Kısa cevap · TMK 577
Mirasa ehil olmayanlar dışında herkes mirasçı ve vasiyet alacaklısı olabilir (TMK 577); mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden, onu sürekli olarak tasarruf yapamaz hâle getiren, aldatma, zorlama veya korkutmayla vasiyetname yaptıran ya da engelleyen ve vasiyetnameyi yok eden kişi ise mirasçı olamaz, vasiyetten de hak edinemez (TMK 578). Yoksunluk kanundan doğar ve kendiliğinden sonuç doğurur; ceza mahkûmiyeti şart değildir, ceza davası düşse bile hukuk mahkemesi ceza dosyasını inceleyerek yoksunluğu tespit eder. Sebepler sınırlıdır: malvarlığına yönelik sahtecilik veya başka bir aile bireyine karşı suç yoksunluk doğurmaz. Yoksunluk mirasbırakanın affıyla kalkar ve yalnız yoksun olanı etkiler; onun altsoyu, yoksun kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur (TMK 579). Mirasçılık belgesinde bütün mirasçılar gösterilir, yoksunluk ve yoksun olanın payının kime kaldığı ayrıca belirtilir. Yabancılar da mirasçı olabilir; ancak taşınmaz edinimleri Tapu Kanunu'ndaki sınırlamalara tabidir.
Bu sayfada neler var? (13 bölüm)
- TMK 577 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Kimler Mirasçı Olabilir? Hak Ehliyeti, Topluluklar ve Yabancılar (TMK 577)
- Mirastan Yoksunluk Sebepleri Nelerdir? Öldürme, Zorlama ve Vasiyetnameyi Yok Etme (TMK 578)
- Yoksunluk Nasıl İleri Sürülür? Mirasçılık Belgesi ve İptal Davası
- Mirastan Yoksunluk Affedilebilir mi? (TMK 578/2)
- Yoksunluk Çocukları Etkiler mi? Altsoya Etkisi (TMK 579)
- Mirastan Yoksunluk ile Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Arasındaki Fark
- TMK 577 Yargıtay kararları
- TMK 577 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Mirasa ehliyet
- Mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilme yeteneği; hak ehliyeti olan her gerçek ve tüzel kişide bulunur, mirastan yoksun olanlarda bulunmaz (TMK 577).
- Mirastan yoksunluk
- TMK 578'de sayılan ağır eylemler nedeniyle kanun gereği mirasçı olamama ve ölüme bağlı tasarruftan hak edinememe.
- Af
- Mirasbırakanın yoksun kişiyi bağışlaması; yoksunluğu ortadan kaldırır ve yalnız mirasbırakan tarafından verilebilir (TMK 578/2).
- Halefiyet
- Yoksun olanın altsoyunun, yoksun kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi onun yerine mirasçı olması (TMK 579/2).
- Mirasçılıktan çıkarma (ıskat)
- Mirasbırakanın, kanundaki sebeplerden birine dayanarak saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı tasarrufla mirastan çıkarması (TMK 510).
- Zorunlu dava arkadaşlığı
- Mirasçılık belgesinin iptali davasında belgede gösterilen ve kararla hukuki durumu etkilenecek herkesin davada taraf olması zorunluluğu.
Bir bakışta TMK 577
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim mirasçı olabilir? | Mirasa ehil olmayanlar dışında her gerçek ve tüzel kişi. | TMK m. 577/1, 8, 48 |
| Tüzel kişiliği olmayan topluluk | Üyeler amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinir; olmazsa vakıf kurma sayılır. | TMK m. 577/2 |
| Yabancılar | Taşınır, para ve haklarda tam mirasçı; sınırlama dışındaki taşınmaz bir yıl içinde tasfiye edilmezse bedele çevrilir. | 2644 s.K. m. 35; 7. HD 02.10.2023 |
| Yoksunluk sebepleri | Öldürme/teşebbüs, tasarruf ehliyetini sürekli kaldırma, aldatma-zorlama-korkutma, tasarrufu yok etme. | TMK m. 578/1 |
| Kast ve hukuka aykırılık | Taksirle ölüm veya hukuka uygunluk hâli yoksunluk doğurmaz; azmettirme doğurur. | TMK m. 578/1; 14. HD 16.01.2017 |
| Ceza mahkûmiyeti | Şart değil; ceza davası düşse de hukuk mahkemesi ceza dosyasını inceleyerek tespit eder. | 2. HD 22.04.2009 |
| Sınırlı sayım | Malvarlığına yönelik sahtecilik ve başka aile bireyine karşı suç yoksunluk sebebi değildir. | 7. HD 01.12.2025; 7. HD 03.02.2025 |
| Etkisi | Kendiliğinden; mirasçılık ve vasiyetten hak edinme ortadan kalkar. | TMK m. 578/1; 14. HD 03.03.2016 |
| Mirasçılık belgesi | Bütün mirasçılar gösterilir; yoksunluk ve payın kime kaldığı ayrıca belirtilir. | 7. HD 01.10.2024; 7. HD 02.11.2023 |
| İptal davası | Belgedeki bütün mirasçılar ve yoksunun altsoyu davada yer almalıdır. | 7. HD 15.05.2025 |
| Af | Yoksunluk mirasbırakanın affıyla kalkar; ölümden sonra mirasçılar affedemez. | TMK m. 578/2 |
| Altsoya etkisi | Yalnız yoksunu etkiler; altsoy, yoksun önce ölmüş gibi mirasçı olur; halefiyet yalnız zümre mirasçıları için. | TMK m. 579; 14. HD 16.01.2017 |
| Öldürülenin kazandığı paylar | Öldürülenin başkasından kazandığı paylar da öldürene geçmez. | 14. HD 06.02.2017 |
TMK 577 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › Birinci Bölüm: Mirasın Açılması · C. Açılmanın hükümleri › I. Mirasa ehliyet: 1. Hak ehliyeti (577) · 2. Mirastan yoksunluk: a. Sebepleri (578), b. Altsoya etkisi (579)
Mirasa ehliyet: hak ehliyeti, tüzel kişiliği olmayan topluluklar, mirastan yoksunluk sebepleri, af ve yoksunluğun altsoya etkisi (m. 577-579) — Madde 577
- (1)Bu Kanuna göre mirasa ehil olmayanlar dışındaki herkes mirasçı olabileceği gibi, vasiyet alacaklısı da olabilir.
- (2)Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaları, o topluluk içindeki kişiler, mirasbırakan tarafından belirlenen bu amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinmiş olurlar; amacın bu yolla gerçekleştirilmesine olanak yoksa, yapılan kazandırma vakıf kurma sayılır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 577-579 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 01.01.2002'den önceki ölümlerde mirastan yoksunluk, 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinin 520. maddesine göre belirlenir (4722 s.K. m. 17). |
Kimler Mirasçı Olabilir? Hak Ehliyeti, Topluluklar ve Yabancılar (TMK 577)
Tüzel kişiliği bulunmayan bir topluluğa belli bir amaç için yapılan kazandırmaları, o topluluk içindeki kişiler, mirasbırakan tarafından belirlenen bu amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinmiş olurlar; amacın bu yolla gerçekleştirilmesine olanak yoksa, yapılan kazandırma vakıf kurma sayılır.
Kural: herkes mirasçı olabilir. Mirasçı veya vasiyet alacaklısı olabilmek için hak ehliyeti yeterlidir. Her insanın hak ehliyeti vardır (TMK 8); tüzel kişiler de yaradılış gereği insana özgü olanlar dışındaki bütün haklara ehildir (TMK 48). Bu nedenle dernek, vakıf veya şirket gibi tüzel kişiler de mirasçı atanabilir ya da vasiyet alacaklısı olabilir. Ana rahmindeki çocuk sağ doğmak koşuluyla mirasçı olur (TMK 582); mirasın açıldığı anda henüz var olmayan kişiye ise ancak artmirasçı veya art vasiyet alacaklısı olarak mal bırakılabilir (TMK 583). Kanunun “mirasa ehil olmayanlar” dediği kişiler, aşağıda anlatılan mirastan yoksun olanlardır.
Tüzel kişiliği olmayan topluluklar. Hak ehliyeti yalnız insanlara ve tüzel kişilere tanındığı için tüzel kişiliği olmayan bir topluluk kendi adına mirasçı olamaz. Kanun, mirasbırakanın böyle bir topluluğa belli bir amaç için yaptığı kazandırmayı geçersiz saymak yerine ayakta tutar: kazandırmayı topluluktaki kişiler, mirasbırakanın belirlediği amacı gerçekleştirme kaydıyla birlikte edinir; amaç bu yolla gerçekleştirilemiyorsa kazandırma vakıf kurma sayılır (TMK 577/2; vakıf için bkz. TMK 101).
Yabancılar. Yabancılar da mirasçı olabilir. Ancak yabancı gerçek kişilerin Türkiye'de taşınmaz edinmesi Tapu Kanunu'nun 35. maddesindeki sınırlamalara tabidir; bu sınırlamalar dışında miras yoluyla edinilen taşınmazlar ve sınırlı ayni haklar, verilen ve bir yılı geçmeyen süre içinde maliki tarafından tasfiye edilmezse tasfiye edilerek bedele çevrilir ve bedel hak sahibine ödenir (2644 s.K. m. 35). Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanlar ve üçüncü dereceye kadar altsoyları, kanundaki istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanır (5901 s.K. m. 28). Yargıtay, sınırlamanın yalnız taşınmazları etkilediğini, yabancı uyruklu kişilerin taşınır mallar, para ve diğer haklar bakımından mirasçı olmasına engel bulunmadığını, taşınmaz edinimi mümkün değilse taşınmazın tasfiye edilip payın bedele çevrileceğini belirterek yabancı mirasçıları belgede göstermeyen kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 02.10.2023, E. 2022/1744, K. 2023/4294). Hangi ülke hukukunun uygulanacağı için TMK 575-576 sayfasındaki MÖHUK açıklamasına bakınız.
Mirastan Yoksunluk Sebepleri Nelerdir? Öldürme, Zorlama ve Vasiyetnameyi Yok Etme (TMK 578)
1. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenler,
2. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getirenler,
3. Mirasbırakanın ölüme bağlı bir tasarruf yapmasını veya böyle bir tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlayanlar ve engelleyenler,
4. Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda ölüme bağlı bir tasarrufu kasten ve hukuka aykırı olarak ortadan kaldıranlar veya bozanlar.
Mirastan yoksunluk, mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar.
Kanundan doğan yaptırım. Mirastan yoksunluk mirasbırakanın iradesine bağlı değildir; kanun, sayılan eylemlere doğrudan bu sonucu bağlar. Yoksun kişi yasal mirasçı olamadığı gibi vasiyetname veya miras sözleşmesiyle kendisine bırakılan hakları da edinemez. Sebepler kanunda sınırlı olarak sayılmıştır: Yargıtay, mirasbırakanın malvarlığına yönelik sahtecilik iddialarının TMK 578'de sınırlı olarak sayılan yoksunluk sebepleri arasında bulunmadığını kabul eden bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (Yargıtay 7. HD, 01.12.2025, E. 2025/1473, K. 2025/5099).
1. Öldürme ve öldürmeye teşebbüs. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldüren veya öldürmeye teşebbüs eden kişi mirasçı olamaz. Fiilin kasten işlenmesi gerekir; taksirle ölüme sebep olmak, örneğin bir trafik kazası, yoksunluk doğurmaz. Meşru müdafaa gibi bir hukuka uygunluk sebebi bulunan hâllerde de hukuka aykırılık koşulu gerçekleşmez. Yargıtay, mirasbırakanı kasten öldürmeye azmettirme suçundan mahkûm olan eşin mirastan yoksun olduğunu kabul etmiştir (Yargıtay 14. HD, 16.01.2017, E. 2016/3837, K. 2017/267). Başka bir dosyada davalı, öldürme kastı taşımadığını ve darp kastının aşıldığını savunmuş; bölge adliye mahkemesi mirasbırakanın kasten öldürüldüğünü kabul ederek yoksunluğa hükmetmiş, Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 7. HD, 02.11.2023, E. 2022/3896, K. 2023/5297).
Ceza mahkûmiyeti şart mı? Kanun, yoksunluk için ceza mahkûmiyeti aramaz. Yargıtay, mirasbırakanı öldürmekle yargılanan eşin ceza davası sonuçlanmadan ölmesi ve davanın düşmesi üzerine, mirasçılık belgesini veren mahkemenin ceza dosyasını da inceleyerek yoksunluk sebebinin bulunup bulunmadığını kendisinin tespit etmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 22.04.2009, E. 2008/2766, K. 2009/7790). Uygulamada kesinleşmiş ceza kararı en güçlü delildir. Buna karşılık ölümün hastalık sonucu gerçekleştiği adli tıp raporuyla anlaşılmış ve savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar vermişse, “şüpheli ölüm” iddiasına dayanan yoksunluk talebi reddedilmiş ve bu karar Yargıtayca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 17.06.2025, E. 2024/4753, K. 2025/3055).
2. Tasarruf ehliyetini sürekli olarak ortadan kaldırmak. Mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak, sürekli şekilde ölüme bağlı tasarruf yapamayacak duruma getiren kişi de mirasçı olamaz. Vasiyet yapabilmek için ayırt etme gücüne sahip olmak gerektiğinden (TMK 502), mirasbırakanın ayırt etme gücünü kalıcı olarak yitirmesine yol açan kasıtlı bir saldırı bu kapsamda değerlendirilebilir.
3. Aldatma, zorlama veya korkutma. Mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesi yapmasını ya da yaptığı tasarruftan dönmesini aldatma, zorlama veya korkutma yoluyla sağlayan ya da bunları engelleyen kişi yoksun olur. Bu yolla yapılan tasarrufun kendisi ayrıca iptal davasına konu olabilir (TMK 557); yoksunluk ise bu davranışı yapan kişinin kendi mirasçılığını ortadan kaldırır.
4. Tasarrufu yok etmek veya bozmak. Mirasbırakanın artık yeniden yapamayacağı bir durumda ve zamanda, örneğin ölümünden sonra ya da ayırt etme gücünü kaybettikten sonra, vasiyetnameyi kasten ve hukuka aykırı olarak yok eden veya bozan kişi de mirasçı olamaz. Ölümden sonra ele geçen vasiyetnamenin, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilmesi zorunludur; teslim görevini yerine getirmeyen kişi doğan zarardan da sorumludur (TMK 595).
Yoksunluk Nasıl İleri Sürülür? Mirasçılık Belgesi ve İptal Davası
Kendiliğinden sonuç doğurur. Yoksunluk için mirasbırakanın bir işlem yapması gerekmez. Yargıtay, yoksunluğun kendiliğinden sonuç doğurduğunu ve ayrıca bir mahkeme kararı alınmasına gerek bulunmadığını belirterek, yoksunluğa göre mirasçılık belgesi istenen davayı “yoksunluk tespiti” sayıp görevsizlik kararı veren sulh hukuk mahkemesinin kararını bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 03.03.2016, E. 2015/13925, K. 2016/2708).
Mirasçılık belgesinde gösterilme. Yargıtay'ın güncel uygulamasına göre yoksunluk, mirasçılıktan çıkarma, ret veya feragat, ilgili kişinin mirasçılık belgesi istemesine engel değildir ve onun mirasbırakanla soybağını da ortadan kaldırmaz. Belgede önce bu olgular yok sayılarak bütün mirasçılar ve payları gösterilir, ardından ilgili mirasçı bakımından yoksunluğun gerçekleştiği ve sonuçlarının terekenin paylaşılmasında gözetileceği açıklanarak onun payının kime kaldığı belirtilir (Yargıtay 7. HD, 01.10.2024, E. 2023/4697, K. 2024/4189). Bölge adliye mahkemesinin, mirasbırakanı kasten öldüren oğlunu belgede gösterip onun payının paylaşmada mirasbırakanın kardeşlerine verileceğine hükmeden kararı bu yöntemle kurulmuş ve Yargıtayca onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 02.11.2023, E. 2022/3896, K. 2023/5297; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 20.06.2012, E. 2012/1637, K. 2012/4806). Yargıtay'ın bazı eski kararlarında ise yoksunluğun sulh mahkemesince belgeye yansıtılamayacağı ve asliye hukuk mahkemesinde çekişmeli dava açılması gerektiği belirtilmişti (Yargıtay 8. HD, 11.03.2014, E. 2013/7612, K. 2014/3929). Belgenin nasıl alındığı için veraset ilamı rehberimize bakabilirsiniz.
Mirasçılık belgesinin iptali davası. Yoksun kişinin mirasçı gösterildiği bir belge varsa iptali ve yeni belge verilmesi istenebilir; belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK 598). Bu davada belgede mirasçı gösterilen herkes ile yoksun olanın yerine geçecek altsoyu davada yer almalıdır: Yargıtay, mirasbırakanı 1981'de öldüren eşi ile kızının mirasçı gösterildiği belgenin iptali davasında, taraf teşkili sağlanmadan verilen kararı bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 15.05.2025, E. 2024/4285, K. 2025/2650). Mirasbırakan 01.01.2002'den önce ölmüşse yoksunluk, ölüm tarihinde yürürlükte olan 743 sayılı Kanunun 520. maddesine göre belirlenir (4722 s.K. m. 17; Yargıtay 2. HD, 02.04.2013, E. 2012/1800, K. 2013/9011).
Kimin mirası için? Yoksunluk yalnız ilgili mirasbırakan bakımından sonuç doğurur; Yargıtay bunu “mirastan yoksunluk sadece ilgili mirasbırakana özgüdür” diyerek ifade etmiştir (Yargıtay 14. HD, 16.01.2017, E. 2016/3837, K. 2017/267). Buna karşılık öldürülen kişinin daha önce başka birinden miras yoluyla kazandığı paylar da onun terekesine girdiğinden öldüren kişiye geçemez: Yargıtay, eşini ve kayınvalidesini öldüren kişinin, kayınpederinin terekesinden eşi üzerinden pay alamayacağını kabul etmiştir (Yargıtay 14. HD, 06.02.2017, E. 2016/4329, K. 2017/708; evlat edinenini öldüren evlatlık hakkında aynı yönde Yargıtay 7. HD, 12.12.2024, E. 2024/933, K. 2024/5661).
Mal rejimi alacağı ayrıdır. Yargıtay, sağ kalan eşin mirasçılık sıfatı feragat, ret, mirasçılıktan çıkarma veya yoksunluk gibi nedenlerle sona erse de yasal mal rejiminin tasfiyesinden doğan katılma alacağını mirasçılardan isteyebileceğini belirtmiştir (Yargıtay 8. HD, 16.12.2019, E. 2019/5848, K. 2019/11381). Katılma alacağı miras payı değil, mal rejiminden doğan bir alacaktır.
Mirastan Yoksunluk Affedilebilir mi? (TMK 578/2)
Affın etkisi. Mirastan yoksunluk, mirasbırakanın affıyla ortadan kalkar (TMK 578/2). Af yalnız mirasbırakana tanınmış bir imkândır; mirasbırakan öldükten sonra mirasçılar veya mahkeme yoksun kişiyi affedemez. Kanun af için belirli bir şekil öngörmemiştir; affın varlığını, buna dayanan kişi ispat etmelidir (TMK 6). Öldürmeye teşebbüs veya zorlamayla vasiyetname yaptırma gibi hâllerde mirasbırakan hayatta kaldığı için af gündeme gelebilir. Affa ilişkin yayımlanmış oy birliğiyle verilmiş bir Yargıtay kararı bulunamadığından bu bölüm kanun metnine dayanmaktadır.
Yoksunluk Çocukları Etkiler mi? Altsoya Etkisi (TMK 579)
Mirastan yoksun olanın altsoyu, mirasbırakandan önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olur.
Yoksunluk kişiseldir. Yoksunluk yalnız yoksun olanı etkiler; onun altsoyu, yoksun kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi mirasçı olur (halefiyet için bkz. TMK 495). Örneğin mirasbırakanı öldüren çocuğun kendi çocukları, onun yerine mirasbırakanın mirasçısı olur. Yoksun kişinin altsoyu yoksa pay, o kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi diğer yasal mirasçılara kalır; Yargıtay'ın onadığı bir kararda mirasbırakanı öldüren tek çocuğun payı paylaşmada mirasbırakanın kardeşlerine verilmiştir (Yargıtay 7. HD, 02.11.2023, E. 2022/3896, K. 2023/5297).
Halefiyet yalnız zümre mirasçıları için. Yoksun kişinin altsoyu, ancak mirasbırakanın zümre mirasçısı ise onun yerine geçer. Yargıtay, eşini öldürmeye azmettiren kişinin başka evlilikten olan çocuklarının öldürülen eşin zümre mirasçısı olmadığını ve bu nedenle ona mirasçı olamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 16.01.2017, E. 2016/3837, K. 2017/267).
Mirastan Yoksunluk ile Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) Arasındaki Fark
İki ayrı kurum. Mirasçılıktan çıkarma mirasbırakanın iradesine dayanır; yoksunluk ise kanundan doğar. Başlıca farklar şunlardır:
- Kaynak: ıskatta mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufu, yoksunlukta kanun.
- Kimler: ıskat yalnız saklı paylı mirasçılar için; yoksunluk bütün mirasçılar ve vasiyet alacaklıları için.
- Sebepler: ıskatta ağır suç veya aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde ihlali (TMK 510); yoksunlukta TMK 578'deki dört hâl.
- Altsoy: ıskatta, mirasbırakan başka türlü tasarruf etmedikçe pay çıkarılanın altsoyuna kalır ve altsoy saklı payını isteyebilir (TMK 511); yoksunlukta altsoy, yoksun kişi önce ölmüş gibi mirasçı olur (TMK 579).
- Ortadan kalkma: ıskatta mirasbırakan tasarrufundan dönebilir; yoksunluk mirasbırakanın affıyla kalkar.
Mirasçılar ıskat yapamaz. Yargıtay, mirasbırakanın sağlığında bilmediği bir sebebe dayanarak mirasçıların ölümden sonra eşin mirastan yoksun olduğunun tespitini isteyemeyeceğini; ölüme bağlı tasarrufta bulunma hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğunu ve mirasçılara geçmediğini belirtmiştir (Yargıtay 2. HD, 02.04.2013, E. 2012/1800, K. 2013/9011). TMK 578'deki sebeplerin tamamı mirasbırakana karşı eylemlerdir; mirasbırakan dışındaki bir aile bireyine karşı işlendiği ileri sürülen suç yoksunluk doğurmaz. Yargıtay, bu iddiayla açılan davada talebi ıskat niteliğinde görüp mirasçının mirasçılıktan çıkarma isteyemeyeceğini ve dava açma sıfatı bulunmadığını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 03.02.2025, E. 2024/1895, K. 2025/409). Ayrıntılı karşılaştırma için ıskat ve mirastan yoksunluk farkı yazımıza bakabilirsiniz.
TMK 577 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 12 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 12 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: hak ehliyeti ve yabancılar (7. Hukuk Dairesi 2023), yoksunluk sebepleri ve kapsamı (14. Hukuk Dairesi 2017 iki karar; 7. Hukuk Dairesi 2024; 2. Hukuk Dairesi 2009), mirasçılık belgesi ve dava (14. Hukuk Dairesi 2016; 7. Hukuk Dairesi 2025 ve 2023) ile sınırlı sebepler ve ıskattan farkı (7. Hukuk Dairesi 2025 üç karar; 2. Hukuk Dairesi 2013). Metinde ayrıca 4 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu içeren Hukuk Genel Kurulu 2005, 2007, 2022 ve 2024 kararları ile 7. Hukuk Dairesi 2023-2024 ve 3. Hukuk Dairesi 2013-2014 kararları kullanılmamıştır. Onama kararlarında gerekçenin alt mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Af ile TMK 578/1'in ikinci, üçüncü ve dördüncü bentleri için yayımlanmış oy birliği kararı bulunamamış, bu bölümler kanun metnine dayandırılmıştır. Kişi, şirket, noter ve yer bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Hak ehliyeti ve yabancılar
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Yabancı uyruklu kişiler taşınır mallar, para ve diğer haklar bakımından mirasçıdır; taşınmaz edinimine ilişkin sınırlama yalnız taşınmazları etkiler, bu durumda taşınmaz tasfiye edilir ve pay bedele çevrilir
Olay: Mirasbırakan 1960'ta ölmüş; mirasçıları arasında kendisinden sonra ölen eşinin yabancı uyruklu mirasçıları da bulunmaktadır. İlk derece mahkemesi, iki ülke arasında karşılıklılık anlaşması bulunmadığı gerekçesiyle yabancı mirasçıların mirasçılık sıfatını ve paylarını belgede göstermemiş; ayrıca bir kardeşin tek bir taşınmazdaki miras payını noter senediyle diğer kardeşe bağışladığı gerekçesiyle ona hiç pay vermemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasın açıldığı tarihte yürürlükte olan Tapu Kanunu'nun 35. maddesindeki sınırlamanın yalnız taşınmazlar için uygulanabileceğini, yabancı uyruklu kişilerin taşınır mallar, para ve diğer haklar bakımından mirasçı olmasına engel bulunmadığını belirtmiştir. Karşılıklılığın bulunmamasının yalnız taşınmazların edinimini etkilediğini, bu durumda taşınmazın tasfiye edilip miras payının tazmin edildiğini, karşılıklılık anlaşması bulunmamasının karşılıklılığın bulunmadığı anlamına gelmediğini ve hukuki ya da fiili karşılıklılığın araştırılması gerektiğini açıklamıştır. Tek bir maldaki miras payının bağışlanmasının mirasçılık sıfatını etkilemeyeceğini de belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“yabancı uyruklu kişilerin taşınır mallar ile para veya diğer haklar yönünden mirasçı olmalarında yasal herhangi bir engel bulunmamaktadır”
Ne anlama geliyor?
Yabancı uyruklu yakınlarınız Türkiye'deki mirasın para ve taşınır kısmından tam payını alır; taşınmazda sınırlama varsa tapu yerine bedel alırlar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Mirasın açıldığı tarihteki Tapu Kanunu metni karşılıklılık şartı içermektedir; bugünkü 35. madde Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkeler ölçütünü kullanır. Ülke, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yoksunluk sebepleri ve kapsamı
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanı kasten öldürmeye azmettiren eş mirastan yoksundur; yoksunluk yalnız ilgili mirasbırakana özgüdür ve halefiyet yalnız zümre mirasçıları için işler, yoksun eşin başka evlilikten olan çocukları öldürülen eşe mirasçı olamaz
Olay: Mirasbırakan, eşinin azmettirmesiyle öldürülmüş; eş, kasten öldürmeye azmettirme suçundan kesinleşmiş mahkûmiyet almıştır. Sulh hukuk mahkemesi mirasçılık belgesi istemini kabul etmiştir. Davacı, eşin mirastan yoksun olduğunu ve eşin başka evlilikten olan altsoyunun mirasbırakana mirasçı olamayacağını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir. Mirasbırakanın mirasçılarından biri de mirasbırakandan sonra altsoy bırakmadan ölmüştür.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, mirasbırakanı öldüren veya öldürmeye teşebbüs edenlerin mirasçı olamayacağını (TMK 578/1), kasten öldürmeye azmettiren eşin bu nedenle mirasçı olamayacağını belirtmiştir. Yoksunluğun kişisel olduğunu, yoksunun altsoyunun mirasbırakandan önce ölen kimsenin altsoyu gibi mirasçı olacağını, ancak halefiyetin yalnız zümre mirasçıları bakımından sonuç doğurduğunu; eşin başka evlilikten olan altsoyunun zümre mirasçısı olmadığından mirasbırakana mirasçı olamayacağını açıklamıştır. Yoksunluğun yalnız ilgili mirasbırakana özgü olduğunu, mirasbırakandan sonra altsoy bırakmadan ölen mirasçının payının babasına ve mirasbırakanın diğer mirasçılarına geçeceğini belirterek mirasçıları ve payları bu esaslara göre belirlemeyen kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“mirastan yoksunluk sadece ilgili mirasbırakana özgüdür”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakanı öldürmeye azmettiren de yoksun kalır; ancak yoksunluk yalnız öldürülen kişinin mirası için geçerlidir ve yoksunun başka evlilikten çocukları bu mirasa giremez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Gerekçedeki halefiyete ilişkin madde atfı (TMK 520, 521) hatalı olduğundan sayfada tekrarlanmamıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Eşini ve kayınvalidesini kasten öldüren kişi, öldürdüğü eşin kayınpederinden miras yoluyla kazandığı payları da alamaz; mirasçılık belgesinde ona pay verilip yoksunluğun yalnız tasfiyede dikkate alınacağının yazılması yetmez
Olay: Mirasbırakan 1979'da ölmüş, geride eşi ve çocukları kalmıştır. Mirasbırakanın eşi ve kızı sonradan aynı kişi tarafından kasten öldürülmüş, bu kişi hakkındaki mahkûmiyet 1994'te kesinleşmiştir. Öldüren kişi, öldürdüğü kızın eşidir. 2014 tarihli mirasçılık belgesinde bu kişiye pay gösterilmesi üzerine belgenin iptali istenmiş; ilk derece mahkemesi yeni belgede de ona pay vermiş, yalnızca yoksunluğun terekenin tasfiyesinde dikkate alınmasına hükmetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, kesinleşmiş mahkûmiyetle kasten öldürmenin sabit olduğunu belirtmiştir. Kızın ölümüyle ona düşen miras payının eşine geçmesinin TMK 578/1'deki yoksunluk nedeniyle mümkün olmadığını; mirasbırakanın öldürülen eşinin payının kızı üzerinden öldüren kişiye geçmesinin de aynı nedenle mümkün olmadığını açıklamıştır. Öldüren kişinin mirasbırakanın mirasından pay alamayacağı gözetilmeden karar verilmesini doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“TMK m. 578/1 uyarınca mirastan yoksunluk sebebi ile mümkün değildir”
Ne anlama geliyor?
Öldürülen kişinin başka birinden kalan miras payları da onun terekesine girer; öldüren kişi bu paylara da öldürdüğü kişi üzerinden ulaşamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlat edinenini kasten öldüren evlatlık ona mirasçı olamaz; evlat edinenin kendisinden önce ölen kardeşinden kazandığı pay da evlat edinen üzerinden bu evlatlığa geçemez
Olay: Mirasbırakanın kardeşi 1995'te, mirasbırakan ise 2005'te ölmüştür. Mirasbırakan evlatlığı tarafından kasten öldürülmüş; ayrı bir davada evlatlığın onun mirasından yoksun olduğu tespit edilmiştir. Buna rağmen kardeşin mirasçılık belgesinde, mirasbırakan üzerinden evlatlığa da pay verilmiş ve bu belgenin iptali istenmiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, evlatlığın mirasbırakanı kasten öldürdüğünü ve TMK 578/1 uyarınca ona mirasçı olamayacağını, bu nedenle kardeşin mirasçılık belgesinde mirasbırakan üzerinden evlatlığa pay verilmesinin hatalı olduğunu belirterek belgenin iptaline karar vermiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“mirasçısı olamayacağı gerekçesiyle davanın kabulü ile veraset ilamının iptaline karar verilmiştir”
Ne anlama geliyor?
Öldürülen kişiye daha önce ölen bir yakınından geçen paylar da öldürene ulaşamaz; eski mirasçılık belgelerini bu açıdan da kontrol edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece mahkemesine aittir. Evlatlığın mirasçılığı için TMK 500-501 sayfasına bakınız. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Mirastan yoksunluk için ceza mahkûmiyeti şart değildir; öldürmekle yargılanan eşin ölümüyle ceza davası düşse bile mirasçılık belgesini veren mahkeme ceza dosyasını inceleyerek yoksunluğu tespit eder
Olay: Mirasbırakanın eşi, mirasbırakanı öldürmekle ağır ceza mahkemesinde yargılanırken ölmüş ve ceza davası düşmüştür. Eşin mirasçıları, mirasbırakanın mirasçılık belgesinin verilmesini istemiştir. Sulh hukuk mahkemesinin verdiği karar temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, mirasçılıktan çıkarma, yoksunluk, ret veya feragatin mirasçılık belgesi verilmesine engel olmadığını; mirasbırakanı kasten ve hukuka aykırı olarak öldürmenin yoksunluk sebebi olduğunu ve yoksunluğun tespitinin de mirasçılık belgesini vermekle görevli mahkemeye ait bulunduğunu belirtmiştir. Mahkemenin ceza dosyasını da inceleyerek yoksunluk sebebinin bulunup bulunmadığını tespit etmesi; sebep varsa belgede payları gösterip eşin yoksun olduğunu ve bunun sonuçlarının paylaşmada gözetileceğini belirtmesi gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“ceza dosyası da incelenerek mirastan yoksunluk sebebinin bulunup bulunmadığının tespiti”
Ne anlama geliyor?
Öldüren kişi ceza yargılaması bitmeden ölmüş veya dava başka bir nedenle sonuçsuz kalmışsa, yoksunluğu hukuk mahkemesinde ceza dosyasındaki delillerle ispatlayabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Yoksunluğun mirasçılık belgesine nasıl yansıtılacağı konusunda Yargıtay'ın sonraki kararlarında farklı yaklaşımlar da bulunmaktadır; güncel uygulama için metne bakınız. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Mirasçılık belgesi ve dava
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirastan yoksunluk kendiliğinden sonuç doğurur, ayrıca mahkeme kararı gerekmez; yoksunluğa göre mirasçılık belgesi istemine sulh hukuk mahkemesi bakar ve belgede yoksunun payının kime kalacağı belirtilir
Olay: Davacı, annesinin davalı tarafından öldürüldüğünü ileri sürerek, davalının yoksunluğuna göre payları gösteren mirasçılık belgesi verilmesini istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi, davanın mirastan yoksunluğun tespitine ilişkin olduğunu ve asliye hukuk mahkemesinin görevli bulunduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu, mirasçılık belgesi verilmesinin çekişmesiz yargı işi olup sulh hukuk mahkemesinin görevinde bulunduğunu belirtmiştir. Mirasbırakanı öldürenlerin mirasçı olamayacağını, yoksunluğun mirasçılık belgesi istemeye engel olmadığını, kişisel olduğunu ve eylem kime karşı yapılmışsa yalnız o kişi bakımından mirasçılığın kaybedildiğini açıklamıştır. Yoksunluğun kendiliğinden sonuç doğurduğunu, belgede payların gösterilip yoksun olanın payının kime kalacağının belirtilmesi gerektiğini ifade ederek görevsizlik kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirastan yoksunluk kendiliğinden sonuç doğurduğundan ayrıca bir mahkeme kararı alınmasına gerek bulunmamaktadır”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakanı öldüren kişiyi dışarıda bırakan mirasçılık belgesi için ayrı bir yoksunluk davası açmanız gerekmez; sulh hukuk mahkemesinden bu doğrultuda belge isteyebilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanı öldüren eş ve kızın mirasçı gösterildiği belgenin iptali davasında, belgede gösterilen bütün mirasçılar ile yoksun olanın yerine geçecek altsoyu davada yer almalıdır (zorunlu dava arkadaşlığı)
Olay: Davacı, babasının 1981'de annesi ve ablası tarafından planlanarak öldürüldüğünü, ikisinin kesinleşmiş hapis cezası aldığını, buna rağmen 1988 tarihli mirasçılık belgesinde mirasçı gösterildiklerini ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir. Davalılar, davanın yıllar sonra kötüniyetle açıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, davalıların mirastan yoksun olduğunu, ablanın payının altsoyuna geçeceğini kabul ederek yeni pay dağılımı yapmıştır.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, mirasçılık belgesinin iptali davalarında mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunduğunu, belgede mirasçı gösterilenlerin ve ölmüşlerse onların mirasçılarının davada yer almasının zorunlu olduğunu, taraf teşkilinin kamu düzenine ilişkin olup kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Belgede mirasçı gösterilenlerle birlikte, yoksun olanın payını alacak altsoyunun da davaya katılması ve taraf teşkili sağlandıktan sonra esasın incelenmesi gerektiğini açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasçılık belgesinin iptali davalarında, mirasçılar arasında zorunlu dava arkadaşlığı bulunmaktadır”
Ne anlama geliyor?
Yoksunluğa dayalı iptal davasında belgede adı geçen herkesi ve yoksun kişinin çocuklarını davaya dâhil edin; aksi hâlde yıllar süren dava taraf eksikliğinden bozulur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; bozma taraf teşkiline ilişkindir, Daire esas hakkında görüş bildirmemiştir. Mirasbırakan 2002'den önce öldüğü için olaya 743 sayılı Kanun uygulanır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanı kasten öldüren tek çocuk mirasçılık belgesinde gösterilir, ancak yoksunluğun sonuçları paylaşmada gözetilerek onun payı mirasbırakanın kardeşlerine verilir; 'darp kastı aşıldı' savunması kabul görmemiştir
Olay: Mirasbırakanın kardeşi, mirasbırakanın tek çocuğu tarafından öldürüldüğünü ileri sürerek bu kişinin yoksunluğunun tespitini ve yeni mirasçılık belgesi verilmesini istemiştir. Davalı, öldürme kastı taşımadığını, darp kastının aşıldığını, mirasbırakanın hastaneye götürülmediği için öldüğünü ve ceza kararının hukuk hâkimini bağlamayacağını savunmuştur.
Karar: Bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını kaldırmış; mirasçılık belgesini iptal ederek mirası beş pay kabul etmiş, beş payın mirasbırakanın oğluna ait olduğunu, ancak onun mirasbırakanı kasten öldürdüğü anlaşıldığından yoksunluğun hukuki sonuçlarının terekenin paylaşılmasında gözetileceğini ve paylaşmada ona pay verilmeyerek payların mirasbırakanın beş kardeşine ait olacağını belirtmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“mirastan yoksunluğunun hukuki sonuçlarının terekenin paylaşılması aşamasında nazara alınmasına”
Ne anlama geliyor?
Yoksunluk kararında belgede önce herkesin payı gösterilir, sonra yoksun kişinin payının kime kalacağı yazılır; mahkemeden bu şekilde hüküm kurulmasını isteyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ve hüküm kalıbı bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, yer bilgileri ve kimlik numaraları aktarılmamıştır.
Sınırlı sebepler ve ıskattan farkı
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın malvarlığına yönelik sahtecilik iddiası TMK 578'de sınırlı olarak sayılan yoksunluk sebepleri arasında değildir; torun ancak kendi annesinin yoksunluğunu ileri sürebilir
Olay: Mirasbırakanın torunu, mirasbırakanın ayırt etme gücünün bulunmadığı dönemde davalıların sahte belgelerle onun malvarlığını kendi üzerlerine geçirdiğini ileri sürerek davalıların mirastan yoksun olduğunun tespitini istemiştir. Ceza davasında davalılar hakkında beraat kararı verilmiştir. İlk derece mahkemesi, beraat kararının hukuk hâkimini bağlamadığını belirterek davayı kabul etmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi ilk derece kararını kaldırmış; torunun, annesinin yoksunluğu hâlinde alt soy olarak mirasçı olacağından davayı yalnız annesine karşı açabileceğini, diğer davalılar bakımından sıfatı ve hukuki yararı bulunmadığını, ileri sürülen iddiaların TMK 578'de sınırlı olarak düzenlenen yoksunluk sebepleri arasında sayılmadığını ve sebeplerin ispat da edilemediğini belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“4721 sayılı Kanun'un 578. maddesinde sınırlı olarak düzenlenen mirastan yoksunluk sebepleri arasında sayılmadığı”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakanın mallarının hileyle alınması yoksunluk değil, tapu iptali veya tazminat gibi başka davaların konusudur; doğru davayı seçin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın 'şüpheli ölümü' iddiası; adli tıp raporu hastalık sonucu ölümü gösteriyor ve savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar vermişse yoksunluk tespit edilmez
Olay: Mirasçılar, sağ kalan eşin mirasbırakanın şüpheli ölümünden sorumlu olduğunu ileri sürerek TMK 578 uyarınca yoksunluğun tespitini, olmazsa evlenmeden önce imzalanan mirastan feragat belgesine dayanarak mirasçılık belgesinin iptalini istemiştir. Soruşturmada otopsi yapılmış, savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş ve bu karara itiraz reddedilmiştir. Feragat belgesi resmî şekilde değil, adi yazılı olarak düzenlenmiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi, adli tıp raporuyla mirasbırakanın ölümünün kalp ve damar hastalığı sonucu meydana geldiğinin tespit edildiğini, savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına karar verdiğini ve adi yazılı feragat belgesinin resmî vasiyetname şeklinde yapılmadığı için geçersiz olduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“kişinin ölümünün kalp ve damar hastalığı sonucu meydana gelmiş olduğunun tespit edildiği”
Ne anlama geliyor?
Yoksunluk iddiası soyut şüpheye dayanamaz; ölümün kasten ve hukuka aykırı bir eylemle gerçekleştiğini somut delillerle ispatlamanız gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece ve bölge adliye mahkemesine aittir. Mirastan feragatin şekli için TMK 527-530 sayfasına bakınız. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mirasbırakan dışındaki bir aile bireyinin ölümüne sebep olunduğu iddiası ıskat niteliğindedir; mirasçılıktan çıkarma yalnız mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla yapılabilir, diğer mirasçının dava açma sıfatı yoktur
Olay: Davacı, davalıların taraflardan olan üçüncü kardeşin ölümüne sebep olduklarını ve aile bireylerine karşı ağır suç işledikleri için mirastan yoksun olduklarını ileri sürerek mirasçılık belgesinin iptalini ve kendisinin tek mirasçı gösterilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi talebi mirasçılıktan çıkarma istemi olarak nitelendirip hukuki yarar yokluğundan reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 510 uyarınca mirasçılıktan çıkarmanın yalnız mirasbırakan tarafından ölüme bağlı bir tasarrufla saklı paylı mirasçı hakkında yapılabileceğini, mirasçı olan davacının mirasçılıktan çıkarma talebinde bulunamayacağını belirtmiştir. Davanın hukuki yarar yokluğundan değil aktif dava ehliyeti yokluğundan reddi gerektiğini, ancak bu yanlışlığın yeniden yargılamayı gerektirmediğini açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını gerekçesini değiştirip düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“mirasçı olan davacının mirasçılıktan çıkarma talebinde bulunamayacağından”
Ne anlama geliyor?
Başka bir aile bireyine karşı işlenen suç nedeniyle bir mirasçıyı mirastan dışlatamazsınız; bu, ancak mirasbırakanın vasiyetnameyle yapabileceği bir ıskattır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; Daire gerekçeyi değiştirerek onamıştır, aktarılan gerekçe Dairenindir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Mirasçılar, mirasbırakanın sağlığında bilmediği bir sebebe dayanarak ölümden sonra eşin mirastan yoksun olduğunun tespitini isteyemez; yoksunluk sebepleri sınırlıdır, ölüme bağlı tasarruf hakkı kişiye sıkı sıkıya bağlıdır
Olay: Mirasbırakan 1995'te ölmüştür. Mirasçılar, sağ kalan eşin mirastan yoksun olduğunun tespitini ve eşe intikal eden malvarlığının kendilerine iadesini istemiş; ilk derece mahkemesi bu istemleri kabul etmiştir. Aynı davada, evlilik içinde doğan ve soybağı mirasbırakanın ölümünden sonra reddedilen çocuğun miras yoluyla kazandıklarının iadesi de tartışılmıştır.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, mirasçılığın ölüm tarihindeki kanuna göre belirlendiğini, 743 sayılı Kanunda yoksunluk sebeplerinin 520. maddede sınırlı olarak sayıldığını ve eş hakkında bu sebeplerin iddia ve ispat edilmediğini belirtmiştir. Mirasçılıktan çıkarmanın ancak mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufuyla mümkün olduğunu, çıkarma sebebini mirasbırakanın sağlığında bilmemesinin mirasçılara bu hakkı vermeyeceğini, ölüme bağlı tasarruf hakkının kişiye sıkı sıkıya bağlı olup mirasçılara geçmediğini açıklamıştır. Eşin yoksunluğunun tespitine ve malların iadesine karar verilmesini doğru bulmayarak bu yönden kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Ölüme bağlı tasarrufta bulunma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olup, mirasçılara intikal etmez”
Ne anlama geliyor?
Mirasbırakan sağlığında sizin şikâyet ettiğiniz davranışı öğrenip vasiyetnameyle çıkarma yapmadıysa, ölümden sonra dava yoluyla o mirasçıyı dışlatamazsınız.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 743 sayılı Kanun dönemine ilişkindir. Gerekçedeki ıskata ilişkin madde atfı 743 sayılı Kanun bakımından hatalı olduğundan tekrarlanmamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 577 ile ilgili maddeler
- TMK m. 580 — Sağ olma şartı: önce ve sonra ölen mirasçı, aynı anda ölüm, anne karnındaki çocuk, önce ölen vasiyet alacaklısı ve doğmamış torunlar (TMK 580-583)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 510 — Mirasçılıktan çıkarma (ıskat): sebepler, ispat yükü, saklı pay, torunlar ve aciz belgesi (TMK 510-513)
- TMK m. 527 — Miras sözleşmesi ve mirastan feragat: şekil şartı, ivazlı-ivazsız feragatin çocuklara etkisi, kısmi feragat ve veraset ilamı (TMK 527-530)
- TMK m. 557 — Ölüme bağlı tasarrufun iptali: sınırlı iptal sebepleri, dava hakkı, kısmi iptal, bir-on-yirmi yıllık süreler ve def'i (TMK 557-559)
- TMK m. 575 — Mirasın açılması: ölüm anı, ölüm günü değerleri, son yerleşim yeri, yurt dışında yaşayan mirasbırakan ve miras davalarında kesin yetkili mahkeme (TMK 575-576)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Yoksunluk iddiasını somut delille destekleyin: kesinleşmiş ceza kararı, ceza dosyası, otopsi ve adli tıp raporları en güçlü delillerdir.
- 2.Ceza davası düşmüş veya sonuçlanmamışsa yoksunluğu hukuk mahkemesinde ceza dosyasındaki delillerle ispat edebilirsiniz.
- 3.Mirasçılık belgesinde bütün mirasçıların gösterilmesini, yoksunluğun ve yoksun olanın payının kime kaldığının ayrıca yazılmasını isteyin.
- 4.Belgenin iptali davasında belgede adı geçen herkesi ve yoksun kişinin çocuklarını davaya dâhil edin.
- 5.Sahtecilik, mal kaçırma veya başka bir aile bireyine karşı suç yoksunluk sebebi değildir; bu hâllerde tapu iptali, tazminat veya mirasbırakanın ıskatı gibi yollara bakın.
- 6.Yoksun kişinin çocukları onun yerine mirasçı olur; paylaşmada ve tenkis hesabında onları da gözetin.
- 7.Yoksunluk sağ kalan eşin katılma alacağını ortadan kaldırmaz; mal rejimi tasfiyesini ayrıca değerlendirin.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.