Kısa cevap · TMK 74
TMK 74 ve onu izleyen maddeler, dernek genel kurulunun nasıl toplanacağını ve nasıl karar alacağını baştan sona düzenler. Olağan toplantı tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine yapılır ve en geç üç yılda bir yapılması zorunludur (m. 74). Olağanüstü toplantı yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde ya da üyelerin beşte birinin yazılı başvurusu üzerine çağrılır; yönetim kurulu çağırmazsa sulh hâkimi üç üyeyi görevlendirir (m. 75). Çağrı en az on beş gün önceden yapılır ve gün, saat, yer ile gündem bildirilir (m. 77). Toplantı yeter sayısı katılma hakkı bulunanların salt çoğunluğu, tüzük değişikliği ve fesihte üçte ikisidir; ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz ama katılım yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz (m. 78). Kararlar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla, tüzük değişikliği ve fesihte üçte iki çoğunlukla alınır (m. 81).
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
Temel kavramlar
- Olağan genel kurul
- Tüzükte belirtilen zamanda, en geç üç yılda bir yapılması zorunlu toplantı.
- Olağanüstü genel kurul
- Yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde ya da üyelerin beşte birinin istemiyle yapılan toplantı.
- Beşte bir kuralı
- TMK 75/1: olağanüstü toplantı isteyebilecek üye oranı.
- Sulh hâkiminin görevlendirmesi
- TMK 75/2: yönetim kurulu çağırmazsa üç üyenin genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirilmesi.
- Çağrısız karar
- TMK 76: bütün üyelerin yazılı katılımıyla veya tamamının çağrısız bir araya gelmesiyle alınan geçerli karar.
- On beş günlük süre
- TMK 77/1: çağrının toplantıdan en az on beş gün önce yapılması.
- Toplantı yeri
- TMK 78/1: tüzükte aksine hüküm yoksa dernek merkezinin bulunduğu yer.
- Toplantı yeter sayısı
- TMK 78/2: katılma hakkı bulunanların salt çoğunluğu; tüzük değişikliği ve fesihte üçte ikisi.
- İkinci toplantı
- Çoğunluk sağlanamazsa yapılan toplantı; çoğunluk aranmaz ancak asgari katılım şartı vardır.
- Gündeme bağlılık
- TMK 79/2: genel kurulda yalnız gündemdeki maddelerin görüşülmesi kuralı.
- Onda bir kuralı
- TMK 79/2: hazır bulunan üyelerin onda birinin yazılı istemiyle bir konunun gündeme alınması zorunluluğu.
- Oy hakkından yoksunluk
- TMK 82: üyenin kendisi, eşi, üstsoyu ve altsoyu ile dernek arasındaki işlem ve uyuşmazlıklarda oy kullanamaması.
Bir bakışta TMK 74
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Olağan toplantı | Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır. | TMK m. 74/1 |
| Azami süre | Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur. | TMK m. 74/2 |
| Olağanüstü toplantı | Yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde ya da üyelerin beşte birinin yazılı başvurusu üzerine yönetim kurulunca çağrılır. | TMK m. 75/1 |
| Çağrı yapılmazsa | Üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimi üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir. | TMK m. 75/2 |
| Çağrısız karar | Bütün üyelerin yazılı katılımıyla veya üyelerin tamamının çağrı usulüne uymaksızın bir araya gelerek aldığı kararlar geçerlidir. | TMK m. 76/1 |
| Sınırı | Bu şekilde karar alınması olağan toplantı yerine geçmez. | TMK m. 76/2 |
| Çağrı süresi | Genel kurul, yönetim kurulunca en az on beş gün önceden toplantıya çağrılır; gün, saat, yer ve gündem bildirilir. | TMK m. 77/1 |
| Çağrı usulü | Toplantıya çağrı usulü ve toplantının ertelenmesi yönetmelikle düzenlenir. | TMK m. 77/2 |
| Toplantı yeri | Genel kurul toplantıları, tüzükte aksine hüküm olmadıkça dernek merkezinin bulunduğu yerde yapılır. | TMK m. 78/1 |
| Toplantı yeter sayısı | Katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğu; tüzük değişikliği ve fesihte üçte ikisi. İkinci toplantıda çoğunluk aranmaz, ancak katılım yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz. | TMK m. 78/2 |
| Geri bırakma | Genel kurul toplantısı bir defadan fazla geri bırakılamaz. | TMK m. 78/3 |
| Gündem | Yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür; hazır bulunan üyelerin en az onda birinin yazılı istemiyle bir konunun gündeme alınması zorunludur. | TMK m. 79/2 |
| Görev ve yetkiler | Genel kurul üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir, organları seçer, diğer organları denetler ve haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir. | TMK m. 80 |
| Karar yeter sayısı | Kararlar toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğuyla; tüzük değişikliği ve fesih kararları üçte iki çoğunlukla alınır. | TMK m. 81 |
TMK 74 madde metni
Birinci Kitap: Kişiler Hukuku › İkinci Kısım: Tüzel Kişiler · İkinci Bölüm: Dernekler — C. Organlar — II. Genel kurul — 2. Toplanması — a. Olağan toplantı
Genel kurulun toplanması ve kararları — Madde 74
- (1)Çağrı yetkisi kural olarak yönetim kurulundadır. Toplantı zamanı tüzükten okunur; tüzük bu konuda susarsa ikinci fıkradaki azami süre işler.Genel kurul, tüzükte belirtilen zamanda yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanır.
- (2)(Değişik: 4/11/2004-5253/38 md.) Bu bir azami süredir; tüzük daha sık toplantı öngörebilir. Süreye uyulmaması TMK 87/1-5 yolunu açabilir.Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | Maddeler, Kanunun ilk metninde "C. Organlar — II. Genel kurul" başlığı altında yer aldı. İlk metinde TMK 74'ün ikinci fıkrası farklı bir düzenleme içeriyor, TMK 77'nin birinci fıkrası çağrının yerel bir gazete ile ilân edilmesini ve ayrıca üyelere bir yazıyla bildirilmesini öngörüyor, TMK 79'un ise üçüncü bir fıkrası bulunuyordu. |
| 04.11.2004 | 5253 sayılı Dernekler Kanunu m. 38 (RG 23.11.2004, S. 25649) | Üç değişiklik birlikte yapıldı. TMK 74/2 değiştirilerek olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunluluğu getirildi. TMK 77/1'deki "yerel bir gazete ile ilân edilir ve aynı zamanda bir yazıyla" ibareleri madde metninden çıkarıldı; çağrı usulü yönetmeliğe bırakıldı. TMK 79'un üçüncü fıkrası ise mülga edildi. |
Olağan ve Olağanüstü Toplantı: Kim Çağırır?
Genel kurul kendiliğinden toplanmaz; her toplantı bir çağrıya dayanır ve çağrı yetkisi kural olarak yönetim kurulundadır.
Olağan genel kurul toplantılarının en geç üç yılda bir yapılması zorunludur.
Üç yıl bir azami süredir. Tüzük daha sık toplantı öngörebilir; nitekim uygulamada birçok dernek tüzüğü yıllık veya iki yıllık olağan genel kurul düzenler. Süreye uyulmaması ise ağır bir sonuç doğurabilir: olağan genel kurul toplantısının iki defa üst üste yapılamaması TMK 87/1-5 uyarınca derneğin kendiliğinden sona ermesi sebebidir (TMK 87).
Yönetim kurulu, genel kurulu toplantıya çağırmazsa; üyelerden birinin başvurusu üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.
İkinci fıkra bir güvence hükmüdür. Yönetim kurulu çağrıyı yapmazsa dernek kilitlenmez: üyelerden birinin başvurusu üzerine sulh hâkimi üç üyeyi görevlendirir. Aynı çözüm, yönetim kurulu üye sayısı boşalmalar sebebiyle üye tam sayısının yarısının altına düştüğünde de öngörülmüştür (TMK m. 84/2).
Bu değerlendirme Hukuk Genel Kurulunun 19.11.2025 tarihli kararında yer almaktadır (Yargıtay HGK, 19.11.2025, E. 2024/823, K. 2025/729).
Aynı kararda görev süresi de belirlenmiştir: olağanüstü genel kurulda seçilen yönetim kurulunun üç yıllık görev süresi, önceki olağan genel kurulda seçilen yönetim kurulunun görev süresi esas alınarak belirlenmelidir; böylece kesintisiz yönetim ve temsil korunur (Yargıtay HGK, 19.11.2025, E. 2024/823, K. 2025/729, oy birliğiyle ve kesin).
Çağrı: On Beş Gün, Gündem ve Usul
Çağrı, genel kurul uyuşmazlıklarının merkezindeki konudur.
Toplantıya çağrı usulü ve toplantının ertelenmesine ilişkin konular, yönetmelikle düzenlenir.
Parantez içindeki boşluklar bir değişikliğin izidir. İlk metinde çağrının "yerel bir gazete ile ilân edilir ve aynı zamanda üyelere bir yazıyla" bildirileceği yazıyordu; 5253 sayılı Kanunun 38. maddesiyle bu ibareler metinden çıkarıldı ve çağrı usulü yönetmeliğe bırakıldı.
Çağrıda bulunması gerekenler dörttür: toplantının günü, saati, yeri ve gündemi. Bunlardan birinin eksikliği usulsüzlük iddiasına dayanak yapılır.
Usulsüz çağrının yaptırımı nedir? Hukuk Genel Kurulu 2025 tarihli kararında bunu netleştirmiştir: çağrının yapılmaması veya usulsüz yapılması hâlinin yaptırımı mutlak butlan değil iptal edilebilirliktir; çünkü TMK 83 bu nedenle katılamayan üyelere iptal davası hakkı vermektedir. Ayrıca çağrının usulsüzlüğünü iddia eden tarafın kararların yasaya, ana sözleşmeye veya iyiniyet kurallarına aykırılığına dayanıp bunu ispat etmesi zorunludur (Yargıtay HGK, 19.11.2025, E. 2024/823, K. 2025/729; TMK 83).
Ancak bir sınır vardır: çağrılması gereken üyelerin çağrılmamaları nedeniyle gelememeleri toplantı ve karar nisabını etkiliyorsa karar yok sayılır; bu hâlde yokluğun tespiti davası süreye tabi değildir.
Bu şekilde karar alınması olağan toplantı yerine geçmez.
TMK 76 çağrı kuralının istisnasıdır ama şartı ağırdır: bütün üyelerin veya üyelerin tamamının katılımı aranır. Bir tek üye eksikse hüküm uygulanmaz. İkinci fıkra da bu yolun olağan toplantı yerine geçmediğini açıkça söyler; yani üç yıllık zorunluluk bu yolla karşılanmış sayılmaz.
Toplantı ve Karar Yeter Sayıları
Genel kurul iptal davalarının çoğu bu iki sayı üzerinden yürütülür.
Genel kurul, katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun, tüzük değişikliği ve derneğin feshi hâllerinde üçte ikisinin katılımıyla toplanır; çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, bu toplantıya katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz.
Genel kurul toplantısı, bir defadan fazla geri bırakılamaz.
| Karar türü | Toplantı yeter sayısı | Karar yeter sayısı |
|---|---|---|
| Olağan kararlar | Katılma hakkı bulunanların salt çoğunluğu | Katılanların salt çoğunluğu |
| Tüzük değişikliği | Katılma hakkı bulunanların üçte ikisi | Katılanların üçte ikisi |
| Derneğin feshi | Katılma hakkı bulunanların üçte ikisi | Katılanların üçte ikisi |
| İkinci toplantı | Çoğunluk aranmaz; katılım yönetim + denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz | Aynı oranlar |
"Toplantıya katılan üyeler" kimlerdir? Kanun bu ifadeyi tanımlamaz. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kanunda ve yönetmelikte açık hüküm bulunmadığını saptayarak TMK 58 uyarınca konunun tüzükte düzenlenip düzenlenmediğine bakılması gerektiğini belirtmiştir. Somut tüzük, oylamaya geçilmeden önce salona girişin durdurulacağını ve toplantıya katılan üye sayısı saptandıktan sonra oylama yapılacağını düzenlediğinden, Daire çoğunluğu bu ifadeden oylama anında salonda bulunup oy kullanan üyelerin anlaşılması gerektiğini kabul etmiş; karar oy çokluğuyla alınmıştır (Yargıtay 8. HD, 02.06.2021, E. 2019/6774, K. 2021/4658; TMK 58).
Bu içtihat için bkz. Yargıtay 8. HD, 11.03.2019, E. 2017/13587, K. 2019/2461 (oy birliğiyle) ve TMK 63 ve 64.
(Ek fıkra: 30/7/2003-4963/34 md.) Tüzel kişi adına oy kullanacak kişi hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
TMK 82 bir çıkar çatışması kuralıdır. Yasak yalnız üyenin kendisini değil eşini, üstsoyunu ve altsoyunu da kapsar; 2003'te eklenen fıkrayla tüzel kişi adına oy kullanacak kişi de kapsama alınmıştır. Yasağa aykırı kullanılan oy, karar yeter sayısını etkiliyorsa iptal sebebidir.
Toplantı Usulü, Gündem ve Genel Kurulun Yetkileri
Toplantının nasıl yürütüleceğini TMK 79, genel kurulun ne yapabileceğini TMK 80 belirler.
Genel kurul toplantısında yalnız gündemde yer alan maddeler görüşülür. Ancak, toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri tarafından görüşülmesi yazılı olarak istenen konuların gündeme alınması zorunludur.
Gündeme bağlılık ilkesi ve istisnası. Kural, yalnız gündemdeki maddelerin görüşülmesidir; bu, çağrıda gündemin bildirilmesi zorunluluğunun (TMK m. 77/1) doğal sonucudur. İstisna ise onda bir kuralıdır: toplantıda hazır bulunan üyelerin en az onda biri yazılı olarak isterse o konunun gündeme alınması zorunludur.
Maddenin üçüncü fıkrası 5253 sayılı Kanunla mülga edilmiştir; bu nedenle güncel metinde iki fıkra vardır.
Genel kurul, derneğin diğer organlarını denetler ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilir.
"Son kararı verir" ifadesi kilit öneme sahiptir. Üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarmada nihai merci genel kuruldur. Bu, TMK 83/2'deki dernek içi denetim yolları kuralıyla birleşir: yönetim kurulunun çıkarma kararına karşı önce genel kurula gidilmesi gerekir (TMK 67).
Genel kurul en yetkili organdır. Hukuk Genel Kurulu, TMK 73 uyarınca genel kurulun derneğin en yetkili karar organı olduğunu ve derneğe kayıtlı üyelerden oluştuğunu; TMK 72 uyarınca zorunlu organlar dışında başka organlar oluşturulabilse de zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının bu organlara devredilemeyeceğini vurgulamıştır (Yargıtay HGK, 04.10.2022, E. 2019/427, K. 2022/1222, oy çokluğuyla).
TMK 74 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
TMK 74-82'yi doğrudan yorumlayan bir içtihadı birleştirme kararına rastlanmamıştır. Sayfadaki kartlar üç eksenden seçilmiştir: (i) olağan ve olağanüstü toplantı ayrımı ile görev sürelerine etkisi, (ii) toplantı ve karar yeter sayılarının hesabı, (iii) toplantının bileşimi ve genel kurulun konumu. Kararların tamamı tam metinden okunmuştur. Hukuk Genel Kurulunun 19.11.2025 tarihli kararı oy birliğiyle ve kesin olarak verilmiş; 04.10.2022 tarihli kararı ile Yargıtay 8. Hukuk Dairesinin 02.06.2021 tarihli kararı ise oy çokluğuyla alınmış olup karşı oylardaki görüşler kart notlarında ayrıca belirtilmiştir.
TMK 74/1 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 74/1 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Olağanüstü genel kurul toplantıları zorunlu ve ivedi hâllerde yapılır; asıl olan olağan genel kurulda karar alınmasıdır ve olağanüstü toplantıda seçilen yönetim kurulunun görev süresi önceki olağan genel kurul esas alınarak belirlenir
Olay: Bir vakfın yönetim kurulu üyesi, katılmadığı olağan genel kurul toplantısında yeni yönetim kurulu seçilmesinin vakıf senedine aykırı olduğunu ve çağrının usulsüz yapıldığını ileri sürerek kararın iptalini istemiştir. Davacı, daha önce yapılan bir olağanüstü genel kurulda yönetim kuruluna seçildiğini ve üç yıllık görev süresinin dolmadığını savunmuştur. Vakıf senedinde çağrı usulü düzenlenmemiş; çağrı bir gazetede gündemle birlikte on beş günden fazla süre önce ilan edilmiştir. Çoğunluk aranmayan ikinci toplantıya 81 üyeden 49'u katılmış ve kararlar oy birliğiyle alınmıştır.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, vakıf mevzuatında hüküm bulunmayan hâllerde Medeni Kanunun derneklere ilişkin hükümlerinin uygulanacağını belirterek TMK 73, 74, 77, 78 ve 83'ü aktarmıştır. Olağanüstü genel kurul toplantılarının zorunlu ve ivedi hâllerde yapıldığını, asıl olanın olağan genel kurul toplantısında karar alınması olduğunu ve olağanüstü toplantının istisnai nitelik taşıdığını; yönetim kurulunun her zaman bu toplantıda seçilmesinin işleyişi ve düzeni zedeleyeceğini vurgulamıştır. Kesintisiz yönetim ve temsil yönünden olağanüstü genel kurulda seçilen yönetim kurulunun üç yıllık görev süresinin önceki olağan genel kurulda seçilen yönetim kurulunun görev süresi esas alınarak belirlenmesi gerektiğini saptamıştır. Çağrının yönetmeliğe uygun yapıldığını ve katılmayan üyelerin katılımının nisabı değiştirmeyeceğini belirleyerek direnme kararını oy birliğiyle ve kesin olarak bozmuştur.
“Olağanüstü genel kurul toplantıları zorunlu ve ivedi hâllerde yapılmakta olup aslolan olağan genel kurul toplantısında karar alınmasıdır. Olağanüstü genel kurul istisnai nitelikte olup yönetim kurulunun her zaman bu toplantıda seçilmesi vakfın işleyişini ve düzenini zedeler.”
Ne anlama geliyor?
Olağanüstü toplantı olağanın yerini almaz; görev süreleri olağan genel kurul takvimine göre hesaplanır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve KESİN olarak verilmiştir. Uyuşmazlık bir vakfa ilişkin olup TMK'nın dernek hükümleri Anayasa m. 33'ün son fıkrası ve Yargıtay uygulaması gereğince uygulanmıştır. Kararda ayrıca çağrı usulsüzlüğünün yaptırımının iptal edilebilirlik olduğu ve nisabı etkileyen çağrılmama hâlinde kararın yok sayılacağı da belirtilmiştir. Vakıf, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 74/1 · Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Üyelik kabul kararı bulunmayan kişilerin katılımıyla yapılan genel kurul toplantısı yasaya aykırıdır ve aykırılığın sonuca etkili olup olmamasına bakılmaksızın iptal edilir
Olay: Bir derneğin genel kurul toplantısında yönetim kurulu asıl üyeliklerine seçilen kişilerin derneğe üyelik başvurularının, genel kurul tarihinden sonraki bir yönetim kurulu toplantısında kabul edildiği anlaşılmıştır. Genel kurul kararlarının iptali istenmiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Daire, TMK 64 ile Dernekler Yönetmeliğinin çağrı ve toplantı usulüne ilişkin hükümlerini ve 5253 sayılı Kanunun 32/b maddesini aktarmıştır. Yönetmelik uyarınca genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerin listesinin toplantı yerinde hazır bulundurulacağını, üyelerin listedeki adları karşısına imza koyarak toplantı yerine gireceklerini ve genel kurula katılma hakkı bulunmayanların toplantı yerine alınmayacağını vurgulamıştır. Genel kurul tarihinde üyelik başvuruları henüz kabul edilmemiş kişilerin üyelik koşullarını taşımadığını ve üye olmayan kişilerin katılımıyla toplanan genel kurulun yasaya aykırı olduğunu saptayarak, aykırılığın sonuca etkili olup olmamasına bakılmaksızın toplantının iptaline karar verileceğini belirtmiş ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“üye olmayan kişilerin katılımıyla toplanan genel kurul toplantısının yasaya aykırı olduğu anlaşılmaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Hazırun listesi yalnız bir formalite değildir; listedeki herkesin üye olması toplantının geçerliliğini belirler.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE alınmıştır. Aynı yöndeki 25.06.2018 tarihli ve 2017/8675 E., 2018/14323 K. sayılı kararla birlikte istikrarlı bir çizgi oluşturur. Bu sakatlık, çağrı usulsüzlüğünden farklı olarak toplantının bileşimine ilişkindir. Dernek, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 74/1 · Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Genel kurul derneğin en yetkili karar organı olup derneğe kayıtlı üyelerden oluşur; zorunlu organlar dışında başka organlar oluşturulabilse de zorunlu organların görev, yetki ve sorumlulukları devredilemez
Olay: Bir spor federasyonunun olağan genel kurulunda delege listesinin hangi sezon faaliyetlerine göre belirleneceği tartışma konusu olmuş; bir kulüp üyesi genel kurul kararının iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, Özel Daire bozmuş, mahkeme direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, derneklerin TMK'nın 56 ilâ 100. maddeleri arasında düzenlendiğini ve TMK 72 uyarınca zorunlu organların genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kurulu olduğunu; zorunlu organlar dışında başka organlar oluşturulabilse de bu organlara zorunlu organların görev, yetki ve sorumluluklarının devredilemeyeceğini belirtmiştir. Genel kurulun derneğin en yetkili karar organı olduğunu ve derneğe kayıtlı üyelerden oluştuğunu vurgulamıştır. Esas yönünden sporun yönetim ve disiplinine ilişkin işlemlere karşı Anayasa m. 59/3 uyarınca zorunlu tahkim yoluna başvurulabildiğini ve Tahkim Kurulu kararlarının kesin olduğunu saptayarak direnme kararını değişik gerekçeyle oy çokluğuyla bozmuştur.
“Genel kurul, derneğin en yetkili karar organı olup; derneğe kayıtlı üyelerden oluşur.”
Ne anlama geliyor?
Genel kurulun yetkileri başka bir organa devredilemez; tüzükle kurulan kurullar bu yetkileri üstlenemez.
Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA alınmıştır. KARŞI OY, genel kurula ilişkin Tahkim Kurulu kararlarının yargı denetimine tabi olduğu ve işin esası incelenerek davanın reddi gerektiği yönündedir. Kararın bu sayfadaki önemi genel kurulun konumunu ve organlar arasındaki yetki sınırını göstermesidir. Federasyon, kulüp, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 74/2 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 74/2 · Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Karar yeter sayısında "toplantıya katılan üyeler" ifadesinin kapsamı kanunda ve yönetmelikte düzenlenmediğinden tüzük hükmüne göre belirlenir
Olay: Dernek statüsündeki bir spor kulübünün çoğunluk aranmayan ikinci olağanüstü genel kurulunda, katılma hakkı bulunan binlerce üyeden 622'si katılım kartı alarak hazırun cetvelini imzalamıştır. Yönetim kurulunun ibrasına ilişkin gündem maddesinde divan başkanı oylama öncesi kapıların kapatılmasını istemiş; salonda bulunan 265 üyeden 184'ü kabul, 81'i ret oyu kullanmıştır. İlk derece mahkemesi karar yeter sayısının 622 üzerinden hesaplanması gerektiği gerekçesiyle ibra kararını iptal etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Daire, TMK 78/2, 81, 83 ve 58'i birlikte aktarmış; asgari toplantı yeter sayısının TMK 78/2 ve tüzük uyarınca yönetim ve denetim kurulu asıl üye sayısının iki katından bir fazlası, karar yeter sayısının ise toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu olduğunu belirlemiştir. Karar yeter sayısında salt çoğunluğun hangi sayı esas alınarak belirleneceği konusunda Kanunda ve Yönetmelikte açık hüküm bulunmadığını saptayarak TMK 58 uyarınca konunun tüzükte düzenlenip düzenlenmediğine bakılması gerektiğini; tüzüğün oylamaya geçilmeden önce salona girişin durdurulacağını ve toplantıya katılan üye sayısı saptandıktan sonra oylama yapılacağını düzenleyen maddesi karşısında "toplantıya katılan üye" ifadesinden oylama anında salonda bulunup oy kullanan üyelerin anlaşılması gerektiğini kabul etmiş ve kararı oy çokluğuyla bozmuştur.
“asgari toplantı yeter sayısının TMK'nın 78/2.maddesi ile dernek tüzüğünün 35.maddesi gereği yönetim ve denetim kurulu asıl üye sayısının bir fazlası ... olduğu, karar yeter sayısının ise toplantıya katılan üyelerin salt çoğunluğu olduğu”
Ne anlama geliyor?
Yeter sayı hesabı kanunla başlar, tüzükle tamamlanır; tutanaktaki sayılar bu nedenle ayrı ayrı yazılmalıdır.
Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA alınmıştır. KARŞI OY'da iki üye, karar yeter sayısında hazırun cetvelini imzalayan üyelerin esas alınması gerektiğini savunmuştur. Kararın metin sonunda tarih "02.06.2020" olarak yazılmışsa da karar numarası (2021/4658) ve resmî kayıt 02.06.2021 tarihini göstermektedir. Dernek, kulüp, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 74 ile ilgili maddeler
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Olağan genel kurul zamanını tüzükten okuyun; azami sürenin üç yıl olduğunu gözetin.
- 2.Üç yıllık süreye uyulmamasının TMK 87/1-5 yolunu açabileceğini hatırlatın.
- 3.Olağanüstü toplantı için üyelerin beşte birinin yazılı başvurusunun yeterli olduğunu bilin.
- 4.Yönetim kurulu çağrıyı yapmazsa sulh hâkiminden üç üyenin görevlendirilmesini isteyin.
- 5.Olağanüstü toplantının olağan toplantının yerine geçmediğini vurgulayın.
- 6.Çağrıyı toplantıdan en az on beş gün önce yapın ve gün, saat, yer ile gündemi eksiksiz bildirin.
- 7.Çağrı usulü için kanuna değil Dernekler Yönetmeliğine bakın; ilan ibaresi 2004'te metinden çıkarıldı.
- 8.Çağrı usulsüzlüğünün tek başına iptal sonucu doğurmadığını; ayrıca aykırılık ve ispat gerektiğini gözetin.
- 9.Çağrılmayan üye sayısının nisaba etkisini hesaplayın; etkiliyorsa yokluk iddiasını gündeme getirin.
- 10.Çağrısız karar yolunda bütün üyelerin katılımının şart olduğunu; bir üyenin eksikliğinin yolu kapattığını bilin.
- 11.Toplantı yerinin tüzükte aksine hüküm yoksa dernek merkezi olduğunu kontrol edin.
- 12.Tüzük değişikliği ve fesihte hem toplantı hem karar yeter sayısının üçte iki olduğunu doğrulayın.
- 13.İkinci toplantıda asgari katılımın yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katı olduğunu hesaplayın.
- 14.Gündem dışı görüşme iddiasında çağrı gündemini ve onda bir istemini birlikte inceleyin.
- 15.TMK 82'deki oy yasağını kontrol edin: üye, eşi, üstsoyu, altsoyu ve tüzel kişi adına oy kullanan.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.