TMK Madde 411-412: Vesayet İşlerinde Yetki ve Yerleşim Yerinin Değişmesi — Vasi Atanması Hangi Mahkemede İstenir?

Vesayet işlerinde yetki kesindir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir; vesayet makamı izin vermedikçe kısıtlının başka bir ilde oturması yetkiyi değiştirmez

Olay: Kısıtlı, vasisinin kendisine kötü davrandığını, parasını çekip vermediğini ve artık başka bir ilde oturduğunu belirterek vasinin değiştirilmesini istemiştir. Başvurduğu yerin mahkemesi vesayet makamının kendisi olmadığını, vesayet makamı ise kısıtlının artık başka bir ilde oturduğunu belirterek karar vermemiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 411 ile vesayet altındaki kişilerin yerleşim yerinin bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu öngören TMK 21/2'yi birlikte değerlendirmiş; bu yetkinin kesin olduğunu ve mahkemece kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. TMK 412 ve yerleşim yeri değişikliğini vesayet makamının iznine bağlayan TMK 462/14 karşısında, izin kararı bulunmadığı hâlde verilen yetkisizlik kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“vesayet altındaki kişilerin yerleşim yerinin bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yer olacağı düzenlenmiş olup bu yetki kesindir ve mahkemece re'sen gözetilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde (yetki kesindir, mahkemece doğrudan gözetilir): 18. HD 20.02.2014, E. 2013/17859, K. 2014/2925; 18. HD 01.12.2014, E. 2014/8306, K. 2014/17212. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlı bir yakını tarafından başka bir ile götürülmüş olsa da vesayet makamı izin vermedikçe yerleşim yeri değişmez; yeni vasi istemine vesayet kararını veren mahkeme bakar

Olay: Kısıtlının eşi ve kızı, kısıtlının diğer çocuğu tarafından başka bir ile götürüldüğünü ve orada vasi atandığını, kısıtlının bir süredir yeniden kendi yanlarında yaşadığını ve bakımını üstlendiklerini belirterek vasinin değiştirilmesini istemiştir. Vesayet makamı kısıtlının artık başka bir yerde oturduğunu belirterek yetkisizlik kararı vermiş, dosyanın gönderildiği mahkeme ise karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, vesayet işlerinde yetkinin kesin olduğunu ve vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişinin yerleşim yerini değiştiremeyeceğini belirtmiştir. Yerleşim yeri adreslerinin nüfus kütüklerinde bulunmasının zorunlu olduğunu ve adres beyanlarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu hatırlatarak, izin kararı bulunmadığından dosyanın vesayet makamına gönderilmesi için yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini belirtmiş ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu yetki kesindir ve mahkemece doğrudan gözetilir. Aynı Yasanın 412. maddesi uyarınca ise; vesayet makamının izni olmadıkça vesayet altındaki kişi, yerleşim yerini değiştiremez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kayyım atanmasında yetki TMK 430'a göre belirlenir: temsil kayyımı kişinin yerleşim yeri, yönetim kayyımı malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamınca atanır; bu yetki kesindir ve dava tarihinden sonraki taşınma yetkiyi değiştirmez

Olay: Hazinenin menfaati bulunan bir kişinin taşınmaz paylarını yönetmek üzere 3561 sayılı Kanun uyarınca mal memuru yönetim kayyımı olarak atanmıştır. Kayyım, bir paya ilişkin devir ve ödeme işlemleri için izin istemiş; mahkeme UYAP'ta kişinin başka bir ilde ikamet ettiğinin görüldüğünü belirterek TMK 411, 430 ve 431'e göre yetkisizlik kararı vermiş ve Özel Dairenin bozmasına karşı direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK'da temsil, yönetim ve isteğe bağlı kayyımlık türlerinin düzenlendiğini ve kayyım atanmasında yetkinin TMK 430'da ayrıca gösterildiğini belirtmiştir: temsil kayyımı kişinin yerleşim yeri, yönetim kayyımı ise malvarlığının büyük bölümünün yönetildiği veya temsil edilen kimsenin payına düşen malların bulunduğu yer vesayet makamınca atanır. Kayyım atanmasında kesin yetki bulunduğunu ve dava tarihinden sonra yerleşim yerinin değişmesinin yetkisizlik kararı verilmesine imkân vermediğini belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Kayyım atanmasına ilişkin davada kesin yetki söz konusu olup, bu yön kamu düzenine ilişkindir. Kayyımlık altına alınması istenilen kişinin dava tarihinden sonra yerleşim yerinin değişmesi hâlinde mahkemece yetkisizlik kararı verilemez”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; Özel Daire bozması ilave gerekçelerle benimsenmiştir. Kişi, yer, kurum, şirket ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Vasi atanması davasında yetkili mahkeme dava tarihindeki yerleşim yerine göre belirlenir; yargılama sırasında adresin değişmesi yetkisizlik kararı verilmesine imkân vermez

Olay: Davacı, hastalık ve savurganlık nedeniyle babasının kısıtlanmasını ve kendisinin vasi atanmasını istemiştir. Dava tarihindeki nüfus kaydına göre kişinin yerleşim yeri davanın açıldığı mahkemenin yargı çevresindedir. Yıllar sonra düzenlenen kolluk tutanağında ve yeni nüfus kaydında başka bir adres görülünce mahkeme yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 411'deki yetkinin kesin olduğunu ve kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Her davanın açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirileceğini, yetkili mahkemenin de dava tarihindeki yerleşim yerine göre belirleneceğini (HMK 6), dava açıldıktan sonra kişinin yerleşim yerinin değişmesinin yetkisizlik kararı verilmesine imkân vermediğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Her dava açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilir. Yetkili mahkeme belirlenirken de, dava tarihindeki yerleşim yeri esas alınır. (HMK.m. 6) Dava tarihinden sonra yargılama sırasında kısıtlanması istenilen kişinin yerleşim yerinin değişmesi halinde mahkemece yetkisizlik kararı verilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 8. HD 26.03.2019, E. 2019/1565, K. 2019/3200; 18. HD 16.06.2014, E. 2014/8349, K. 2014/10597. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Nüfus kaydındaki adres belli iken yalnız vasi adayının ve avukatının beyanıyla yetinilerek, kişinin başka bir yerdeki adresi araştırılmadan yetkisizlik kararı verilemez

Olay: Ana ve babasının velayeti kaldırılarak devlet korumasına verilen çocuğa daha önce bir vasi atanmıştır. Çocuğun büyükannesi, torununun kısıtlanarak kendisinin vasi atanmasını istemiş; mahkeme, büyükanne ve avukatının çocuğun başka bir ilde adresini bilmedikleri bir yerde olduğunu söylemesi üzerine yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, vesayet işlerinde yetkinin kesin olduğunu, adres kayıtlarında kişinin yazılı beyanının esas alındığını ve adres beyanlarının aksi sabit oluncaya kadar geçerli olduğunu, yetkili mahkemenin dava tarihindeki yerleşim yerine göre belirleneceğini belirtmiştir. Nüfus kaydına göre yerleşim yeri mahkemenin yargı çevresinde olduğu hâlde, yalnız vasi adayı ile avukatının beyanıyla yetinilip araştırma yapılmadan yetkisizlik kararı verilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Adres beyan formundaki bildirimler aksi sabit oluncaya kadar geçerlidir. Yetkili mahkeme belirlenirken de, dava tarihindeki yerleşim yeri esas alınır (HMK.m. 6).”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

Bakımevinde kalan kişiye vasi atanması isteminde, bakım ve sağlık kurumuna konulma yeni yerleşim yeri doğurmadığından kişinin bakımevine alınmadan önceki yerleşim yeri esas alınır

Olay: Bakımevinde kalan bir kişiye TMK 405 uyarınca vasi atanması istenmiştir. Bir mahkeme nüfus kaydındaki adrese, diğer mahkeme kolluk araştırmasıyla belirlenen bakımevi adresine dayanarak yetkisizlik kararı vermiş ve dosya yargı yeri belirlenmesi için Yargıtay'a gönderilmiştir.

Karar: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, TMK 19'daki yerleşim yeri tanımını, kurumlarda bulunmayı düzenleyen TMK 22'yi ve TMK 411'i aktarmıştır. Bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağını, dosya kapsamına göre kişinin bakımevine alınmadan önceki yerleşim yerinin belirlenebildiğini belirterek o yerin sulh hukuk mahkemesini oy birliğiyle ve kesin olarak yargı yeri olarak belirlemiştir.

“Bakım ve sağlık kurumuna konulmanın yeni yerleşim yeri edinme sonucunu doğurmayacağından, dosya kapsamından kısıtlı adayının bakımevine alınmadan önceki yerleşim yeri adresinin”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Bakım ve gözetimi sürekli olarak bakımevinde yürütülen ve orada sürekli yerleşmek amacıyla bulunan kişi için TMK 22'ye rağmen bakımevinin bulunduğu yerin mahkemesi yetkilidir

Olay: Özel bir engelli bakım merkezinde kalan kişiye TMK 405 uyarınca vasi atanması istenmiştir. Bir mahkeme kişinin önceki ikamet adresine, diğer mahkeme bakım merkezinin adresine dayanarak yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, TMK 19, 22 ve 411'i aktarmıştır. Bakım kurumuna konulmanın kural olarak yeni yerleşim yeri doğurmadığını kabul etmekle birlikte, dosya kapsamına göre kişinin bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde yürütüldüğünü ve dolayısıyla orada sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğunu belirterek bakımevinin bulunduğu yerin sulh hukuk mahkemesini oy birliğiyle ve kesin olarak yargı yeri olarak belirlemiştir.

“dosya kapsamından kısıtlı adayının bakım ve gözetiminin sürekli olarak bakımevinde gerçekleştirildiği ve dolayısıyla bakımevinde sürekli yerleşmek amacıyla bulunduğu anlaşıldığından”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Vasi atandıktan sonra kısıtlının yerleşim yeri kısıtlama kararını veren vesayet makamının bulunduğu yerdir; vesayetin kaldırılması istemi de izin yoksa o mahkemede görülür

Olay: Vasi, kısıtlılık sebebi ortadan kalktığı için vesayetin kaldırılmasını istemiştir. Vesayet makamı hem istemi reddetmiş hem de kısıtlının başka bir ilçede oturduğunu belirterek dosyayı oradaki mahkemeye göndermiş; o mahkeme de kısıtlılığın devamına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 411, 412 ve 21/2'yi birlikte değerlendirerek vasi atanması davası sırasında yetkili mahkemenin kişinin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, vasi atandıktan sonra ise kısıtlının yerleşim yerinin kısıtlama kararını veren vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu belirtmiştir. Talep de izin kararı da bulunmadığından, izin olmadan nüfus kaydında yapılan değişikliğin sonuç doğurmayacağını belirterek davaya eski vesayet makamında bakılması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“vasi atandıktan sonra kısıtlının yerleşim yeri; kısıtlama kararı veren vesayet makamının bulunduğu yerdir ve vesayet makamının izni olmadıkça kısıtlının yerleşim yeri değiştirilemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı gerekçe, taşınmaz satışına izin istemine ilişkin 18. HD 27.03.2014, E. 2013/18797, K. 2014/5701 kararında da yer alır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Vesayet makamının izniyle yerleşim yeri değişen küçüklerin dosyası yeni mahkemeye geçer; bundan sonra izinsiz yapılan nüfus kaydı değişikliği ise yetkiyi değiştirmez

Olay: Küçükler için vesayet kararı verildikten sonra, vasinin talebi üzerine küçüklerin yerleşim yerinin değiştirilmesine karar verilmiş ve vesayet dosyası yeni yerin sulh hukuk mahkemesine gönderilmiştir. Bu mahkeme dosyada birçok karar vermiştir. Daha sonra çocukların nüfus kaydı izin alınmadan başka bir ilçeye alınmış; vasi, küçüklere ait araç üzerindeki tedbirin kaldırılmasını isteyince mahkeme yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, vasi atandıktan sonra kişinin yerleşim yerinin vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu ve izin olmadan değiştirilemeyeceğini belirtmiştir. Vesayet hükümleri kamu düzenine ilişkin olduğundan izinsiz nüfus kaydı değişikliğinin sonuç doğurmayacağını, bu nedenle tedbirin kaldırılması isteminin esasının incelenmesi gerektiğini belirterek yetkisizlik kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Vesayet hakkındaki hükümlerin kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle nüfus kaydında, yasa hükümlerine aykırı olarak kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesi sonuç doğurmaz.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve araç bilgileri aktarılmamıştır.

Vesayet makamının izniyle kısıtlıların yerleşim yeri değişip dosyalar yeni yerin mahkemesine gönderildiyse, sonraki vasi değişikliği istemine yeni vesayet makamı bakar

Olay: Bir bakım merkezinde kalan kısıtlılara kurum personeli vasi atanmıştır. Bakım merkezi kapatılınca kısıtlılar başka bir bakım merkezine sevk edilmiş; vesayet makamı ek kararlarla vasiye kısıtlıların yerleşim yerlerini değiştirme yetkisi ve izni vermiş ve dosyaları yeni yerin sulh hukuk mahkemesine göndermiştir. Daha sonra vasinin değiştirilmesi eski mahkemeden istenmiş, mahkeme yeniden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 21/2, 411 ve 412'yi aktararak vesayet altındaki kişilerin yerleşim yerinin bağlı oldukları vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu ve yerleşim yeri değişince yetkinin yeni vesayet dairelerine geçtiğini belirtmiştir. Talep vasi değişikliğinden ibaret olduğundan ve vasi atama yetkisi vesayet makamına ait olduğundan, eski mahkemenin yeniden karar verilmesine yer olmadığına hükmetmesi yerine yetkisizlik kararı vermesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde, izin verildikten sonra eski mahkemenin işin esasına girmesini bozma sebebi sayan: 8. HD 16.01.2018, E. 2017/7425, K. 2018/451. Kişi, kurum ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Vesayet makamının dosyayı yeni yerin mahkemesine gönderen yetkisizlik kararı yerleşim yeri değişikliğine izin niteliğinde sayılmıştır; kısıtlamanın yeni yerde ilan edilmemesi yeni vesayet makamınca giderilebilir

Olay: Kısıtlı hakkında vesayet makamı yetkisizlik kararı vererek dosyayı başka bir yerin sulh hukuk mahkemesine göndermiştir. Yeni vesayet makamı, vesayetin kaldırılması istemi hakkında bir ruh sağlığı hastanesi raporuna dayanarak karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 412 uyarınca vesayet makamının izni olmadan yerleşim yerinin değiştirilemeyeceğini, ancak vesayet makamının yetkisizlik kararının yerleşim yeri değişikliğine izin niteliğinde bulunduğunu ve ilan eksikliğinin yeni vesayet makamınca giderilebileceğini belirterek bu yönü bozma sebebi yapmamıştır. Hükmü ise, raporda önceki kısıtlama sebebinin ortadan kalktığına ilişkin açıklama bulunmadığından TMK 474 uyarınca yeniden rapor alınması gerektiği gerekçesiyle oy birliğiyle bozmuştur.

“vesayet makamının yetkisizlik kararının yerleşim yerinin değiştirilmesine izin niteliğinde bulunduğunun anlaşılmasına ve yeni vesayet makamınca ilan noksanlığının giderilebileceği göz önüne alınarak bu konu bozma nedeni yapılmamıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; hüküm TMK 474 yönünden bozulmuştur. Aynı yönde, dosyayı gönderen kararı izin sayan: 2. HD 11.05.2006, E. 2006/518, K. 2006/7315. Güncel uygulamada 5. HD, kısıtlı veya vasinin izin talebi olmadan verilen izin ve gönderme kararlarını yetkiyi değiştirmeye yeterli saymamaktadır (5. HD 12.02.2024, E. 2023/10745, K. 2024/1446; 5. HD 26.09.2024, E. 2024/6384, K. 2024/8467). Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesine izin kararı vesayetin idaresine yönelik bir karardır; temyiz edilemez, tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edilir ve denetim makamı kesin karar verir

Olay: Vesayet makamı kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesine izin vermiş (TMK 462/14), bu karar temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, yerleşim yeri değişikliğine izin kararının vesayetin idaresine yönelik kararlardan olduğunu ve bu nitelikteki kararların temyiz edilemeyeceğini belirtmiştir. İlgililerin tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceğini (TMK 461/2), denetim makamının gerektiğinde duruşma açarak itirazı kesin olarak karara bağlayacağını belirterek temyiz dilekçesini itiraz niteliğinde saymış ve dilekçenin görev yönünden reddiyle dosyanın geri gönderilmesine oy birliğiyle karar vermiştir.

“Vesayet makamının, bu nitelikteki kararlarına karşı, tebliğ gününden başlayarak on gün içinde ilgililer denetim makamına itiraz edebilirler.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; istinaf sisteminden önceki döneme aittir, itiraz yolunu düzenleyen TMK 461/2 hâlen yürürlüktedir. Aynı yönde: 2. HD 02.11.2009, E. 2009/6246, K. 2009/18709. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kısıtlı başka bir ildeki annesinin yanına taşınmış olsa da vesayet makamının izin kararı ve izin talebi bulunmadıkça yeni vasi atanması istemine vesayet makamı bakar

Olay: TMK 405 uyarınca kısıtlanan kişi, tedavi gördüğü rehabilitasyon merkezinden başka bir ilde yaşayan annesine teslim edilmiştir. Anne kendisinin vasi atanmasını istemiş; vesayet makamı kısıtlının artık başka bir ilde oturduğunu, dosyanın gönderildiği mahkeme ise izin ve tescil kararı bulunmadığını belirterek yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, TMK 19, 411 ve 412'yi aktarmıştır. Vesayet makamınca TMK 412/1'e göre verilmiş bir izin kararı bulunmadığı gibi kısıtlının veya vasinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi de bulunmadığından, vesayet dosyasının takibi konusunda vesayet makamının yetkili olduğuna oy birliğiyle ve kesin olarak karar vermiştir.

“4721 sayılı Kanun’un 412 nci maddesinin birinci fıkrasına göre verilmiş bir izin kararı olmadığı gibi kısıtlı veya vasinin yerleşim yeri değişikliğine izin talebi de olmadığından vesayet dosyasının takibi ile ilgili karar vermekte”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir yargı yeri belirleme kararıdır. Aynı yönde: 5. HD 31.03.2026, E. 2026/3788, K. 2026/5481 (taşınmaz satış izni); 5. HD 30.03.2026, E. 2026/2476, K. 2026/5312 (vasinin görevden ayrılması). Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.

Vasinin kısıtlıya ait taşınmaz payının satışına izin istemi, kısıtlının izinsiz olarak başka bir yerde oturması gerekçesiyle yetkisizlikle geri çevrilemez; vesayet makamı istemi esastan incelemelidir

Olay: Kısıtlıya daha önce atanan vasinin görevi sona erdirilmiş ve yerine yeni vasi atanmıştır. Yeni vasi, kısıtlının bir taşınmazdaki payının satışı için izin istemiş; vesayet makamı kısıtlının yerleşim yerinin başka bir ilde olduğunu belirterek TMK 411 uyarınca yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 411, 412 ve 21/2'yi aktararak vasi atandıktan sonra kısıtlının yerleşim yerinin vesayet makamının bulunduğu yer olduğunu, talep de izin kararı da bulunmadığından nüfus kaydındaki değişikliğin sonuç doğurmayacağını belirtmiştir. Vasinin isteminin incelenip değerlendirilmesi gerekirken yetkisizlik kararı verilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece davacı vasinin talebinin incelenmesi ve değerlendirilmesi gerekirken yazılı şekilde yetkisizlik kararı verilmesi doğru görülmemiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 411-412'deki yetki iç hukukta kesin ve kamu düzenine ilişkindir, ancak milletlerarası münhasır yetki değildir; yurt dışında verilen ve Türk hukukuyla çatışmayan kısıtlama ve vasi kararı tanınmalıdır

Olay: Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşı bir genç, yaşadığı ülkenin mahkemesince kısıtlanmış ve annesi vasi atanmıştır. Anne, Türkiye'deki işleri yürütebilmek için kararın tanınmasını ve tenfizini istemiş; mahkeme konunun Türk mahkemelerinin münhasır yetkisinde olduğunu belirterek davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, Yargıtay uygulamasında TMK 411 ve 412'deki yetkinin kesin ve kamu düzenine ilişkin kabul edildiğini, ancak kesin olan her yetki kuralının milletlerarası hukuk bakımından münhasır yetki olmadığını belirtmiştir. Vesayet hükümlerinin amacının kişinin korunması olduğunu, devletin egemenlik yetkisiyle ilgisi bulunmadığını; kısıtlama sebebinin TMK 405'e de uygun olduğunu, MÖHUK 10'un bu tür kararların yabancı mahkemelerce de verilebileceği biçimde yorumlanması gerektiğini belirterek tanıma isteminin kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Yargıtay uygulamalarında, Türk Medeni Kanunu'nun 411 ve 412.maddelerindeki yetkinin kesin ve kamu düzenine ilişkin olduğu kabul edilmektedir. Ancak, yukarıda da ifade edildiği gibi, kesin ve kamu düzenine ilişkin her yetki kuralı, milletlerarası hukuk yönünden münhasır yetki değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 18. HD 04.11.2014, E. 2014/13941, K. 2014/15498; 18. HD 07.04.2014, E. 2013/19774, K. 2014/6261; 18. HD 25.04.2016, E. 2016/3763, K. 2016/6542; 8. HD 15.01.2018, E. 2017/8099, K. 2018/405. Hukuk Genel Kurulunun 2015 tarihli ve aynı sonuca varan kararı oy çokluğuyla verildiğinden kullanılmamıştır. Kişi, ülke, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

Yabancı mahkemenin vasi atama kararının tanınması ve tenfizi isteminde görevli mahkeme sulh hukuk değil asliye mahkemesidir; görev dava şartı olduğundan kendiliğinden gözetilir

Olay: Davacı, babasının yurt dışında vesayet altına alınıp kendisinin vasi atandığını belirterek kararın Türkiye'de tanınmasını ve tenfizini sulh hukuk mahkemesinden istemiştir. Mahkeme vesayet işlerinde Türk mahkemelerinin münhasır yetkisi bulunduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozmasına karşı da direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, esastan önce mahkemenin görevli olup olmadığını incelemiştir. MÖHUK 50-58'i aktararak tanımanın tenfiz şartlarına ve usulüne tabi olduğunu, çekişmesiz yargı kararlarının tanınmasının da aynı hükümlere bağlı olduğunu, MÖHUK 51/1 uyarınca görevli mahkemenin asliye mahkemesi olduğunu ve görevin dava şartı olarak her aşamada kendiliğinden gözetileceğini belirtmiştir. Davaya sulh hukuk mahkemesince bakılmasını hatalı bularak direnme kararını değişik gerekçeyle oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Hukuk Genel Kurulu esasa girmemiş, vesayetin münhasır yetki olup olmadığı konusunda görüş bildirmemiştir. Kişi, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.