TMK Madde 405: Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı Nedeniyle Kısıtlama (TMK 409-410 ile)

Kısıtlama sebepleri kanunda sınırlı sayılmıştır; akıl hastalığı veya akıl zayıflığına dayalı kısıtlama için tek hekim raporu yetmez, resmî sağlık kurulu raporu alınmalıdır; kamu düzeni nedeniyle karardan sonraki feragat geçersizdir

Olay: Ebeveynlerden biri, psikiyatrik tanıyla tedavi gören ergin kızının kısıtlanmasını istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi tek hekim raporuna dayanarak kızın kısıtlanmasına ve annesinin velayeti altında bırakılmasına karar vermiş, karar başvuran tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kısıtlamayı gerektiren hâllerin kanunda tahdidi olarak sayıldığını, akıl hastalığı veya akıl zayıflığına dayalı kısıtlama için TMK 409/2 uyarınca resmî sağlık kurulu raporu alınmasının zorunlu olduğunu belirtmiştir. Vesayete ilişkin davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle mahkeme kararından sonra verilen feragat beyanının geçerli olmadığını, kişinin tam teşekküllü bir devlet hastanesine sevk edilerek kurul raporu alınması gerekirken tek hekim raporuyla karar verilmesinin doğru olmadığını belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Kısıtlanmayı gerektiren haller kanunda tahdidi olarak sayılmış olup ergin bir kişi hakkında kısıtlama kararı verilerek, kendisine vasi atanabilmesi için, Türk Medenî Kanunu'nun 405-408. maddelerinde öngörülen kısıtlama sebeplerinden birinin varlığı gerekir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; dosya HMK geçici 3. madde uyarınca eski temyiz usulüne tabidir. Kişi ve sağlık bilgileri aktarılmamıştır.

Sağlık kurulu raporu akıl hastalığı yönünden kısıtlamayı gerektirmese de dilekçede savurganlık ve malvarlığının kötü yönetimi ileri sürülmüşse mahkeme TMK 406 yönünden re'sen araştırma yapmalıdır

Olay: Taşınmazlarını satmaya çalıştığı ve gelirlerini israf ettiği ileri sürülen kişinin akıl sağlığı ve malvarlığını kötü yönetmesi nedeniyle kısıtlanması istenmiş; mahkeme yalnız akıl sağlığına ilişkin sağlık kurulu raporuna dayanarak talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 405 yönünden verilen ret kararına yönelik itirazları yerinde görmemiştir. Ancak vesayete ilişkin davaların kamu düzenini ilgilendirmesi nedeniyle re'sen araştırmayı gerektirdiğini, dilekçede ileri sürülen savurganlık ve malvarlığını kötü yönetme iddiaları hakkında TMK 406 uyarınca hiçbir araştırma yapılmadığını belirterek hükmü bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.

“Vesayete ilişkin davalar kamu düzenini ilgilendirmesi sebebiyle re'sen araştırmayı gerektirdiğinden; mahkemece, dava dilekçesinde davacının bildirdiği hususlar araştırılarak oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 8. HD 13.02.2018, E. 2017/8214, K. 2018/2114 ve 8. HD 19.03.2019, E. 2018/11560, K. 2019/2900. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle kısıtlama tek hekim raporuna dayandırılamaz; resmî sağlık kurulu raporu alınmadan verilen karar kanun yararına bozulur

Olay: Bir kişi, annesinin unutkanlık hastalığı bulunduğunu ve kendi işlerini yürütemediğini ileri sürerek annesinin vesayet altına alınmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiştir. Sulh hukuk mahkemesi bir hastanede tek hekimin düzenlediği rapora dayanarak kısıtlamaya karar vermiş, karar istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Adalet Bakanlığı kanun yararına temyiz yoluna başvurmuştur.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 405 ile 409/2'yi aktararak mahkemece resmî sağlık kurulu raporu aldırılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken tek hekimin düzenlediği rapora göre davanın kabul edilmesinin usul ve kanuna aykırı olduğunu belirtmiş ve HMK 363'e dayanan kanun yararına bozma istemini oy birliğiyle kabul etmiştir.

“mahkemece resmi sağlık kurulu raporu aldırılıp sonucu uyarınca karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile tek hekim tarafından düzenlenmiş rapora göre davanın kabul edilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bozma kanun yararına ve sonuca etkili olmamak üzere yapıldığından somut dosyadaki kısıtlama kararı ortadan kalkmamıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Resmî sağlık kurulu raporu yalnız kısıtlama kararı için değil, akıl hastalığı veya akıl zayıflığına dayanan kısıtlama talebinin reddi için de şarttır

Olay: Kısıtlı adayının akıl sağlığının tespiti için rapor alınarak karar verilmesi istenmiş; sulh hukuk mahkemesi rapor aldırmadan talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, vesayete ilişkin hükümlerin kamu düzeninden olduğunu ve mahkemenin re'sen araştırma yapması gerektiğini, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlamaya ve bu taleplerin reddine ancak resmî sağlık kurulu raporu üzerine karar verilebileceğini belirtmiştir. İlgilinin tam teşekküllü resmî sağlık kuruluna sevk edilerek rapor alınması gerekirken rapor aldırılmadan talebin reddedilmesini doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Vesayete ilişkin hükümler kamu düzeninden olduğundan ve Mahkemece resen araştırma yapılmasını gerektirdiğinden, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlamaya ve bu taleplerin reddine ancak resmi sağlık kurulu raporu üzerine karar verilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Biri vesayeti gerektiren hastalık bulunmadığını, diğeri vasi atanması gerektiğini bildiren iki sağlık kurulu raporu arasındaki çelişki Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak giderilmeden kısıtlama kararı verilemez; gerekçeli karar kısıtlı adayına da tebliğ edilmelidir

Olay: Bir Cumhuriyet başsavcılığı ile bir asliye hukuk mahkemesinin ihbarı üzerine açılan vesayet dosyasında sulh hukuk mahkemesi, bozma sonrası kişinin TMK 405 uyarınca kısıtlanmasına karar vermiştir. Dosyada farklı yıllarda alınmış, biri vesayeti gerektiren bir hastalık saptanmadığını, diğeri psikiyatrik bir tanıyla vasi atanması gerektiğini bildiren iki rapor bulunmaktadır. Gerekçeli karar kısıtlı adayına tebliğ edilmemiş, mahkeme kısıtlı adayının kanun yolu başvurusunu süreden reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, gerekçeli karar kısıtlı adayına tebliğ edilmediği için başvurunun süreden reddine ilişkin ek kararı ortadan kaldırmıştır. Esas yönünden vesayet hükümlerinin kamu düzenine ilişkin olduğunu, raporlar arasındaki çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu belirtmiş; varsa kısıtlı adayının tedavi kayıtları da getirilerek Adli Tıp Kurumunun ilgili ihtisas dairesinden rapor alınması gerektiği gerekçesiyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlılığın kaldırılması isteminde, kısıtlama kararına dayanak Adli Tıp Kurumu raporunda kurul üyelerinden birinin karşı görüşü bulunuyorsa Kurumun ilgili üst kurulundan yeniden rapor alınmalıdır

Olay: Akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanan kişi, hakkındaki raporların hileli biçimde alındığını ileri sürerek kısıtlılığın ve vasinin görevinin kaldırılmasını istemiştir. Kısıtlamaya dayanak Adli Tıp Kurumu raporunda muhalif bir üyenin karşı oy yazısı bulunmaktadır. Yargıtay aynı dosyada 2016'da, duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmesini hukuki dinlenilme hakkının ihlali sayarak bozma kararı vermişti; bozma sonrası mahkeme talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, vasi adaylarının ve mevcut vasinin beyanları, kısıtlının iddiaları, raporda yer alan karşı oy yazısı ve kısıtlının geçmişinin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiş; kişinin akıl sağlığı konusunda Adli Tıp Kurumunun ilgili üst kurulundan yeniden rapor alınmadan verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Adli Tıp Kurumu'nun ilgili üst kurulundan bozma ilamı doğrultusunda yeniden rapor alınması ve bu rapor sonucu ile tüm dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler bir arada değerlendirilerek sonucu uyarınca bir karar verilmesi gerekirken”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kısıtlının karar düzeltme istemi 2. HD 05.06.2024, E. 2024/3396, K. 2024/4250 ile reddedilmiştir. Kararda anılan Adli Tıp Kanunu hükmü sonradan mülga olduğundan aktarılmamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Bir rapor kısıtlamayı gerektiren durum olmadığını, diğeri vesayet gerekmemekle birlikte bir müşavir atanmasını önerdiğinde çelişki Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak giderilmeli; malvarlığının kötü yönetimi iddiası da "çoğun içinde az da vardır" kuralı gözetilerek incelenmelidir

Olay: Bir kişi, yaşlı annesinin algılama yeteneğini kaybettiğini, taşınmazlarını satmakta olduğunu ve işlerini göremediğini ileri sürerek kısıtlanmasını istemiştir. Bozmadan önce alınan rapor kısıtlamayı gerektiren bir durum olmadığını, bozmadan sonra alınan rapor ise vesayeti gerektiren düzeyde bir hastalık bulunmadığını ancak bilgi eksikliği ve güncel değerlere uyum güçlüğü nedeniyle bir müşavir atanmasının uygun olacağını bildirmiş; mahkeme talebi yeniden reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, raporlar arasında çelişki oluştuğunu ve bu çelişki giderilmeden hüküm kurulduğunu, ayrıca bozma kararına uyulduğu hâlde TMK 406 yönünden araştırma yapılmadığını belirtmiştir. Çelişkinin Adli Tıp Kurumundan rapor alınarak giderilmesi, tapu kayıtları ve tasarruflar incelenerek TMK 406'ya dayanan talep hakkında "çoğun içinde az da vardır" kuralı da gözetilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle hükmü bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu durumda bozma öncesi ve sonrası dosyaya ibraz edilen raporlar arasında çelişki oluşmuş ve Mahkemece bu çelişki giderilmeden hüküm tesis edilmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; bozma TMK 406'ya dayanan talebin reddine ilişkin bölümle sınırlıdır, diğer temyiz itirazları reddedilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Sağlık kurulu raporu kişinin hâkim tarafından dinlenmesinde yarar olduğunu bildirmişse kısıtlanması istenen kişi mahkemede dinlenmeli, bu mümkün değilse hâkim onu bulunduğu yerde bizzat dinlemelidir

Olay: Yakınları, yatağa bağlı ve ağır hasta olduğunu ileri sürdükleri kişiye vasi atanmasını istemiştir. Sağlık kurulu raporu kişinin akli dengesinin yeterli olduğunu, işlerini görmekte fiziksel kısıtlılıklar nedeniyle zorlandığını, psikiyatrik açıdan vasi atanmasının gerekmediğini ve hâkimlikçe dinlenmesinde yarar bulunduğunu bildirmiş; mahkeme kişiyi dinlemeden talebi reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, raporun içeriği karşısında mahkemenin öncelikle kısıtlanması istenen kişinin beyanını alması, kişiyi mahkemede hazır ederek dinlemesi, bu mümkün değilse bulunduğu yerde bizzat beyanını alması ve sonucuna göre karar vermesi gerektiğini belirterek eksik araştırmayla verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“ilgilinin mahkemede hazır edilerek dinlenmesi, mümkün değil ise hakimlikçe bizzat bulunduğu yerde beyanının alınması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile davanın reddi doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Vesayet işleri çekişmesiz yargı işidir; vasi atanması talebine konu davada bölge adliye mahkemesinin verdiği karar kesindir ve temyiz edilemez

Olay: Sulh hukuk mahkemesi, kısıtlı adayının Adli Tıp Kurumunun verdiği randevu tarihinde gözlem ihtisas dairesine zorla sevkinin sağlanmasına ara karar vermiştir. Kısıtlı adayının istinaf başvurusu ara kararın istinafa tabi olmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, bölge adliye mahkemesi bu ret kararına yönelik başvuruyu esastan reddetmiş ve kendi kararına karşı verilen temyiz dilekçesini kesinlik nedeniyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, HMK 362/1'in (b) ve (ç) bentlerini aktararak sulh hukuk mahkemesinin görevine giren davalarla ilgili kararların ve çekişmesiz yargı işlerinde verilen kararların temyiz edilemeyeceğini, vesayet işlerinin çekişmesiz yargı işlerinden olduğunu belirtmiş ve temyiz dilekçesinin reddine ilişkin ek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“Bu itibarla, vasi atanması talebine konu davada Bölge Adliye Mahkemesince verilen karar kesindir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metninde vesayet işlerinin HMK 382/2'nin (a) bendinin 19. alt bendinde sayıldığı yazılmışsa da ilgili hüküm (b) bendinin 19. alt bendidir. Aynı yönde: 2. HD 29.06.2026, E. 2026/6245, K. 2026/7326. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Boşanma davasında taraflardan birinin psikiyatrik tedavi gördüğü anlaşılıyorsa tanık beyanları ve tedavi belgeleri taraf ehliyetini belirlemeye yetmez; vesayet ön sorun sayılarak Adli Tıp Kurumundan rapor alınmalı ve sonucu beklenmelidir

Olay: Boşanma davasında erkeğin geçmişte psikiyatrik tanılarla ilaç kullandığına dair raporlar ile daha önce hakkında açılan ve vasi atanmasına gerek görülmeyerek reddedilen bir vesayet dosyası bulunmaktadır. İlk derece mahkemesi yeni rapor almadan boşanmaya karar vermiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, taraf ve dava ehliyetinin kamu düzenine ilişkin bir dava şartı olduğunu ve mahkemece her aşamada kendiliğinden araştırılacağını belirtmiştir. Dinlenen tanıkların beyanlarının ve dosyadaki tedavi belgelerinin ehliyeti belirlemeye yetmediğini, TMK 405 ve HMK 56/1 uyarınca vesayetin gerekip gerekmediğinin ön sorun sayılarak Adli Tıp Kurumu Dördüncü İhtisas Kurulundan rapor alınması, gerekirse TMK 462/8 uyarınca işlem yapılması ve sonucun beklenmesi gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Dinlenen davalı tanıklarının beyanları ve dosya arasına alınan tedavi evraklarındaki bilgiler davalının taraf ehliyetine sahip olup olmadığı hususunda yeterli değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metninde vesayeti araştırılacak taraf bir yerde davacı, diğer yerlerde davalı erkek olarak anılmıştır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Bir davada taraflardan birinin ruhsal rahatsızlığı ileri sürülse bile bunu gösteren ciddi ve inandırıcı bir delil yoksa vesayet araştırması yapılmaz; somut delile dayanmayan akıl sağlığı incelemesi kişilik haklarını ihlal eder

Olay: Karşılıklı boşanma davasında erkek, kadının ruhsal rahatsızlığı bulunduğunu ileri sürmüştür. Özel Daire, kadının vesayet altına alınmasının gerekip gerekmediğinin ön sorun olarak araştırılması gerektiği gerekçesiyle hükmü bozmuş, yerel mahkeme ise önceki kararında direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 405'in kişi dokunulmazlığına müdahaleyi haklı kılabilecek bir düzenleme olduğunu, ancak somut delillerle desteklenmeyen bir akıl sağlığı incelemesinin bizzat kişi üzerinde yapılacağından kişilik haklarını ihlal edeceğini belirtmiştir. Taraflar arasındaki önceki dosyalarda böyle bir iddianın bulunmadığını ve kadının vücut dokunulmazlığına müdahaleyi gerektirecek ciddi ve inandırıcı bir delil bulunmadığını tespit ederek direnme kararını oy birliğiyle yerinde bulmuş, esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı Özel Daireye göndermiştir.

“Somut delillerle desteklenmeden kişinin akıl hastası olup olmadığına yönelik yapılacak bir inceleme ve araştırma bizzat kişi üzerinde yapılacak olduğundan bu haksız müdahale kişilik haklarının ihlali sonucunu doğuracaktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda aktarılan önceki dosyalara ilişkin olgular ile kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlı eşin güncel durumda fiil ehliyetine sahip olduğu Adli Tıp Kurumu raporuyla anlaşılırsa davaya bakan mahkeme vesayet makamına ihbarda bulunmalı, kısıtlılığın devam edip etmeyeceği açıklığa kavuşmadan hüküm kurmamalıdır

Olay: Akıl hastalığına dayalı boşanma davasında vesayet altındaki kadın hakkında alınan Adli Tıp Kurumu raporu, kadında ataklarla seyreden ve arada tam sağlık dönemleri bulunan bir ruhsal rahatsızlık olduğunu, ancak hâlihazır durumuyla fiil ehliyetine sahip olduğunu bildirmiştir. Erkek davayı evlilik birliğinin sarsılmasına dayanarak ıslah etmiş, mahkeme bu sebeple boşanmaya karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, rapora göre fiil ehliyetine sahip olduğu bildirilen kadın hakkında vesayet makamına ihbarda bulunulması ve kısıtlılığın devam edip etmeyeceği vesayet makamında açıklığa kavuşturulduktan sonra hüküm kurulması gerektiğini, kısıtlılığı devam eden kadın hakkında bu yapılmadan boşanma hükmü kurulmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“davalı kadın hakkında vesayet makamına ihbarda bulunup, kısıtlılık halinin devam edip etmeyeceği hususunda kadının hukuki durumu vesayet makamında açıklığa kavuşturulduktan sonra eldeki dava yönünden hüküm kurulması gerekirken”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; dosya eski temyiz usulüne tabidir. Sağlık bilgileri genel ifadelerle aktarılmıştır.

Tebliğ tarihinde vesayet altına alınmasını gerektiren akıl zayıflığı bulunan kişiye yapılan karar tebliği usulsüzdür; karar kesinleşmemiş sayılır ve itiraz yargılamanın yenilenmesi değil istinaf başvurusu olarak değerlendirilir

Olay: Anlaşmalı boşanma kararının gerekçesi, doğuştan akıl zayıflığı bulunan kadına mahkeme kaleminde bizzat tebliğ edilmiş ve karar kesinleştirilmiştir. Kadın, sonradan alınan sağlık kurulu raporuna ve hakkında TMK 405 uyarınca verilen kısıtlama kararına dayanarak protokolü anlamadan kabul ettiğini ileri sürmüş; ilk derece mahkemesi başvuruyu yargılamanın yenilenmesi olarak ele alıp esasa girmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sağlık kurulu raporu ve kısıtlama kararına göre kadının tebliğ tarihinde vesayet altına alınmasını gerektiren akıl zayıflığının bulunduğunu, bu nedenle boşanma kararının usulsüz tebliğle kesinleştirildiğini belirtmiştir. Yargılamanın yenilenmesinin yalnız kesinleşmiş hükümlere karşı istenebileceğini, kesinleşmemiş karara yönelik bu başvurunun istinaf başvurusu olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“gerekçeli karar kadına usulsüz olarak tebliğ edilmiş olduğundan henüz kesinleşmemiştir”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

Savurganlık nedeniyle verilen kısıtlama kararı ilan edilmemişse kısıtlının karardan sonra düzenlediği bono için iyiniyetli alacaklıya karşı ileri sürülemez; TMK 410/3'teki ayırt etme gücü istisnası bu kısıtlamaya uygulanmaz

Olay: Bono keşidecisinin vasisi, keşidecinin senedin düzenlenmesinden önce savurganlık nedeniyle kısıtlandığını ileri sürerek takibin iptalini istemiş; icra mahkemesi kısıtlının yasal temsilcisinin izni olmadığı gerekçesiyle takibi iptal etmiştir. Yargıtay'ın geri çevirmesi üzerine kısıtlama kararını veren mahkeme, karar için ilan yapılmadığını bildirmiştir.

Karar: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, TMK 410'u aktararak kısıtlama kararının ayırt etme gücüyle ilgili olmadığını, TMK 406 uyarınca savurganlık nedeniyle verildiğini ve ilan edilmediğini belirtmiş; bu nedenle kısıtlamanın iyiniyetli üçüncü kişileri bağlamayacağını ve kısıtlı borçlunun bonodan sorumlu olduğunu kabul ederek takibin iptaline ilişkin kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kararın aval ve eş rızasına ilişkin bölümü bu sayfanın konusu dışındadır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlama kararı ilan edildikten sonra kısıtlının düzenlediği bono, kısıtlılık sona ermedikçe kısıtlıyı bağlamaz

Olay: Kısıtlı kişi, hakkında başlatılan takibe konu senedin düzenlendiği tarihte kısıtlı olduğunu ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini istemiş; alacaklı, kişinin ayırt etme gücüne sahip olduğunu savunmuştur.

Karar: İlk derece mahkemesi, bononun düzenlendiği tarihte davacının kısıtlı olduğunu, kısıtlama kararının bu tarihten önce ilan edildiğini ve kısıtlılığın sona ermesine karar verilmediğini belirterek davayı kabul etmiştir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, delillerin takdirinde isabetsizlik görmeyerek hükmü oy birliğiyle onamıştır.

“tanzim tarihinden önce kısıtlama kararının ilan edilmiş olması nedeniyle bononun mutlak olarak kısıtlıyı bağlamadığı”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Kısıtlama sebebi karar metninde belirtilmemiştir.

Ayırt etme gücü bulunmadığı için kısıtlanan kişinin kısıtlama kararından sonra yaptığı taşınmaz satışı geçersizdir; alıcının kısıtlamanın ilan edilmediği ve tapu kaydına güvendiği savunması sonucu değiştirmez

Olay: Ayırt etme gücünden yoksun olduğu için kısıtlanan kişinin vasisi, kısıtlamadan sonra yapılan taşınmaz satışının ehliyetsizlik nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürerek tapu iptali ve tescil istemiştir. Alıcı, satış bedelini ödediğini, kısıtlamanın ilan edilmediğini, satıcının ehliyetsiz olmadığını ve tapu kaydına güvenerek iyiniyetle işlem yaptığını savunmuştur.

Karar: İlk derece mahkemesi, davacının ayırt etme gücünün bulunmadığını ve satıştan önce kısıtlandığını belirterek satışın TMK 14, 15 ve 16 uyarınca geçerli kabul edilemeyeceğine hükmetmiş ve davayı kabul etmiştir. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, hükmün dayandığı yasal ve hukuki gerekçede isabetsizlik görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“davacının ayırtetme gücünün bulunmadığı ve satış tarihinden önce kısıtlanmasına karar verildiği”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; gerekçe ve alıntı ilk derece mahkemesine aittir. Taşınmaz, tutar ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Ayırt etme gücüne sahip olup kendi isteğiyle kısıtlanan kişinin vesayet davası sürerken imzaladığı sözleşme, yalnız davanın daha önce açılmış olmasına dayanılarak geçersiz sayılamaz; kısıtlamanın üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurması için ilanı gerekir

Olay: Bedensel engelli olup akıl hastalığı bulunmayan ve engelliliği ile deneyimsizliği nedeniyle kendi isteğiyle kısıtlanan kişi adına, vesayet davası sürerken noterde imzaladığı şirket kuruluş sözleşmesinin iptali istenmiştir. Mahkeme, vesayet davasının sözleşmeden önce açılmış olmasını esas alarak kişinin sözleşme ehliyeti bulunmadığına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, TMK 410/2-3'ü aktararak isteğe bağlı kısıtlama kararının üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurabilmesi için ilan edilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kişinin ayırt etme gücüne sahip olduğunu, kısıtlama kararı sözleşmeden sonra verildiği hâlde yalnız vesayet davasının açılma tarihine dayanılarak ehliyetsizlik sonucuna varılamayacağını, ileri sürülen hile iddialarının ise ayrıca incelenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“isteğe bağlı kısıtlama kararının üçüncü kişiler yönünden sonuç doğurabilmesi için kararın ilan edilmesi gerektiği açıkça hüküm altına alınmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kısıtlama TMK 408'e dayanmaktadır; TMK 410 bütün kısıtlama kararlarına uygulandığı için burada yer verilmiştir. Kişi, yer ve şirket bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlılığın kaldırılması sırasında kişinin akıl hastalığına ilişkin bilgiler ortaya çıkmışsa mahkeme re'sen resmî sağlık kurulu raporu almadan kısıtlılığı kaldıramaz

Olay: Savurganlık nedeniyle kısıtlanan kişinin talebi üzerine sulh hukuk mahkemesi, bozma sonrası yaptığı araştırmayla kısıtlılığın kaldırılmasına ek kararla hükmetmiştir. Dosyadaki bir kolluk araştırma tutanağında kişinin Alzheimer hastası olduğu ve ilaç kullandığı bildirilmiştir. Karar vasi tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, vesayete ilişkin hükümlerin kamu düzeninden olduğunu ve re'sen araştırma gerektirdiğini belirtmiştir. Kısıtlının tam teşekküllü resmî sağlık kuruluna sevk edilip akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlanmasını gerektiren bir durum bulunup bulunmadığının resmî sağlık kurulu raporuyla tespit ettirilmesi gerektiğini, bu yapılmadan kısıtlılığın kaldırılmasının doğru olmadığını belirterek ek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kısıtlının davranışlarına ve ailesine ilişkin ayrıntılar aktarılmamıştır.