Kasten Öldürme Suçu ve Cezası (TCK 81-82)

Kasten öldürme, Türk Ceza Kanununda en ağır cezaları gerektiren suçlardan biridir. Temel hâlinin cezası müebbet hapistir. Suç eşe, boşanılan eşe, anne, baba, çocuk veya kardeşe, bir çocuğa ya da bir kadına karşı işlenirse ceza ağırlaştırılmış müebbet hapse çıkar. Kanun koyucu son yıllarda bu nitelikli hâlleri iki kez genişletti, teşebbüs cezalarını da artırdı.

Bu yazıda cezaları, aile içindeki nitelikli hâllerin hangi kanunla eklendiğini, öldürmeye teşebbüsü, kast ayrımını, haksız tahrik ve takdiri indirimi, koşullu salıverilme sürelerini ve suçun miras, velayet ve boşanmaya etkisini Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 2024-2026 tarihli kararlarıyla anlatıyoruz.

Kasten Öldürme Kısaca

Kasten Öldürme Suçu Nedir? (TCK 81)

Kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir (TCK m. 21/1). Ölüm, failin yükümlü olduğu bir davranışı yapmaması sonucu gerçekleşmişse ihmali davranışla öldürme gündeme gelir. Bunun için ihmalin icrai davranışa eşdeğer olması gerekir (TCK m. 83).

Olası Kast ve Bilinçli Taksir Farkı

Sonucun gerçekleşebileceğini öngördüğü hâlde fiili işleyen kişi olası kastla hareket eder ve ceza indirilir (TCK m. 21/2). Aralarında husumet bulunmayan, tanıdığı bir kız çocuğuna tabancasını doğrultup ateş eden sanık hakkında doğrudan kastla öldürmeden hüküm kurulmuştu. Daire, sanığın silahı çocuğun başına doğrulttuğunu ve ölümü öngörebilecek durumda olduğunu belirterek "sanığın ölüm sonucunu kabullenerek olası kast ile hareket ettiği" sonucuna vardı. Çocuğa ve kadına karşı olası kastla öldürmeden (TCK m. 82/1-e, f ve 21/2) hüküm kurulması gerektiği için karar bozuldu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 07.09.2026, E. 2025/5089, K. 2026/5142).

Bilinçli taksirde ise fail sonucu öngörür ama istemez ve sorumluluğu taksirle öldürmedir (TCK m. 22/3 ve 85). Alkol ve uyarıcı madde etkisinde, ehliyetsiz araç kullanırken ölümlü kazaya yol açan sanık hakkında Daire, sanığın "öngördüğü ancak gerçekleşmesini istemediği kaza neticesine sebebiyet verdiği, tüm bu sebeplerle sanık hakkında bilinçli taksir koşullarının oluştuğu" sonucuna vararak olası kastla öldürme hükmünü bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.05.2025, E. 2023/8980, K. 2025/4204).

Kasten Öldürmenin Cezası Ne Kadar?

İndirimler birlikte uygulanabilir ve takdiri indirim en son yapılır (TCK m. 61/5). Boşanılan eşini öldüren bir sanığa mahkeme haksız tahrik indirimiyle ağırlaştırılmış müebbet yerine yirmi dört yıl hapis verdi. Daire "haksız tahrik hükümlerinin uygulanmasında ve belirlenen indirim oranında bir isabetsizlik bulunmadığı" sonucuna vardı, ancak kadına karşı öldürmeye ilişkin bendin de uygulanması gerektiği için kararı bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 29.04.2026, E. 2025/1922, K. 2026/3416).

Nitelikli Hâller ve Aile İçinde Öldürme (TCK 82)

TCK 82/1'deki hâllerden biri gerçekleşirse ceza müebbetten ağırlaştırılmış müebbete çıkar. Aile içindeki olaylarda en sık (d), (e) ve (f) bentleri ile tasarlama gündeme gelir.

Suçun işlendiği zaman yürürlükte olan kanun ile sonraki kanun farklıysa failin lehine olan uygulanır (TCK m. 7/2). Bu nedenle 14.07.2021'den önce boşanılan eşe karşı işlenen öldürmede (d) bendi uygulanmaz. 27.05.2022'den önce ise (f) bendi yalnız failin gebe olduğunu bildiği kadına karşı öldürmede uygulanabiliyordu.

Eşe, Boşanılan Eşe ve Kadına Karşı Öldürme

(d) bendi failin üstsoyunu (anne, baba, büyükanne, büyükbaba gibi), altsoyunu (çocuk, torun gibi), eşini, boşandığı eşini ve kardeşini kapsar. (f) bendi ise 27.05.2022'den beri mağdurun kadın olmasını yeterli sayar. İki bent aynı olayda birlikte gerçekleşebilir.

Boşandığı eşini öldüren sanık hakkında mahkeme yalnız (d) bendini uygulamıştı. Daire, fiil 7406 sayılı Kanundaki değişiklikten sonra işlendiği için sanığın "koşulları oluştuğu takdirde 5237 sayılı Kanun'un 82/1-f maddesi uyarınca da cezalandırılması gerektiği" sonucuna vardı ve kararı bozdu. Dosyayı yalnız sanık tarafı temyiz ettiğinden, sanığın ceza miktarı bakımından kazanılmış hakkının dikkate alınmasına da karar verdi (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 13.05.2026, E. 2025/2552, K. 2026/3923). Kadın, çocuk ve aile bireylerine yönelik şiddet nedeniyle açılan davalara Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı gerekli görürse katılabilir (6284 sayılı Kanun m. 20/2).

Tasarlama ve Canavarca His Ne Zaman Kabul Edilir?

Yargıtay tasarlamayı sıkı koşullara bağlar. Daire bir kararında "tasarlama halinin kabulü için öldürme kararının şarta bağlı olmadan alınması, ruhsal dinginliğe ulaşıldığını kabule elverişli makul bir süre geçmesine karşın eylem kararlılığından dönülmemesi ve belli bir hazırlık yapılarak sebat ve ısrarla öldürme fiilinin gerçekleştirilmesi gerekmekte" olduğunu belirtti. Sanığın öldürme kararını ne zaman ve koşulsuz aldığı dosyadan kesin olarak anlaşılamadığı için şüphe sanık lehine yorumlandı ve tasarlama kabul edilmedi (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 07.04.2025, E. 2023/6986, K. 2025/2638).

(b) bendinde de kesin kanıt aranır. Daire, canavarca hisle öldürmeyi "sırf öldürmüş olmak için öldürme, ölenin acı çekmesinden zevk duymak için öldürme", eziyet çektirerek öldürmeyi ise "öldürme kastının yanında işkence ya da eziyet çektirme kastını içeren, ölümü meydana getirme bakımından zorunlu olmayan ve ölüme takaddim eder vahşice hareketler" olarak tanımladı. Her türlü kuşkudan uzak kanıt bulunmayan dosyada bu bent uygulanmadı (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.01.2024, E. 2023/5267, K. 2024/301).

Öldürmeye Teşebbüs Cezası

7550 sayılı Kanunun 8. maddesi teşebbüs cezalarını 04.06.2025'ten itibaren artırdı.

Bu tarihten önce işlenen fiillerde eski ve daha hafif aralık uygulanır (TCK m. 7/2). Daire de bir dosyada "teşebbüs nedeniyle suç tarihinde 9 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası öngören" 35. maddeyi esas aldı (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 11.05.2026, E. 2026/2375, K. 2026/3821).

• Ceza, zarar ve tehlikenin ağırlığına göre belirlenir. Bıçakla dört kez yaralanan ve yaşamı tehlikeye giren katılanla ilgili dosyada Daire, "meydana gelen zarar ve tehlikenin ağırlığı dikkate alınarak, 5237 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca üst sınıra yakın bir ceza tayini gerekirken" eksik ceza verildiğini belirtti (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.04.2025, E. 2023/8474, K. 2025/2942).
• Mermi isabet etmese de teşebbüs oluşabilir. Boşandığı eşiyle arkadaşlık eden kişiyi daha önce ölümle tehdit eden sanık, silahını bu kişiye doğrultup ateş etmiş ama isabet ettirememişti. Daire, "sanığın eylemine kendiliğinden son vermediği" ve tanıklarca etkisiz hâle getirildiğini gözeterek "ortaya çıkan kastın öldürmeye yönelik olup suç vasfının tayininde isabetsizlik bulunmadığı" sonucuna vardı ve mahkûmiyeti onadı (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.02.2025, E. 2023/8951, K. 2025/1476).
• Gönüllü vazgeçme. Fail icra hareketlerinden gönüllü vazgeçer veya kendi çabasıyla ölümü önlerse teşebbüsten cezalandırılmaz, tamamlanan kısım ayrı bir suçsa yalnız ondan sorumlu olur (TCK m. 36).

Öldürme Kastı mı, Yaralama Kastı mı?

Mağdur ölmediğinde eylemin öldürmeye teşebbüs mü kasten yaralama mı olduğu cezayı yıllarca değiştirir. Kast iç dünyaya ait olduğu için Yargıtay bunu dış olgulardan çıkarır. Kullanılan aletin öldürmeye elverişli olup olmadığı, darbe veya atış sayısı, hedef alınan vücut bölgesi, yaralanmanın ağırlığı, failin imkânı varken eylemine devam edip etmediği ve taraflar arasındaki önceki husumet birlikte değerlendirilir.

Bir kişiyi bıçakla yaralayan sanık hakkında Daire, "suçta kullanılan bıçağın nitelik ve elverişliliği, hedef alınan vücut bölgeleri, darbe sayısı ve şiddeti nazara alındığında eyleme uyan suç vasfının doğru biçimde belirlendiği" sonucuna vardı ve öldürmeye teşebbüs nitelendirmesini doğru buldu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 11.05.2026, E. 2026/2375, K. 2026/3821). Aynı ölçütler fail lehine de sonuç verebilir. Kasten yaralama hükmünün öldürmeye teşebbüs olarak değiştirilmesi istenen bir dosyada Daire, "sanık ile katılan arasında öldürmeyi gerektirir husumetin bulunmaması, sanığın hedef aldığı vücut bölgesi, darbe sayısı, yaranın niteliği ve sanığın devam etme imkanı olduğu halde eylemine son verip olay yerinden uzaklaştığı" hususlarını birlikte değerlendirdi ve "sanığın öldürme kastı ile hareket ettiğinin şüpheli kaldığı, kastının yaralamaya yönelik olduğu" sonucuna vardı (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 16.04.2026, E. 2026/1786, K. 2026/3014).

Fail yaralama kastıyla hareket ettiği hâlde mağdur ölmüşse kasten öldürme değil, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama uygulanır. Ceza on yıldan on dört yıla, eşe veya silahla yaralama gibi TCK 86/3 hâllerinde on dört yıldan on sekiz yıla kadar hapistir (TCK m. 87/4).

Haksız Tahrik İndirimi

Yargıtay hem indirimin uygulanıp uygulanmayacağını hem de oranını denetliyor.

• Haksız davranış yoksa indirim yapılmaz. Ortak çocuklarını görmek için boşandığı eşinin evinin önüne gelen kişiye, eski eşinin birlikte olduğu sanık av tüfeğiyle ateş etmişti. Katılan hakkında daha önce verilmiş bir uzaklaştırma kararı bulunsa da Daire, olayda "katılandan sanığa yönelen haksız söz veya davranışın bulunmadığı" sonucuna vararak tahrik indirimini hukuka aykırı buldu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 07.04.2025, E. 2023/6986, K. 2025/2638).
• Boşanma kesinleşmeden evlilik sürer. Boşanma kararı verilmiş ama kesinleşmemişken, eşinin evinde eşiyle ilişkisi olan kişiyi gören ve onu bıçakla öldüren sanığa tahrik indirimi uygulanmamıştı. Daire, sanık ile eşi "arasındaki evlilik birliğinin hukuken devam ettiği göz önüne alınarak sanığın cezasından 5237 sayılı Kanun'un 29/1. maddesi uyarınca asgari bir haksız tahrik indirimi uygulanması gerektiği" sonucuna vardı ve kararı bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 14.09.2026, E. 2025/5389, K. 2026/5382).
• Süren tahrikte asgari indirim yetmez. Eski eşi tarafından yaklaşık sekiz kez şikâyet edilen ve olay günü eski eşinin kapısına benzin dökerek yakmaya çalışan kişiyi bıçakla yaralayan sanığa asgari indirim uygulanmıştı. Daire, "haksız tahrik oluşturan söz ve davranışların sürekliliği ve yoğunluğu ile ulaştığı boyut da dikkate alınarak" makul oranda indirim yapılması gerektiğini belirtti (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.04.2025, E. 2023/8474, K. 2025/2942).

Takdiri İndirim ve Duruşmadaki Tutum

Takdiri indirimde failin geçmişi, sosyal ilişkileri, fiilden sonraki ve yargılama sürecindeki pişmanlığını gösteren davranışları ve cezanın failin geleceğine olası etkileri dikkate alınabilir (TCK m. 62/2).

İlk cümle 7406 sayılı Kanunun 1. maddesiyle eklendi ve 27.05.2022'de yürürlüğe girdi. Aynı madde, indirim nedenlerinin kararda gerekçeleriyle gösterilmesini de şart koştu.

• Duruşmadaki hâl gerekçe olamaz. Sanığın duruşmadaki hâlini gerekçe göstererek takdiri indirim uygulayan bir kararı Daire, "yasal düzenlemeye aykırı ve yetersiz gerekçe ile sanık hakkında takdiri indirim uygulanmasına karar verilmesi hukuka aykırı bulunmuştur" diyerek bozdu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 26.05.2025, E. 2023/8980, K. 2025/4204).
• Kanundan önceki fiiller. Olayın 7406 sayılı Kanundan önce yaşandığı bir dosyada ilk hükümde sanığın yargılama sürecindeki davranışları nedeniyle takdiri indirim uygulanmıştı. Bozmadan sonra mahkeme yeni cümleye dayanarak indirimi uygulamadı. Daire, "duruşma zabıtlarına ve dava dosyasına yansıyan olumsuz bir kişiliği saptanmayan sanık hakkında" sonradan yürürlüğe giren cümleye dayanan "yasal olmayan gerekçe ile 5237 sayılı Kanun'un 62 nci maddesinin birinci fıkrası gereği takdiri indirim uygulanmasına yer olmadığına karar verilmesi" işlemini hukuka aykırı buldu (Yargıtay 1. Ceza Dairesi, 15.01.2024, E. 2023/5267, K. 2024/301).

Miras, Velayet ve Boşanma Bakımından Sonuçları

• Mirastan yoksunluk. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden kişi mirasçı olamaz, ölüme bağlı tasarrufla da hak edinemez (TMK m. 578). Yoksunluk mirasbırakanın affıyla kalkar, yoksun olanın altsoyu ise ondan önce ölmüş gibi mirasçı olur (TMK m. 579). Ayrıntıları mirastan yoksunluk ve ıskat yazımızda ve TMK 577-579 sayfamızda anlattık.
• Velayet. Kasten işlenen suçtan hapis cezası alan kişi, infaz tamamlanıncaya kadar velayet hakkından yoksun kalır (TCK m. 53/1-c ve 53/2). Koşullu salıverilenin kendi çocukları üzerindeki velayet yetkisi bakımından bu yoksunluk uygulanmaz (TCK m. 53/3). Çocuğun korunması gerekirse hâkim velayeti ayrıca kaldırabilir (TMK m. 348). Bu davayı velayetin kaldırılması davası yazımızda anlattık.
• Boşanma. Hayatına kastedilen eş boşanma davası açabilir. Dava hakkı, sebebi öğrenmeden başlayarak altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer, affeden eşin dava hakkı yoktur (TMK m. 162). Hayata kast ile pek kötü davranış ayrımını pek kötü ve onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma yazımızda anlattık.
• Koruma tedbirleri. 6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları ve aile bireylerini korur (m. 1). Uzaklaştırma kararının boşanma ve velayete etkisini 6284 sayılı Kanun ve uzaklaştırma kararı yazımızda anlattık.
• Tazminat. Ölenin desteğinden yoksun kalanlar bu kayıplarını, ölenin yakınları da manevi tazminat isteyebilir (TBK m. 53 ve 56/2).

Şikâyet, Uzlaştırma, Görevli Mahkeme ve Zamanaşımı

• Şikâyet. Suç şikâyete bağlı değildir. Savcılık kendiliğinden soruşturma yapar, mağdurun veya yakınlarının vazgeçmesi davayı düşürmez.
• Uzlaştırma. Suç, CMK 253'teki uzlaştırma listesinde yer almaz.
• Görevli mahkeme. Davalara ağır ceza mahkemesi bakar (5235 sayılı Kanun m. 12).
• Tutuklama ve müdafi. Kasten öldürme, tutuklama nedeninin var sayılabileceği katalog suçlardandır (CMK m. 100/3-a). Müdafii olmayan şüpheli veya sanığa istemi aranmaksızın müdafi görevlendirilir (CMK m. 150/3). Davaya katılan mağdur yakınları da baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteyebilir (CMK m. 239/1).
• Zamanaşımı. Dava zamanaşımı müebbet hapis gerektiren hâlde yirmi beş, ağırlaştırılmış müebbet gerektiren hâlde otuz yıldır (TCK m. 66/1-a ve b). Zamanaşımı kesilirse süre en fazla yarısı kadar uzar (TCK m. 67/4).

Kasten Öldürmede Kaç Yıl Yatılır?

Koşullu salıverilme için gereken süreler aşağıdadır. Hükümlünün bu süreyi iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir (5275 sayılı Kanun m. 107).

Örneğin haksız tahrik indirimiyle on sekiz yıl hapis cezası alan kişi için bu süre on iki yıldır. Tutuklulukta geçen süre cezadan düşülür (TCK m. 63). Dosyadaki diğer cezalar ve denetimli serbestlik gibi infaz kurumları kesin hesabı değiştirebilir.

Ne Yapmalısınız?

• Bir yakınınızı kaybettiyseniz. Kovuşturma aşamasında şikâyetçi olduğunuzu bildirerek kamu davasına katılabilir ve baro avukatı isteyebilirsiniz (CMK m. 237 ve 239). Tazminat için ayrıca hukuk mahkemesinde dava açılabilir.
• Öldürme tehdidi altındaysanız. Mesajları saklayın, kolluğa veya savcılığa başvurun ve 6284 sayılı Kanuna göre koruma tedbiri isteyin. Sizi ısrarla takip eden biri varsa bu ayrıca suçtur. Bunu ısrarlı takip suçu ve cezası yazımızda anlattık.
• Suçlanan sizseniz. İfade vermeden önce müdafiinizle görüşün. Öldürme kastı, haksız tahrik ve tasarlama tartışmaları ilk ifadeden itibaren şekillenir.

Yazıda Dayandığımız Kararlar

Sonuç

Kasten öldürmenin temel cezası müebbet hapistir. Eşe, boşanılan eşe, üstsoya, altsoya, kardeşe, çocuğa ve kadına karşı öldürme ise ağırlaştırılmış müebbet hapis gerektirir. Boşanılan eş 14.07.2021'de, kadına karşı hâli 27.05.2022'de kanuna girdi. Yargıtay 1. Ceza Dairesi koşulları varsa iki bendin birlikte uygulanması gerektiğini belirtti. Teşebbüs cezası 04.06.2025'ten itibaren arttı, önceki fiillerde eski aralık uygulanır.

Öldürme kastı kullanılan alet, darbe sayısı, hedef bölge ve failin eylemine devam edip etmediği gibi olgulardan çıkarılır. Haksız bir davranış yoksa tahrik indirimi yapılmaz, duruşmadaki şekli tutum da takdiri indirim gerekçesi olamaz. Suç, mirastan yoksunluk ve velayet yoksunluğu gibi aile hukuku sonuçları da doğurur.