Kısa cevap · TMK 580
Mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır (TMK 580, 581). Mirasbırakandan önce ölen kişi ona mirasçı olamaz; payı, yasal mirasçılıkta halefiyet yoluyla kendi altsoyuna geçer, önce ölenin eşi bu paydan yararlanamaz. Mirasbırakandan bir an bile sonra ölen mirasçı ise mirası kazanmış olur ve payı kendi mirasçılarına kalır. Hangisinin önce öldüğü ispat edilemeyenler aynı anda ölmüş sayılır ve birbirine mirasçı olamaz (TMK 29). Vasiyet alacaklısı veya vasiyetnameyle atanan mirasçı mirasbırakandan önce ölmüşse, vasiyetnameden aksi anlaşılmadıkça kazandırma düşer ve mal yasal mirasçılara kalır; lehtarın çocukları onun yerine geçemez. Ana rahmindeki çocuk sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur, ölü doğan çocuk mirasçı olamaz (TMK 582). Mirasın açıldığı anda henüz var olmayan kişiye, örneğin doğmamış torunlara, ancak artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak mal bırakılabilir (TMK 583).
Bu sayfada neler var? (12 bölüm)
- TMK 580 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Mirasçı Olmak İçin Sağ Olmak Şartı: Önce Ölen ve Sonra Ölen Mirasçı (TMK 580)
- Aynı Kazada veya Depremde Ölenlerin Mirası: Birlikte Ölüm Karinesi
- Anne Karnındaki Bebek Mirasçı Olur mu? Cenin (TMK 582)
- Vasiyet Edilen veya Mirasçı Atanan Kişi Önce Ölürse Ne Olur? (TMK 581)
- Henüz Doğmamış Torunlara Mal Bırakılabilir mi? İleride Doğacak Çocuk (TMK 583)
- TMK 580 Yargıtay kararları
- TMK 580 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Sağ olma şartı
- Mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında hayatta ve mirasa ehil olmak (TMK 580, 581).
- Halefiyet
- Mirasbırakandan önce ölen yasal mirasçının yerini, her derecede kendi altsoyunun alması (TMK 495/3, 496/2).
- Birlikte ölüm karinesi
- Birden fazla kişiden hangisinin önce öldüğü ispat edilemezse hepsinin aynı anda ölmüş sayılması (TMK 29/2).
- Cenin
- Ana rahmindeki çocuk; sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan başlayarak hak ehliyetine sahiptir ve mirasçı olur (TMK 28, 582).
- Vasiyet yükümlüsü
- Vasiyeti yerine getirmekle yükümlü mirasçı veya lehtar; vasiyet alacaklısı önce ölürse vasiyet onun yararına düşer (TMK 581/2).
- Artmirasçı
- Önmirasçıdan sonra, belirlenen geçiş anında mirası alacak kişi; mirasın açıldığı anda henüz var olmayan kişi de olabilir (TMK 521, 583).
Bir bakışta TMK 580
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasçı olmanın şartı | Ölüm anında mirasa ehil olarak sağ olmak; başka şart yoktur. | TMK m. 580/1; 1. HD 11.03.2019 |
| Önce ölen mirasçı | Mirasçı olamaz; payı halefiyetle altsoyuna geçer, eşi yararlanamaz. | TMK m. 495, 496; 14. HD 18.04.2016 |
| Sonra ölen mirasçı | Mirası kazanmıştır; payı kendi mirasçılarına kalır. | TMK m. 580/2; 7. HD 08.05.2023 |
| Muris muvazaası davası | Temlik tarihinde değil, ölüm anında mirasçı olan herkes açabilir. | 1. HD 11.03.2019 |
| Ölüm sırası belirsiz | Aynı anda ölmüş sayılırlar, birbirine mirasçı olamazlar; aksini iddia eden ispat eder. | TMK m. 29; 7. HD 24.05.2012 |
| Aynı anda ölen anne-baba | Yerlerini halefiyetle altsoyları alır; sağ kalan eş tek mirasçı olamaz. | 7. HD 17.02.2025 |
| Cenin | Sağ doğarsa ana rahmine düştüğü andan itibaren mirasçıdır; ölü doğan mirasçı olamaz. | TMK m. 28, 582; 3. HD 17.02.2025 |
| Cenin ve feragat | Feragat sırasında ana rahminde olan çocuk sağ doğunca ivazsız feragatten etkilenmez. | 14. HD 18.02.2019 |
| Önce ölen vasiyet alacaklısı | Vasiyet düşer, mal yasal mirasçılara kalır; diğer lehtarlara eklenmez. | TMK m. 581/2; 7. HD 18.02.2025 |
| Lehtarın çocukları | Vasiyetnamede açıkça öngörülmedikçe önce ölen lehtarın yerine geçemez. | 3. HD 19.10.2020 |
| Önce ölen atanmış mirasçı | Atama kendiliğinden hükümsüz kalır, onun mirasçılarına geçmez. | 7. HD 16.12.2024 |
| Nasıl ileri sürülür? | Ayrı tespit davası yerine tenfiz davasında itiraz olarak. | 3. HD 04.11.2019 |
| İleride doğacak çocuk | Yalnız artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak; önmirasçı yoksa yasal mirasçı önmirasçıdır. | TMK m. 583 |
TMK 580 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › Birinci Bölüm: Mirasın Açılması · C. Açılmanın hükümleri › II. Sağ olmak: 1. Mirasçı olarak (580) · 2. Vasiyet alacaklısı olarak (581) · 3. Cenin (582) · 4. İleride doğacak çocuk (583)
Sağ olmak: mirasçı ve vasiyet alacaklısı olarak mirasbırakanın ölümünde sağ olma şartı, cenin ve ileride doğacak çocuk (m. 580-583) — Madde 580
- (1)Mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır.
- (2)Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 580-583 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 01.01.2002'den önceki ölümlerde 743 sayılı Kanunun karşılık gelen hükümleri uygulanır (4722 s.K. m. 17). |
Mirasçı Olmak İçin Sağ Olmak Şartı: Önce Ölen ve Sonra Ölen Mirasçı (TMK 580)
Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır.
Tek şart: ölüm anında sağ olmak. Mirasçılık, mirasbırakanın ölüm anına göre belirlenir (TMK 575). O anda hayatta olan ve mirastan yoksun olmayan (TMK 578) herkes mirasçı olur; kanun başka bir şart aramaz. Bu nedenle mirasbırakanın mallarını devrettiği tarihte henüz evlenmemiş eş veya henüz doğmamış çocuk da ölüm anında mirasçıysa miras hakkına dayanarak dava açabilir. Yargıtay, mirasbırakanın taşınmaz payını oğluna devretmesinden bir hafta sonra onunla evlenen eşin muris muvazaasına dayalı davasını “temlik tarihinde mirasçı değildi” diyerek reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 11.03.2019, E. 2016/6514, K. 2019/1735).
Önce ölen mirasçı. Mirasbırakandan önce ölen kişi ona mirasçı olamaz. Yasal mirasçılıkta onun yerini halefiyet yoluyla kendi altsoyu alır (TMK 495-496); önce ölenin eşi ise bu paydan yararlanamaz, çünkü eş ancak kendi eşinin ölümünde onun terekesinde bulunanlara mirasçı olur. Yargıtay, mirasbırakandan önce ölen kişinin payının onun eşine dağıtılmadan tamamen altsoyuna verilmesi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 18.04.2016, E. 2015/8323, K. 2016/4656).
Sonra ölen mirasçı. Mirasbırakandan sonra, bir an bile sonra ölen mirasçı mirası kazanmış olur; onun payı artık kendi terekesine girer ve kendi mirasçılarına geçer (TMK 580/2). Evliliğinden yedi ay sonra ölen kadının mirasçısı olan ikinci eşin, kadından sonra ölmesiyle bu payın ikinci eşin önceki evliliğinden olan çocuklarına geçtiğini kabul eden karar Yargıtayca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 08.05.2023, E. 2022/1087, K. 2023/2397).
İspat ve nüfus kaydı. Bir kimsenin belirli bir anda sağ olduğunu ileri süren bunu ispat eder; doğum ve ölüm nüfus sicilindeki kayıtlarla, kayıt yoksa veya yanlışsa her türlü kanıtla ispat edilir (TMK 29, TMK 30).
Aynı Kazada veya Depremde Ölenlerin Mirası: Birlikte Ölüm Karinesi
Karine. Birden fazla kişiden hangisinin önce veya sonra öldüğü ispat edilemezse, hepsi aynı anda ölmüş sayılır (TMK 29/2). Aynı anda ölmüş sayılanlar birbirinin ölümünde sağ olmadığından birbirine mirasçı olamaz; ancak her birinin mirası kendi mirasçılarına geçer (Yargıtay 7. HD, 12.02.2026, E. 2025/2628, K. 2026/755). Ayrıntılı açıklama ve karar listesi için TMK 29 sayfasına bakınız.
İspat yükü. Ölümlerin aynı anda gerçekleşmediğini ileri süren bunu ispat etmelidir. Yargıtay, trafik kazasında ölü bulunan eşler hakkında mirasçılık belgesi isteyen tarafa ölüm saatlerini belirlemesi için kesin süre verilip davanın reddedilmesini bozmuş; eşlerin aynı anda öldüğü kabul edilerek mirasbırakanın önceki evliliğinden olan çocuğunun tek mirasçı gösterilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 24.05.2012, E. 2012/967, K. 2012/3781). Depremde cesedin günler sonra bulunması da tek başına daha önce ölündüğünü göstermez (Yargıtay 2. HD, 01.10.2007, E. 2007/14112, K. 2007/12879).
Halefiyet işler. Aynı anda ölmüş sayılan mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi değerlendirilir ve yasal mirasçılıkta onun yerini altsoyu alır. Mirasbırakan ile anne ve babasının aynı kazada öldüğü dosyada, anne-babanın yerini kardeşin aldığı ve sağ kalan eşin tek başına mirasçı olamayacağı kabul edilmiş, karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 17.02.2025, E. 2024/2131, K. 2025/814). Aynı anda ölen eşler birbirine mirasçı olamasa da, mal rejiminden doğan katılma alacakları ayrıdır ve her eşin mirasçılarına geçer (Yargıtay 8. HD, 14.01.2014, E. 2013/18697, K. 2014/151).
Anne Karnındaki Bebek Mirasçı Olur mu? Cenin (TMK 582)
Ölü doğan çocuk mirasçı olamaz.
Sağ doğum koşulu. Çocuk, sağ doğmak koşuluyla hak ehliyetini ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder (TMK 28). Bu nedenle babası ölürken ana rahminde olan çocuk sağ doğarsa babasına mirasçı olur; ölü doğarsa hiç mirasçı olmamış sayılır. Sağ doğup kısa süre sonra ölen çocuk ise mirası kazanmıştır; onun payı kendi mirasçılarına geçer (TMK 580/2). Babanın ölümünden sonra sağ doğup dokuz gün yaşayan bebeğe ilişkin bir dosyada ilk derece mahkemesi bebeğin mirasçı olduğunu kabul etmiş; Yargıtay ise birbiriyle çelişen iki mirasçılık belgesi bulunduğundan önce iptal davasıyla mirasçılığın hasımlı olarak belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 24.02.2020, E. 2020/654, K. 2020/1629).
Mirasçı gösterilmeyen cenin. Mirasçılık belgesi alınırken henüz doğmamış olan çocuk belgede gösterilmeyebilir; sonradan doğan çocuk belgenin iptalini isteyebilir, çünkü belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK 598). Yargıtay, babası ölürken ana rahminde olan çocuğun sağ doğumla mirasçılık sıfatını ve terekedeki malların mülkiyetini kazandığını, babanın anne-babası adına verilen belgeye dayanılarak amcaya yapılan satışın temelden geçersiz olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 3. HD, 17.02.2025, E. 2024/1522, K. 2025/847). Taşınmazlarda ise tapu kütüğüne iyiniyetle güvenerek hak kazanan üçüncü kişinin kazanımı korunur (TMK 1023). Evlilik dışında doğan çocuğun babaya mirasçılığı için soybağının kurulmuş olması gerekir (TMK 282).
Feragat anında ana rahminde olan çocuk. Yargıtay, annesinin mirastan ivazsız feragat ettiği tarihte ana rahminde olan ve iki ay sonra sağ doğan çocuğun, ivazsız feragat altsoyu bağlamadığı için annesinin altsoyu olarak yararlanacağını kabul etmiştir (Yargıtay 14. HD, 18.02.2019, E. 2016/15951, K. 2019/1359; feragatin etkisi için TMK 528).
Vasiyet Edilen veya Mirasçı Atanan Kişi Önce Ölürse Ne Olur? (TMK 581)
Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüş ise, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça, vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü, vasiyet yükümlüsünün yararına ortadan kalkar.
Vasiyet düşer. Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölmüşse, vasiyetnameden aksi anlaşılmadıkça vasiyet düşer ve bırakılan mal yasal mirasçılara kalır. Yargıtay, taşınmazlarını üç yeğenine eşit olarak bırakan mirasbırakandan önce iki yeğenin ölmesi üzerine, sağ kalan yeğenin bütün taşınmazları istemesini yerinde görmemiş; önce ölenlere bırakılan payların yasal mirasçılara geçtiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 18.02.2025, E. 2024/3331, K. 2025/863).
Lehtarın çocukları yerine geçemez. Yasal mirasçılıktaki halefiyet vasiyette işlemez. Yargıtay, mirasbırakandan önce ölen vasiyet alacaklısının oğlunun vasiyetnamenin tenfizini isteyemeyeceğini belirterek davayı kabul eden kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 19.10.2020, E. 2020/2949, K. 2020/5735). Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi önce ölmüşse de atama hükümsüz kalır ve onun mirasçılarına geçmez; bu yöndeki karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 16.12.2024, E. 2024/532, K. 2024/5713). Mirasbırakan bu sonucu önlemek için vasiyetnamede yedek mirasçı veya yedek vasiyet alacaklısı gösterebilir (TMK 520).
Nasıl ileri sürülür? Lehtarın önce ölmüş olması, ayrı bir “vasiyetnamenin hükümsüzlüğünün tespiti” davasıyla değil, açılacak vasiyetnamenin tenfizi davasında itiraz olarak ileri sürülür; Yargıtay bu yönde açılan tespit davasında hukuki yarar bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 04.11.2019, E. 2019/3330, K. 2019/8683; tenfiz davası için TMK 517-519).
Henüz Doğmamış Torunlara Mal Bırakılabilir mi? İleride Doğacak Çocuk (TMK 583)
Mirasbırakan tarafından önmirasçı atanmamışsa, yasal mirasçı, önmirasçı sayılır.
Yalnız art mirasçılık yoluyla. Mirasbırakanın ölümünde henüz ana rahmine bile düşmemiş bir kişi doğrudan mirasçı olamaz. Ancak mirasbırakan, örneğin ileride doğacak torunlarını artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak gösterebilir. Bu durumda mal önce önmirasçıya geçer ve belirlenen geçiş anında, geçiş anı belirtilmemişse önmirasçının ölümüyle artmirasçıya devredilir (TMK 521-525). Mirasbırakan önmirasçı göstermemişse yasal mirasçılar önmirasçı sayılır. Artmirasçı geçiş anında sağ olmalıdır; önce ölürse, tasarrufta aksi öngörülmedikçe miras önmirasçıya kalır (TMK 525).
Önmirasçı hayattayken dava. Vasiyetnameyle eşini önmirasçı, başkalarını artmirasçı gösteren mirasbırakanın yasal mirasçılarının açtığı iptal davası, önmirasçı hayatta olduğu için hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; Yargıtay, davacıların mirasçı olduğunu ve iptalde menfaatleri bulunduğunu (TMK 558) belirterek kararı bozmuştur (Yargıtay 3. HD, 26.03.2013, E. 2013/4312, K. 2013/5107).
TMK 580 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 11 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 11 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: önce ve sonra ölen mirasçı (14. Hukuk Dairesi 2016; 1. Hukuk Dairesi 2019; 7. Hukuk Dairesi 2023), aynı anda ölüm (7. Hukuk Dairesi 2012 ve 2025), cenin (3. Hukuk Dairesi 2025; 14. Hukuk Dairesi 2019) ile önce ölen vasiyet alacaklısı ve atanmış mirasçı (7. Hukuk Dairesi 2025 ve 2024; 3. Hukuk Dairesi 2020 ve 2019). Metinde ayrıca 5 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu içeren 14. Hukuk Dairesi 2019, 1. Hukuk Dairesi 2021 ve 2. Hukuk Dairesi 2008 kararları kullanılmamıştır. Onama kararlarında gerekçenin alt mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Birlikte ölüm karinesine ilişkin diğer kararlar TMK 29 sayfasındadır. Kişi, yer ve kurum bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Önce ve sonra ölen mirasçı
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasbırakandan önce ölen kişi ona mirasçı olamaz; payı halefiyet yoluyla tamamen kendi altsoyuna geçer, önce ölenin eşine dağıtılamaz
Olay: Mirasçılık belgesi istenen mirasbırakan 1932'de ölmüş, mirası çocuklarına kalmıştır. Çocuklardan kızı 2003'te boşanmış ve çocuksuz olarak ölmüş; onun payı, kendisinden önce ölen anne-babası yerine halefiyetle onların altsoyuna geçecektir. Bu altsoydan bir kişi ise 1999'da, yani kızdan önce, evli olarak ölmüştür. Sulh hukuk mahkemesinin kabul kararındaki pay dağılımı temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasçı olabilmek için mirasbırakanın ölümü anında sağ olmak gerektiğini, mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse payının kendi mirasçılarına kalacağını (TMK 580) ve önce ölen ana-babanın yerini halefiyetle altsoylarının alacağını (TMK 496) hatırlatmıştır. 1999'da ölen kişi 2003'te ölen kıza mirasçı olamayacağından, kızdan gelen payın onun eşine dağıtılmadan tamamen altsoyuna verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mirasçı olabilmek için murisin ölümü anında mirasa ehil olarak sağ olmak şarttır”
Ne anlama geliyor?
Zincirleme mirasçılıkta her ölüm tarihini ayrı kontrol edin: mirasbırakandan önce ölen kişinin eşi, o kişi üzerinden pay alamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Mirasçılık ölüm anına göre belirlenir; muvazaalı temlikten sonra evlenen eş, evlat edinilen veya ana rahmine düşen çocuk da muris muvazaası davası açabilir
Olay: Mirasbırakan, bir taşınmazın yarı payını ilk evliliğinden olan oğluna satış yoluyla devretmiş, bir hafta sonra davacıyla evlenmiş ve dört yıl sonra ölmüştür. Davacı eş, devrin mirastan mal kaçırma amaçlı ve muvazaalı olduğunu ileri sürerek tapu iptali istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacının devir tarihinde mirasçı olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 01.04.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararının “miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılar” ifadesiyle temlik tarihinde var olan ve sonradan ortaya çıkan mirasçılar arasında ayrım yapmadığını belirtmiştir. TMK 580 uyarınca mirasçı olmak için ölüm anında mirasa ehil ve sağ olmanın yeterli olduğunu, temlikten sonra evlenilen eşin, evlat edinilen kişinin veya ana rahmine düşen çocuğun da dava açabileceğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“muvazaalı temlik tarihinden sonra mirasçılık sıfatı kazanan mirasçıya muvazaa nedeniyle dava açmak hakkı tanınmaması izahı güç bir çelişki oluşturur”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakan malını siz mirasçı olmadan önce kaçırmış olsa da, ölüm anında mirasçıysanız muris muvazaası davası açabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakandan sonra ölen eş mirası kazanmıştır; onun payı, önceki evliliğinden olan çocukları da dâhil kendi mirasçılarına geçer
Olay: Davacının annesi, ilk eşinin ölümünden sonra 1999'da ikinci kez evlenmiş ve evlendikten yedi ay sonra ölmüştür. İkinci eş 2007'de ölmüş; onun ilk evliliğinden olan çocukları, davacının babasından kalan ve annesine de pay düşen taşınmazlarda mirasçı olarak yer almıştır. Davacı, bu kişilerin annesinin mirasçısı olamayacağını ileri sürerek mirasçılık belgesinin iptalini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, davacının annesinin ikinci eşten önce öldüğünü, bu nedenle ikinci eşin kanun gereği ona mirasçı olduğunu ve ikinci eşin ölümüyle bu payın onun çocukları olan davalılara geçtiğini belirterek davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasın açılma tarihinde uygulanması gereken 743 sayılı Kanunun 522. maddesine de işaret ederek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“Mirasın açıldığı anda sağ olan mirasçı sonradan ölürse, onun miras hakkı kendi mirasçılarına kalır”
Ne anlama geliyor?
Evliliğin kısa sürmesi sonucu değiştirmez; eşiniz sizden sonra ölürse sizden aldığı pay onun çocuklarına geçer.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece mahkemesine aittir, alıntı Dairenin aktardığı kanun metnidir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Aynı anda ölüm
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Trafik kazasında ölü bulunan eşler aynı anda ölmüş sayılır ve birbirine mirasçı olamaz; aynı anda ölmediklerini ispat yükü aksini iddia edene aittir
Olay: Mirasbırakan ve eşi 2007'de geçirdikleri trafik kazası sonrasında ölü olarak bulunmuştur. Ortak çocukları yoktur; mirasbırakanın önceki evliliğinden bir kızı vardır, eşin ise altsoyu yoktur. Yetki belgesine dayanarak mirasçılık belgesi isteyen davacıya mahkeme ölüm saatlerini belirlemesi için kesin süre vermiş, süreye uyulmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bir kimsenin başka birinin ölümünde sağ bulunduğunu ileri sürenin bunu ispat etmesi gerektiğini ve ölüm sırası ispat edilemezse hepsinin aynı anda ölmüş sayılacağını (TMK 29) hatırlatmıştır. Eşlerin aynı anda öldüğü kabul edilerek birbirine mirasçı olamayacaklarını ve mirasbırakanın tek mirasçısının kızı olduğunu gözetmek gerekirken, ispat yükü aksini iddia edende olduğu hâlde davacıya kesin süre verilip davanın reddedilmesini hatalı bularak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“miras bırakan ve eşinin aynı anda ölmediklerini ispat aksini iddia edene ait olmasına rağmen”
Ne anlama geliyor?
Aynı kazada ölen eşlerde ölüm saatlerini ispatlamak zorunda olan, 'eşim daha sonra öldü' diyerek miras isteyen taraftır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan ile anne-babası aynı anda ölmüş sayılırsa anne-babanın yerini halefiyetle kardeş alır; sağ kalan eş tek mirasçı olamaz
Olay: Mirasbırakan ile annesi ve babası aynı araçta trafik kazası geçirmiştir; üçünün ölüm sırası tespit edilememiş, babanın ölümü sonradan ölüm karinesiyle kayda geçirilmiştir. Mirasbırakanın sağ kalan eşi, aynı anda ölenlerin mirasçı gösterildiğini ileri sürerek mirasçılık belgesinin iptalini ve kendisinin tek mirasçı gösterilmesini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, üçünün hangisinin önce öldüğü tespit edilemediğinden TMK 29/2 uyarınca aynı anda öldüklerinin kabulü gerektiğini, ancak zümre sistemine göre kök içi halefiyet ilkesi gereğince sağ kalan eşin tek başına mirasçı olamayacağını belirterek belgeyi iptal etmiş; mirasçıları sağ kalan eş ile ikinci zümredeki kız kardeş olarak belirlemiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“zümre sistemine göre kök içi halefiyet ilkesi gereğince sağ kalan eşin tek başına mirasçı olamayacağı”
Ne anlama geliyor?
Aynı kazada eşiniz ve kayınvalideniz ölmüşse, eşinizin kardeşleri anne-babanın yerine geçerek sizinle birlikte mirasçı olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Cenin ve ileride doğacak çocuk
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Babası öldüğünde ana rahminde olan çocuk sağ doğumla mirasçı olur ve terekedeki malların mülkiyetini kazanır; babanın anne-babası adına verilen belgeye dayanılarak yapılan devir temelden geçersizdir
Olay: Davacının anne ve babası resmî nikâh olmadan yaşamış; babası 1983'te, davacı henüz ana rahmindeyken ölmüştür. Davacı doğduktan sonra babasının nüfusuna tescil edilmiştir. Babanın anne ve babası, babayı bekâr ve çocuksuz gösteren mirasçılık belgesi almış ve ona ait bir ticari aracın yarı payını davalıya satmıştır. Davalı, davacının annesinin velisi sıfatıyla verdiği ibranameye dayanmıştır.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, çocuğun sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyeti kazandığını ve cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olduğunu (TMK 28, 582) belirtmiştir. Davacının sağ doğumla mirasçılık sıfatını ve tereke mallarının mülkiyetini kazandığını, babanın anne-babasının hiçbir zaman mirasçı olmadığını, malik olmadıkları malı devredemeyeceklerini ve devrin temelden geçersiz olduğunu, annenin ibranamesinin de nüfusa tescil tarihi itibarıyla geçersiz olduğunu belirterek davanın kabulüne ilişkin kararı oy birliğiyle onamıştır.
“davacının sağ doğumla mirasçılık sıfatını ve tereke kapsamında bulunan malların mülkiyetini kazandığı”
Ne anlama geliyor?
Babanız siz doğmadan öldüyse ve sizi dışarıda bırakan bir mirasçılık belgesiyle mallar satıldıysa, bu satış size karşı hüküm doğurmaz; payınızı isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; gerekçe Dairenindir. 743 sayılı Kanun dönemine ilişkindir. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Annesinin ivazsız mirastan feragat ettiği tarihte ana rahminde olan çocuk sağ doğunca mirasçı olur ve ivazsız feragat onu bağlamaz
Olay: Mirasbırakanın ikinci eşi, 1984'te noterde mirasbırakanla ivazsız mirastan feragat sözleşmesi yapmıştır. Bu tarihte ana rahminde olan çocuk iki ay sonra sağ doğmuştur. Diğer mirasçılar, eşin mirasçı gösterildiği belgenin iptalini istemiş; çocuk, annesinin payının altsoyu olarak kendisine geçeceğini ileri sürerek davaya katılmıştır. İlk derece mahkemesi, feragat tarihinde çocuğun hayatta olmadığını gerekçe göstermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, çocuğun sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyeti kazandığını ve cenin sağ doğmak koşuluyla mirasçı olduğunu (TMK 28, 582); ivazsız feragatin feragat edenin altsoyunu bağlamadığını hatırlatmıştır. Feragat tarihinde cenin olan ve iki ay sonra sağ doğan çocuğun ivazsız feragatten, feragat edenin altsoyu olarak yararlanacağını belirterek aksi gerekçeli kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“sağ doğmakla, ivazsız yapılan feragatten feragat edeninin altsoyu olarak yararlanacağı”
Ne anlama geliyor?
Feragat sözleşmesi imzalandığında anne karnında olan çocuk da altsoy sayılır; ivazsız feragat onun miras hakkını ortadan kaldırmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 743 sayılı Kanun dönemindeki feragate ilişkindir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Önce ölen vasiyet alacaklısı ve atanmış mirasçı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyet alacaklısı mirasbırakandan önce ölürse, vasiyetnameden aksi anlaşılmadıkça bırakılan mal yasal mirasçılara geçer; sağ kalan diğer lehtara eklenmez
Olay: Mirasbırakan, vasiyetnamesiyle taşınmazlarını üç yeğenine eşit olarak bırakmıştır. Yeğenlerden ikisi mirasbırakandan önce ölmüştür. Sağ kalan yeğen, mirasbırakanın mirasını yalnız bu üç yeğene bırakmak istediğini ileri sürerek bütün taşınmazların kendi adına tescilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, önce ölenler yönünden vasiyetin düştüğünü belirterek davacıya yalnız üçte bir payın tesciline karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 581 uyarınca tasarruftan aksi anlaşılmadıkça vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi hâlinde bırakılan malın yasal mirasçılara geçeceğini belirtmiştir. Davacının esasa ilişkin temyiz itirazlarını reddetmiş, yalnız davalılar lehine hükmedilen vekâlet ücretinin hesabını düzelterek ilk derece kararını oy birliğiyle onamıştır.
“vasiyet alacaklısının miras bırakandan önce ölmesi halinde, bırakılan mal yasal mirasçılara geçer”
Ne anlama geliyor?
Birden çok kişiye vasiyet yapıyorsanız, birinin sizden önce ölmesi hâlinde payının kime kalacağını vasiyetnamede açıkça yazın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; düzelterek onamadır. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirasbırakandan önce ölen vasiyet alacaklısının oğlu, vasiyetname bu durumu düzenlemedikçe vasiyetin tenfizini isteyemez; pay yasal mirasçılara kalır
Olay: Mirasbırakan noterde düzenlettiği vasiyetnameyle bazı taşınmazları belirli kişilere bırakmıştır. Vasiyet alacaklılarından davacının annesi 2004'te, mirasbırakan ise 2012'de ölmüştür. Davacı vasiyetnamenin tenfizini istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 581/2 uyarınca vasiyet alacaklısı önce ölmüşse, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça vasiyeti yerine getirme yükümlülüğünün vasiyet yükümlüsü yararına ortadan kalkacağını belirtmiştir. Vasiyetnamede lehtarın önce ölmesi hâlinde malın başka birine gideceğine ilişkin açıklık bulunmadığından payın yasal mirasçılara intikal edeceğini, davacının annesi mirasbırakanın ölümünde sağ olmadığı için davacının dava açma hakkı bulunmadığını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Davacının annesi, mirasbırakanın ölümü anında sağ olmadığına göre vasiyeti yerine getirme yükümlülüğü, vasiyet yükümlüsünün yararına ortadan kalkmıştır”
Ne anlama geliyor?
Vasiyet halefiyetle çocuklara geçmez; annenize bırakılan mal, anneniz mirasbırakandan önce öldüyse size kalmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Vasiyetnameyle mirasçı atanan kişi mirasbırakandan önce ölmüşse atama kendiliğinden hükümsüz kalır; atananın mirasçıları onun yerine geçemez
Olay: Hiç evlenmemiş ve çocuğu olmayan mirasbırakan, 2003'te noterde düzenlettiği vasiyetnameyle mirasının üçte birini birlikte yaşadığı kız kardeşine bırakmıştır. Kız kardeş 2014'te, mirasbırakan 2018'de ölmüştür. Verilen mirasçılık belgesinde kız kardeşin oğlu atanmış mirasçı olarak gösterilmiş; diğer mirasçılar belgenin iptalini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, TMK 581 uyarınca lehtarın mirasbırakanın ölümünde sağ olması gerektiğini, mirasçı atanan kız kardeşin mirasbırakandan önce ölmesiyle mirasçı atama tasarrufunun kendiliğinden hükümsüz kaldığını ve bu payın onun yasal mirasçılarına geçmeyeceğini belirterek belgenin iptaline karar vermiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“mirasçı atanması tasarrufunun kendiliğinden hükümsüz kalacağı”
Ne anlama geliyor?
Vasiyetnamede mirasçı atadığınız kişi sizden önce ölebilir; onun çocuklarının almasını istiyorsanız onları yedek mirasçı olarak yazın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce öldüğünün ayrı bir tespit davasıyla ileri sürülmesinde hukuki yarar yoktur; bu durum tenfiz davasında itiraz olarak ileri sürülür
Olay: Davacı, vasiyet alacaklısı olan ağabeyinin 2000'de, mirasbırakanın ise 2015'te öldüğünü, bu nedenle vasiyetnamenin TMK 581 uyarınca hükümsüz olduğunu ileri sürerek hükümsüzlüğün tespitini istemiştir. Davalılar, vasiyet alacaklısının çocuklarıdır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, hukuki yararın dava şartı olduğunu ve kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Dairenin yerleşik içtihadına göre vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesinin açılacak vasiyetnamenin tenfizi davasında itiraz olarak ileri sürülebileceğini, bu nedenle davacının tespit davası açmakta hukuki yararı olmadığını belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiyet alacaklısının mirasbırakandan önce ölmesi hususu açılacak vasiyetnamenin tenfizi davasında itiraz olarak ileri sürülebileceğinden”
Ne anlama geliyor?
Önce ölen lehtarın mirasçılarına karşı ayrıca dava açmanız gerekmez; tenfiz davası açılırsa bu durumu savunmada ileri sürün.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; aynı yönde 3. HD 02.07.2020, E. 2020/1910, K. 2020/3884. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 580 ile ilgili maddeler
- TMK m. 29 — Birlikte ölüm karinesi ve ispat yükü
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 517 — Belirli mal bırakma (vasiyet): tenfiz davası, vasiyet edilen malın satılması, teslim borcu ve zamanaşımı (TMK 517-519)
- TMK m. 520 — Yedek mirasçı ve art mirasçı atama: lehtar önce ölürse, önmirasçının güvencesi, tapu şerhi ve vasiyetle vakıf kurma (TMK 520-526)
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
- TMK m. 577 — Mirastan yoksunluk: öldüren mirasçı olamaz, ceza mahkûmiyeti şart değil, sınırlı sebepler, af, altsoya etkisi ve mirasçılık belgesi (TMK 577-579)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Mirasçılık belgesi isterken zincirdeki her kişinin ölüm tarihini nüfus kaydından ayrı ayrı kontrol edin; önce ölenin eşi o kişi üzerinden pay alamaz.
- 2.Mirasbırakandan sonra ölen mirasçının payının onun kendi mirasçılarına geçtiğini, gerekirse ikinci bir mirasçılık belgesiyle gösterin.
- 3.Aynı olayda ölümlerde ölüm saatine ilişkin otopsi, adli tıp raporu, hastane kayıtları ve tanıklarla kimin önce öldüğünü ispat etmeye çalışın; ispat edilemezse aynı anda ölmüş sayılırlar.
- 4.Mirasbırakan öldüğünde ana rahminde olan çocuk varsa belge alınırken bunu bildirin; bildirilmemişse çocuk doğduktan sonra belgenin iptalini isteyebilir.
- 5.Vasiyetnamede lehtarın sizden önce ölmesi hâlinde payın kime gideceğini yazın veya yedek mirasçı gösterin; aksi hâlde pay yasal mirasçılara kalır.
- 6.Önce ölen lehtarın mirasçılarının açtığı tenfiz davasında, lehtarın mirasbırakandan önce öldüğünü savunma olarak ileri sürün.
- 7.Henüz doğmamış torunlara mal bırakmak için onları artmirasçı olarak gösterin ve önmirasçıyı belirleyin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.