hiç altsoyu yoksa onun payı diğer tarafa geçer. Yargıtay, bekâr ve çocuksuz ölen, ana ve babası önce ölmüş ve annesinin başka altsoyu bulunmayan kişinin bütün mirasının baba koluna, yani babanın başka evlilikten olan çocuklarına kalacağını; ikinci zümrede mirasçı varken teyzenin hiçbir şekilde mirasçı olamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 16.01.2015, E. 2014/2491, K. 2015/731).
Halefiyet yukarı doğru işlemez. Önce ölen ana veya babanın payı onun ana-babasına, yani mirasbırakanın büyük ana ve büyük babasına geçmez; o taraf boşsa pay diğer ebeveyn tarafına kalır. Yargıtay, babası kendisinden önce altsoy bırakmadan ölen kişinin mirasının tamamen anne tarafına kalacağını, zümre sistemi gereğince halefiyetin yukarı doğru uygulanmayacağını açıkça belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 06.04.2023, E. 2022/653, K. 2023/2013). Aynı mantıkla, mirasbırakandan sonra ölen yarım kan kardeşin payı, onun kendi mirasçılarına geçer; mirasbırakanın diğer ebeveyn tarafındaki hısımlar bu paydan yararlanamaz (Yargıtay 7. HD, 30.01.2013, E. 2012/7537, K. 2013/619).
Üçüncü Zümre: Büyükanne, Büyükbaba, Amca, Hala, Dayı, Teyze ve Kuzenler (TMK 497)
Mirasbırakandan önce ölmüş olan büyük ana ve büyük babaların yerlerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi altsoyları alır.
Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babalardan biri altsoyu bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşse, ona düşen pay aynı taraftaki mirasçılara kalır.
Ana veya baba tarafından olan büyük ana ve büyük babaların ikisi de altsoyları bulunmaksızın mirasbırakandan önce ölmüşlerse, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır.
Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin mirasbırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer.
Dört büyük ana-baba ve iki taraf. Üçüncü zümreye ancak birinci ve ikinci zümrede hiç mirasçı yoksa geçilir. Miras baba ve ana tarafı olarak ikiye ayrılır; her tarafın payı o taraftaki büyük ana ve büyük baba arasında eşit bölünür. Önce ölen büyük ana veya büyük babanın yerini her derecede kendi altsoyu, yani amca, hala, dayı, teyze, onlar da ölmüşse çocukları alır. Bir büyük ana veya büyük baba altsoy bırakmadan önce ölmüşse payı aynı taraftakilere, bir taraftaki ikisi de altsoysuz ölmüşse bütün miras diğer tarafa kalır.
Öz ve üvey amca-hala. Yargıtay, bekâr ölen kişinin mirasının yarısının babaya, yarısının anneye gideceğini, bunların altsoyu bulunmadığından büyük ana ve büyük baba mirasçılarına geçeceğini belirtmiştir. Babanın ana baba bir kardeşinin mirasçıları hem büyük babadan hem büyük anneden, yalnız büyük anneden olan kardeşin mirasçıları ise sadece büyük anneden pay alır; annenin ana-babasının başka altsoyu yoksa o tarafın payı diğer tarafa geçer. Üçüncü zümrede mirasçı varken daha uzak hısımlara pay verilmesi de hatalı bulunmuştur (Yargıtay 7. HD, 20.10.2011, E. 2011/4122, K. 2011/6234).
Sağ kalan eş varsa kuzenler mirasçı olamaz. Eşle birlikte üçüncü zümrede halefiyet büyük ana ve büyük babaların çocuklarıyla sınırlıdır: önce ölen büyük ana veya büyük babanın payı kendi çocuğuna, çocuğu yoksa o taraftaki diğer büyük ana veya büyük babaya, o taraftakilerin ikisi de ölmüşse diğer tarafa geçer (TMK 497/5). Bu durumda eş mirasın dörtte üçünü alır; büyük ana ve büyük babalar ile onların çocukları da yoksa mirasın tamamı eşe kalır (TMK 499/3). Amca, hala, dayı ve teyzenin çocukları, yani kuzenler, ancak sağ kalan eş yoksa halefiyetle mirasçı olabilir. Bu ayrımı esas alan ilk derece mahkemesi kararı Yargıtay'ca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 09.10.2023, E. 2023/4204, K. 2023/4540).
Evlilik Dışı Çocuk Babasına Mirasçı Olur mu? Tanıma ve Babalık Hükmü (TMK 498)
Anne yönünden her zaman, baba yönünden soybağıyla. Çocuk ile ana arasındaki soybağı doğumla kurulduğundan evlilik dışında doğan çocuk annesine ve anne tarafındaki hısımlarına her durumda mirasçıdır. Baba ile soybağı ise evlilik dışında tanıma veya hâkim hükmüyle kurulur (TMK 282). Soybağı kurulmuşsa çocuk babasına ve baba tarafındaki hısımlarına evlilik içinde doğmuş gibi mirasçı olur; kurulmamışsa babaya mirasçı olamaz.
Tanıma ve babalık davası. Tanıma, babanın nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu ya da resmî senette veya vasiyetnamesinde yapacağı beyanla olur (TMK 295). Baba tanımadan ölmüşse babalık davası babanın mirasçılarına karşı açılır (TMK 301-304 şerhi). Yargıtay, murisin babası olduğuna ilişkin kesinleşmiş babalık hükmü bulunan çocuğun mirasçı olarak gösterilmediği mirasçılık belgesinin iptaline ve yeni belge verilmesine ilişkin kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 26.04.2023, E. 2022/1055, K. 2023/2314).
Yurt dışında yapılan tanıma. Yabancı bir makam önünde yapılan tanımaya dayanılıyorsa tanıma belgesinin ve onayının aslı getirtilmelidir. Mirasçı yabancı uyruklu ise ve terekede taşınmaz varsa, ölüm tarihi esas alınarak miras yoluyla taşınmaz edinmede karşılıklılık bulunup bulunmadığı da araştırılmalıdır (Yargıtay 14. HD, 05.11.2020, E. 2016/16782, K. 2020/6895).
TMK 495 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 9 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 9 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: uygulanacak hukuk (8. Hukuk Dairesi 2014), birinci zümrede halefiyet ve ardışık ölüm (1. Hukuk Dairesi 2022; 7. Hukuk Dairesi 2022), ikinci zümre ve yarım kan kardeş (8. Hukuk Dairesi 2015; 7. Hukuk Dairesi 2024 ve 2023), üçüncü zümre (7. Hukuk Dairesi 2011) ve evlilik dışı çocuk (7. Hukuk Dairesi 2023; 14. Hukuk Dairesi 2020). Metinde ayrıca aynı yöndeki kararlar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: 7. Hukuk Dairesi 2023 (evlilik dışı çocuk) kararı onama kararıdır ve aktarılan gerekçe ilk derece mahkemesine aittir; 7. Hukuk Dairesi 2024 kararı kanun yararına bozmadır. Oy çokluklu karar kullanılmamıştır. Kişi, yer, ülke ve kurum bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Uygulanacak hukuk
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Mirasçıların payları, her mirasçının öldüğü tarihte yürürlükte olan hukuka göre belirlenir; 1926 öncesi ölümlerde mülkte Feraiz, arazide Tevsii İntikal Nizamnameleri uygulanır
Olay: Dul ve çocuksuz ölen kişi için mirasçılık belgesi istenmiştir. Mirasçılar ikinci zümreden olup aralarında 1918'de ölen bir teyze ile 1990'da ölen ve eşi kendisinden sonra ölen bir hısım bulunmaktadır. Sulh hukuk mahkemesi payları bu tarihleri gözetmeden belirlemiş, talepte bulunan payının azaltıldığını ileri sürerek temyiz etmiştir.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, mirasbırakanın mirasçılarının TMK 496'ya göre ana ve babası ile onların altsoyu olduğunu belirtmiştir. Ara ölümlerde her mirasçının öldüğü tarihteki hukukun uygulanması gerektiğini; 1990'daki değişiklikten önce ölen hısımın eşine eski hükme göre pay verilmesinin, 1918'de ölen teyze bakımından ise mülkte Feraiz, arazide Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin gözetilmesi gerektiğini açıklamıştır. Dosyanın Feraiz ve intikal hükümlerinden anlayan bir bilirkişiye verilerek payların belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“mirasçılardan 743 sayılı TKM'nun yürürlüğünden önce ölenler olduğu takdirde mülkte feraiz hükümlerinin, arazide ise 06.03.1912 tarihine kadar ki ölümlerde 17 Muharrem 1284 tarihli İlk Tevsii İntikal Nizamnamesi, 06.03.1912 ile 04.10.1926 tarihleri arasındaki ölümlerde 21.02.1328 tarihli İkinci Tevsii İntikal Nizamnamesi hükümlerinin uygulanması”
Ne anlama geliyor?
Eski tarihli ölümler içeren mirasçılık belgelerinde her ölüm tarihine göre ayrı hukuk uygulanır; bu hesabı Feraiz ve intikal hükümlerini bilen bir bilirkişiye yaptırmayı isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Birinci zümre: altsoy
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Babasının mirasını reddeden torunlar, babalarından sonra ölen dedelerine halefiyet yoluyla doğrudan mirasçı olur
Olay: Kök mirasbırakan sağlığında bir bağımsız bölümü kızına satış göstererek devretmiştir. Mirasbırakanın oğlu ondan önce ölmüş, oğlun çocukları babalarının mirasını reddetmiştir. Torunlar dedelerinin ölümünden sonra kızına karşı tapu iptali ve tescil, tenkis ve ecrimisil davası açmış; ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, davacıların babalarının mirasını reddetmiş olsalar da babalarının kök mirasbırakandan önce öldüğünü, bu nedenle kök mirasbırakanın mirasının doğrudan davacılara geçeceğini ve davacıların onun mirasçısı olduklarını belirtmiştir. İşin esasına girilerek delillerin toplanması gerekirken kök mirasbırakanın babadan sonra öldüğünün gözden kaçırılmasını doğru bulmayarak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“mirasının doğrudan davacılara intikal edeceği”
Ne anlama geliyor?
Babanızın mirasını reddetmiş olmanız, babanızdan sonra ölen dedenize veya ninenize halefiyetle mirasçı olmanıza engel değildir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Kök mirasbırakandan sonra ölen torunun payı, eşi dahil kendi mirasçılarına geçer; paylar hesaplanırken ölüm sıraları gözetilmelidir
Olay: Mirasçılık belgesinin iptali ve yeni belge verilmesi davasında kök mirasbırakanın oğlu ondan önce ölmüş, geriye çocuklarını bırakmıştır. Torunlardan biri ise babaannesinden sonra evli ve çocuklu olarak ölmüştür. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek payları belirlemiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kök mirasbırakanın torununun babaannesinden sonra evli ve çocuklu öldüğünden torunun eşinin de kök mirasbırakanın mirasından pay alabileceğini belirtmiştir. Payların bu husus gözetilerek hesaplanması gerektiğini açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi hükmünü oy birliğiyle bozmuştur.
“O halde, mahkemece bu husus göz önünde bulundurularak miras paylarının hesaplanması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir.”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakandan sonra ölen mirasçınızın payı sizin de dahil olduğunuz kendi mirasçılarına geçer; eş olarak bu paydan yararlanırsınız.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
İkinci zümre
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Önce ölen annenin başka altsoyu yoksa bütün miras baba koluna, yani babanın başka evlilikten olan çocuklarına kalır; ikinci zümrede mirasçı varken teyze mirasçı olamaz
Olay: Bekâr ve çocuksuz ölen kişinin ana ve babası kendisinden önce ölmüştür. Ana baba bir kardeşi yoktur; babasının başka evlilikten çocukları vardır. Sulh hukuk mahkemesi mirası altı pay kabul ederek teyzeye de pay vermiş, karar davacı tarafından temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 495 ve 496'yı aktarmıştır. Mirasbırakanın annesinin başka altsoyu bulunmadığından tüm mirasın baba koluna ve dolayısıyla babanın başka evlilikten olan çocuklarına kalacağını, teyzenin bu düzenleme karşısında hiçbir şekilde mirasçı olamayacağını belirtmiş ve teyzeye pay verilmesini isabetsiz bularak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“başka altsoyu bulunmadığından tüm mirasın baba koluna ve dolayısıyla babasının başka bir evlilikten olan çocukları”
Ne anlama geliyor?
Anne tarafında mirasçı yoksa mirasın tamamı baba tarafındaki kardeşlere kalır; ikinci zümrede kardeş varken teyze, dayı veya amca pay isteyemez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Ana baba bir kardeş hem annenin hem babanın payından, ana ayrı baba bir kardeş yalnız babanın payından yararlanır; ikisine eşit pay verilmesi TMK 496/2'ye aykırıdır
Olay: Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi davasında sulh hukuk mahkemesi davayı kabul etmiş, karar temyiz edilmeden kesinleşmiştir. Payların belirlenmesinde evli ve çocuksuz ölen bir mirasçının mirasından ana baba bir kardeşine ve ana ayrı baba bir kardeşine eşit pay verilmiştir. Adalet Bakanlığı kararın kanun yararına temyizini istemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, evli ve çocuksuz ölen mirasçının mirasının yarısının eşine, diğer yarısının ana ve babasına kalacağını, onlar önce öldüğünden yerlerini altsoylarının alacağını belirtmiştir. Öz kardeşin hem anneden hem babadan gelen paydan, ana ayrı baba bir kardeşin ise sadece babadan gelen paydan hak sahibi olabileceğini, bu nedenle paylarının eşit olamayacağını açıklamış; payları yeniden hesaplayarak kararı sonuca etkili olmamak üzere oy birliğiyle kanun yararına bozmuştur.
“Bu nedenle anne baba bir kardeş ile anne ayrı baba bir kardeşin paylarının eşit olması mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor?
Üvey kardeşiniz varsa mirasçılık belgesindeki paylarınızı kontrol edin; yarım kan kardeş yalnız ortak ebeveynin payından yararlanır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kanun yararına bozma kararıdır ve taraflar bakımından sonuca etkili değildir. Aynı yönde 7. HD 08.05.2024 ve 14. HD 2018-2020 kararları metinde anılmıştır. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Halefiyet yukarı doğru işlemez; önce ölen babanın payı onun üstsoyuna geçmez, baba tarafı boşsa bütün miras anne tarafına kalır
Olay: Mirasbırakan evli ve çocuklu olarak ölmüş, tek çocuğu ondan sonra ölmüştür. Çocuğun annesi, yani mirasbırakanın eşi, sonradan bir kişiyi evlat edinmiş ve geriye tek yasal mirasçı olarak bu evlatlığı bırakarak ölmüştür. Mirasçılık belgesinin iptali davasında ilk derece mahkemesi belgeyi iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, çocuğun babası altsoyunda mirasçı bırakmadan öldüğünden çocuğun bütün mirasının anne tarafına kalacağını, mirasın babanın üstsoyuna geçmeyeceğini ve zümre sistemi gereğince halefiyetin yukarı doğru uygulanmayacağını belirtmiştir. Mirasın, sonradan ölen annenin evlatlığına kalması gerekirken mirasçılık belgesinin iptaline karar verilmesini doğru bulmayarak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Yani miras babanın üst soyuna geçmez. Zümre sistemi gereğince halefiyet ilkesi yukarı doğru uygulama görmez.”
Ne anlama geliyor?
Önce ölen ana veya babanın payı büyük ana ve büyük babaya gitmez; o tarafta altsoy yoksa pay diğer ebeveyn tarafına kalır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Üçüncü zümre
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Üçüncü zümrede öz amca-hala mirasçıları hem büyük babadan hem büyük anneden, üvey olanlar yalnız ortak büyük ebeveynden pay alır; üçüncü zümre varken daha uzak hısımlar mirasçı olamaz
Olay: Bekâr ölen kişinin ana ve babası kendisinden önce ölmüş, geriye öz halasının ve üvey amcasının mirasçıları kalmıştır. Önceki mirasçılık belgesinde miras hala ve amca mirasçılarına eşit paylaştırılmış, ayrıca annenin dedesinin kızının mirasçılarına da pay verilmiştir. Mahkeme belgenin iptali istemini reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasın yarısının babaya, yarısının anneye gideceğini, bunların altsoyu bulunmadığından mirasın büyük baba ve büyük anne mirasçılarına geçeceğini belirtmiştir. Babanın ana baba bir kardeşinin mirasçılarının hem büyük babadan hem büyük anneden, diğer mirasçının ise yalnız büyük anneden pay alacağını, annenin ana-babasının başka altsoyu olmadığından o tarafın payının diğer tarafa geçeceğini; üçüncü zümrede mirasçı varken daha uzak hısımlara pay verilemeyeceğini açıklayarak ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“miras bırakanın bekar ölmesi nedeniyle mirasın yarı payının babaya diğer yarı payının ise anneye gideceği, bunların alt soylarının bulunmaması nedeniyle mirasın büyük baba ve büyük anne mirasçılarına gideceği”
Ne anlama geliyor?
Amca, hala, dayı veya teyze olarak mirasçıysanız hangi büyük ebeveynden geldiğinize göre payınız değişir; tam kan ve yarım kan ayrımını kontrol edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Evlilik dışı çocuk
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Babalığına kesinleşmiş mahkeme hükmüyle karar verilen evlilik dışı çocuk, babasının mirasçısıdır; onu göstermeyen mirasçılık belgesi iptal edilir
Olay: Davacı, mirasbırakanın evlilik dışı çocuğu olduğunu, mirasbırakanın babası olduğuna ilişkin hükmün yıllar önce kesinleştiğini, buna rağmen sonradan verilen mirasçılık belgesinde kendisinin gösterilmediğini ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir. Davalılar soybağına karşı dava açtıklarını belirterek bu davanın beklenmesini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, davacının mirasbırakanın çocuğu olduğunun mahkeme kararıyla kesinleştiği gerekçesiyle davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“davacının murisin çocuğu olduğunun mahkeme kararı ile kesinleştiği”
Ne anlama geliyor?
Babalığınıza ilişkin kesinleşmiş bir hüküm varsa, sizi göstermeyen mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; onama kararıdır, alıntılanan gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Yurt dışında yapılan tanımaya dayanan mirasçılık iddiasında tanıma belgesinin aslı getirtilmeli; yabancı uyruklu mirasçı için taşınmaz edinmede karşılıklılık araştırılmalıdır
Olay: Davacı, mirasbırakanın kendisini yurt dışında resmî bir makam önünde verdiği senetle tanıdığını, mirasbırakanın annesiyle sonradan evlendiğini ileri sürerek, kendisine pay verilmeyen mirasçılık belgesinin iptalini istemiştir. Asliye hukuk mahkemesi, belgelerin örneklerine dayanarak davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, hükme esas alınan tanıma senedi ile onu onaylayan konsolosluğun imza ve mührünün bulunduğu belgelerin asılları getirtilmeden hüküm kurulmasını doğru bulmamıştır. Mirasbırakanın Türkiye'de taşınmazı bulunduğundan, yabancı uyruklu davacı bakımından Tapu Kanununun 35. maddesi uyarınca ölüm tarihi esas alınarak miras yoluyla taşınmaz edinmede karşılıklılık bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“belge asılları getirtilmeden belirtilen belgelere dayalı hüküm kurulması”
Ne anlama geliyor?
Yurt dışında yapılmış bir tanımaya dayanıyorsanız belgenin aslını ve onay şerhini mahkemeye sunun; yabancı uyruklu iseniz taşınmaz edinmede karşılıklılık şartını da gözetin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer, ülke ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 495 ile ilgili maddeler
- TMK m. 500 — Evlatlık ve Devletin mirasçılığı: tek yönlü miras, öz aileden miras, halefiyet ve mirasçısız tereke (TMK 500-501)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 282 — Soybağının kurulması, yetki ve DNA
- TMK m. 295 — Tanıma ve tanımanın iptali
- TMK m. 301 — Babalık davası
- TMK m. 305 — Evlat edinme
- TMK m. 28 — Kişiliğin başlangıcı ve sonu
- TMK m. 29 — Sağ olmanın ve ölümün ispatı: ispat yükü
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) istemeden önce mirasbırakanın ve ondan önce veya sonra ölen tüm hısımların ölüm tarihlerini gösteren nüfus kayıtlarını çıkarın; paylar bu sıraya göre değişir.
- 2.Mirasbırakan çocuksuzsa ana-baba ve kardeşleri, onlar da yoksa büyük ana-baba ile amca, hala, dayı ve teyzeyi araştırın; bir zümrede mirasçı varken sonrakine pay verilmez.
- 3.Üvey kardeş varsa belgede tam kan ve yarım kan kardeşlere eşit pay verilip verilmediğini kontrol edin; hatalı belge her zaman iptal ettirilebilir.
- 4.Babanızın mirasını reddetmiş olmanız, babanızdan sonra ölen dedenize halefiyetle mirasçı olmanızı engellemez; bu ayrımı davada açıkça ileri sürün.
- 5.Mirasbırakandan sonra ölen eşinizin payına onun mirasçısı olarak ortak olursunuz; mirasçılık belgesinde eşinizin payının size ve diğer mirasçılarına geçtiğini kontrol edin.
- 6.Evlilik dışı çocuk olarak babanıza mirasçı olmak için soybağının tanıma veya babalık hükmüyle kurulmuş olması gerekir; baba ölmüşse babalık davası mirasçılara karşı açılır.
- 7.Eski tarihli ölümler varsa (1926 öncesi veya 2002 öncesi) payların o tarihteki hukuka göre hesaplanmasını ve gerekirse uzman bilirkişi incelemesini isteyin.
Konuyla ilgili yazılar
- Eş ve Çocukların Miras Payı Nasıl Hesaplanır? (2026)
- Veraset İlamı Nasıl Alınır? e-Devlet'ten Alınır mı? (2026)
- Babalık Davası Nasıl Açılır? Süre, DNA ve Nafaka (2026)
- Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süre, Şartlar ve Hükmen Ret (2026)
- Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) ve Mirastan Yoksunluk Farkı
- Yurt Dışındaki Mirasçılar: Gurbetçi Mirası ve Vekâletle İşlem
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.