4721 sayılı Türk Medeni Kanunu · İkinci Bölüm: Boşanma — B. Dava

TMK Madde 167: Boşanma veya Ayrılık İstemi

İkinci Kitap: Aile Hukuku › Birinci Kısım: Evlilik Hukuku › İkinci Bölüm: Boşanma — B. Dava

Hazırlayan: Av. Murat Aydar3 yüksek mahkeme kararıYürürlükteki metinGüncelleme: 24.09.2026

Kısa cevap · TMK 167

TMK 167, boşanma davası açmaya hakkı olan eşe bir seçim hakkı tanır: dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir. TMK 168 yetkili mahkemeyi iki seçenekle gösterir: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi. Bu yetki kesin yetki kuralı değildir; bu nedenle yetki itirazı ilk itirazlardandır ve cevap dilekçesinde ileri sürülmezse sonradan, örneğin istinaf aşamasında ileri sürülemez. TMK 169 ise hâkime bir yükümlülük yükler: boşanma veya ayrılık davası açılınca eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri resen alır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesine göre bu bir takdir değil zorunluluktur; tedbir nafakasına dava tarihinden boşanmanın kesinleştiği tarihe kadar geçerli olmak üzere hükmedilmesi gerekir ve karşı tarafın ekonomik durumu gerekçesiyle kaldırılması bozma sebebidir.

Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
  1. TMK 167 madde metni
  2. Değişiklik geçmişi
  3. TMK 167: Boşanma mı, Ayrılık mı?
  4. TMK 168: Yetkili Mahkeme ve Altı Ay Ölçütü
  5. Karşılıklı Davalar ve Mal Rejimi Davasında Yetki
  6. TMK 169: Hâkimin Resen Almak Zorunda Olduğu Önlemler
  7. TMK 167 Yargıtay kararları
  8. TMK 167 ile ilgili maddeler
  9. Uygulamada dikkat edilecekler
  10. Konuyla ilgili yazılar
  11. Sıkça sorulan sorular

Temel kavramlar

Seçim hakkı
TMK 167: boşanma davası açmaya hakkı olan eşin boşanma ya da ayrılık isteyebilmesi.
Yetkili mahkeme
TMK 168: eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi.
Altı ay ölçütü
TMK 168'in ikinci seçeneği. Davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturulan yer esas alınır.
Kesin yetki
Kamu düzenine ilişkin, mahkemece resen gözetilen yetki. TMK 168'deki yetki bu nitelikte değildir.
İlk itiraz
HMK 116: cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gereken itiraz. Kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı ilk itirazdır.
Bekletici sorun
HMK 165: bir davada hüküm verilmesi başka bir davanın sonucuna bağlıysa yargılamanın bekletilmesi.
Geçici önlem
TMK 169: boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkimin resen aldığı, yargılama süresince geçerli önlem.
Tedbir nafakası
TMK 169 kapsamında eşin veya çocuğun geçimi için dava süresince hükmedilen nafaka.
Resen alma zorunluluğu
TMK 169'daki yükümlülük. Hâkim talep olmasa da geçici önlemleri almak zorundadır.
Barınma önlemi
TMK 169 kapsamında, TMK 186/1 ile bağlantılı olarak ortak konutun kullanımına ilişkin alınan önlem.
Malların yönetimi
TMK 169 kapsamında mal rejimi hükümleriyle bağlantılı olarak alınan koruma önlemleri.
Çocukların korunması
TMK 169 kapsamında, TMK 185/2 ile bağlantılı olarak geçici velayet ve kişisel ilişkiye ilişkin alınan önlemler.

Bir bakışta TMK 167

KonuKuralDayanak
Seçim hakkıBoşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir.TMK m. 167
SınırıYalnız ayrılık istenmişse boşanmaya karar verilemez; boşanma istenmişse ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı varsa ayrılığa karar verilebilir.TMK m. 170/2-3
Yetki: birinci seçenekEşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.TMK m. 168
Yetki: ikinci seçenekDavadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesi de yetkilidir.TMK m. 168
Kesin yetki değilAile hukukuna ilişkin bu yetki kesin yetki kuralı biçiminde düzenlenmemiştir; kesin yetki bulunmayan hâllerde yetki itirazı ilk itirazlardandır.2. HD 22.11.2023
İtiraz zamanıUsulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermeyen davalının istinaf aşamasında yetki itirazında bulunmasına kanunen olanak yoktur.2. HD 22.11.2023
Mal rejimi davasıMal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda boşanma, evliliğin iptali veya mal ayrılığı davalarında yetkili olan mahkemeler yetkilidir.TMK m. 214/2
Bekletici sorunKarşılıklı açılmış boşanma davalarında yetkili mahkeme henüz kesinleşmemişse, mal rejimi davasında bu husus bekletici sorun yapılmalıdır.2. HD 18.01.2024
Geçici önlemlerBoşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri resen alır.TMK m. 169
Dört başlıkÖnlemler özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkindir.TMK m. 169
ZorunlulukHâkim bu önlemleri kendiliğinden almak zorundadır; talep bulunmaması sonucu değiştirmez.2. HD 03.12.2025
Tedbir nafakasının süresiTarafların ekonomik ve sosyal durumları gözetilerek dava tarihinden boşanmanın kesinleştiği tarihe kadar geçerli olmak üzere uygun miktarda tedbir nafakasına hükmedilmelidir.2. HD 03.12.2025
Kaldırma yasağıKarşı tarafın ekonomik durumu gerekçesiyle hükmedilmiş tedbir nafakasının kaldırılması usul ve yasaya aykırıdır.2. HD 03.12.2025
Bağlantılı hükümlerGeçici önlemler TMK 185/2-3, 186/1 ve mal rejimi hükümleriyle birlikte uygulanır.2. HD 03.12.2025

TMK 167 madde metni

Resmî metin4721 sayılı Türk Medeni Kanunu

İkinci Kitap: Aile Hukuku › Birinci Kısım: Evlilik Hukuku · İkinci Bölüm: Boşanma — B. Dava

Dava: konusuMadde 167

  1. Seçim hakkı davacıya aittir. Ancak bu hak tek yönlü değildir: TMK 170/2 uyarınca yalnız ayrılık istenmişse boşanmaya karar verilemez; boşanma istenmişse ise ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğunda ayrılığa karar verilebilir.Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir.

Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr.

Değişiklik geçmişi

TarihKaynakDeğişiklik
22.11.20014721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002)Madde, "İkinci Bölüm: Boşanma" başlığı altında "B. Dava" alt başlığının ilk maddesidir. TMK 167, 168 ve 169, Kanunun ilk metninden bu yana hiç değiştirilmemiştir. Buna karşılık aynı bölümdeki TMK 166'nın dördüncü fıkrası 14.11.2024 tarihli ve 7532 sayılı Kanunun 13. maddesiyle değiştirilmiştir. Yargılama usulüne ilişkin çerçeve ise TMK dışında 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununda yer alır.

TMK 167: Boşanma mı, Ayrılık mı?

Boşanma bölümünün dava kısmı, davacıya bir seçim hakkı tanıyarak başlar.

⚖️Yasal Düzenleme
Madde 167 — Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir.

Hüküm kısa ama sonucu büyüktür: aynı sebep (örneğin evlilik birliğinin temelinden sarsılması) iki farklı talebin dayanağı olabilir. Davacı, evliliği sona erdirmek yerine belirli bir süre askıya almayı seçebilir.

TalepSonuçEvlilik
BoşanmaEvlilik birliği sona ererBiter
AyrılıkBir yıldan üç yıla kadar ayrılığa karar verilirDevam eder
⚠️Dikkat
Ayrılık kararı evliliği bitirmez. Eşler evli kalmaya devam eder; yalnızca ortak hayat, kararda belirlenen süre boyunca askıya alınır. Bu nedenle ayrılık kararı yeniden evlenme hakkı vermez.

Seçim hakkı hâkimi tam serbest bırakmaz. TMK 170'in ikinci ve üçüncü fıkraları iki yönlü bir sınır kurar: yalnız ayrılık istenmişse boşanmaya karar verilemez; boşanma istenmişse ise ancak ortak hayatın yeniden kurulması olasılığı bulunduğunda ayrılığa karar verilebilir.

💡İpucu
Dilekçede talebinizi açıkça yazın. Yalnız ayrılık istediğinizde mahkeme boşanmaya karar veremeyeceği için, evliliğin sona ermesini istiyorsanız talebi boşanma olarak kurun; ayrılığı ikinci sıraya koymak istiyorsanız bunu terditli biçimde belirtin.

Boşanma sebeplerinin her biri ayrı maddelerde düzenlenmiştir: zina, hayata kast ve pek kötü davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin sarsılması.

TMK 168: Yetkili Mahkeme ve Altı Ay Ölçütü

Boşanma davasının hangi yerde açılacağı tek maddede, iki seçenekli biçimde düzenlenmiştir.

⚖️Yasal Düzenleme
Madde 168 — Boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir.

Davacı bu iki seçenekten birini tercih edebilir. Dikkat edilecek nokta, ikinci seçeneğin ölçütünün yerleşim yeri değil birlikte oturma olmasıdır: davadan önce son defa ve altı aydan beri birlikte oturulan yer.

SeçenekÖlçütKimin
Yerleşim yeriTMK 19 anlamında yerleşim yeriEşlerden biri (davacı veya davalı)
Birlikte oturulan yerDavadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturmaHer ikisi birlikte
⚠️Dikkat
Bu yetki kesin yetki kuralı değildir. Sonucu şudur: mahkeme yetkisizliği kendiliğinden gözetmez; yetki itirazının davalı tarafından cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir.

İtiraz zamanı kaçırılırsa geri dönüş yoktur. Bir dosyada davalı, davaya hiç cevap vermemiş; kararı istinaf ederken mahkemenin yetkisiz olduğunu ileri sürmüştü. Bölge adliye mahkemesi, kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazının ilk itirazlardan olduğunu, usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermeyen davalının istinaf aşamasında yetki itirazında bulunmasına kanunen olanak bulunmadığını belirterek bu sebebi yerinde görmemiş; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi de kararda yazılı gerekçelere göre hükmü onamıştır (Yargıtay 2. HD, 22.11.2023, E. 2023/7905, K. 2023/5502, oy birliğiyle).

💡İpucu
Davalı vekiliyseniz yetki itirazını cevap dilekçesinde ve ilk itiraz olarak yazın; hangi mahkemenin yetkili olduğunu da açıkça gösterin. Cevap süresini geçirmek, yetki itirazını tümüyle kaybettirir.

Karşılıklı Davalar ve Mal Rejimi Davasında Yetki

Uygulamada en karışık tablo, tarafların iki ayrı yerde boşanma davası açtığı dosyalarda çıkar.

Bir dosyada kadın bir ilçede, erkek başka bir ilde boşanma davası açmıştı. Kadının davasında verilen yetkisizlik kararı bölge adliye mahkemesince kaldırılmış; erkeğin davasında ise ön inceleme duruşmasında yetkisizlik itirazı reddedilmişti. Bu arada kadın, mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan alacak davası açmış; mahkeme boşanma davasının diğer ilde görüldüğü gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermişti.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararı bozdu. Dosya kapsamı ve UYAP üzerinden yapılan incelemede taraflar arasındaki boşanma davasının hangi mahkemede devam ettiğinin tespit edilemediğini, nüfus kaydına göre tarafların hâlen evli olduklarını ve devam eden boşanma davalarındaki yetkili mahkemenin kesinleşip kesinleşmediğinin belli olmadığını saptadı. Bu durumda yapılması gereken, boşanma davalarında yetkili olan mahkemenin kesinleşmesinin bekletici sorun yapılıp sonuca göre karar verilmesidir (Yargıtay 2. HD, 18.01.2024, E. 2023/9265, K. 2024/361, oy birliğiyle).

⚠️Dikkat
Mal rejimi davasının yetkisi boşanma davasının yetkisine bağlıdır: TMK 214'ün birinci fıkrasının ikinci bendi uyarınca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, boşanma davasında yetkili olan mahkeme yetkilidir. Bu nedenle boşanmadaki yetki tartışması bitmeden mal rejimi davasında yetkisizlik kararı vermek eksik incelemedir.

Aynı kararda aktarılan bölge adliye mahkemesi gerekçesinde, TMK 214'teki bu yetkinin de kesin yetki kuralı biçiminde düzenlenmediği ve bu nitelikteki davalarda HMK 6'daki genel yetki kuralının da geçerli olduğu belirtilmiştir.

💡İpucu
Karşılıklı dava riski varsa önce siz açın ve yetkiyi sağlam seçin. Yerleşim yeri değişikliğine dayanan yetki tartışmalarında nüfus adres kaydı, çalışma yeri belgesi ve birlikte oturmayı gösteren kayıtlar birlikte sunulmalıdır.

TMK 169: Hâkimin Resen Almak Zorunda Olduğu Önlemler

Boşanma davası açıldığı anda evlilik birliğinin günlük işleyişi durur; kanun bu boşluğu hâkime yüklenen bir görevle doldurur.

⚖️Yasal Düzenleme
Madde 169 — Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, eşlerin mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re'sen alır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, hükmün dört başlığını ilgili maddelerle eşleştirerek ve bunun bir zorunluluk olduğunu belirterek uygulamıştır.

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince, gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden (resen) almak zorundadır.
Önlem başlığıBağlantılı hükümPratik karşılığı
BarınmaTMK 186/1Ortak konutun hangi eşe tahsis edileceği
GeçimTMK 185/3Tedbir nafakası
Malların yönetimiMal rejimi hükümleriMalvarlığının korunmasına ilişkin önlemler
Çocukların bakımı ve korunmasıTMK 185/2Geçici velayet, kişisel ilişki, iştirak nafakası
⚠️Dikkat
Kararda kullanılan ifade "almak zorundadır"dır. Bu nedenle tedbir nafakası veya geçici velayet için talep bulunmaması hâkimi bu önlemleri almaktan kurtarmaz; eksiklik kanun yolunda ileri sürülebilir.

Tedbir nafakası ne zamandan ne zamana kadar? Daire bu soruyu net biçimde yanıtlamıştır: tarafların ekonomik ve sosyal durumları da gözetilerek dava tarihinden boşanmanın kesinleştiği tarihe kadar geçerli olmak üzere uygun miktarda tedbir nafakasına hükmedilmesi gerekir.

Söz konusu dosyada mahkeme, bir celsede erkeğin ekonomik durumunu göz önünde tutarak kadın yararına hükmedilmiş tedbir nafakasının kaldırılmasına karar vermişti. Daire bunu usul ve yasaya aykırı bularak kararı kadın yararına bozmuştur (Yargıtay 2. HD, 03.12.2025, E. 2025/2930, K. 2025/10567, oy birliğiyle).

⚠️Dikkat
Tedbir nafakası boşanmanın kesinleşmesiyle sona erer. Kesinleşmeden sonraki dönem için dayanak, boşanma kararında hükmedilen yoksulluk veya iştirak nafakasıdır; bu iki nafaka tedbir nafakasının devamı değil, ayrı hukuki temele dayanan hükümlerdir.

Dava açılmadan önce ne yapılabilir? TMK 169 yalnızca dava açıldıktan sonra işler. Henüz boşanma davası açılmamışsa, birlikte yaşamaya ara verme hâlinde bağımsız tedbir nafakasının dayanağı TMK 197'dir; şiddet ve tehdit hâllerinde ise 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruyucu ve önleyici tedbirler ayrıca istenebilir.

TMK 167 Yargıtay kararları

Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.

Karar seçimi hakkında

TMK 167-169'u doğrudan yorumlayan bir içtihadı birleştirme kararına rastlanmamıştır. Kartlar üç ayrı eksende seçilmiştir: TMK 169'un resen uygulanma zorunluluğu ve tedbir nafakasının süresi (2025 tarihli karar), bağlantılı davalarda yetkinin boşanma davasındaki yetkiye bağlı olması (2024 tarihli karar) ve yetki itirazının ilk itiraz niteliği (2023 tarihli karar). Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve üçü de oy birliğiyle alınmıştır. 2023 tarihli kararın ONAMA olduğu ve yetkiye ilişkin değerlendirmenin bölge adliye mahkemesi gerekçesine ait bulunduğu, 2024 tarihli kararda TMK 214 yetkisinin kesin olmadığına ilişkin tespitin de bölge adliye mahkemesine ait olduğu kart notlarında ayrıca belirtilmiştir. TMK 170-172'ye (karar, ayrılık süresi ve sürenin bitimi) ilişkin içtihat, bu maddelere ayrılacak sayfada işlenecektir.

TMK 167/1 ile ilgili Yargıtay kararları

TMK 167/1 · Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, eşlerin barınmasına, geçimine, malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden almak zorundadır; tedbir nafakasına dava tarihinden boşanmanın kesinleştiği tarihe kadar hükmedilmeli ve karşı tarafın ekonomik durumu gerekçesiyle kaldırılmamalıdır

Olay: Karşılıklı açılan boşanma davalarında ilk derece mahkemesi karar vermiş, bölge adliye mahkemesi kararı üzerine taraf vekilleri kusur belirlemesi, tazminatlar, yoksulluk nafakası ve tedbir nafakasına hükmedilmemesi yönlerinden temyiz yoluna başvurmuştur. Yargılama sırasında bir celsede erkeğin ekonomik durumu göz önünde tutularak kadın yararına hükmedilmiş tedbir nafakasının kaldırılmasına karar verilmişti.

Karar: Daire, TMK 169'un içeriğini ilgili maddelerle eşleştirerek aktarmıştır: boşanma veya ayrılık davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına (TMK 186/1), geçimine (TMK 185/3), malların yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına (TMK 185/2) ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden almak zorundadır. Buna göre TMK 185/3 ve 186/3 uyarınca tarafların ekonomik ve sosyal durumları da gözetilerek dava tarihinden boşanmanın kesinleştiği tarihe kadar geçerli olmak üzere kadın yararına uygun miktarda tedbir nafakasına hükmedilmesi gerektiğini belirtmiş; celsede erkeğin ekonomik durumu nazara alınarak kadın yararına hükmedilen tedbir nafakasının kaldırılmasına karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bulmuştur. Aynı kararda yoksulluk nafakasının TMK 176/1 uyarınca toptan ödeme biçiminde hükmedilmesi ihtimalinin değerlendirilmemesi ve hakkaniyet ilkesi gözetilmeksizin tazminat miktarlarının belirlenmesi de bozma sebebi sayılmış; karar tedbir nafakası ve tazminatlar yönünden kadın, yoksulluk nafakasının ödeme şekli yönünden erkek yararına oy birliğiyle bozulmuştur.

Boşanma veya ayrılık davası açılınca hakim, davanın devamı süresince, gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına (TMK. md.186/1), geçimine (TMK md.185/3), malların yönetimine ... ve çocukların bakım ve korunmasına (TMK.m.185/2) ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden (resen) almak zorundadır (TMK.m.169).

Ne anlama geliyor?

Tedbir nafakası talebe bağlı değildir ve kesinleşmeye kadar sürer.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE alınmıştır ve kısmen bozma, kısmen onama biçimindedir. Alıntıda malların yönetimine ilişkin madde listesi kısaltılmıştır. Kararın tedbir nafakasına ilişkin bölümü kadın yararına, yoksulluk nafakasının ödeme şekline ilişkin bölümü erkek yararına bozulmuştur. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 167/1 · Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davada yetki, boşanma davasında yetkili olan mahkemeye bağlı olduğundan, karşılıklı açılmış boşanma davalarında yetkili mahkeme henüz kesinleşmemişse bu husus bekletici sorun yapılmalıdır

Olay: Kadın, mal rejiminin tasfiyesinden kaynaklanan katılma alacağının tahsilini istemiştir. Davalı erkek yetkisizlik itirazında bulunmuş; ilk derece mahkemesi tarafların boşanma davalarının ve ikametlerinin başka bir ilde olduğu gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiştir. Bölge adliye mahkemesi, TMK 214'teki yetkinin kesin yetki kuralı biçiminde düzenlenmediğini ve HMK 6'daki genel yetki kuralının da geçerli olduğunu, bu nedenle gerekçede kesin yetkiden bahsedilmesinin doğru olmadığını; ancak boşanma davasının diğer ilde görülmekte olması nedeniyle sonucun isabetli bulunduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Daire, TMK 214'ün birinci fıkrasının ikinci bendi uyarınca mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda boşanmaya, evliliğin iptaline veya hâkim tarafından mal ayrılığına karar verilmesi durumunda bu davalarda yetkili olan mahkemelerin yetkili olduğunu ve HMK 165/1 uyarınca bir davada hüküm verilebilmesi başka bir davaya bağlı ise yargılamanın bekletilebileceğini aktarmıştır. Dosya kapsamı ve UYAP üzerinden yapılan incelemede, kadın tarafından bir yerde, erkek tarafından başka bir yerde boşanma davası açıldığını; kadının davasındaki yetkisizlik kararının bölge adliye mahkemesince kaldırıldığını, erkeğin davasında ise yetkisizlik itirazının reddedildiğini; bu aşamada boşanma davasının hangi mahkemede devam ettiğinin tespit edilemediğini ve yetkili mahkemenin kesinleşip kesinleşmediğinin belli olmadığını saptamıştır. Bu nedenle boşanma davalarında yetkili olan mahkemenin kesinleşmesinin bekletici sorun yapılarak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik araştırma ve inceleme ile karar verilmesini hatalı bulmuş ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Mahkemece, boşanma davalarında yetkili olan mahkemenin kesinleşmesinın bekletici sorun yapılarak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olmuş, bozmayı gerektirmiştir.

Ne anlama geliyor?

Bağlantılı davalarda yetki, boşanmadaki yetki kesinleşene kadar belirsizdir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE alınmıştır. TMK 214'teki yetkinin kesin yetki kuralı olmadığı ve HMK 6'nın da uygulanabileceği yönündeki değerlendirme, kararda aktarılan BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ gerekçesine aittir. Alıntıdaki yazım karar metninde geçtiği biçimde aktarılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 167/1 · Yargıtay 2. Hukuk Dairesi

Kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazı ilk itirazlardandır; usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermeyen davalının istinaf aşamasında yetki itirazında bulunmasına kanunen olanak yoktur

Olay: Kadın, evlilik devam ederken bekârlık soyadını kullanmasına izin verilmesini istemiştir. Davalı davaya cevap vermemiş, ön inceleme dâhil duruşmalara katılmamıştır. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Davalı istinaf aşamasında, başka bir yerde ikamet ettiğini ileri sürerek mahkemenin yetkisiz olduğunu iddia etmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, kesin yetki kuralının bulunmadığı hâllerde yetki itirazının ilk itirazlardan olduğunu; davalının usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermediğini ve bu nedenle istinaf aşamasında yetki itirazında bulunmasına kanunen olanak bulunmadığını belirterek bu yöne ilişkin istinaf itirazını yerinde görmemiştir. Aynı kararda, davalının davaya cevap vermemesi ve ön inceleme duruşması dâhil duruşmalara katılmaması karşısında HMK 312/1'de öngörülen davalının ilk duruşmada talep sonucunu kabul etmiş olması koşulunun sağlanmadığı, bu nedenle davalı aleyhine yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmesinde de isabetsizlik bulunmadığı belirtilmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, tarafların iddia ve savunmalarına, dava şartlarına, ispat kurallarına ve kararda belirtilen gerekçelere göre kararı usul ve kanuna uygun bularak oy birliğiyle onamıştır.

kesin yetki kuralının bulunmadığı hallerde, yetki itirazının ilk itirazlardan olduğu, davalının usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap vermediğinden davalının istinaf aşamasında yetki itirazında bulunmasına kanunen olanak bulunmadığı

Ne anlama geliyor?

Cevap dilekçesinde ileri sürülmeyen yetki itirazı sonradan kurtarılamaz.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve ONAMA biçiminde verilmiştir; BOZMA DEĞİLDİR. Alıntılanan değerlendirme BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ gerekçesine aittir; Daire bu gerekçeye göre hükmü onamıştır. Kararın esasa ilişkin konusu kadının soyadı kullanımıdır; buraya yalnızca yetki itirazının süresine ilişkin bölümü alınmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 167 ile ilgili maddeler

  • TMK m. 166Evlilik birliğinin sarsılması
  • TMK m. 164Terk sebebiyle boşanma
  • TMK m. 161Zina sebebiyle boşanma
  • TMK m. 145Mutlak butlan ve evlenmenin iptali
  • TMK m. 197Birlikte yaşamaya ara verilmesi
  • TMK m. 19Yerleşim yeri

Uygulamada dikkat edilecekler

Pratik notlar

  1. 1.Talebi baştan netleştirin: boşanma mı, ayrılık mı, yoksa terditli mi?
  2. 2.Yalnız ayrılık istenirse mahkemenin boşanmaya karar veremeyeceğini müvekkile anlatın.
  3. 3.Ayrılık kararının evliliği bitirmediğini ve yeniden evlenme hakkı vermediğini hatırlatın.
  4. 4.Yetkiyi iki seçenek üzerinden değerlendirin: eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ayda birlikte oturulan yer.
  5. 5.İkinci seçenekte ölçütün yerleşim yeri değil birlikte oturma olduğunu gözetin.
  6. 6.Davalı vekiliyseniz yetki itirazını cevap dilekçesinde ve ilk itiraz olarak yazın.
  7. 7.Yetki itirazında hangi mahkemenin yetkili olduğunu açıkça gösterin.
  8. 8.Cevap süresini geçirmenin yetki itirazını tümüyle kaybettirdiğini unutmayın.
  9. 9.Karşılıklı dava riski varsa yetkiyi sağlam seçip davayı önce açmayı değerlendirin.
  10. 10.Mal rejimi davasının yetkisinin boşanma davasındaki yetkiye bağlı olduğunu gözetin.
  11. 11.Boşanmadaki yetki kesinleşmemişse mal rejimi davasında bekletici sorun talep edin.
  12. 12.Tedbir nafakası ve geçici velayet için talep şart olmasa da dilekçede açıkça isteyin.
  13. 13.Tedbir nafakasının dava tarihinden kesinleşmeye kadar geçerli olmasını talep edin.
  14. 14.Tedbir nafakasının kaldırılması yönündeki ara kararlara karşı kanun yoluna gitmeyi ihmal etmeyin.
  15. 15.Dava açılmadan önceki dönem için TMK 197 ile 6284 sayılı Kanun yollarını değerlendirin.

Konuyla ilgili yazılar

Sıkça Sorulan Sorular

TMK 167 uyarınca boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma dilerse ayrılık isteyebilir. Seçim hakkı davacıya aittir ve talep dilekçede açıkça belirtilmelidir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.