Kısa cevap · TMK 218
Mal paylaşımı davasının kaderi tek bir soruda belirlenir: tartışılan mal hangi gruba giriyor? TMK 218'e göre yasal rejim edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar. TMK 219 edinilmiş malı rejimin devamı süresince karşılığını vererek elde edilen malvarlığı değerleri olarak tanımlar; Yargıtay bundan üç unsur çıkarır: rejim süresi içinde edinilmiş olmak, karşılığı verilerek (ivazlı) edinilmiş olmak ve o mal üzerinde mülkiyet hakkına sahip olmak. TMK 220 kişisel malları sınırlı sayıda sayar. TMK 222'nin üçüncü fıkrası ise davanın gidişatını belirleyen kanuni karineyi kurar: bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. Yargıtaya göre bu karine ispat yükünü tersine çevirir: malın evlilik birliği içinde alındığını gösteren taraf yükünü yerine getirmiş olur, aksini iddia eden eş ispatlamak zorundadır.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 218 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- TMK 218-219: Edinilmiş Malın Üç Unsuru
- TMK 220-221: Kişisel Mallar Sınırlı Sayıdadır
- TMK 222: Davayı Belirleyen Karine
- Üçüncü Kişi Adına Kayıtlı Mal: Kritik Ayrım
- TMK 218 Yargıtay kararları
- TMK 218 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Edinilmiş mallara katılma
- TMK 202/1 uyarınca yasal mal rejimi; TMK 218'e göre edinilmiş mallar ile eşlerin kişisel mallarını kapsar.
- Edinilmiş mal
- TMK 219/1: her eşin mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleri.
- Rejim süresi unsuru
- Edinilmiş malın ilk unsuru: malın yasal rejimin başlangıcı ile sonu arasındaki dönemde edinilmiş olması.
- İvazlılık unsuru
- Edinilmiş malın ikinci ve başlıca unsuru: malın karşılığı verilerek, yani ivazlı biçimde elde edilmiş olması.
- Mülkiyet unsuru
- Edinilmiş malın üçüncü unsuru: kural olarak eşin o mal üzerinde mülkiyet hakkına sahip olması.
- Kişisel malların gelirleri
- TMK 219/2-4: kişisel malların getirdiği gelirlerin edinilmiş mal sayılması; aksi sözleşmeyle kararlaştırılabilir.
- Yerine geçen değerler
- TMK 219/2-5 ve 220/4: edinilmiş veya kişisel malın yerine geçen değerlerin aynı gruba dahil olması.
- Kişisel mallar
- TMK 220: kanun gereğince kişisel sayılan ve sınırlı olarak belirlenmiş malvarlığı değerleri.
- Rejim başlangıcındaki mallar
- TMK 220/2: rejimin başlangıcında eşe ait olan veya sonradan miras ya da karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler.
- Manevî tazminat alacağı
- TMK 220/3: kişisel mal sayılan alacak türü; maddî tazminat ise duruma göre farklı değerlendirilir.
- Sözleşmeyle kişisel mal
- TMK 221: meslek veya işletme kaynaklı değerlerin kişisel sayılması ile kişisel mal gelirlerinin rejim dışında tutulması.
- Mal gruplarının değişmezliği
- TMK 221/1-2 istisnaları dışında eşlerin mal gruplarını değiştiremeyeceği; aksine sözleşmelerin geçersiz olduğu ilkesi.
- Paylı mülkiyet karinesi
- TMK 222/2: eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen malların paylı mülkiyette sayılması.
- Edinilmiş mal karinesi
- TMK 222/3: bir eşin bütün mallarının aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilmesi.
- İspat yükünün tersine çevrilmesi
- HMK 190/2 ile birlikte TMK 222/3'ün kanuni karine oluşturması ve ispat külfetini aksini iddia edene geçirmesi.
- Eklenecek değerler
- TMK 229: rejim sona ermeden önceki bir yıl içinde rızasız karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler.
Bir bakışta TMK 218
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Rejimin kapsamı | Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar. | TMK m. 218 |
| Edinilmiş mal tanımı | Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir. | TMK m. 219/1 |
| Üç unsur | Rejim süresi içinde edinilmiş olmak, karşılığı verilerek edinilmiş olmak ve o mal üzerinde mülkiyet hakkına sahip olmak. | HGK 15.02.2022 |
| Rejim dışı dönem | Rejimin başlamasından önce veya sona ermesinden sonra edinilen malvarlıkları diğer unsurlara bakılmaksızın o eşin kişisel malıdır. | HGK 15.02.2022 |
| Edinilmiş mal kalemleri | Çalışmanın karşılığı edinimler, sosyal güvenlik ve sosyal yardım ödemeleri, çalışma gücünün kaybı tazminatları, kişisel malların gelirleri ve edinilmiş malların yerine geçen değerler. | TMK m. 219/2 |
| Kişisel mallar | Kişisel kullanıma yarayan eşya, rejimin başlangıcında eşe ait olan veya miras ya da karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerler, manevî tazminat alacakları ve kişisel mallar yerine geçen değerler. | TMK m. 220 |
| Liste sınırlı mı? | TMK 220'de kişisel mallar sınırlı olarak sayılmıştır. | HGK 22.10.2025 |
| Evlilik öncesi hisse | Rejimin başlangıcında eşe ait olan malvarlığı değerleri edinme şekline bakılmaksızın kişisel maldır; evlenmeden önce edinilen şirket hisseleri kişisel mal sayılır. | HGK 01.07.2021 |
| Hissenin kâr payı | Aksi kararlaştırılmadıkça, evlilik birliğinin kurulmasından boşanma dava tarihine kadarki döneme ilişkin olarak hisseye düşen gelir edinilmiş mal grubuna dahildir ve tasfiye davasının konusu olabilir. | HGK 01.07.2021 |
| Sözleşmeyle sapma | Eşler mal rejimi sözleşmesiyle meslek veya işletme kaynaklı değerlerin kişisel sayılacağını ve kişisel mal gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını kararlaştırabilir. | TMK m. 221 |
| Grup değişmezliği | TMK 221/1-2'deki istisnalar dışında eşler mal gruplarını değiştiremez; aksine ilişkin sözleşmeler geçersizdir. | HGK 24.04.2024 |
| İspat yükü | Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kimse iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. | TMK m. 222/1 |
| Paylı mülkiyet | Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır. | TMK m. 222/2 |
| Temel karine | Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir. | TMK m. 222/3 |
| Karinenin etkisi | TMK 222/3 kanuni karine oluşturur; malın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlayan taraf yükünü yerine getirmiş olur ve ispat külfeti aksini iddia eden eşe geçer. | HGK 24.04.2024; HMK m. 190/2 |
| Duyuma dayalı tanık | Karineye karşı yapılan savunmada duyuma dayalı tanık beyanı ve ödeme belgeleriyle desteklenmeyen anlatım yeterli görülmemiştir. | HGK 24.04.2024 |
| Üçüncü kişi adına kayıt | Rejimin sona erdiği anda eşin mülkiyetinde bulunmayan malların edinilmiş mal olup olmadığına bakılamaz; üçüncü kişinin malvarlığına yapılan katkı eşten talep edilemez. | HGK 15.02.2022 |
| Tek istisna | Rejim sona ermeden önceki bir yıl içinde rıza alınmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ile katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler eşin edinilmiş mallarına eklenir. | TMK m. 229; HGK 15.02.2022 |
| Taşınmazda mülkiyet | Taşınmaz mülkiyetinin kazanılması kural olarak tescille mümkündür; resmî sicil ve senetler aksi kanıtlanmadıkça belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur. | TMK m. 705; HGK 15.02.2022 |
TMK 218 madde metni
İkinci Kitap: Aile Hukuku › Birinci Kısım: Evlilik Hukuku › Dördüncü Bölüm: Eşler Arasındaki Mal Rejimi · İkinci Ayırım: Edinilmiş Mallara Katılma — A. Mülkiyet
Edinilmiş mallara katılma: Kapsamı — Madde 218
- Rejim iki mal grubu üzerine kuruludur. Tasfiyeye yalnız edinilmiş mallar girer; kişisel mallar tasfiye dışındadır. Bu nedenle ilk iş malın hangi grupta olduğunu belirlemektir.Edinilmiş mallara katılma rejimi, edinilmiş mallar ile eşlerden her birinin kişisel mallarını kapsar.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 218, 219, 220, 221 ve 222 Kanunun ilk metninden bu yana hiç değiştirilmemiştir. Bu maddeler İkinci Ayırım: Edinilmiş Mallara Katılma (m. 218-241) ayırımını açar ve rejimin kavramsal çerçevesini kurar. Mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi döneminde yasal rejim mal ayrılığı olduğundan böyle bir mal grubu ayrımı ve katılma mekanizması bulunmuyordu. Bu nedenle uygulamada 01.01.2002 tarihi belirleyicidir: bu tarihten önce evlenmiş eşlerde evlenme tarihi ile 01.01.2002 arasındaki dönem kural olarak mal ayrılığına, sonrası ise edinilmiş mallara katılmaya tabidir. |
TMK 218-219: Edinilmiş Malın Üç Unsuru
Tasfiyeye yalnız edinilmiş mallar girer; bu yüzden ilk iş malın grubunu belirlemektir.
Madde 219 — Edinilmiş mal, her eşin bu mal rejiminin devamı süresince karşılığını vererek elde ettiği malvarlığı değerleridir.
Bir eşin edinilmiş malları özellikle şunlardır:
1. Çalışmasının karşılığı olan edinimler,
2. Sosyal güvenlik veya sosyal yardım kurum ve kuruluşlarının veya personele yardım amacı ile kurulan sandık ve benzerlerinin yaptığı ödemeler,
3. Çalışma gücünün kaybı nedeniyle ödenen tazminatlar,
4. Kişisel mallarının gelirleri,
5. Edinilmiş malların yerine geçen değerler.
Hukuk Genel Kurulu, birinci fıkradaki tanımdan üç unsur çıkarmıştır:
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| 1. Zaman | Mal, yasal rejimin başlangıcından sonuna kadar olan süreçte edinilmiş olmalıdır |
| 2. İvazlılık | Mal karşılığı verilerek elde edilmiş olmalıdır; bu, tanımın başlıca koşuludur |
| 3. Mülkiyet | Kural olarak eşin o mal üzerinde mülkiyet hakkına sahip olması gerekir |
Kurul, ikinci fıkradaki listeyi de özellikle ibaresiyle okur; liste edinilmiş malların tipik örneklerini gösterir. Dördüncü bent özellikle önemlidir: kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır.
Bu kuralın en çarpıcı uygulaması şirket hisselerindedir. Bir dosyada tartışma, eşin evlenmeden önce kurulan bir şirketteki hissesine düşen kâr payının tasfiyeye girip girmeyeceği noktasındaydı. Hukuk Genel Kurulu ayrımı net biçimde yaptı: TMK 220 uyarınca eşlerin rejimin başlangıcında sahip oldukları her türlü malvarlığı değeri edinme şekline bakılmaksızın kişisel mal sayıldığından, evlenmeden önce edinilmiş şirket hisseleri kişisel maldır.
Ne var ki aksi kararlaştırılmadığından evlilik birliğinin kurulmasından boşanma dava tarihine kadar ki döneme ilişkin olarak davalı-karşı davacının şirketteki hissesine düşen geliri edinilmiş mal grubuna dahil olduğundan, mevcut ise tasfiye davasının konusu olabilir.
Yani hisse kişisel mal, hissenin kâr payı edinilmiş maldır (Yargıtay HGK, 01.07.2021, E. 2020/458, K. 2021/889, oy birliğiyle bozma).
O dosyada Kurul, ticaret sicil müdürlüğünün resmî kayıtları karşısında eşin şirkette hâkim ortak olarak payı bulunduğunu saptadı ve tanık beyanlarıyla bilirkişi değerlendirmesine dayanılarak kâr payı talep hakkının doğmayacağı sonucuna varılmasını doğru görmedi.
TMK 220-221: Kişisel Mallar Sınırlı Sayıdadır
Kişisel mallar tasfiye dışındadır; bu yüzden listenin kapsamı doğrudan sonucu etkiler.
1. Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşya,
2. Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait bulunan veya bir eşin sonradan miras yoluyla ya da herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri,
3. Manevî tazminat alacakları,
4. Kişisel mallar yerine geçen değerler.
Hukuk Genel Kurulunun ifadesiyle bu madde ile kişisel mallar sınırlı olarak sayılmıştır. Yani listede olmayan bir değer, kanun gereğince kişisel mal sayılamaz.
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara dahil olmayacağını da kararlaştırabilirler.
TMK 221 iki sapmaya izin verir ve bunlar kanunun bu konudaki tek esnekliğidir. Hukuk Genel Kurulu bunu açıkça sınırlar:
edinilmiş mallara katılma rejiminde kural, mal gruplarının değişmezliğidir. 4721 sayılı Kanun'un 221 inci maddesinin bir ve ikinci fıkraları ile açıklanan istisnalar dışında, eşler; mal gruplarını değiştiremezler, aksine ilişkin sözleşmeler geçersizdir.
Bu sapmaların tam listesi için TMK 202-205 şerhi sayfasına bakabilirsiniz.
TMK 222: Davayı Belirleyen Karine
Bu madde, mal paylaşımı davalarının en işlevli hükmüdür.
Eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar onların paylı mülkiyetinde sayılır.
Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir.
Üçüncü fıkra bir kanuni karinedir ve Hukuk Genel Kuruluna göre ispat yükünü tersine çevirir. Mekanizma şöyle işler:
| Aşama | Kim ne yapar? |
|---|---|
| 1. Adım | Talep eden, malın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlar |
| 2. Adım | Karine devreye girer: mal edinilmiş mal sayılır |
| 3. Adım | İspat külfeti aksini iddia eden eşe geçer |
Bir dosyada araç, evlilik birliği içinde peşinat ve kredi kullanılarak eş adına satın alınmıştı. Eş, aracın gerçekte kendisine ait olmadığını, peşinatı ve taksitleri gerçek malikin ödediğini savundu. Hukuk Genel Kurulu karineyi uyguladı: davacı aracın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlayarak üzerine düşen ispat yükünü kanuni bir karineyle yerine getirmiş, dolayısıyla ispat külfeti bunun aksini iddia eden eşe geçmiştir.
Eş bu yükü nasıl kaldıramadı? Kurulun değerlendirmesi ispat standardı bakımından öğreticidir:
- Dava dönemine ilişkin ödemelerden yalnız bir tanesinin üçüncü kişi tarafından yapıldığı dekontla kanıtlanmıştı,
- Diğer taksitlerin kim tarafından ödendiği ilgili finans şirketince bilinmediği bildirilmişti,
- Tanıklardan birinin bilgisi duyuma dayalıydı,
- Aracın kendisine ait olduğunu beyan eden diğer tanığın anlatımı ödeme belgeleriyle desteklenmemişti,
- Sunulan yazışmalar ikrar sayılabilecek nitelikte değildi.
Sonuç: eş, kanuni karineye karşı savunmasını yeterli nitelikte delillerle ispatlayamadı ve peşinat ile o bir taksit dışındaki ödemeler yönünden katılma alacağının hesaplanması gerektiğine karar verildi (Yargıtay HGK, 24.04.2024, E. 2023/467, K. 2024/199, oy birliğiyle ve kesin olarak bozma).
İkinci fıkra ise farklı bir sorunu çözer: eşlerden hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır. Bu, özellikle ev eşyası ve belgelenmemiş taşınırlarda gündeme gelir.
Üçüncü Kişi Adına Kayıtlı Mal: Kritik Ayrım
Uygulamada en sık sorulan senaryo şudur: "Eşimin annesi adına ev aldık, taksitleri ben ödedim." Cevap mülkiyetin kimde olduğuna bağlıdır.
Hukuk Genel Kurulu, edinilmiş malın üçüncü unsuru olan mülkiyeti öne çıkarır: bir eşin edinilmiş malından söz edebilmek için kural olarak eşin o malın mülkiyet hakkına sahip olması gerekir. Tasfiyede hesaba katılacak mallar, eşlerin mal rejiminin sona ermesi anındaki mülkiyet durumlarına göre değerlendirilir (TMK 228/1, 235/1).
Bu istisnai hüküm dışında, mal rejiminin sona ermesi anında, bir eşin mülkiyetinde bulunmayan, ya da eşin bir sınırlı ayni hak nedeniyle zilyetliğinde bulunan malların "edinilmiş mal" olup olmadığına bakılamaz, çünkü bu hâlde eşin mülkiyet hakkının varlığından söz edilemez.
Bir dosyada tasfiyeye konu ev, dava boyunca üçüncü kişiler adına kayıtlıydı ve sonradan yine bir üçüncü kişiye devredilmişti. Davacı, evin kredi ile alındığını ve tüm kredi ödemelerini kendisinin yaptığını ileri sürerek malik olmayan eşe karşı alacak davası açmıştı. Kurul, davacının evin eşi tarafından evlilik birliği içerisinde karşılığını vererek mülkiyetini elde ettiğini kanıtlayamadığını saptadı.
Sonuç: dava dışı üçüncü kişinin malvarlığına yapılan katkı, mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan gerek değer artış payı gerekse artık değere katılma davası çerçevesinde eşten talep edilemez (Yargıtay HGK, 15.02.2022, E. 2019/805, K. 2022/123, oy çokluğuyla onama).
| Mal kimin adına kayıtlı? | Sonuç |
|---|---|
| Eş adına | TMK 222/3 karinesi işler; aksini eş ispatlar |
| Üçüncü kişi adına | Eşin mülkiyeti hiç doğmadığından edinilmiş mal sayılamaz |
Taşınmazlarda mülkiyetin kazanılması bakımından TMK 705 de gözetilir: taşınmaz mülkiyeti kural olarak tescille kazanılır ve resmî sicil ile senetler, aksi kanıtlanmadıkça belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturur.
Mal paylaşımı davasının hesaplanması ve alacak türleri için mal rejimi tasfiyesi ve alacak davası rehberimize bakabilirsiniz.
TMK 218 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
TMK 218-222'yi doğrudan yorumlayan bir içtihadı birleştirme kararına rastlanmamıştır. Kartların tamamı HUKUK GENEL KURULU kararlarından seçilmiştir ve üç eksende toplanır: edinilmiş malın unsurları ile mülkiyet koşulu (15.02.2022), TMK 222/3 karinesinin ispat yükünü tersine çevirmesi (24.04.2024) ve kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mal sayılması (01.07.2021). Kararların tamamı tam metinden okunmuştur. OY DURUMU: 24.04.2024 ve 01.07.2021 tarihli kararlar oy birliğiyle, 15.02.2022 tarihli karar ise OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir ve azınlık görüşünde muvazaa iddiasının her türlü delille ispatlanabileceği savunulmuş, bu görüş Kurul çoğunluğunca benimsenmemiştir. EN KRİTİK NOKTA, 15.02.2022 ile 24.04.2024 tarihli kararların ÇELİŞMEDİĞİDİR: birincisinde mal üçüncü kişi adına kayıtlı olduğundan eşin mülkiyeti hiç doğmamış, ikincisinde mal eş adına kayıtlı olduğundan TMK 222/3 karinesi işlemiştir. Belirleyici olan mülkiyetin kimde olduğudur ve bu ayrım sayfada ayrı bir başlık altında işlenmiştir. Kişisel malların sınırlı sayıda olduğuna ilişkin tespit için ayrıca Hukuk Genel Kurulunun 22.10.2025 tarihli ve E. 2024/618, K. 2025/646 sayılı kararına bakılabilir.
TMK 218/1 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 218/1 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
TMK 222'nin üçüncü fıkrası kanuni karine oluşturduğundan, malın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlayan taraf üzerine düşen ispat yükünü yerine getirmiş olur ve ispat külfeti malın gerçekte kendisine ait olmadığını iddia eden eşe geçer
Olay: Tasfiyeye konu araç, evlilik birliği içinde peşinat ve kırk sekiz ay vadeli kredi kullanılarak davalı erkek adına satın alınmıştır. Kredinin boşanma dava tarihine kadar dokuz aylık taksiti ödenmiştir. Davalı, aracın gerçekte kendisine ait olmadığını, peşinatın ve taksitlerin gerçek malik olduğunu ileri sürdüğü üçüncü kişi tarafından ödendiğini savunmuş; ödeme belgelerine ve tanık deliline dayanmıştır. İlk derece mahkemesi ödemelerin üçüncü kişi tarafından yapıldığı ve davalının gerçek malik olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi için tasfiyeye konu malın hangi grupta yer aldığının belirlenmesinin zorunlu olduğunu; rejimde kuralın mal gruplarının değişmezliği olduğunu ve TMK 221'in birinci ve ikinci fıkralarındaki istisnalar dışında eşlerin mal gruplarını değiştiremeyeceğini, aksine ilişkin sözleşmelerin geçersiz olduğunu belirtmiştir. TMK 222'nin üçüncü fıkrası uyarınca bir eşin bütün mallarının aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edildiğini vurgulayarak ispat yükü ve ispat yükünü tersine çeviren kanuni karine kavramını açıklamıştır. Buna göre davacı, aracın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlayarak üzerine düşen ispat yükünü kanuni bir karineyle yerine getirmiş, ispat külfeti aksini iddia eden davalıya geçmiştir. Davalının savunmasını ve delillerini ayrıntılı biçimde inceleyerek: dava dönemine ilişkin ödemelerden yalnız birinin üçüncü kişi tarafından yapıldığının dekontla kanıtlandığını, diğer taksitlerin kim tarafından ödendiğinin ilgili finans şirketince bilinmediğinin bildirildiğini, tanıklardan birinin bilgisinin duyuma dayandığını, aracın kendisine ait olduğunu beyan eden diğer tanığın anlatımının ödeme belgeleriyle desteklenmediğini ve sunulan yazışmaların ikrar sayılabilecek nitelikte bulunmadığını saptamıştır. Bu nedenle davalının kanuni karineye karşı savunmasını yeterli nitelikte delillerle ispatlayamadığı sonucuna varmış; peşinat ile o bir taksit dışındaki ödemeler yönünden katılma alacağının hesaplanması gerektiğini belirterek direnme kararını oy birliğiyle ve kesin olarak bozmuştur.
“davacı aracın evlilik birliği devam ederken alındığını ispatlayarak, üzerine düşen ispat yükünü kanuni bir karineyle yerine getirmiş, dolayısıyla ispat külfeti bunun aksini iddia eden davalı erkeğe geçmiştir.”
Ne anlama geliyor?
Evlilik içinde senin adına alındıysa, aksini sen ispatlarsın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE, KESİN ve BOZMA biçiminde verilmiştir; Kurul Özel Daire bozma kararındaki gerekçeleri benimsemiştir. Kararda belirleyici olan husus, karineye karşı yapılan savunmanın İSPAT STANDARDIDIR: duyuma dayalı tanık beyanı, ödeme belgeleriyle desteklenmeyen anlatım ve ikrar niteliği taşımayan yazışmalar yeterli görülmemiştir. Bu karttaki mal EŞ ADINA kayıtlıdır; üçüncü kişi adına kayıtlı mallara ilişkin 15.02.2022 tarihli kararla birlikte okunmalıdır. Kişi, yer, araç ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 218/1 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Edinilmiş mal kavramı rejim süresi içinde edinilmiş olma, karşılığı verilerek edinilmiş olma ve mülkiyet hakkına sahip olma unsurlarından oluşur; rejimin sona erdiği anda eşin mülkiyetinde bulunmayan malların edinilmiş mal olup olmadığına bakılamaz ve üçüncü kişinin malvarlığına yapılan katkı eşten talep edilemez
Olay: Davacı, edinilmiş mallara katılma rejimine dayanarak alacak davası açmıştır. Dava konusu ev üçüncü kişi adına kayıtlıdır ve sonradan yine bir üçüncü kişiye satış yoluyla devredilmiştir. Davacı, evin kredi ile satın alındığını ve tüm kredi ödemelerinin kendisi tarafından yapıldığını ileri sürerek malik olmayan eşe karşı talep yöneltmiştir. Davalı eş, evin annesine ait olduğunu, kredi çekilerek alındığını ve kendilerinin evde kira vermeden oturdukları için kredi ödemelerine katkıda bulunduklarını savunmuştur.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 219'un birinci fıkrasındaki tanımdan edinilmiş mal kavramının üç unsurdan oluştuğunu saptamıştır: mal, yasal rejimin başlangıcından sonuna kadar olan süreç içinde edinilmiş olmalıdır; karşılığı verilerek, yani ivazlı biçimde elde edilmiş olmalıdır; ve kural olarak eşin o mal üzerinde mülkiyet hakkına sahip olması gerekir. Birinci unsur gereğince rejimin başlamasından önce veya sona ermesinden sonra edinilen malvarlıklarının diğer unsurlara bakılmaksızın o eşin kişisel malı sayıldığını belirtmiştir. Tasfiyede hesaba katılacak malların eşlerin rejimin sona ermesi anındaki mülkiyet durumlarına göre değerlendirileceğini; TMK 229'daki eklenecek değerler istisnası dışında, rejimin sona ermesi anında eşin mülkiyetinde bulunmayan veya sınırlı ayni hak nedeniyle zilyetliğinde bulunan malların edinilmiş mal olup olmadığına bakılamayacağını vurgulamıştır. TMK 705 uyarınca taşınmaz mülkiyetinin kural olarak tescille kazanıldığını ve resmî sicil ile senetlerin aksi kanıtlanmadıkça belgeledikleri olguların doğruluğuna kanıt oluşturduğunu hatırlatmıştır. Somut olayda tapu kayıtlarına göre dava konusu taşınmazın hep üçüncü kişiler adına tescilli olduğunu; davacının evin eşi tarafından evlilik birliği içerisinde karşılığını vererek mülkiyetini elde ettiğini kanıtlayamadığını ve katılma alacağını azaltma kastıyla yapılmış bir devir de bulunmadığını saptamıştır. Buna göre dava dışı üçüncü kişinin malvarlığına yapılan katkının değer artış payı veya artık değere katılma davası çerçevesinde davalıdan talep edilemeyeceğine ilişkin direnme kararını oy çokluğuyla onamıştır.
“Bu istisnai hüküm dışında, mal rejiminin sona ermesi anında, bir eşin mülkiyetinde bulunmayan, ya da eşin bir sınırlı ayni hak nedeniyle zilyetliğinde bulunan malların "edinilmiş mal" olup olmadığına bakılamaz, çünkü bu hâlde eşin mülkiyet hakkının varlığından söz edilemez.”
Ne anlama geliyor?
Başkasının tapusuna ödeme yapmak, eşinden alacak doğurmuyor.
Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve ONAMA biçiminde verilmiştir. AZINLIK GÖRÜŞÜNDE, taşınmaz üçüncü kişi adına kayıtlı olsa bile birbirini doğrulayan tanık beyanları ile kredi taksitlerinin davacı tarafından ödenmesi birlikte değerlendirildiğinde evin evlilik birliği içinde taraflarca edinildiğinin kanıtlandığı ve MUVAZAA İDDİASININ HER TÜRLÜ DELİLLE İSPATININ MÜMKÜN OLDUĞU savunulmuştur; bu görüş KURUL ÇOĞUNLUĞUNCA BENİMSENMEMİŞTİR. Karar, TMK 229 kapsamındaki devirleri veya muvazaa iddiasını KAPSAM DIŞINDA BIRAKMAZ; o dosyada böyle bir devir bulunmadığı saptanmıştır. Bu karttaki mal ÜÇÜNCÜ KİŞİ ADINA kayıtlıdır; eş adına kayıtlı mallara ilişkin 24.04.2024 tarihli kararla birlikte okunmalıdır. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 218/1 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Rejimin başlangıcında eşe ait olan malvarlığı değerleri edinme şekline bakılmaksızın kişisel mal olduğundan evlenmeden önce edinilen şirket hisseleri kişisel maldır; ancak aksi kararlaştırılmadıkça evlilik birliğinin kurulmasından boşanma dava tarihine kadarki döneme ilişkin hisseye düşen gelir edinilmiş mal grubuna dahildir
Olay: Eşler 2003 yılında evlenmiş, 2009 yılında açılan dava sonucunda boşanmalarına karar verilmiş ve karar onanarak kesinleşmiştir. Uyuşmazlık konusu şirket, evlilik birliğinin kurulmasından yıllar önce kurulmuştur. Davacı taraf, diğer eşin şirketteki hissesine düşen gelir açısından kâr payı talep etmiştir. İlk derece mahkemesi, tanık beyanları ve hesap bilirkişi raporundaki değerlendirmeler doğrultusunda şirketin hâkim ortağının diğer eşin babası olduğu ve bu nedenle kâr payı talep hakkı doğmayacağı kanaatine varmıştır. Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu öncelikle mal rejiminin boşanma davasının açıldığı tarihte sona erdiğini ve sözleşme ile başka bir rejim seçildiği ileri sürülmediğinden eşler arasında edinilmiş mallara katılma rejiminin geçerli olduğunu saptamıştır. Dosya kapsamındaki ticaret sicil müdürlüğü resmî kayıtları karşısında, diğer eşin şirketin kurulmasından itibaren ve evlilik birliğinin devamı süresince şirkette hâkim ortak olarak payı bulunduğunu belirlemiştir. TMK 220'ye göre eşlerin edinilmiş mallara katılma rejiminin başlangıcında sahip oldukları her türlü malvarlığı değerinin edinme şekline bakılmaksızın kişisel mallardan sayıldığını; dolayısıyla evlenmeden önce edinilmiş şirket hisselerinin kişisel mal olarak kabul edileceğini belirtmiştir. Buna karşılık aksi kararlaştırılmadığından, evlilik birliğinin kurulmasından boşanma dava tarihine kadarki döneme ilişkin olarak hisseye düşen gelirin edinilmiş mal grubuna dahil olduğunu ve mevcut ise tasfiye davasının konusu olabileceğini vurgulamıştır. Bu nedenle mahkemece evlilik birliğinin kurulduğu tarihten mal rejiminin sona erdiği tarihe kadar şirketin kâr payı hususunda araştırma yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“Ne var ki aksi kararlaştırılmadığından evlilik birliğinin kurulmasından boşanma dava tarihine kadar ki döneme ilişkin olarak davalı-karşı davacının şirketteki hissesine düşen geliri edinilmiş mal grubuna dahil olduğundan, mevcut ise tasfiye davasının konusu olabilir.”
Ne anlama geliyor?
Evlilik öncesi hisse onun; evlilik içindeki kâr payı ortak.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir; Kurul Özel Daire bozma kararını benimsemiştir. Kararın dayanağı TMK 219'un ikinci fıkrasının dördüncü bendidir: KİŞİSEL MALLARIN GELİRLERİ edinilmiş maldır. Bu sonuç TMK 221/2 uyarınca MAL REJİMİ SÖZLEŞMESİYLE değiştirilebilir; o dosyada böyle bir sözleşme bulunmadığı belirtilmiştir. Kararda ayrıca TİCARET SİCİL KAYITLARININ tanık beyanlarına ve bilirkişi değerlendirmesine üstün tutulduğu görülmektedir. Karar kâr payının MİKTARINI belirlemez; araştırma yapılmasını öngörür. Kişi, yer ve şirket bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 218 ile ilgili maddeler
- TMK m. 213 — Alacaklıların korunması
- TMK m. 206 — Olağanüstü mal rejimi
- TMK m. 202 — Yasal mal rejimi ve mal rejimi sözleşmesi
- TMK m. 194 — Aile konutu
- TMK m. 185 — Haklar ve yükümlülükler: Genel olarak
- TMK m. 177 — Nafaka davalarında yetki
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Dosyanın başında tartışmalı her malın hangi gruba girdiğini ayrı ayrı belirleyin.
- 2.Malın edinim tarihini rejimin başlangıç ve sona erme tarihleriyle karşılaştırın.
- 3.Boşanmada rejimin dava tarihinde sona erdiğini hesaba katın.
- 4.Rejim öncesinde veya sonrasında edinilen malların kişisel mal olduğunu gözetin.
- 5.Malın ivazlı mı karşılıksız mı edinildiğini belgeleyin; karşılıksız kazanma kişisel maldır.
- 6.Üçüncü unsuru atlamayın: eşin o mal üzerinde mülkiyeti var mı?
- 7.Karşı tarafın evlilik öncesinden gelen malı varsa gelirini hedefleyin: kâr payı, kira, faiz.
- 8.Şirket hissesi kişisel mal olsa da kâr payının edinilmiş mal olduğunu ileri sürün.
- 9.Ortaklık iddialarında ticaret sicil kayıtlarını dosyaya koyun; tanık beyanına üstün tutulmuştur.
- 10.Manevî tazminat alacağının kişisel, çalışma gücü kaybı tazminatının edinilmiş mal olduğunu ayırın.
- 11.Kişisel mal listesinin sınırlı sayıda olduğunu, listede olmayanın kişisel sayılamayacağını belirtin.
- 12.Sözleşmeyle sapmanın yalnız TMK 221/1-2 ile sınırlı olduğunu gözetin.
- 13.Mal gruplarını değiştiren sözleşmelerin geçersiz olduğunu ileri sürün.
- 14.Talep eden taraf iseniz malın evlilik içinde edinildiğini tapu, ruhsat veya kredi kaydıyla ispatlayın.
- 15.Bu ispatı yaptıktan sonra yükün karşı tarafa geçtiğini açıkça yazın.
- 16.Karşı taraf iseniz duyuma dayalı tanık ve belgesiz beyanla karineyi çürütemeyeceğinizi bilin.
- 17.Ödemelerin tamamını kapsayan ve ödeyenin adını gösteren dekont zinciri oluşturun.
- 18.Tek bir dekontun diğer ödemeler için sonuç doğurmadığını gözetin.
- 19.Mal üçüncü kişi adına kayıtlıysa salt ödeme yapmış olmanın yetmediğini müvekkile anlatın.
- 20.Bu durumda TMK 229 kapsamındaki devri veya muvazaayı kurgulayın.
- 21.Rejim sona ermeden önceki bir yıl içindeki rızasız karşılıksız kazandırmaları araştırın.
- 22.Katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirleri tespit edip TMK 229'a dayanın.
- 23.Hangisine ait olduğu ispatlanamayan ev eşyası için paylı mülkiyet karinesini kullanın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.