Yurt Dışındaki Mirasçılar: Gurbetçi Mirası ve Vekâletle İşlem

Almanya'da yaşıyorsunuz, babanız İstanbul'da vefat etti ve geride bir daire bıraktı. Kardeşiniz "sen gelmeden hiçbir şey yapamayız" diyor. Aslında Türkiye'ye hiç gelmeden bütün süreci yürütebilirsiniz — doğru vekâletname ve doğru sıra ile.

Yurt dışındaki mirasçıların dosyalarında üç şey farklıdır: uygulanacak hukuk, vergi beyanı süresi ve belgelerin tasdik biçimi. Bu üçünü baştan doğru kurarsanız süreç Türkiye'de yaşayan bir mirasçınınkinden daha uzun sürmez.

Yurt Dışındayım, Türkiye'deki Mirası Nasıl Alırım?

Kısa cevap: Türkiye'ye gelmeniz zorunlu değildir. Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda düzenlettireceğiniz bir vekâletnameyle mirasçılık belgesinin alınmasından vergi beyanına, tapu intikalinden dava açılmasına kadar tüm işlemler Türkiye'deki vekiliniz tarafından yürütülebilir.

Süreç, Türkiye'de yaşayan bir mirasçının izlediği sırayla aynıdır — yalnızca her adımda ek bir tasdik katmanı ve daha uzun bir vergi süresi vardır. Genel akışı miras tapu intikali rehberimizde adım adım anlattık; bu yazı o akışın yurt dışı boyutunu tamamlıyor.

Hangi Ülkenin Hukuku Uygulanır?

Kısa cevap: Kural olarak ölenin vatandaşı olduğu ülkenin hukuku uygulanır. Ancak Türkiye'de bulunan taşınmazlar için istisnasız Türk hukuku uygulanır. Mirasın açılması, iktisabı ve taksimine ilişkin hükümler ise terekenin bulunduğu ülke hukukuna tabidir.

Türkiye'deki Taşınmazda Her Zaman Türk Hukuku

Muris hangi ülkenin vatandaşı olursa olsun, Türkiye'deki taşınmazın kime ve hangi oranda geçeceği Türk Medeni Kanunu'na göre belirlenir. Yabancı bir ülkeden alınmış mirasçılık belgesindeki paylar Türk hukukuna uymuyorsa, Türkiye'deki taşınmaz için Türk hukukundaki paylar esas alınır.

Yargıtay'ın önüne gelen bir dosya bu kuralı somut olarak gösteriyor: Rus vatandaşı murisin Rusya'da düzenlenmiş apostil onaylı mirasçılık belgesi, Türkiye'deki mallar için Erdemli Sulh Hukuk Mahkemesine sunulmuş; mahkeme MÖHUK m. 20'ye dayanarak Türk miras hukuku hükümlerini uygulayarak mirasçılık belgesi düzenlemiştir.

Kararın tam metni →

Yurt Dışında Yapılan Vasiyetname Geçerli mi?

Kısa cevap: Evet, iki yoldan biriyle geçerli olabilir: ya düzenlendiği ülkenin şekil kurallarına ya da ölenin millî hukukunun şekil kurallarına uygun olması yeterlidir. Yani Almanya'da Alman hukukuna uygun yapılmış bir vasiyetname Türkiye'de de şekil yönünden geçerli sayılabilir.

Ancak dikkat: Şeklin geçerliliği, vasiyetnamenin içeriğinin Türkiye'deki taşınmaz bakımından aynen uygulanacağı anlamına gelmez. Türkiye'deki taşınmaz için Türk hukuku uygulandığından saklı pay kuralları da devreye girer; saklı payı aşan bir vasiyet tenkis davasına konu olabilir. Geçerlilik unsurlarını vasiyetname rehberimizde, iptal sebeplerini vasiyetnamenin iptali yazımızda bulabilirsiniz.

Hangi Mahkeme Yetkili?

Kısa cevap: Mirasa ilişkin davalar, ölenin Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde görülür. Ölenin Türkiye'de yerleşim yeri yoksa, terekeye dâhil malların bulunduğu yer mahkemesi yetkilidir.

Vekâletname: Konsolosluk mu, Yabancı Noter + Apostil mi?

Kısa cevap: İki yol vardır. Birincisi ve en güvenlisi: Bulunduğunuz ülkedeki Türk konsolosluğunda Türkçe vekâletname düzenletmek — ek tasdik gerekmez, doğrudan kullanılır. İkincisi: Yabancı noterde düzenletip apostil (Lahey Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde) veya Türk konsolosluğu tasdiki (taraf olmayan ülkelerde) almak; ardından Türkiye'de yeminli tercüme ve noter onayı gerekir.

Vekâletnamede Bulunması Gerekenler

Uygulamada dosyaların en çok tıkandığı yer, vekâletnamedeki yetkilerin eksik yazılmasıdır. Tapu müdürlüğü ve mahkemeler "genel vekâletname" ifadesiyle yetinmez; işlemin adının açıkça yer almasını ister. Aşağıdaki yetkilerin adı adı belirtilmesi önerilir:

• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) almak, noter veya mahkemeye başvurmak
• Veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermek, vergi dairesinde işlem yapmak, ilişik kesme belgesi almak
• Tapu sicilinde intikal ve tescil işlemi yapmak, tapu kaydı ve tedavüllü kayıt istemek
• Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini istemek
• Dava açmak, davayı takip etmek, gerekiyorsa sulh, feragat, kabul yetkileri (bunlar açıkça yazılmalıdır)
• Mirası reddetmek — bu yetki ayrıca ve açıkça yer almalıdır
• Banka, araç tescil ve SGK işlemleri
• Vekilin başka bir avukata vekâlet verme (tevkil) yetkisi

Mirasçılık Belgesi: Noter mi Mahkeme mi?

Kısa cevap: Mirasçılık belgesi kural olarak noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alınabilir (TMK m. 598). Ancak yabancılık unsuru bulunan dosyalarda — yabancı uyruklu mirasçı, yurt dışında düzenlenmiş belgeler, nüfus kaydında eksiklik — noterler işlem yapmaz ve sulh hukuk mahkemesine başvurulması gerekir.

Yabancı Ülkeden Alınan Mirasçılık Belgesi Kullanılabilir mi?

Kısa cevap: Doğrudan tapuya veya bankaya sunulamaz. Yabancı bir mahkeme kararına dayanan belgeler için tanıma usulü işletilmelidir; yabancı bir noter belgesi ise apostil ve yeminli tercümeyle Türkiye'deki mahkemeye delil olarak sunulur ve Türk hukukuna göre yeni bir mirasçılık belgesi alınır.

Vergi Beyanı: 6 veya 8 Ay

Yurt dışındaki mirasçılar için beyan süresi uzar. Ölüm Türkiye'de olmuş ve mirasçılar yurt dışındaysa 6 ay; ölüm yurt dışında olmuş ve mirasçılar başka bir yabancı ülkedeyse 8 ay; mirasçılar ölümün olduğu ülkedeyse 4 ay.

Beyanname, murisin son ikametgâhının bulunduğu vergi dairesine verilir. Vergi çıkmasa bile beyan zorunludur. 2026 istisna tutarları, tarife ve taşınmazın emlak vergisi değeriyle değerlenmesi kuralı için miras tapu intikali yazımızdaki hesap bölümüne bakabilirsiniz — orada iki örnek hesap var.

Mavi Kartlılar: Türk Vatandaşı Gibi

Doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığı kaybedenler ve üçüncü dereceye kadar altsoyları, kanunda sayılan istisnalar dışında Türk vatandaşlarına tanınan haklardan aynen yararlanır. İstisnalar arasında miras ve taşınmaz edinme yoktur.

Bir uyarı: Vatandaşlığı çıkma izniyle değil, kaybettirme veya başka bir yolla kaybedenler ile hiç Türk vatandaşı olmamış kişiler bu maddeden yararlanamaz; onlar için aşağıdaki bölüm geçerlidir. Ayrıca altsoyun bu haklardan yararlanabilmesi için üstsoyuyla soy bağını belgelendirmesi şarttır.

Yabancı Uyruklu Mirasçı: Tapu Kanunu m. 35 Sınırı

Yabancı uyruklu gerçek kişiler Türkiye'de miras yoluyla taşınmaz edinebilir. Ancak edinilen taşınmazların toplam alanı özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün %10'unu ve kişi başına ülke genelinde 30 hektarı geçemez. Sınırı aşan kısım, verilen süre içinde tasfiye edilmezse tasfiye edilerek bedele çevrilir ve bedeli hak sahibine ödenir.

Dikkat edilecek nokta: Miras yoluyla edinim yasak değildir — sınır aşımı hâlinde bile taşınmaz mirasçıya geçer, ancak aşan kısmın bedele çevrilmesi söz konusu olur. Ayrıca askerî yasak bölgeler, askerî güvenlik bölgeleri ve özel güvenlik bölgeleri bakımından ek kısıtlar vardır; bu bölgelerdeki taşınmazlar için tapu müdürlüğü ayrıca inceleme yapar.

Tebligat ve Tercüme: Davayı Kilitleyen Ayrıntı

Karşı taraf yabancı uyrukluysa ve yurt dışındaysa, dava dilekçesinin tercüme edilerek tebliği gerekebilir. Bunun masrafı gider avansından karşılanır; avans tamamlanmazsa dava dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.

Yargıtay'ın 2025 tarihli kararında bu tam olarak yaşandı. Bölge Adliye Mahkemesi, davalıların Rusya vatandaşı olduğunu gözeterek adil yargılanma hakkı kapsamında kendi dillerinde davadan haberdar olmaları gerektiğini belirtti ve iki haftalık kesin süre verilmesini yerinde buldu. Gider avansı tamamlanmadığı için davanın usulden reddi onandı (7. HD, E. 2024/3980, K. 2025/2166, T. 21.04.2025).

Pratik Yol Haritası

Yurt Dışındaki Mirasçıların En Sık Yaptığı 8 Hata

1. Vekâletnameyi eksik yetkiyle düzenletmek. "Genel vekâletname" ifadesi yetmez. Mirasçılık belgesi, vergi beyanı, tapu intikali, mirası ret ve dava yetkilerinin adı adı yazılması gerekir. Eksik yetki, yeniden konsolosluk randevusu demektir.

2. Fotoğrafsız vekâletname göndermek. Tapuda işlem yapılacak vekâletnamelerde fotoğraf aranır.

3. Yabancı veraset belgesini doğrudan tapuya sunmak. Yabancı mahkeme kararına dayanan işlemler tanıma usulüne tabidir (MÖHUK m. 58/3); noter belgeleri ise apostil ve tercümeyle mahkemeye sunulup Türk hukukuna göre yeni belge alınmalıdır.

4. Reddi miras süresini kaçırmak. Üç aylık süre, ölümü ve mirasçı olduğunuzu öğrenmenizle işlemeye başlar; yurt dışında olmanız süreyi uzatmaz.

5. Vergi beyanını 4 ay sanmak. Yurt dışındaki mirasçılar için süre 6 veya 8 aydır — ama uzun sanıp beklemek de cezaya yol açar. Vergi çıkmasa bile beyan zorunludur.

6. Yurt dışı tebligat masrafını hesaplamamak. Karşı taraf yabancı uyrukluysa tercümeli tebligat gerekebilir; gider avansı tamamlanmazsa dava usulden reddedilir.

7. Mavi Kart hakkını bilmemek. Çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanlar ve üçüncü dereceye kadar altsoyları miras ve taşınmazda Türk vatandaşı gibi işlem yapar; Tapu Kanunu m. 35 sınırlarına takılmaz.

8. Uzun süre hiçbir şey yapmamak. Her geçen yıl mirasçı sayısını çoğaltır, belge yükünü artırır ve kaçırılmış devirlerin üçüncü kişilere geçme riskini yükseltir.

Mevzuat ve Yargıtay Kararları

Sonuç: Türkiye'ye Gelmenize Gerek Yok, Doğru Vekâletname Yeter

Yurt dışındaki mirasçıların dosyalarında zorluk mesafeden değil, üç ayrıntıdan doğar: vekâletnamenin yetki kapsamı, yabancı belgelerin tasdik biçimi ve süreler. Bu üçünü baştan doğru kurarsanız süreç Türkiye'de yaşayan bir mirasçınınkinden farklı değildir.

Pratik yol haritası nettir. Birincisi: Vekâletnameyi Türk konsolosluğunda, fotoğraflı ve yetkileri tek tek yazılı olarak düzenletin — sonradan eksik çıkan bir yetki, aylarca gecikme demektir. İkincisi: Terekede borç ihtimali varsa her şeyden önce üç aylık ret süresini değerlendirin. Üçüncüsü: Yabancı belgeleri doğrudan kullanmaya kalkmayın; apostil, tercüme ve gerekiyorsa tanıma adımlarını atlamayın.

Sonraki adımlar dört başlıkta: veraset ilamı ile mirasçılık tablosunu netleştirin, tereke tespiti ile malvarlığının kapsamını çıkarın, payları hesaplattırın ve tapu intikalini tamamlayın.

Bir uyuşmazlık çıkarsa yön belli: saklı payınız zedelendiyse tenkis davası, vasiyetname tartışmalıysa vasiyetnamenin iptali, mirastan çıkarıldıysanız ıskatın iptali. Bu davaların hepsinde bir yıllık süre işler ve yurt dışında olmanız bu süreyi uzatmaz.

İstanbul miras avukatı olarak yurt dışındaki mirasçıların dosyalarını vekâletname metninin hazırlanmasından tapu tesciline ve davaların yürütülmesine kadar bütün olarak takip ediyor, süreci Türkiye'ye gelmenizi gerektirmeyecek şekilde planlıyoruz. Yurt dışından bize ulaşabilirsiniz.