Kısa cevap · TMK 22
TMK 22, tek cümlelik bir koruma kuralıdır: bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz. Mantığı TMK 19/1'in "sürekli kalma niyeti" unsuruna dayanır: bu kurumlarda bulunmak zorunluluktan veya geçici bir amaçtan kaynaklandığı için yerleşme iradesi göstermez. Kural, öğrencinin, hastanın ve hükümlünün yerleşim yerinin — dolayısıyla yetkili mahkemesinin — değişmesini önler. Ancak kural mutlak değildir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi 2026'da verdiği iki kararla sınırı çizmiştir: kurumda bulunma geçiciyse yerleşim yeri değişmez; kişinin bakım ve gözetimi sürekli olarak kurumda gerçekleşiyor ve kişi sürekli yerleşmek amacıyla orada bulunuyorsa, kurumun bulunduğu yer yerleşim yeri sayılır.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
Temel kavramlar
- Kurumlarda bulunma
- Öğretim, eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumunda bulunma. TMK 22'nin konusu.
- Öğretim kurumuna devam
- Eğitim amacıyla bir yerde bulunma. Öğrencinin yerleşim yerini değiştirmez.
- Kuruma konulma
- Kişinin eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna yerleştirilmesi. Genellikle irade dışıdır.
- Sürekli kalma niyeti
- TMK 19/1'in manevî unsuru. Kurumda bulunmak kural olarak bu niyeti göstermez.
- Sürekli yerleşmek amacı
- Yargıtay'ın 2026 kararında kullandığı ölçüt. Varsa kurumun yeri yerleşim yeri sayılır.
- Bakım ve gözetimin sürekliliği
- İstisnanın somut göstergesi: bakımın sürekli olarak kurumda gerçekleşmesi.
- Vesayet makamı
- Sulh hukuk mahkemesi. Vasi atama ve kısıtlama kararlarını verir.
- Vesayet işlerinde yetki
- TMK 411: yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir.
- Vasi atanması
- TMK 405 kapsamındaki istem. Kısıtlama kararıyla birlikte veya ayrıca verilir.
- Yargı yeri belirlenmesi
- Karşılıklı yetkisizlik kararları üzerine yetkili mahkemenin üst merci tarafından kesin olarak saptanması.
- MERNİS adresi
- Merkezî nüfus idaresi sistemindeki adres. Yerleşim yerine karine oluşturur, kesin değildir.
- Kurum öncesi yerleşim yeri
- Kişinin kuruma alınmadan önceki yerleşim yeri. Kural işlediğinde esas alınan yer.
Bir bakışta TMK 22
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel kural | Öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz. | TMK m. 22 |
| Sayılan hâller | Öğretim, eğitim, sağlık, bakım ve ceza kurumu. Sayım sınırlıdır. | TMK m. 22 |
| Dayandığı mantık | Bu kurumlarda bulunmak sürekli kalma niyeti göstermez. | TMK m. 19/1; m. 22 |
| Sonuç | Kişinin kuruma alınmadan önceki yerleşim yeri devam eder. | 5. HD 23.03.2026 |
| Vesayette yetki | Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir. | TMK m. 411 |
| Bakımevi örneği | Bakım ve sağlık kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucu doğurmadığından yetki, bakımevine alınmadan önceki yerleşim yerine göre belirlenir. | 5. HD 23.03.2026 |
| İstisna | Bakım ve gözetimi sürekli olarak bakımevinde gerçekleşen ve orada sürekli yerleşmek amacıyla bulunan kişide kurumun yeri yerleşim yeri sayılır. | 5. HD 09.02.2026 |
| Ayrımın ölçüsü | Kurumda bulunmanın geçici mi sürekli mi olduğu ve yerleşme amacının bulunup bulunmadığı. | 5. HD 09.02.2026; 23.03.2026 |
| MERNİS adresi | Kurumun adresinin MERNİS'e işlenmiş olması tek başına yerleşim yeri değişikliği anlamına gelmez. | 5. HD 23.03.2026 |
| Cezaevi | Ceza kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucu doğurmaz; hükümlünün önceki yerleşim yeri devam eder. | TMK m. 22 |
| Öğrenci | Öğrenim için başka şehirde bulunan öğrencinin yerleşim yeri değişmez. | TMK m. 22 |
| Yasal yerleşim yeri ile ilişki | Velayet veya vesayet altındaki kişide yerleşim yeri kanunen belirlenir; TMK 22 bu belirlemeyi bozmaz. | TMK m. 21; m. 22 |
TMK 22 madde metni
Birinci Kitap: Kişiler Hukuku › Birinci Kısım: Gerçek Kişiler · A. Kişilik — V. Yerleşim yeri — 4. Kurumlarda bulunma
Kurumlarda bulunma — Madde 22
- Madde tek fıkradan oluşur. Sayılan beş hâl dışında genel kurallar uygulanır; sayım sınırlıdır.Bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | Madde, kanunun ilk metninde "A. Kişilik — V. Yerleşim yeri — 4. Kurumlarda bulunma" başlığı altında yer aldı ve bugüne kadar hiç değiştirilmedi. Mülga 743 sayılı Kanun döneminde de benzer bir kural bulunuyordu; 4721 sayılı Kanun kapsamı eğitim, sağlık, bakım ve ceza kurumları olarak açıkça saymış ve dili sadeleştirmiştir. |
Kural: Kurumda Bulunmak Yerleşim Yeri Değiştirmez
TMK 22 tek cümledir: "Bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma ya da eğitim, sağlık, bakım veya ceza kurumuna konulma, yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmaz."
Madde beş hâli sayar:
- Öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma — üniversite öğrencisi, yurtta kalan öğrenci;
- Eğitim kurumuna konulma;
- Sağlık kurumuna konulma — hastane, klinik;
- Bakım kurumuna konulma — huzurevi, bakımevi, engelli bakım merkezi;
- Ceza kurumuna konulma — cezaevi.
Neden böyle bir kural var? TMK 19/1 yerleşim yerini "sürekli kalma niyetiyle oturulan yer" olarak tanımlar (TMK 19). Sayılan hâllerin ortak özelliği, kişinin o yerde yerleşmek için değil, bir amaç (öğrenim, tedavi, bakım) veya bir zorunluluk (ceza infazı) nedeniyle bulunmasıdır. Yerleşme iradesi yoksa yeni yerleşim yeri de kurulmaz.
Sonuç: önceki yerleşim yeri devam eder. TMK 20/1 uyarınca yerleşim yerinin değiştirilmesi yenisinin edinilmesine bağlıdır (TMK 20). Kurumda bulunma yeni bir yerleşim yeri kurmadığından, kişinin kuruma alınmadan önceki yerleşim yeri hukuken sürer.
Sayım sınırlıdır. Madde beş hâli tek tek saymıştır. Otelde uzun süre kalmak, şantiyede konaklamak veya askerlik hizmetini yapmak bu maddede sayılmamıştır; bu hâllerde yerleşim yeri genel kurallara göre, yani fiilen oturma ve sürekli kalma niyeti ölçütüyle belirlenir.
Pratik önemi: yetki. Kuralın en sık uygulandığı alan vesayet işleridir. TMK 411 uyarınca "Vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir." Kısıtlı adayı bir bakım veya sağlık kurumunda bulunuyorsa, yetkinin kurumun bulunduğu yere göre mi yoksa kişinin önceki yerleşim yerine göre mi belirleneceği tartışma konusu olur.
Yargıtay kuralı açıkça uygulamıştır. 5. Hukuk Dairesi, vasi atanması istemine ilişkin bir yargı yeri belirleme kararında TMK 19/1, TMK 22 ve TMK 411'i sırasıyla aktardıktan sonra şu sonuca varmıştır: "Bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağından", kısıtlı adayının bakımevine alınmadan önceki yerleşim yeri adresine göre yetkili mahkeme belirlenmelidir (Yargıtay 5. HD, 23.03.2026, E. 2026/2739, K. 2026/4696, oy birliğiyle ve kesin olarak).
İstisna: Bakım Sürekliyse Kurumun Yeri Yerleşim Yeri Olur
TMK 22'nin lafzı kesin görünür. Ancak Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, 09.02.2026 tarihli kararında maddenin mutlak bir yasak olmadığını göstermiştir.
Kararda Daire, aynı şekilde TMK 19/1, TMK 22 ve TMK 411'i aktardıktan sonra şöyle demiştir: "Her ne kadar 4721 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde bakım kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı düzenlenmişse de; dosya kapsamından kısıtlı adayının bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğu anlaşıldığından" uyuşmazlığın kurumun bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesince çözümlenmesi gerekir (Yargıtay 5. HD, 09.02.2026, E. 2025/16666, K. 2026/1920, oy birliğiyle ve kesin olarak).
[DIKKAT_BOX]Bu iki karar aynı maddeyi zıt yönde sonuçlandırmıştır ve ikisi de 2026 tarihlidir. Çelişki değildir: ayrım olgusaldır. Ölçüt, kurumda bulunmanın geçici mi sürekli mi olduğu ve kişinin orada yerleşme amacı taşıyıp taşımadığıdır.[/DIKKAT_BOX]
| Olgu | Sonuç | Karar |
|---|---|---|
| Bakımevine alınma; önceki yerleşim yeri belirlenebiliyor | Yerleşim yeri değişmez; önceki yer esas alınır | 5. HD 23.03.2026 |
| Bakım ve gözetim sürekli olarak kurumda; sürekli yerleşme amacı var | Kurumun bulunduğu yer yerleşim yeri sayılır | 5. HD 09.02.2026 |
Ölçütün kaynağı nedir? Yine TMK 19/1. Daire, maddenin lafzını aşmıyor; tanımın manevî unsurunu uyguluyor. TMK 22'nin arkasındaki varsayım şudur: kuruma konulan kişi yerleşme iradesi taşımaz. Somut olayda bu varsayım çürütülmüşse — yani bakım kalıcıysa ve kişi orada sürekli yerleşmek amacıyla bulunuyorsa — maddenin koruduğu varsayım ortadan kalkar ve genel tanım işler.
Hangi olgular istisnayı destekler? Kararın gerekçesinden çıkarılabilecek göstergeler şunlardır:
- Bakım ve gözetimin sürekli olarak kurumda gerçekleşmesi;
- Kişinin kuruma geri dönecek bir yerleşim yeri bulunmaması;
- Kurumda kalışın süresiz veya uzun süreli olması;
- Kurum adresinin kişinin tek fiilî adresi hâline gelmesi.
Buna karşılık şunlar tek başına yetmez: kurum adresinin MERNİS'e işlenmiş olması. İlk kararda kısıtlı adayının sistemdeki adresi gerekçe gösterilerek yetkisizlik kararı verilmiş; Daire ise bakımevine alınmadan önceki yerleşim yerini esas almıştır (Yargıtay 5. HD, 23.03.2026, E. 2026/2739, K. 2026/4696). MERNİS kaydı yerleşim yerine karine oluşturur, ancak kesin karine değildir (TMK 19).
Öğrenci, Hasta ve Hükümlü Bakımından Sonuçlar
Kuralın üç tipik uygulama alanı vardır.
1. Öğrenci. Öğrenim için başka bir şehirde bulunan, yurtta veya kiralık evde kalan öğrencinin yerleşim yeri değişmez. Madde bunu ayrıca belirtmiştir: "bir öğretim kurumuna devam etmek için bir yerde bulunma". Bu nedenle öğrenciye karşı açılacak davada yetki, öğrencinin okuduğu şehre göre değil yerleşim yerine göre belirlenir.
Öğrenci küçükse rejim ayrıca TMK 21/1'e tabidir: velayet altındaki çocuğun yerleşim yeri ana babanın yerleşim yeridir (TMK 21). Bu hâlde iki hüküm aynı sonuca varır.
Öğrenci yerleşmek isterse? Madde öğrenim amacıyla bulunmayı düzenler. Öğrenci mezun olduktan sonra o şehirde işe girip yerleşirse, artık öğrenim amacı ortadan kalkmış ve sürekli kalma niyeti doğmuş olur; bu durumda genel kurallara göre yeni yerleşim yeri edinilmiş sayılır.
2. Hasta ve bakıma ihtiyaç duyan kişi. Sağlık veya bakım kurumuna konulma yerleşim yerini değiştirmez. Bu kural özellikle vasi atanması ve kısıtlama işlerinde yetkiyi belirler. Ancak yukarıda açıklanan istisna burada devreye girer: bakım kalıcı hâle gelmişse kurumun bulunduğu yer yerleşim yeri sayılabilir (Yargıtay 5. HD, 09.02.2026, E. 2025/16666, K. 2026/1920).
Uygulamada dikkat edilecek nokta: vasi atanması dosyalarında iki mahkemenin karşılıklı yetkisizlik kararı vermesi çok sıktır. Bu durumda yargı yeri, üst merci tarafından kesin olarak belirlenir; dosya bu nedenle aylarca bekleyebilir. Dilekçede TMK 22 ile TMK 411'i birlikte göstermek ve kurumda kalışın niteliğini (geçici / sürekli) baştan açıklamak bu gecikmeyi önleyebilir.
3. Hükümlü. Ceza kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucu doğurmaz. Hükümlünün cezaevinde geçirdiği süre boyunca yerleşim yeri, cezaevine girmeden önceki yerleşim yeridir. Bu, hükümlüye karşı açılacak davalarda yetki ve tebligat bakımından önem taşır.
[DIKKAT_BOX]Yerleşim yeri ile tebligat adresini karıştırmamak gerekir. Cezaevinde bulunan kişiye cezaevi adresine tebligat yapılması, cezaevinin yerleşim yeri olduğu anlamına gelmez. Tebligat kendi kanunundaki kurallara tabidir; TMK 22 ise yerleşim yeri kuralıdır.[/DIKKAT_BOX]
Kural kimi korur? Bu hüküm esas olarak kurumda bulunan kişiyi korur: yerleşim yerinin, iradesi dışında kaldığı bir yere kaymasını ve böylece yaşamının merkezinden uzak bir mahkemede yargılanmasını önler. Yargıtay'ın 2026'daki istisnası da aynı amaca hizmet eder: bakım kalıcı hâle gelmişse, kişinin gerçek yaşam merkezi artık kurumdur ve yetkinin oraya bağlanması onun yararınadır.
TMK 22 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 2 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Bu sayfadaki iki karar aynı Dairenin aynı yıl içinde verdiği ve aynı maddeyi zıt yönde sonuçlandıran kararlardır; ikisi de oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiştir. Aralarındaki ayrımın hukuki değil olgusal olduğu, ölçütün kurumda bulunmanın sürekliliği ve yerleşme amacı bulunup bulunmadığı olduğu sayfada ve kart notlarında açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle kararları tek başına aktarmak yanıltıcı olur; dosyaya dayanak yapılırken somut olgular birlikte gösterilmelidir.
TMK 22/1 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 22/1 · Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
Bakım ve sağlık kurumuna konulma yeni yerleşim yeri edinme sonucu doğurmadığından, vasi atanması isteminde yetki kişinin bakımevine alınmadan önceki yerleşim yerine göre belirlenir
Olay: Vasi atanması istemiyle açılan işte iki sulh hukuk mahkemesi karşılıklı olarak yetkisizlik kararı vermiştir. Birinci mahkeme, kısıtlı adayının merkezî nüfus idaresi sistemindeki yerleşim yeri adresini gerekçe göstermiştir. İkinci mahkeme ise kolluk araştırması sonucunda kısıtlı adayının bir bakım evinde kaldığını ve bakım evinin adresinin bildirildiğini gerekçe göstermiştir.
Karar: Daire, TMK 19'un birinci fıkrasını (yerleşim yeri bir kimsenin sürekli kalma niyetiyle oturduğu yerdir), TMK 22'yi (kurumlarda bulunma) ve TMK 411'i (vesayet işlerinde yetki küçüğün veya kısıtlının yerleşim yerindeki vesayet dairelerine aittir) aynen aktarmıştır. Değerlendirmesinde, bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağından hareket etmiş; dosya kapsamından kısıtlı adayının bakımevine alınmadan önceki yerleşim yeri adresinin belirlenebildiğini saptamış ve uyuşmazlığın buna göre çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.
“Bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağından, dosya kapsamından kısıtlı adayının bakımevine alınmadan önceki yerleşim yeri adresinin ... olduğu anlaşılmakla uyuşmazlığın ... Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
Bakımevinin adresi MERNİS'e işlenmiş olsa bile yetki, kişinin kuruma alınmadan önceki yerleşim yerine göre belirlenir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve KESİN olarak verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Yer adları ve kişi bilgileri aktarılmamıştır. Aynı Dairenin 09.02.2026 tarihli kararında aynı madde bakımından İSTİSNA kabul edildiği için iki karar birlikte okunmalıdır.
TMK 22/1 · Yargıtay 5. Hukuk Dairesi
Bakım ve gözetimi sürekli olarak bakımevinde gerçekleşen ve orada sürekli yerleşmek amacıyla bulunan kişi bakımından kurumun bulunduğu yer yerleşim yeri sayılır
Olay: Vasi atanması istemiyle açılan işte iki sulh hukuk mahkemesi karşılıklı olarak yetkisizlik kararı vermiştir. Birinci mahkeme kısıtlı adayının ikamet adresini, ikinci mahkeme ise ikamet adresinin bir özel engelli bakım merkezinin adresi olduğunu gerekçe göstermiştir.
Karar: Daire, TMK 19'un birinci fıkrasını, TMK 22'yi ve TMK 411'i aynen aktarmıştır. Değerlendirmesinde, TMK 22'de bakım kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağının düzenlenmiş olmasına karşın; dosya kapsamından kısıtlı adayının bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğunun anlaşıldığını saptamıştır. Bu nedenle uyuşmazlığın bakım merkezinin bulunduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesince çözümlenmesi gerektiğine karar vermiştir.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Her ne kadar 4721 sayılı Kanun'un 22 nci maddesinde bakım kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağı düzenlenmişse de; dosya kapsamından kısıtlı adayının bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğu anlaşıldığından uyuşmazlığın ... Sulh Hukuk Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.”
Ne anlama geliyor?
TMK 22 mutlak bir yasak değildir: bakım kalıcı hâle gelmiş ve kişi orada yerleşme amacıyla bulunuyorsa kurumun yeri yerleşim yeri olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve KESİN olarak verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Aynı Dairenin 23.03.2026 tarihli kararında kural yönünde sonuca varılmıştır; iki karar çelişmez, ayrım olgusaldır. Yer adları ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 22 ile ilgili maddeler
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Kurumda bulunmanın kural olarak yerleşim yeri değiştirmediğini; önceki yerleşim yerinin devam ettiğini gözetin.
- 2.Maddedeki sayımın sınırlı olduğunu; otelde kalma veya şantiyede konaklama gibi hâllerde genel kuralların uygulandığını dikkate alın.
- 3.Vesayet işlerinde yetkiyi TMK 411 ile TMK 22'yi birlikte göstererek tartışın.
- 4.Kısıtlı adayının kuruma alınmadan önceki yerleşim yerini dosyaya belgeyle koyun.
- 5.Kurumda kalışın geçici mi sürekli mi olduğunu baştan açıklayın; ayrım bu olguya dayanır.
- 6.Bakım ve gözetim sürekli olarak kurumda gerçekleşiyorsa kurumun yerinin yerleşim yeri sayılabileceğini ileri sürün.
- 7.İstisnayı desteklemek için kişinin dönebileceği bir yerleşim yerinin bulunmadığını gösterin.
- 8.Kurum adresinin MERNİS'e işlenmiş olmasının tek başına yeterli olmadığını; kaydın kesin karine olmadığını belirtin.
- 9.Öğrencinin yerleşim yerinin okuduğu şehre kaymadığını; yetkinin yerleşim yerine göre belirlendiğini gözetin.
- 10.Öğrenci mezun olup o şehirde yerleşmişse öğrenim amacının ortadan kalktığını ve yeni yerleşim yeri edinildiğini dikkate alın.
- 11.Hükümlünün yerleşim yerinin cezaevine girmeden önceki yer olduğunu belirtin.
- 12.Yerleşim yeri ile tebligat adresini karıştırmayın; cezaevi veya kurum adresine tebligat yapılması o yeri yerleşim yeri yapmaz.
- 13.Velayet veya vesayet altındaki kişide yerleşim yerinin kanunen belirlendiğini; TMK 21'i ayrıca inceleyin.
- 14.Karşılıklı yetkisizlik kararlarında yargı yerinin üst merci tarafından kesin olarak belirlendiğini; bu sürecin dosyayı geciktirdiğini müvekkile bildirin.
- 15.İki 2026 kararını birlikte kullanın; birini tek başına aktarmak yanıltıcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.