TMK Madde 227: Değer Artış Payı

Değer artış payı, diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın yapılan esaslı katkıdan doğar; katkı para ile ölçülebilir olmalıdır, edinilmiş maldan diğer eşin kişisel malına yapılan katkıda alacağın yarısı istenebilir ve hesapta malın rejimin sona erdiği andaki durumu ile karar tarihindeki sürüm değeri esas alınır

Olay: Davacı, evlilik öncesinde davalı adına alınan ve bu nedenle davalının kişisel malı sayılan bir taşınmaz için değer artış payı istemiştir. Taşınmazın peşinatı nişanlılık döneminde ödenmiş, kalan bedel davalı adına çekilen uzun vadeli konut kredisiyle karşılanmış; taşınmaza evlilikten önce ve sonra onarım ve tadilat yapılmıştır. Kredi taksitlerinin bir kısmı evlenmeden önce, bir kısmı evlilik birliği içinde, kalanı mal rejiminin sona ermesinden sonra ödenmiştir. İlk derece mahkemesi evlilik öncesi talepleri ayırmış, evlilik içindeki tadilatlar için değer artış payına hükmetmiş, evlilik içindeki kredi ödemelerini ise katılma alacağı olarak nitelendirip bu yönde açılmış bir dava bulunmadığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, maddi olayları ileri sürmenin taraflara, hukuki nitelendirme yapmanın hâkime ait olduğunu (HMK 33) hatırlatarak davanın değer artış payı alacağı isteğine ilişkin olduğunu belirtmiştir. Değer artış payı alacağını, eşlerden birinin diğerine ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun karşılık almaksızın esaslı katkıda bulunması durumunda, tasfiye sırasında bu malda meydana gelebilecek değer artışı için katkısı oranında sahip olduğu alacak hakkı olarak tanımlamıştır. Denkleştirme hariç, katkı tarihine göre değer kaybı varsa katkının başlangıçtaki değerinin esas alınacağını; mal elden çıkarılmışsa hâkimin alacağı hakkaniyete uygun olarak belirleyeceğini; talep için parasal ya da para ile ölçülebilen maddi veya hizmet değeriyle katkıda bulunulması gerektiğini belirtmiştir. Hesapta mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan malın bu tarihteki durumuna göre, ancak tasfiye tarihindeki sürüm değerinin esas alınacağını ve Yargıtay uygulamasına göre tasfiye tarihinin karar tarihi olduğunu vurgulamıştır. Katkının kişisel maldan diğer eşin kişisel veya edinilmiş malına yapılması hâlinde alacağın tamamına; edinilmiş maldan diğer eşin kişisel malına yapılması hâlinde ise edinilmiş malın yarısı üzerinde diğer eşin kanundan doğan alacak hakkı bulunduğundan alacağın yarısına hak kazanılacağını açıklamıştır. Somut olayda taşınmazın davalının kişisel malı olduğunu, mal rejimi kurulmadan önceki taleplerin yalnız genel hükümlere göre istenebileceği gözetilerek ayrılmasının isabetli olduğunu belirtmiştir. Evlilik içindeki kredi ödemelerinin ise aksi ispat edilemediğinden edinilmiş mallardan karşılandığının kabulü gerektiğini, bunun edinilmiş maldan kişisel mala katkı olarak değer artış payı kapsamında esastan incelenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Değer artış payı alacağı talep edebilmek için, parasal ya da para ile ölçülebilen maddi veya hizmet değeriyle katkıda bulunulmalıdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir. Bozma yalnız evlilik içinde ödenen kredi taksitlerine ilişkindir; evlilik içindeki tadilatlar için yapılan değer artış payı hesabı ve evlilik öncesi taleplerin ayrılması DOĞRU bulunmuştur. ⚠️ Değer kaybında katkının başlangıçtaki değerinin korunması kuralının DENKLEŞTİRME (TMK 230) için geçerli olmadığı kararda ayrıca belirtilmiştir. Katkı yönüne göre TAMAMI veya YARISI ayrımı Dairenin kendi gerekçesidir. Kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Değer artış payı için diğer eşe ait mala parasal veya para ile ölçülebilen maddi bir katkı gerekir; ev işlerinin yapılması ve çocukların bakımının üstlenilmesi TMK 227 anlamında katkı sayılmaz, bu emek edinilmiş mallara katılma rejiminde katılma alacağıyla karşılanır

Olay: Eşler 1989 yılında evlenmiş, boşanma davası 2003 yılında açılmıştır. Davacı eş, diğer eş adına 1995 ve 1997 yıllarında alınan ev ve otomobilin edinilmesine katkıda bulunduğunu ileri sürerek alacak istemiştir. Tanıklar davacının bir dönem küçük işlerle gelir elde ettiğini anlatmış; ancak ev ve otomobilin edinilmesine katkıda bulunduğuna ilişkin bir beyan ve delil ortaya konmamıştır. İlk derece mahkemesi talebi kabul etmiş, Özel Dairenin ev işlerinin ve çocuk bakımının katkı sayılamayacağı yönündeki bozma kararına karşı direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu uyuşmazlığın, ev kadını olarak evin yemek, temizlik gibi işlerinin yapılmasının ve çocukların bakımının üstlenilmesinin TMK 227 anlamında katkı sayılıp sayılamayacağı noktasında toplandığını belirtmiştir. 743 sayılı Kanun döneminde yasal rejim mal ayrılığı olduğundan ve eşin diğerinin edindiği mala katkısının karşılığını isteyebileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığından, Yargıtay kararlarıyla katkı yapan eşin genel hükümlere göre tazminat isteyebileceğinin kabul edildiğini; ancak bunun için mutlaka parasal veya para ile ölçülebilen maddi bir değer koymak suretiyle katkı yapılmış olması gerektiğini açıklamıştır. TMK 227'nin bu boşluğu açık hükümle doldurduğunu, değer artışı nedeniyle alacak talep edebilmek için de diğer eşe ait malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına parasal veya para ile ölçülebilen maddi bir katkı gerektiğini, çalışmayan ve geliri bulunmayan eşin ev işlerinde harcadığı emeğin bu maddeye göre katkı sayılmayacağını belirtmiştir. Buna karşılık Kanunun, evi dışında çalışmayan ve geliri bulunmayan eşin ev işlerindeki emeğini, edinilmiş mallara katılma rejiminde diğer eşin rejim süresince edindiği mallar üzerinde katılma alacağı hakkı tanıyarak yasal karşılığa bağladığını vurgulamıştır. Somut olayda ev ve otomobilin mal ayrılığı döneminde edinildiğini, yeni rejime diğer eşin kişisel malı olarak girdiğini (TMK 220/2), davacının bunların edinilmesine katkısının kanıtlanamadığını; kişisel malların yeni rejim dönemindeki gelirleri varsa bunlar üzerinde ancak katılma alacağı istenebileceğini, bu yönde açılmış bir dava bulunmadığını belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Çalışmayan ve herhangi bir kazancı ve geliri bulunmayan kadının, ev işlerinde harcadığı emeği, bu maddeye göre yine katkı sayılmaz ve kadın bu emeğine dayanarak yine değer artışı için alacak talep edemez.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ve direnme kararı BOZULMUŞTUR; Kurul Özel Daire bozma kararını benimsemiştir. ⚠️ Karar ev içi emeğin HİÇBİR karşılığı olmadığı anlamına GELMEZ: Kurul bu emeğin KATILMA ALACAĞIYLA (TMK 236, 239) karşılandığını açıkça belirtmiştir; parasal veya para ile ölçülebilen maddi katkı yalnız DEĞER ARTIŞ PAYI için aranır. Dosyada mallar 2002 öncesi mal ayrılığı döneminde edinildiğinden yeni rejime kişisel mal olarak girmiştir. Kişi, yer ve mahkeme bilgileri aktarılmamıştır.

Aynı taşınmazda oranlama yapılarak belirlenen değer artış payı alacağı ile artık değere katılma alacağı toplanır; edinme değeri davacının iddia ettiği bedelin üzerinde belirlenemez ve alacağa tasfiye tarihi olan karar tarihinden faiz yürütülür

Olay: Davacı eş, evlilik birliği içinde davalı eş adına alınan taşınmazın bedelinin bir kısmını kendisinin ödediğini ileri sürerek değer artış payı ve katılma alacağı istemiştir. Davalı, bedelin kendi ailesinden gelen parayla ödendiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi, usule ilişkin bir bozmadan sonra yaptığı yargılamada, bedelin bir kısmının davalıya ailesince yapılan yardımla, bir kısmının davacının miras yoluyla edindiği malın satış bedelinden, kalanının ise aksi ispatlanamadığından edinilmiş mallardan karşılandığını kabul etmiştir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın edinme değeri iki tarafın ileri sürdüğü bedellerden de yüksek belirlenmiş ve alacağa dava tarihinden faiz yürütülmüştür.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uyuşmazlığın kişisel mal savunması ve ispatı, taşınmazın edinme değeri, zamanaşımı ve faizin başlangıç tarihi noktalarında toplandığını belirtmiştir. Davacının taşınmazın daha düşük bir bedelle alındığını ileri sürdüğü hâlde, bilirkişi raporunda edinme değerinin bu iddianın üzerinde belirlenip alacağın buna göre hesaplanmasının davalının aleyhine olduğunu saptamıştır. Hükme esas alınan raporda oranlama yapılarak değer artış payı alacağı ile artık değere katılma alacağının belirlenmesini yerinde bulmuş; ancak toplam alacak miktarı belirlenirken değer artış payı alacağı ile artık değere katılma alacağının toplanması gerekirken yanlışlıkla değer artış payı alacağı yerine artık değerin katılma alacağı ile toplandığını ve bu nedenle fazla alacağa hükmedildiğini belirtmiştir. Mahkemenin edinme değerini davacının iddia ettiği bedel olarak kabul edip tarafların kişisel mallarının ve edinilmiş malın taşınmazın güncel değerine göre oranlamasını yaparak ve usuli kazanılmış hakları gözeterek alacakları belirlemesi gerektiğini açıklamıştır. Faiz yönünden TMK 239/3'ün aksine anlaşma yoksa tasfiyenin sona ermesinden başlayarak katılma alacağına ve değer artış payına faiz yürütüleceğini öngördüğünü, Yargıtay'ın ve Dairenin kökleşmiş uygulamalarına göre tasfiye tarihinin karar tarihi olduğunu belirterek dava tarihinden faiz yürütülmesini de hatalı bulmuş ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece, hükmedilen değer artış payı ve katılma alacağına tasfiyenin gerçekleştiği karar tarihinden itibaren faiz yürütülmesi gerekirken, alacağa dava tarihinden faiz yürütülmesi de hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir; bozma edinme değeri, alacağın miktarı ve faiz yönlerinden yapılmıştır. Zamanaşımına ilişkin temyiz itirazı, bozma kapsamı dışında kalan diğer itirazlarla birlikte yerinde görülmemiştir. Faiz kuralı TMK 239/3'teki AKSİNE ANLAŞMA YOKSA kaydıyla birlikte okunmalıdır. Kişi, taşınmaz ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Kredi taksitlerinin bir kısmı mal rejimi süresince, bir kısmı sonrasında ödenmişse sonraki taksitler taşınmazın borcu sayılır; borç, ödenmemiş kredi oranının satın alma bedeline dönüştürülüp karara en yakın sürüm değeriyle çarpılmasıyla bulunur ve alım bedelinin kredi, kişisel mal ve edinilmiş mal payları ayrı ayrı belirlenerek TMK 230 uyarınca denkleştirme yapılır

Olay: Davacı, evlilik birliği içinde davalı adına edinilen taşınmaz ve araçlar nedeniyle katılma alacağı istemiştir. Tasfiyeye konu konutun satın alma bedelinin büyük kısmı davalı adına çekilen uzun vadeli konut kredisiyle, küçük bir kısmı davalının babasından gelen parayla karşılanmış; kalanı ise edinilmiş mallardan ödenmiş ve bu kısımda edinilmiş mal kabul edilen bir aracın satış bedeli de kullanılmıştır. Kredinin yalnız birkaç taksiti evlilik birliği içinde, kalanı mal rejiminin sona ermesinden sonra ödenmiştir. Bilirkişi, taşınmazın tamamı krediyle alınmış gibi yalnız evlilik içinde ödenen taksitlerin kredinin toplam maliyetine oranından yola çıkarak hesap yapmış ve mahkeme bu raporu esas alarak davayı kısmen kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, tasfiyeye konu taşınmazın bedelinin tamamı ya da bir kısmı krediyle karşılanmışsa, kredi veren kuruluşa yapılan geri ödemelerin isabet ettiği dönemden, miktarından ve taksit sayısından hareketle eşlerin alacak miktarlarının belirleneceğini belirtmiştir. Edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde yapılan ödemelerde eşler lehine değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı doğabileceğini, mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemelerin ise taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye yapılacağını açıklamıştır. Hesap yöntemini dört adımda ortaya koymuştur: mal rejiminin sona erdiği tarihte vadesi gelmediği için ödenmemiş kredi borcunun toplam kredi borcuna oranı bulunur; bu oran taşınmazın toplam satın alma bedeli karşısındaki orana dönüştürülür; bulunan oran taşınmazın tasfiye tarihindeki (karara en yakın) sürüm değeriyle çarpılarak borç miktarı belirlenir; bu borç sürüm değerinden düşüldükten sonra kalan miktar değer artış payı ve/veya artık değere katılma alacağı hesabında gözetilir. Hesap için akit tablosu ile tapu kaydı, kredi sözleşmesi ve kredi borcu ödeme tablosu dahil finans kuruluşu kayıtlarının getirtilmesi, gerekirse bilirkişiden yardım alınması gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda boşanma dava tarihinden sonraki ödemelerin taşınmazın borcu olarak gözetilmesini doğru bulmuş; ancak hesabın taşınmazın tamamı krediyle alınmış gibi yapıldığını, alım bedelinin içinde kredinin belli bir oran olduğu ve kalan kısmın bir bölümünün davalının kişisel malı, geri kalanının edinilmiş mal olduğu gözetilmeden sonuca gidildiğini saptamıştır. Alım bedelinin kredi, kişisel mal ve edinilmiş mal kısımları dikkate alınarak gerekli oranlamaların ve TMK 230 uyarınca denkleştirmelerin yapılması gerektiğini belirterek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

“Kredi borcu ödemelerinin bir kısmının mal rejiminin devamı süresince, bir kısmının da daha sonraki tarihlerde yapılmasında, mal rejiminin geçerli olduğu dönemin sonrasına sarkan ödemeler, dava konusu taşınmazın borcu kabul edilerek tasfiye gerçekleştirilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir. Mahkemenin rejim sonrasındaki taksitleri taşınmazın borcu sayması DOĞRU bulunmuş; hata, alım bedelinin yalnız bir bölümü krediyle karşılandığı hâlde hesabın tamamı krediyle alınmış gibi yapılmasıdır. Dört adımlı yöntem Dairenin yerleşmiş ilke ve esasları olarak açıklanmıştır. Kişi, taşınmaz, araç ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Mal rejimi devam ederken toptan ödenen emeklilik ikramiyesinde, bakiye yaşam süresine göre rejim sonrasına düşen kısmın peşin sermayeye çevrilmiş değeri kişisel mal, kalanı edinilmiş mal sayılır; hizmet süresine göre oranlama yapılamaz ve paranın rejimin sona erdiği sırada mevcut olması gerekir

Olay: Katılma alacağı ve ziynet alacağı davasında, davalı eşin mal rejimi devam ederken bir kurumdan toptan aldığı emeklilik yardımı da tasfiyeye konu edilmiştir. İlk derece mahkemesi bu ödemenin toplam hizmet süresinden evlilik içine isabet eden tutarının yarısına katılma alacağı olarak hükmetmiş; karar istinaf aşamasından geçerek temyiz incelemesine gelmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 219 uyarınca sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacıyla kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemelerin edinilmiş mal grubundan sayıldığını, TMK 228/2'nin ise toptan ödemelerde rejim sonrasına ait kısmın kişisel mal olarak hesaba katılmasını öngördüğünü belirtmiştir. Mal rejiminin devamı sırasında emeklilik ikramiyesinin toptan ödenmesi hâlinde uygulanacak yöntemi şöyle açıklamıştır: önce ödeme tarihi itibarıyla TRHA 2010 yaşam tablosundan yararlanılarak emekli olan eşin ortalama bakiye yaşam süresi bulunur ve ödeme günlük irat şeklinde yapılsaydı her bir güne karşılık gelecek miktar saptanır; sonra bu günlük miktar mal rejiminin sona erdiği tarihten sonraki kalan günlerle çarpılarak bulunan miktarın peşin sermayeye çevrilmiş değeri hesaplanır. Bu değerin emekli olan eşin kişisel malı sayılacağını, toplam ikramiyeden bu miktar çıkarıldıktan sonra kalanın edinilmiş mal kabul edilerek tasfiyede gözetileceğini belirtmiştir. İkramiyenin tasfiyeye konu edilebilmesi için mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olması ya da bu parayla başka bir malvarlığı edinilmiş olması gerektiğini, bu parayla alınan malların tasfiyesinde de aynı kuralların geçerli olacağını ve yöntemin mal rejiminin ölüm dışındaki nedenlerle sona ermesi hâllerinde uygulanacağını eklemiştir. Mahkemenin ödemenin toplam hizmet süresinden evlilik içine isabet eden tutarının yarısına hükmetmesinin Dairenin ilke ve uygulamalarıyla örtüşmediğini belirterek, peşin sermaye hesabı sonrası edinilmiş ve kişisel mal kabul edilecek miktarlar bulunup edinilmiş mal olarak bulunan miktarın yarısına katılma alacağı olarak hükmedilmesi ve usuli kazanılmış hakların gözetilmesi gerektiği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.

“Mal rejiminin sona ermesinden sonraki döneme isabet eden ödemenin açıklanan yöntemle hesaplanan peşin sermayeye çevrilmiş değeri, emekli olan eşin kişisel malı sayılır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; bölge adliye mahkemesi kararı KALDIRILMIŞ, ilk derece mahkemesi kararı emeklilik yardımı yönünden BOZULMUŞTUR. ⚠️ Yöntem mal rejiminin ÖLÜM DIŞINDAKİ nedenlerle sona ermesi hâllerinde uygulanır. Kararda yaşam tablosu bir yerde TRHA 2010, bir yerde TRH 2010 olarak anılmıştır. Aynı kararda ziynet alacağına yönelik temyiz dilekçesi kesinlik sınırı nedeniyle reddedilmiştir. Kurum adı ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devir TMK 229/2 uyarınca eklenecek değerdir ve devir tarihindeki sürüm değeriyle hesaba katılır; eşin hakkı alacak hakkı olduğundan tasarrufun iptaline karar verilemez, üçüncü kişi ancak tahsil aşamasında borçlu eşin malvarlığı yetmezse eksik kalan ve kazanılan miktarla sınırlı olarak sorumlu olur

Olay: Eşler 2001 yılında evlenmiş, 2011 yılında açılan boşanma davasının kabulüyle boşanmışlardır. Mal rejimi devam ederken 2007 yılında davalı eş adına satın alınan taşınmaz, 2009 yılında diğer davalıya satılarak devredilmiştir. Davacı, eski eşiyle birlikte taşınmazı devralan üçüncü kişiye karşı da dava açarak katılma alacağı istemiştir. İlk derece mahkemesi üçüncü kişi yönünden davayı reddetmiş, eski eş yönünden ise talep edilen tutarla sınırlı bir alacağa hükmetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek davanın artık değere katılma alacağı isteğine ilişkin olduğunu saptamıştır. Artık değere katılma alacağını, eklenecek değerlerden (TMK 229) ve denkleştirmeden (TMK 230) elde edilen miktarlar da dahil olmak üzere eşin edinilmiş mallarının toplam değerinden bu mallara ilişkin borçlar çıktıktan sonra kalan artık değerin yarısı üzerindeki diğer eşin alacak hakkı olarak tanımlamış; katılma alacağının kanundan kaynaklandığını, talep eden eşin gelirinin olmasına veya malın edinilmesine katkıda bulunmasına gerek olmadığını belirtmiştir. Evlilik 01.01.2002 öncesinde kurulduğundan o tarihe kadar mal ayrılığının, sonrasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu açıklamıştır. Taşınmazın kişisel mal olduğu kanıtlanamadığından TMK 219 uyarınca edinilmiş mal sayılacağını, mal rejimi devam ederken eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla üçüncü kişiye satılıp devredildiğinin anlaşıldığını, bu devrin TMK 229/2 uyarınca eklenecek değer olarak hesaba alınması gerektiğini belirtmiştir. Hesapta malın devredildiği tarihteki sürüm değerinin esas alınacağını (TMK 235/2) ve diğer eşin yarı oranında katılma alacağı bulunduğunu vurgulamıştır. Üçüncü kişi yönünden ise TMK 229'un son fıkrasındaki ihbarın, sonradan TMK 241'e dayanan davada 229'daki koşulların yeniden araştırılmamasını sağladığını; eşin talep hakkının ayni hak değil alacak hakkı olması nedeniyle tasarrufun iptaline karar verilemeyeceğini ve üçüncü kişinin bu aşamada sorumlu tutulamayacağını, kararda TMK 229'daki amaçla kazandırma veya devir yapıldığının tespitinin yeterli olduğunu açıklamıştır. Üçüncü kişinin ancak tahsil aşamasında borçlu eşin malvarlığı veya terekesi borcu ödemeye yetmezse eksik kalan ve kazanılan miktarla sınırlı olarak sorumlu olabileceğini, bu nedenle üçüncü kişiye karşı davanın HMK 167 uyarınca ayrılması ve eşe karşı davanın sonucu ile tahsil edilebilme durumunun HMK 165/1 uyarınca bekletici sorun yapılması gerektiğini belirterek, üçüncü kişi hakkındaki davanın reddine karar verilmesini de usul ve yasaya aykırı bulmuş ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir; bozma hem hesap yöntemine hem üçüncü kişi hakkındaki ret kararına ilişkindir. ⚠️ Karar üçüncü kişiye dava açılamayacağını SÖYLEMEZ; üçüncü kişiye karşı davanın ayrılıp bekletilmesi gerektiğini ve üçüncü kişinin ancak TMK 241'deki koşullarla sorumlu olacağını söyler. Kanun hükmü olarak TMK 241/2 uyarınca bu dava hakkı öğrenmeden başlayarak bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinin üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Kişi, taşınmaz ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Evlilik içinde edinilen ve boşanma davasından kısa süre önce, taraflar arasında anlaşmazlık başladıktan sonra satılan arsa, rejimin sona erdiği tarihte mevcut olmasa da eklenecek değer olarak tasfiyede dikkate alınır; malın üçüncü kişiye ait olduğu savunması yalnız tanıkla ispatlanamaz

Olay: Eşler 2010 yılında evlenmiş, 2015 yılında açılan boşanma davasının kabulüyle boşanmışlardır. Evlilik birliği içinde erkek adına satın alınan bir arsa, boşanma davasının açılmasından kısa süre önce satılmıştır. Davalı erkek arsanın aslında üçüncü bir kişiye ait olduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi arsanın edinilmiş mal olmadığı gerekçesiyle bu arsa yönünden davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 219, 220 ve 222 ile ispat yüküne ilişkin TMK 6 ve HMK 190'ı hatırlatarak bir eşin bütün mallarının aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılacağını belirtmiştir. Katılma alacağını kanundan doğan ve katkı şartı aranmayan bir hak olarak tanımlamış; kural olarak mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş malların tasfiye edileceğini, ancak TMK 229'daki kazandırma ve devirlerin mal rejiminin sona erdiği anda mevcutmuş gibi tasfiyeye dahil edileceğini ve öncelikle devrin bu maddedeki amaç ve doğrultuda yapılıp yapılmadığının araştırılması gerektiğini açıklamıştır. Somut olayda arsanın edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğu dönemde erkek adına satın alındığından edinilmiş mal niteliğinde olduğunu, davalının arsanın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası yönünden tanık delili dışında delili bulunmadığından bu iddianın ispatlanamadığını saptamıştır. Arsanın mal rejiminin sona erdiği tarihte mevcut olmamasına rağmen, boşanma dava tarihinden kısa süre önce taraflar arasında anlaşmazlık başladıktan sonra satıldığından eklenecek değer kabul edilerek tasfiyede dikkate alınması gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını bu arsa yönünden oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; bölge adliye mahkemesi kararı KALDIRILMIŞ, ilk derece mahkemesi kararı arsa yönünden BOZULMUŞTUR. Bu kart, aynı Dairenin 23.06.2026 tarihli kararıyla BİRLİKTE okunmalıdır: o dosyada devir rejimin sona ermesinden bir yıldan uzun süre önce yapılmış ve kast ispatlanamamıştır. Alıntılanan cümlede geçen TASFİYENİN SONA ERDİĞİ TARİH ibaresi bağlamdan mal rejiminin sona erdiği tarihi ifade etmektedir. Kişi, taşınmaz ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 229'daki kazandırma ve devirler mal rejiminin sona erdiği anda mevcutmuş gibi tasfiyeye dahil edilir; ancak önce devrin bu maddedeki amaç ve doğrultuda yapılıp yapılmadığı araştırılmalıdır, ispatlanamamışsa rejimin sona erdiği tarihte mevcut olmayan mal için katılma alacağı hesaplanamaz

Olay: Eşler 2007 yılında evlenmiş, 2016 yılında açılan boşanma davasının kabulüyle boşanmışlardır. Birleşen davada tasfiyesi istenen araç 2012 yılında erkek eş adına satın alınmış ve 2014 yılı sonunda devredilmiş; aynı tarihte dava dışı bir aile yakını adına başka bir araç satın alınmıştır. İlk derece mahkemesi devredilen aracı eklenecek değer kabul ederek katılma alacağı hesaplamış, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kural olarak mal rejiminin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş malların tasfiye edileceğini (TMK 235/1), ancak artık değere katılma alacağı hesaplanırken eklenecek değerlerin de gözetileceğini belirtmiştir. TMK 229'a göre eşlerden birinin mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan, olağan hediyeler dışında yaptığı karşılıksız kazandırmalar ile mal rejiminin devamı süresince diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yaptığı devirlerin mal rejiminin sona erdiği anda mevcutmuş gibi tasfiyeye dahil edileceğini açıklamıştır. Bu tür uyuşmazlıklarda öncelikle davalı eş tarafından TMK 229'da sayılan amaç ve doğrultuda kazandırma veya devir yapılıp yapılmadığının araştırılıp belirlenmesi, kazandırma veya devir yapıldığı anlaşılırsa malın mevcut kabul edilerek yapılacak hesapla katılma alacağının saptanıp davalı eşten tahsiline hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir. Somut olayda aracın mal rejiminin sona ermesinden önce satıldığını ve dava dışı bir araç satın alındığını, aracın rejimin sona erdiği tarihte mevcut olmadığını, TMK 229'da sayılan amaç ve doğrultuda kazandırma veya devir yapıldığının mevcut delillerle ispatlanamadığını ve devrin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılmış bir devir niteliğinde olmadığını saptamıştır. Bu araç yönünden davanın reddi gerekirken eklenecek değer kabul edilerek katılma alacağı hesaplanmasını hatalı bularak birleşen dava yönünden bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu tür uyuşmazlıklarda; öncelikle, davalı eş tarafından TMK'nin 229. maddesinde sayılan amaç ve doğrultuda kazandırma veya devrin yapılıp yapılmadığı araştırılıp belirlenmelidir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; asıl dava yönünden temyiz itirazları yerinde görülmemiş, birleşen dava yönünden bölge adliye mahkemesi kararı KALDIRILARAK ilk derece mahkemesi kararı BOZULMUŞTUR. Kararda devir ile rejimin sona ermesi arasındaki süre yaklaşık dört yıl olarak ifade edilmişse de kararda yer alan tarihlere göre bu süre iki yıla yakındır; her iki durumda da TMK 229/1'deki bir yıllık süre aşılmıştır. Kişi, araç ve plaka bilgileri aktarılmamıştır.