TMK Madde 292: Sonradan Evlenme ile Soybağının Kurulması

Evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun soybağı babalık karinesiyle kurulur; ana ile koca doğumdan sonra yeniden evlense bile soybağı sonradan evlenmeyle kurulmuş sayılmaz ve dava sonradan evlenmeye itiraz olarak nitelendirilemez (oy çokluğu)

Olay: Çocuk, annesi ile kocanın boşanmasından sonra üç yüz gün içinde doğmuş; ana ile koca doğumdan kısa süre sonra yeniden evlenmiş ve çocuk evlilik içi doğum olarak nüfusa kaydedilmiştir. Koca öldükten sonra kocanın sonraki eşi soybağının kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi soybağının sonradan evlenmeyle kurulduğunu kabul ederek davayı TMK 294 kapsamında itiraz davası saymış, TMK 300 uyarınca ölümden başlayarak bir yıl içinde açıldığı için süresinde bulup kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurularını reddetmiş, Özel Daire kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, ana ile evlilik nedeniyle baba ile soybağının, evlilik doğumdan önceyse TMK 285-291'e, doğumdan sonraysa TMK 292-294'e göre kurulduğunu açıklamıştır. Sonradan evlenmeyle kurulan soybağının itiraz davasıyla kaldırılacağını, bu davayı ana ve babanın yasal mirasçıları, çocuk ve Cumhuriyet savcısının açabileceğini ve yalnız kocanın baba olmadığı itirazının ileri sürülebileceğini belirtmiştir. Somut olayda çocuğun boşanmadan başlayarak üç yüz gün içinde doğduğunu, soybağının babalık karinesiyle kurulduğunu ve doğumdan sonraki yeniden evlenmenin soybağının kurulmasına etkisi bulunmadığını açıklamıştır. Kocanın sonraki eşinin babalık karinesini çürütme hakkı bulunmadığından davanın sıfat yokluğundan reddi gerektiğini belirterek direnme kararını oy çokluğuyla kesin olarak bozmuştur.

“Bu durumda eldeki davanın İlk Derece ve Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından, sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz davası şeklinde nitelendirilmesi doğru olmamıştır.”

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve KESİN olarak verilmiştir; azınlık, davacının hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunduğu görüşündedir. Karar TMK 285-291 şerhinde dava hakkı yönünden de incelenmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Ana ve baba evlendiği hâlde baba ortak çocuğu nüfusa bildirmemişse açılacak dava sonradan evlenmeyle kurulan soybağının tespiti davasıdır; bu davada hak düşürücü süre yoktur ve babalık davasındaki süre uygulanamaz

Olay: Davacı, çocuğun kendisinin davalıyla evlilik dışı ilişkisinden doğduğunu, daha sonra davalıyla evlendiklerini, ancak davalı babanın çocuğu nüfusa kendi çocuğu olarak bildirmediğini ve ardından boşandıklarını ileri sürmüştür. Mahkeme davayı babalık davası sayarak TMK 303'teki hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlilik dışında doğan çocuğun ana ve babasının birbiriyle evlenmesiyle kendiliğinden evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tâbi olduğunu ve eşlerin bildirimde bulunmamasının bu sonucu engellemediğini belirtmiştir. Davanın TMK 292 ve devamına dayalı sonradan evlenmeyle kurulan soybağının tespiti davası olduğunu ve bu davada hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığını açıklamıştır. Delillerin toplanıp TMK 284 ve HMK 292'ye uygun inceleme yapılması gerekirken TMK 303/1'deki sürenin geçtiği gerekçesiyle verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Eşlerin evlilik dışında doğmuş olan ortak çocuklarını nüfus müdürlüğüne bildirimde bulunmamış olmaları, çocuğun evlilik içinde doğan çocuklara ilişkin hükümlere tabi olmasını engellemez (TMK.md. 293/1-2).”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda evlenme tarihi karar tarihinden sonraki bir tarih olarak yazılmıştır; bu tarih aktarılmamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Ana ve babası sonradan evlendiği hâlde nüfusa bildirilmeyen çocukların açtığı dava babalık davası değil, sonradan evlenmeyle kurulan soybağının tespiti davasıdır; bu davada hak düşürücü süre söz konusu değildir

Olay: Davacıların ana ve babası evlenip boşanmış, boşandıktan sonra nikâhsız birlikte yaşadıkları dönemde davacılar doğmuştur. Ana ve baba yıllar sonra yeniden evlenmiş, ancak çocuklar nüfusa bildirilmemiştir. Babanın ölümünden sonra davacılar, onun babaları olduğunun tespitini ve nüfusa tescillerini istemiş; mahkeme davayı babalık davası sayarak TMK 303'teki hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 292 ve 293 hükümlerini hatırlatarak davacıların ana ve babasının evlenmeden önceki birlikteliklerinden doğduğunu, ana ve baba sonradan evlendiği hâlde çocukların bildirim yapılarak nüfusa tescil edilmediğini belirtmiştir. Olayları anlatmanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu, davanın babalık davası değil TMK 292 ve devamına dayalı sonradan evlenmeyle kurulan soybağının tespiti davası olduğunu ve bu davada hak düşürücü sürenin söz konusu olmadığını açıklamıştır. Delillerin bu çerçevede toplanıp TMK 284 ve HMK 292'ye uygun inceleme yapılması gerekirken TMK 303'teki sürenin geçtiği gerekçesiyle verilen ret kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Dava, mahkemenin kabul ettiği şekilde babalık davası değil, Türk Medeni Kanunu'nun 292 vd. maddelerine dayalı "sonradan evlenmeyle kurulan soybağının tespiti" davasıdır. Bu davada hak düşürücü süre söz konusu değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. 2. Hukuk Dairesinin 15.05.2008 tarihli kararında, bildirimden önce babanın öldüğü benzer bir olayda babalık hükmü oy çokluğuyla onanmış; karşı oy yazılarında soybağının sonradan evlenmeyle zaten kurulduğu ve babalık davasının konusu bulunmadığı ya da soybağının düzeltildiğinin tespiti davası açılması gerektiği savunulmuştu. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Çocuğun kendisinden olmadığını bildiği hâlde onu nüfusuna yazdıran kişi bakımından sonradan evlenmeyle kurulmuş soybağı yoktur; kaydın kaldırılması soybağının reddi veya itiraz davasıyla değil, asliye hukuk mahkemesinde görülen ve hak düşürücü süreye bağlı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesi davasıyla istenir

Olay: Davacı, çocuğun annesiyle evlendiğinde çocuğun on bir on iki yaşında olduğunu ve kendisinden olmadığını bildiği hâlde okula kaydı yapılabilsin diye onu nüfusuna yazdırdığını ileri sürerek çocuğun hanesinden çıkarılmasını ve gerçek babasının hanesine yazılmasını istemiştir. Davaya aile mahkemesi sıfatıyla bakan asliye hukuk mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davayı nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek soybağı davaları ile nüfus kaydının düzeltilmesi davası arasındaki farkı açıklamıştır: soybağının reddinde kayıt doğru olarak oluşmuş ve sonradan bir yanlışlığa dönüştürülmüştür, kayıt düzeltmede ise kayıt baştan yanlış geçirilmiştir. Davacının çocuğu kendi çocuğu sanarak nüfusuna yazdırmadığı için davanın sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz olmadığını, çocuk evlilik içinde babalık karinesiyle kaydedilmediği için soybağının reddi de olmadığını ve çocuğun nüfusa yalan beyanla kaydedildiğini belirtmiştir. Nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında hak düşürücü süre bulunmadığını ve görevin asliye hukuk mahkemesine ait olduğunu belirterek, görevsizlik kararı verilmesi gerekirken esasa girilmesini oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı Daire 24.03.2026 ve 08.06.2026 tarihli kararlarında, davacıların dedesinin veya babasının başkasının çocuğunu bilerek nüfusuna yazdırdığı ileri sürülen davalarda da aynı ilkeyi uygulamıştır. ⚠️ Hukuk Genel Kurulu 16.10.2018 tarihli kararında, çocuğun amcasının nüfusuna yazıldığı bir olayda oy çokluğuyla davayı aile mahkemesinde görülecek soybağı davası saymıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlilik dışında doğan çocuk, annesinin sonradan çocuğun amcasıyla evlenmesi üzerine onun nüfusuna yazılmışsa, kayden babanın mirasçılarının bu kaydın iptali istemi nüfus kaydının düzeltilmesi değil soybağı davasıdır ve aile mahkemesinde görülür (oy çokluğu)

Olay: Çocuk, annesinin evlilik dışı birlikteliğinden doğmuş; biyolojik babası olduğu ileri sürülen kişi kısa süre sonra ölmüştür. Anne yıllar sonra ölen kişinin kardeşiyle evlenmiş ve çocuk bu evlilik sonucunda onun çocuğu olarak nüfusa kaydedilmiştir. Kayden babanın mirasçıları, çocuğun gerçek babasının amcası değil ölen kardeş olduğunu ileri sürerek nüfus kaydındaki baba adının düzeltilmesini istemiştir. Asliye hukuk mahkemesi davanın soybağı davası olduğunu ve aile mahkemesinin görevli bulunduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiş; Özel Daire davanın nüfus kaydının düzeltilmesi olduğunu belirterek kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, soybağı davaları ile nüfus kaydının düzeltilmesi davaları arasındaki farkı açıklamıştır: soybağı davalarında kayıt doğru olarak oluşmuş ve sonradan açılan bir davayla teknik olarak yanlışlığa dönüştürülür, kayıt düzeltmede ise kayıt baştan yanlış geçirilmiştir. Somut olayda annenin kayden baba ile evlenmesi sonucunda çocuk ile kayden baba arasında soybağı kurulduğunu, mirasçıların isteminin bu soybağının ortadan kaldırılmasına yönelik olduğunu ve davanın kabulü hâlinde çocuğun soybağı ile mirasçılık durumunun değişeceğini belirtmiştir. Kanun koyucunun bu nedenle soybağı davalarını sürelere bağladığını ve aile mahkemesinin bakmasını öngördüğünü açıklayarak görevli mahkemenin aile mahkemesi olduğuna ilişkin direnme kararını ikinci görüşmede oy çokluğuyla kesin olarak onamıştır.

“Bu nedenle kanun koyucu soybağı davalarını belirli sürelerde açılması koşuluna bağlamış, daha özel nitelikte olan aile mahkemesinin bakmasını öngörmüştür.”

Not: ⚠️ Karar ikinci görüşmede OY ÇOKLUĞUYLA ve KESİN olarak verilmiştir. Azınlık görüşüne göre dava nüfus kaydındaki ilk hatanın düzeltilmesine yöneliktir ve asliye hukuk mahkemesinde görülmelidir. Çoğunluk davayı soybağının reddi olarak adlandırmıştır. 2. Hukuk Dairesinin 2025-2026 tarihli kararları, çocuğu kendisinden olmadığını bilerek nüfusuna yazdıran kişi bakımından nüfus kaydının düzeltilmesi yolunu kabul etmektedir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Ana ve baba, sonradan evlenmeyle kurulan soybağına ancak çocuğun bu şekilde tescilinin yanılma, aldatma veya korkutmaya dayandığını ileri sürerek itiraz edebilir; böyle bir iddia yoksa babanın davası reddedilir

Olay: Çocuk evlilik dışında doğmuş, ana ve babasının evlenmesiyle nüfusa tescil edilmiştir. Eşler arasındaki davada baba karşılık dava açmış; mahkeme bu davayı soybağının reddi olarak nitelendirip hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuk ile baba arasındaki soybağının sonradan evlenme yoluyla kurulduğunu ve babanın açtığı davanın TMK 294 kapsamında sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Bu davayı ana ve babanın yasal mirasçılarının, çocuğun ve Cumhuriyet savcısının açabileceğini; ana ve babanın ise ancak tescilin yanılma, aldatma veya korkutmaya dayandığını ileri sürerek itiraz edebileceğini açıklamıştır. Babanın böyle bir iddiası bulunmadığından ret kararının sonucu itibarıyla doğru olduğunu belirterek hükmü gerekçesini değiştirerek oy birliğiyle onamıştır.

“Ana ve babanın bu yolla kurulan soybağına, bu suretle tescilin, yanılma, aldatma veya korkutma sebebine dayandığı iddia edilmedikçe itiraz etme hakları bulunmamaktadır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Daire bu sonuca TMK 294/3'ün tanımanın iptaline ilişkin hükümlere yaptığı yollamayla ulaşmıştır; tanıyan da tanımanın iptalini yanılma, aldatma veya korkutma sebebiyle isteyebilir (TMK 297). Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Evlenmeden önce doğan çocuğu sonradan evlenme yoluyla evlilik hanesine yazılan annenin, çocuğun başka bir kişiden olduğunun tespiti istemi TMK 294 kapsamında itirazdır ve annenin itiraz hakkı bulunmadığından reddedilir

Olay: Çocuk annesinin evliliğinden önce doğmuş; annesi birkaç gün sonra dava dışı bir kişiyle evlenmiş ve çocuk sonradan evlenme yoluyla bu evliliğin hanesine tescil edilmiştir. Anne, davalının çocuğun babası olduğunun tespitini istemiş; mahkeme davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, çocuğun annesinin evliliğinden önce doğduğunu ve sonradan evlenme yoluyla evlilik hanesine tescil edildiğini, bu nedenle davanın sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz niteliğinde olduğunu belirtmiştir. Bu soybağına kimlerin itiraz edebileceğinin TMK 294/1'de gösterildiğini ve annenin itiraz hakkının bulunmadığını açıklamıştır. Davanın bu gerekçeyle reddi gerektiğini, hatalı nitelendirmeyle verilen ret kararının sonucu itibarıyla doğru olduğunu belirterek hükmü gerekçesini değiştirerek oy birliğiyle onamıştır.

“Sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına kimlerin itiraz edebileceği Türk Medeni Kanununun 294/1. maddesinde gösterilmiş olup, annenin itiraz hakkı mevcut değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. 7531 sayılı Kanunla anneye tanınan dava hakkı babalık karinesine dayanan soybağının reddi (TMK 286) içindir; TMK 294/1 değiştirilmemiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kardeşlerin, nüfusta ana baba bir kardeşleri görünen kişinin babalarından olmadığı iddiası TMK 294 kapsamında incelenmelidir; ancak onun başka bir kişinin çocuğu olduğunun tespiti babalık davası niteliğinde olduğundan kardeşlerin bu yönden dava ehliyeti yoktur

Olay: Davalı, ana ve babası görünen kişilerin evlenmesinden önce doğmuş ve evlilikten birkaç yıl sonra evlilik içinde doğan çocuk olarak nüfusa tescil edilmiştir. Kardeşleri, davalının babalarından değil annelerinin başka bir kişiyle ilişkisinden olduğunu ileri sürerek nüfus kaydındaki baba adının iptal edilip bu kişinin adıyla düzeltilmesini istemiş; mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, davacıların iki ayrı istemde bulunduğunu belirtmiştir. Davalının babalarından olmadığı iddiasının TMK 294 kapsamında değerlendirilip delillerin toplanması gerektiğini açıklamıştır. Davalının biyolojik babasının başka bir kişi olduğu yönündeki istemin ise TMK 301'e göre babalık davası niteliğinde olduğunu, bu davayı ancak ana ve çocuğun açabileceğini, bu nedenle davacıların bu yönden aktif dava ehliyetinin bulunmadığını belirterek kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkemece davacının talebinin TMK 294. madde kapsamında değerlendirilerek deliller toplanıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar, kardeşlerin TMK 294'teki itiraz hakkını ayrıca tartışmamış; iddianın bu madde kapsamında incelenmesini istemiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Ana ve babanın yasal mirasçısı sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz edebilir; Adli Tıp Kurumu raporuyla kayden babanın biyolojik baba olmadığı anlaşılırsa itiraz kabul edilir, dava soybağının reddi olarak nitelendirilemez

Olay: Davacı, sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağının iptalini istemiştir. Mahkeme, Yargıtayın bozma kararına uyduktan sonra davayı kabul etmiş; ancak kararında davayı soybağının reddi olarak nitelendirip soybağının reddine ilişkin hükümleri uygulamıştır. Kararı davalı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davanın sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağının iptali davası olduğunu, hukuki nitelendirme daha önce Dairece yapılmasına rağmen davanın soybağının reddi olarak nitelendirilmesini ve bu hükümlere göre karar verilmesini doğru bulmadığını belirtmiştir. TMK 294 uyarınca ana ve babanın yasal mirasçılarının, çocuğun ve Cumhuriyet savcısının bu soybağına itiraz edebileceğini hatırlatmıştır. Davacının yasal mirasçı sıfatıyla dava açma hakkı bulunduğunu ve Adli Tıp Kurumu raporuyla kayden babanın davalının biyolojik babası olmadığının anlaşıldığını belirterek kabul kararını sonucu itibarıyla doğru bulmuş ve gerekçesini düzelterek oy birliğiyle onamıştır.

“4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 294. maddesi ile ana ve babanın yasal mirasçılarının, çocuğun ve Cumhuriyet savcısının, sonradan evlenme yoluyla soybağının kurulmasına itiraz edebileceği hüküm altına alınmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda davacının kimin mirasçısı olduğu belirtilmemiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Cumhuriyet savcısının açtığı sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz davasında TMK 294/1 uyarınca yasal hasım durumundaki kişi davaya katılmalı ve DNA incelemesi yaptırılmalıdır; taraf teşkili mahkemece re'sen gözetilir

Olay: Koca, evlenmeden önce yurt dışında doğan ve yabancı doğum belgesinde babası gösterilmeyen çocuğu, yabancı uyruklu eşiyle evlendikten sonra vekili aracılığıyla ortak çocukları olarak nüfusa yazdırmıştır. Cumhuriyet savcısı, çocuğun kocanın çocuğu olmadığını ileri sürerek nüfus kaydının iptalini istemiş; mahkeme yasal hasım durumundaki kişiyi davaya katmadan ve DNA incelemesi yaptırmadan davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 292-294 hükümlerini açıklayarak eşlerin evlendiğini ve çocuğun baba adı belli olmayan yabancı doğum belgesine dayanılarak kocanın vekilinin talebiyle nüfusa kaydedildiğini, bu nedenle davanın Cumhuriyet savcısının açtığı sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz davası olduğunu belirtmiştir. TMK 294/1 uyarınca yasal hasım durumundaki kişinin davalı olarak davaya katılması gerektiğini ve taraf teşkilinin re'sen gözetileceğini açıklamıştır. HMK 292 uyarınca herkesin soybağının tespiti için kan veya doku alınmasına katlanmak zorunda olduğunu belirterek DNA incelemesi yaptırılmadan verilen kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“dava Cumhuriyet savcısı tarafından açılan sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz davasıdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda anonimleştirilmemiş kişi adları bulunmaktadır; kişi, yer ve uyruk bilgileri aktarılmamıştır.

Sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz davasında DNA incelemesi yaptırılmalıdır; örnek vermeyen davalı aleyhine sonuç çıkarılarak davanın kabulü yeterli değildir, HMK 292 uyarınca zor kullanma dahil tedbirler uygulanmalıdır

Olay: Davacı, ölen kardeşinin çocuğu olarak nüfusa kayıtlı davalının kardeşinin çocuğu olmadığını ileri sürerek nüfus kaydının düzeltilmesini istemiştir. Davalı, doğumundan çok sonra evlenen ana ve babasının ortak çocuğu olarak, Türk vatandaşlığını kazanması üzerine nüfusa tescil edilmiştir. Yargıtay davanın TMK 294 kapsamında itiraz olduğunu belirterek DNA incelemesi için kararı bozmuş; mahkeme bozmaya uyduktan sonra davalının örnek vermediğini, bunun sonucunun onun aleyhine doğmuş sayılacağını belirterek davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davanın TMK 294 kapsamında sonradan evlenme yoluyla kurulan soybağına itiraz olduğunu ve soybağı davalarında hâkimin maddi olguları re'sen araştırdığını belirtmiştir. HMK 292 uyarınca herkesin soybağının tespiti için kan veya doku alınmasına katlanmak zorunda olduğunu, haklı sebep olmaksızın bu yükümlülüğe uyulmazsa hâkimin incelemenin zor kullanılarak yapılmasına karar vereceğini açıklamıştır. Mahkemelerin kuşkuya yer bırakmayacak şekilde doğru sicil oluşturmak zorunda olduğunu, Hukuk Genel Kurulunun 26.04.2023 tarihli kararında belirtildiği gibi örnek vermekten kaçınanlar hakkında yakalama, ihzar ve gözlem altına alma dahil zor kullanma tedbirlerinin uygulanması gerektiğini belirterek, DNA raporu alınmadan davalı aleyhine sonuç çıkarılarak verilen kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir BOZMA kararıdır. Kararda davacının itiraz hakkı ayrıca tartışılmamış, bozma DNA incelemesi eksikliğine dayanmıştır. Kişi, yer ve uyruk bilgileri aktarılmamıştır.

Sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz davası açmak ve takip etmek kişiye bağlı bir hakkın kullanılmasıdır; vekâletnamede özel yetki bulunmalıdır ve davada DNA incelemesi yapılmalıdır

Olay: Davacının babası, davacının annesinden boşandıktan sonra davalının annesiyle evlenmiştir. Davalı bu evlilikten önce doğmuş ve yıllar sonra nüfusa tescil edilmiştir. Davacı, babasının davalının biyolojik babası olmadığını ileri sürerek tanıma işleminin iptalini istemiş; mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek davanın sonradan evlenme yoluyla oluşan soybağına itiraz olduğunu açıklamıştır. TMK 292-294 gözetilerek taraf delillerinin toplanması, DNA incelemesinin yapılması ve bütün delillerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca bu davayı açmanın ve takip etmenin kişiye bağlı bir hakkın kullanımı olduğunu, vekâletnamede özel yetki bulunması gerektiğini ve bu eksiklik giderilmeden hüküm kurulamayacağını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Kabule göre de; sonradan evlenme yoluyla oluşan soybağına itiraz davası açma ve bu davayı takip etme, şahsa bağlı bir hakkın kullanımı niteliğinde olup, vekaletnamede özel yetkinin varlığını gerektirir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Özel yetki kuralı bugün HMK 74'te, kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davalar için düzenlenmiştir. Kararda kişi adları anonimleştirilmeden geçmektedir; kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlilik dışında doğup ana ve babası evlendikten sonra ortak çocuk olarak nüfusa yazılan kişinin kayden babasıyla soybağını kaldırmak için açtığı dava soybağının reddi değil sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itirazdır; TMK 300 kıyasen uygulanır ve çocuğun dava hakkı erginlikten başlayarak bir yıl geçmekle düşer

Olay: Davacının ana ve babası onun doğumundan sonra evlenmiş ve ana ile babanın başvurusu üzerine davacı ortak çocukları olarak nüfusa tescil edilmiştir. Davacı, nüfusta babası görünen kişinin gerçek babası olmadığını ileri sürerek soybağının reddini istemiş; ilk derece mahkemesi hak düşürücü sürenin geçtiği gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, maddi olayları açıklamanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu hatırlatarak davanın soybağının reddi mi yoksa sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz mı olduğunu incelemiştir. TMK 292-294'ü açıklayarak, itiraz davasında tanımanın iptaline ilişkin hükümlerin kıyasen uygulandığını, TMK 300 uyarınca çocuğun dava hakkının erginlikten başlayarak bir yıl geçmekle düştüğünü, gecikmeyi haklı kılan sebep varsa sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabileceğini belirtmiştir. Davanın soybağının reddi olarak nitelendirilmesini yanlış bulmakla birlikte itiraz davası yönünden de sürenin geçtiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış, ilk derece mahkemesi kararını gerekçesini değiştirerek düzeltilmiş hâliyle oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde 2. Hukuk Dairesi 31.01.2005 tarihli kanun yararına bozma kararında, çocuğun itirazındaki bir yıllık sürenin mahkemece re'sen gözetileceğini belirtmiştir. Kararda ana ve babanın adları anonimleştirilmeden yer almaktadır; kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Mevcut soybağı nedeniyle babalık davası reddedilen çocuğun bu karardan başlayarak bir ay içinde açtığı itiraz davası TMK 300'deki haklı sebep kuralı uyarınca süresindedir; sonradan evlenmeyle kurulan soybağına karşı açılan dava soybağının reddi değil itiraz davasıdır

Olay: Davacı, annesinin evlenmeden önceki bir ilişkisinden doğmuş; annesi daha sonra başka bir kişiyle evlenmiş ve davacı, annesi ile eşinin çocuğun evlilik öncesi ilişkilerinden olduğuna ilişkin ortak bildirimi üzerine onların çocuğu olarak nüfusa tescil edilmiştir. Davacının biyolojik babası olduğunu ileri sürdüğü kişiye karşı açtığı babalık davası, başka bir kişiyle soybağının devam ettiği gerekçesiyle reddedilmiş; davacı bu karardan kısa süre sonra kayden babasına karşı soybağının reddi davası açmış, mahkeme davayı hak düşürücü süre nedeniyle reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 293, 294, 295 ve 300 hükümlerini aktararak davacının doğumunda annesinin resmî bir evliliği bulunmadığını ve davacının annesi ile davalının ortak bildirimi üzerine nüfusa tescil edildiğini belirtmiştir. Davanın soybağının reddi değil TMK 294'e dayanan sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz davası olduğunu açıklamıştır. Babalık davasının başka bir kişiyle soybağının devam ettiği gerekçesiyle reddedildiği tarih ile eldeki davanın açıldığı tarih dikkate alındığında TMK 300'ün son fıkrasındaki bir aylık sürenin geçmediğini belirterek davanın süreden reddini oy birliğiyle bozmuştur.

“Gerçekleşen bu duruma göre; dava, mahkemenin nitelendirdiği gibi soybağının reddi değil, Türk Medeni Kanununun 294. maddesine dayanan sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz davası niteliğindedir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metnindeki tarih 06.10.2015'tir; bazı veri tabanlarında 13.10.2015 görünmektedir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlenmeden önce doğan ve eşlerin beyanıyla ortak çocuk olarak nüfusa yazılan çocuğa karşı kocanın açtığı dava itiraz davasıdır; koca yanılma, aldatma veya korkutma ileri sürmedikçe itiraz edemez, ileri sürse bile TMK 300'deki bir ve beş yıllık süreler uygulanır ve DNA sonucu babalığı reddetse de süre geçmişse dava reddedilir

Olay: Eşlerin evlenmeden önce doğan bir çocuğu, eşlerin nikâhtan önce doğan öz çocukları olduğuna ilişkin beyanlarıyla nüfusa tescil edilmiş; diğer çocuk evlilik içinde doğmuştur. Boşanma davası sürerken koca, iki çocuğun da kendisinden olmadığını ileri sürerek soybağının reddini istemiş; Adli Tıp raporu kocanın biyolojik babalığını reddetmiş ve mahkeme davayı kabul etmiştir.

Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, evlilik içinde doğan çocuk yönünden soybağının reddi davasının, tanık beyanlarına göre kocanın durumu çok önceden bildiği gerekçesiyle bir yıllık süre geçtikten sonra açıldığını belirtmiştir. Evlenmeden önce doğan çocuk yönünden ise davanın sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz niteliğinde olduğunu, ana ve babanın bu soybağına ancak tescilin yanılma, aldatma veya korkutmaya dayandığını ileri sürerek itiraz edebileceğini ve kocanın böyle bir iddiası bulunmadığını açıklamıştır. Böyle bir iddia kabul edilse bile TMK 300'deki sürelerin uygulanacağını, soybağının tescil tarihinde kurulduğu dikkate alındığında beş yıllık sürenin ve öğrenmeden başlayan bir yıllık sürenin geçtiğini belirterek kabul kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Diğer taraftan davacının yanılma, aldatma ve korkutma olduğunu iddia ettiği kabul edilse dahi Türk Medeni Kanunu'nun 300. maddesinde yer alan hak düşürücü süreler geçerli olacaktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ⚠️ Kararın soybağının reddine ilişkin bölümünde öğrenme tanık beyanlarıyla belirlenmiştir; 2. Hukuk Dairesinin güncel kararlarında şüphenin öğrenme sayılmadığı ve öğrenme için kural olarak DNA incelemesinin arandığı gözetilmelidir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz ile babalık davası birlikte istenmişse iki davanın tarafları ve süreleri farklıdır; mevcut soybağı geçersiz kılınmadıkça babalık davası dinlenemeyeceğinden babalık istemi ayrılır ve itiraz davasının sonucu beklenir

Olay: Davacı, ölen babasının nüfusta babası görünen kişinin değil başka bir kişinin çocuğu olduğunu ileri sürmüştür. Davacının babası evlilik dışında doğmuş, babaannesi sonradan bir kişiyle evlenmiş ve çocuk bu evlilikten sonra o kişinin çocuğu olarak nüfusa yazılmıştır. Davacı kaydın silinmesini ve babasının iddia ettiği kişinin çocuğu olarak nüfusa yazılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi önce mevcut soybağının kaldırılması gerektiği gerekçesiyle davayı usulden reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, davacının babasının evlilik dışında doğduğunu ve annesinin sonradan evlenmesiyle kocayla arasında TMK 292 (önceki Kanunun 247. maddesi) kapsamında soybağı kurulduğunu belirtmiştir. Davada iki istem bulunduğunu: kayden babanın baba olmadığına ilişkin istemin TMK 294 kapsamında sonradan evlenmeyle kurulan soybağına itiraz, iddia edilen gerçek babaya ilişkin istemin ise TMK 301 kapsamında babalık davası olduğunu; iki davanın taraflarının ve hak düşürücü sürelerinin farklı olduğunu açıklamıştır. TMK 300 uyarınca ilgililerin dava hakkının öğrenmeden başlayarak bir yıl ve her hâlde beş yıl geçmekle düştüğünü hatırlatmış; mevcut soybağı geçersiz kılınmadıkça babalık davasının dinlenemeyeceğini, bu nedenle babalık isteminin ayrılıp itiraz davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Ayrıca babalığın hükmen tespiti istenilen kişi ile başka bir erkek arasında mevcut soybağı ilişkisi geçersiz kılınmadıkça babalık davasının dinlenmesi de mümkün değildir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde 8. Hukuk Dairesinin 17.12.2018 tarihli kararı da babalık isteminin ayrılmasını istemiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.