Velayet Belgesi Nasıl Alınır? e-Devlet'ten Alınır mı? (2026)

Okulda, hastanede, bankada ya da pasaport başvurusunda çocuğunuz adına işlem yaparken velayetin sizde olduğunu göstermeniz istenebilir. Bu noktada çoğu ebeveyn e-Devlet'te "velayet belgesi" adlı bir belge aramaya başlıyor ve bulamıyor. Bulamamasının sebebi basit: e-Devlet'te "velayet belgesi" adıyla düzenlenen bir belge yoktur. Velayeti kanıtlayan belge, velayetin nereden doğduğuna göre değişir; boşanmış bir ebeveyn için bu belge çoğu zaman kesinleşme şerhi taşıyan mahkeme kararıdır.

Ben Avukat Murat Aydar. Bu yazıda velayeti hangi belgenin kanıtladığını, bu belgeyi e-Devlet, UYAP ve mahkeme kaleminden nasıl alacağınızı, velayet bilgisinin nüfusa ne zaman işlendiğini ve pasaport başvurusunda nelerin arandığını kanun metinlerine ve resmî kurum açıklamalarına dayanarak anlatacağım.

Velayet Belgesi Diye Bir Belge Var mı?

Velayet; ergin olmayan çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve malları üzerindeki yetki ve sorumlulukları kapsar ve kaynağını Medeni Kanundan alır (TMK 335 ve devamı). Ancak mevzuatta "velayet belgesi" adıyla düzenlenmiş bir belge türü bulunmuyor. e-Devlet'te Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile Adalet Bakanlığının sunduğu hizmetler arasında da bu adı taşıyan bir hizmet yok (26.09.2026 itibarıyla).

Bu, velayet bilgisinin resmî kayıtlarda tutulmadığı anlamına gelmez. Nüfus Hizmetleri Kanunu 2017'de değiştirilerek aile kütüklerinde bulunması gereken bilgiler arasına velayet ve vesayet bilgileri de eklenmiştir:

Yani velayet bilgisi nüfus sisteminde kayıtlıdır; fakat bu bilgiyi tek başına gösteren, adı "velayet belgesi" olan bir çıktı düzenlenmez. Kurumlar velayeti gösteren bir belge istediğinde sunmanız gereken belge, aşağıdaki tablodaki durumunuza göre belirlenir.

Hangi Durumda Hangi Belge Velayeti Kanıtlar?

Tablonun özü şudur: velayet kanundan doğuyorsa (evli anne ve baba, evli olmayan anne, evlilik sürerken ebeveynlerden birinin ölümü) nüfus kaydı durumu gösterir; velayet mahkeme kararıyla belirlenmişse (boşanma, ayrılık, velayetin değiştirilmesi, kaldırılması) kanıt o karardır. Anne ile baba evli değilse Medeni Kanun velayeti anneye verir; ancak anne küçük, kısıtlı veya ölmüşse ya da velayet kendisinden alınmışsa hâkim, çocuğun menfaatine göre vasi atar veya velayeti babaya verir (TMK 337/2). Bu son durumda da kanıt yine mahkeme kararıdır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kuralı açıkça ortaya koymuştur: velayet boşanma kararıyla eşlerden birine verildikten sonra bu eşin ölümüyle velayet kendiliğinden sağ kalan eşe geçmez; hâkim kararıyla velayetin diğer ebeveyne verilmesi, bu uygun bulunmazsa çocuğa vasi atanması için vesayet makamına ihbarda bulunulması gerekir ve bu süreç sonuna kadar velayet askıda kalır. Daire, ölümün hâkimin kendiliğinden harekete geçmesini gerektiren bir durum değişikliği olduğunu da belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 18.11.2024, E. 2024/8297, K. 2024/8680).

E-Devlet'ten Velayet Belgesi Alınır mı?

e-Devlet'te velayet için hazırlanmış tek bir belge yoktur; ama velayeti kanıtlamaya yarayan iki belgeye e-Devlet üzerinden ulaşabilirsiniz:

1. Mahkeme kararı: e-Devlet şifrenizle UYAP Vatandaş Portalına girip tarafı olduğunuz boşanma veya velayet dosyasının evrakları arasından kararı indirebilirsiniz. Portaldaki adımları, UDF dosyasının açılmasını ve e-imzalı belgenin doğrulanmasını boşanma belgesi e-Devlet'ten nasıl alınır yazısında ekran ekran anlattım.
2. Nüfus kayıt örneği: e-Devlet'teki "Nüfus Kayıt Örneği Belgesi Sorgulama" hizmetiyle kendinizin ve alt ile üst soyunuzun nüfus kayıt örneğini alabilirsiniz. Kanun, e-Devlet üzerinden alınan bu belgelerin nüfus müdürlüklerinden alınan belgelerle aynı hukuki değere sahip olduğunu açıkça belirtir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 44/5).

Velayetin kime verildiğini görmek istiyorsanız "velayet belgesi sorgulama" diye ayrı bir ekran aramayın; velayet hükmü, dosyanızdaki kararın hüküm fıkrasında yazar. Dosyanızı nasıl bulacağınızı boşanma davası sorgulama yazısında bulabilirsiniz.

Nüfus Kayıt Örneğinde Velayet Yazar mı?

Velayet bilgisi nüfus kütüğünde elektronik ortamda tutulsa da her nüfus kayıt örneğinde görüneceğini söylemek doğru olmaz. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü, nüfus kayıt örneklerinde, bunları istemeye yetkili olanlarca açıkça ve gerekçeli olarak istenmedikçe kimlik bilgileri dışında kişisel bilgilere yer verilmediğini belirtir. Aynı açıklamaya göre nüfus kayıt örneği, istenme nedeni ve hangi amaçla kullanılacağı belirtilmeden verilmez; kişi kimliğini kanıtlayan resmî belgeyle şahsen başvurursa yazılı başvuru aranmaz.

Kanun, nüfus kayıt örneğini nüfus müdürlüğünden doğrudan alabilecekler arasında kaydın sahibini, eşini, alt ve üst soyunu, veliyi ve vasiyi sayar (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 44/1-g). Velayet bilgisini içeren bir kayıt örneğine ihtiyacınız varsa nüfus müdürlüğüne başvururken belgeyi hangi amaçla kullanacağınızı açıkça söyleyin. Boşanma sonrası velayeti göstermek için ise en güvenilir belge, velayet hükmünü doğrudan içeren kesinleşmiş mahkeme kararıdır.

Velayet Kararı Nereden Alınır? UYAP ve Mahkeme Kalemi

Boşanmadan sonra velayetin asıl kanıtı mahkeme kararıdır ve kararı almak için bir engel yoktur: Hukuk Muhakemeleri Kanunu, tarafların ilamı harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın her zaman alabileceğini düzenler (HMK 302/1). Kararı iki yoldan edinebilirsiniz:

• UYAP Vatandaş Portalı: Karar e-imzalı olarak indirilir; belgenin üzerindeki doğrulama bilgisiyle kurumlar belgenin gerçekliğini kontrol edebilir.
• Mahkeme kalemi: Kararı veren aile mahkemesinin yazı işleri müdürlüğünden, kesinleşme şerhi verilmiş onaylı karar örneği istenebilir. Kanun yolundan dönmüş dosyalarda da kesinleşme kaydı ilk derece mahkemesince yapılır.

Kesinleşme Şerhi Olmadan Velayet Kararı Geçerli mi?

Kesinleşme şerhinin nasıl verildiği ve kimin vereceği Kanunda açıkça yazılıdır:

Şerhin önemi, Kanunun aile hukukuna ilişkin kararlar için koyduğu özel kuraldan gelir: kişiler hukuku ve aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK 350/2 ve 367/2). Velayet hükmü de aile hukukuna ilişkin olduğundan, boşanma sonrası velayeti gösterirken kesinleşme şerhi taşıyan kararı kullanın. Şerhin nasıl alınacağını kesinleşme şerhi nedir, nasıl alınır yazısında ayrıntılı anlattım.

Boşanma Davası Sürerken Velayet Nasıl Kanıtlanır?

Boşanma davası açılınca hâkim, dava sürdüğü müddetçe gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır; bunlar arasında çocukların bakım ve korunmasına ilişkin önlemler de vardır (TMK 169). Uygulamada "geçici velayet" veya "tedbiren velayet" denilen düzenleme bu ara karardır ve dava sürerken velayeti bu ara kararla gösterirsiniz. Geçici önlemlerin kapsamını TMK 167-169 şerhinde bulabilirsiniz.

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü de devam eden boşanma davasında çocuğun pasaport başvurusu için bu ayrımı yapar: velayete dair ara karar verilmişse başvuruyu geçici velayetin verildiği ebeveyn yapar; ara karar yoksa anne ve baba birlikte başvurur.

Ara kararlar dava sonuçlanınca yerini kesinleşen hükme bırakır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuk hakkında tedbiren verilen yurt dışına çıkış yasağının karar kesinleşince ortadan kalkacağını gözeterek bölge adliye mahkemesi kararını onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 10.02.2026, E. 2025/5521, K. 2026/1462). Dava bittikten sonra ara karara değil, kesinleşmiş karara dayanmanız gerekir.

Velayet Bilgisi Nüfusa Ne Zaman İşlenir?

Velayet hükmünün nüfus kayıtlarına yansıması, kararın kesinleşmesine ve mahkemenin bildirimine bağlıdır:

Kanun ayrıca boşanma kararlarında evlilik içinde doğmuş çocukların ve kimlik bilgilerinin yer almasını zorunlu tutar (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 27). Kararınız kesinleştiği hâlde kayıt güncellenmediyse önce kesinleşme şerhinin verilip verilmediğini, sonra bildirimin yapılıp yapılmadığını mahkeme kaleminden sorun. Bildirim sürecini kesinleşmiş boşanma kararının nüfus müdürlüğüne bildirilmesi yazısında anlattım.

Çocuğun Pasaportu İçin Velayet Belgesi Gerekir mi?

Ergin olmayan çocuğun pasaport başvurusunda yasal temsilcinin muvafakati (izni) aranır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün pasaport hizmetlerine ilişkin açıklamasında boşanma hâli için verilen cevap nettir: çocuğun velayeti mahkeme kararıyla kime verilmişse "o kişinin muvafakatı yeterlidir". Aynı açıklamaya göre:

• Devam eden boşanma davasında velayete dair ara karar varsa başvuruyu geçici velayet verilen ebeveyn yapar; ara karar yoksa ebeveynler birlikte başvurur.
• Yasal temsilciler başvuru merkezinde hazır bulunmazsa ergin olmayan çocuk için muvafakatname istenir; muvafakatname noterlerde veya dış temsilciliklerde düzenlenir.
• Ebeveynlerden biri tutukluysa muvafakatname cezaevi müdürlüğünce düzenlenip savcılıkça onaylanır veya noterde düzenlenir.
• Ebeveynlerden biri hükümlüyse başvuruyu diğer ebeveyn yapar ve hükümlü ebeveynin durumunu gösteren cezaevi savcılığı yazısını getirir.
• Ebeveynlerden biri yabancı uyrukluysa noterde düzenlenmiş muvafakatname ibraz edilir.

Yurt dışına çıkış bakımından da belirleyici olan velayettir. Velayeti annede olan çocuğun, annenin yurt dışındaki doktora eğitimi süresince yanında götürülmesine ilişkin bir dosyada bölge adliye mahkemesi, velayet hakkı kendisinde bulunan eşin bu hakkı kullanmasının doğal sonucu olarak çocuğu yurt dışına çıkarmasının kural olarak boşandığı eşin muvafakatine bağlı olmadığını belirtmiş; Yargıtay bu kararı onamıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 11.04.2023, E. 2023/1718, K. 2023/1736). Konunun şehir dışı ve kişisel ilişki boyutunu velayeti annede olan çocuk şehir dışına çıkabilir mi yazısında ele aldım. Kendi pasaport ve kimlik işlemleriniz için boşanma sonrası pasaport, kimlik ve soyadı işlemleri yazısına bakabilirsiniz.

Velayet Değiştiyse veya Ortak Velayet Verildiyse

Boşanma kararındaki velayet düzenlemesi değişmez değildir. Ana veya babanın başkasıyla evlenmesi, başka bir yere gitmesi veya ölmesi gibi yeni olgular zorunlu kıldığında hâkim gerekli önlemleri alır (TMK 183); çocuğun korunması için diğer önlemler yetersiz kalırsa velayet kaldırılabilir (TMK 348). Velayete sahip ebeveynin yeniden evlenmesi tek başına velayetin kaldırılmasını gerektirmez; ancak çocuğun menfaati gerektirdiğinde velayet sahibi değiştirilebilir (TMK 349).

Bu hâllerde velayeti artık önceki boşanma kararı değil, velayeti değiştiren veya kaldıran yeni ve kesinleşmiş karar gösterir. Elinizdeki eski boşanma kararı güncel durumu yansıtmayabilir. Süreçleri velayet değiştirme davası ve velayetin kaldırılması davası yazılarında, kanun hükümlerini ise TMK 182-184 ve TMK 346-351 şerhlerinde bulabilirsiniz.

Mahkeme velayeti anne ve babaya birlikte bıraktıysa (ortak velayet), bu durumu da velayet hükmünü içeren kesinleşmiş karar gösterir. Ortak velayetin dayanağını ve uygulamadaki sonuçlarını ortak velayet nedir yazısında anlattım.

Velayet Kimsede Değilse: Vasi Atama Kararı

Medeni Kanuna göre velayet altında bulunmayan her küçük vesayet altına alınır (TMK 404/1). Anne ve babanın ikisi de vefat etmişse, ikisinden de velayet kaldırılmışsa ya da ikisi de kısıtlanmışsa çocuk için vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi bir vasi atar. Bu durumda çocuk adına işlem yapma yetkisini vasi atama kararı gösterir. e-Devlet'te de bazı hizmetler "vasisi olduğunuz çocuk adına" kullanılabilecek şekilde düzenlenmiştir.

Kanun, vesayeti gerektiren bir durumu görevleri sırasında öğrenen nüfus memurlarını, idari makamları, noterleri ve mahkemeleri bu durumu hemen yetkili vesayet makamına bildirmekle yükümlü tutar (TMK 404/2).

Yurt Dışında Verilen Velayet Kararları

Yurt dışında verilen boşanma kararlarının nüfus kütüğüne tescili için Nüfus Hizmetleri Kanununun 27/A maddesi idari bir yol öngörür; ancak madde metni boşanmaya, evliliğin butlanına, iptaline veya mevcut olup olmadığının tespitine ilişkin kararları sayar ve velayetten söz etmez. Yabancı mahkemenin verdiği velayet hükmünün Türkiye'de sonuç doğurması için tanıma veya tenfiz yoluna başvurmak gerekebilir. Süreci yurt dışında boşanma Türkiye'de geçerli mi yazısında ayrıntılı olarak ele aldım.

Velayet Belgesi Ararken Yapılan 7 Hata

1. e-Devlet'te "velayet belgesi" hizmeti aramak. Böyle bir hizmet yoktur; velayeti mahkeme kararı veya nüfus kaydı gösterir.
2. Kesinleşme şerhi olmayan kararı sunmak. Aile hukukuna ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez (HMK 350/2, 367/2).
3. Boşanmanın kesinleşmesini velayetin de kesinleştiği sanmak. Velayet hükmüne karşı kanun yoluna gidildiyse o bölüm ayrıca kesinleşmeyi bekler.
4. Velayet değiştikten sonra eski kararı kullanmak. Velayeti değiştiren veya kaldıran yeni karar esas alınır.
5. Dava sürerken ara kararı almadan tek başına işlem yapmaya çalışmak. Geçici velayet ara kararı yoksa pasaport başvurusu anne ve baba tarafından birlikte yapılır.
6. Evli olmayan anne için mahkeme kararı aramak. Anne ile baba evli değilse velayet kanun gereği annededir (TMK 337/1); ayrıca bir karar gerekmez.
7. Boşanmadan sonra velayet sahibi ebeveynin ölümüyle velayetin kendiliğinden diğer ebeveyne geçtiğini sanmak. Velayet askıda kalır; mahkemenin yeni bir karar vermesi gerekir.

Velayetin kime verileceğini belirleyen ölçütleri merak ediyorsanız velayet hangi durumlarda babaya verilir yazısına göz atabilirsiniz. Belge sürecinde takıldığınız bir nokta olursa, elinizdeki kararın hüküm fıkrası ve kesinleşme şerhiyle birlikte bir avukata danışmanız en hızlı yoldur.