Kısa cevap · TMK 458
Bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez; kayyımın görev süresini ve ücretini sulh hukuk mahkemesi belirler (TMK 458). Belli bir iş için atanan temsil kayyımı vesayet makamının talimatına aynen uymak zorundadır ve görevi o işin bitmesiyle sona erer (TMK 459, 477/1). Bir malvarlığını yönetmekle görevlendirilen kayyım yalnız o malvarlığının yönetimi ve korunması için gerekli işleri yapabilir; bunun dışındaki işler için temsil edilenin özel yetkisi, bu mümkün değilse vesayet makamının izni gerekir (TMK 460). Yargıtay'a göre babalık davası için atanan kayyım vesayet makamının izni olmadan davayı takipsiz bırakamaz; başka bir iş için atanmış kayyımın babalık davasında temsil yetkisi yoktur; tapuda kayyım şerhi bulunan payla ilgili davada kayyım davaya katılmalıdır ve yönetim kayyımı atanmış kişi adına yürütülen takip kayyıma tebliğ edilmeden kesinleşemez.
Bu sayfada neler var? (9 bölüm)
- TMK 458 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Kayyım Atanması Kişinin Ehliyetini Etkiler mi? Görev Süresi ve Ücret (TMK 458)
- Temsil Kayyımı: Vesayet Makamının Talimatı, Yetkinin Sınırı ve Sona Erme (TMK 459, 477)
- Yönetim Kayyımı Ne Yapabilir? Koruma ve Yönetim İşleri, Özel Yetki ve İzin (TMK 460)
- TMK 458 Yargıtay kararları
- TMK 458 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Temsil kayyımı
- Belli bir iş için, örneğin bir davada veya menfaat çatışması olan bir işlemde kişiyi temsil etmek üzere atanan kayyım (TMK 426, 459).
- Yönetim kayyımı
- Uzun süredir bulunamayan kişinin veya mirasçıları belli olmayan terekenin malları gibi yönetimi kimseye ait olmayan malvarlığını yönetmek için atanan kayyım (TMK 427, 460).
- Talimata bağlılık
- Belli bir iş için atanan kayyımın vesayet makamının talimatına aynen uyma yükümlülüğü (TMK 459).
- Kayyım şerhi
- Kayyım atanan kişinin taşınmaz payına ilişkin olarak tapu kütüğünün şerhler hanesine işlenen kayıt.
- Fiil ehliyetine etki
- Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini kaldırmaz; vesayetten temel farkı budur (TMK 458/1).
Bir bakışta TMK 458
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Ehliyete etki | Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez; yasal danışmanlık hükümleri saklıdır. | TMK m. 458/1 |
| Süre ve ücret | Kayyımın görev süresini ve ücretini vesayet makamı belirler. | TMK m. 458/2 |
| Vasi hükümleri | Aksi belirtilmedikçe vasi hakkındaki hükümler kayyım hakkında da uygulanır. | TMK m. 403/3 |
| Belli bir iş | Temsil kayyımı vesayet makamının talimatına aynen uyar. | TMK m. 459 |
| Davadan vazgeçme | Babalık davası için atanan kayyım izin ve talimat olmadan davayı takipsiz bırakamaz. | 2. HD 10.11.2008 |
| Başka iş için yetki yok | Soybağının reddi için atanan kayyımın babalık davasında temsil yetkisi yoktur; o dava için ayrıca atanmalıdır. | TMK m. 459, 477/1; 18. HD 06.06.2013 |
| Atama kararı | Kayyımın hangi iş için atandığı mahkeme kararıyla dosyada belgelenmelidir. | 18. HD 30.05.2013 |
| Sona erme | Temsil kayyımlığı işin bitmesiyle; yönetim kayyımlığı sebebin kalkması veya görevden almayla sona erer. | TMK m. 477 |
| Yönetim kayyımı | Yalnız malvarlığının yönetimi ve korunması için gerekli işleri yapar. | TMK m. 460/1 |
| Yetkiyi aşan işler | Temsil edilenin özel yetkisi, bu mümkün değilse vesayet makamının izni gerekir. | TMK m. 460/2 |
| Kayyım şerhi | Tapuda kayyım şerhi bulunan payla ilgili düzeltme davasında kayyım davada temsilci olarak yer almalıdır. | 14. HD 08.11.2010 |
| Gaip adına takip | Yönetim kayyımı atanmış kişi hakkındaki takipte ödeme emri kayyıma tebliğ edilmeli; borçlu görünenin kabulü takibi kesinleştirmez. | 12. HD 31.10.2007 |
| Dava açma | Kayyımın açtığı davanın olağan yönetim işlerinden olup olmadığı ve izin gerekip gerekmediği araştırılmalıdır. | TMK m. 460; 11. HD 12.05.2016 |
TMK 458 madde metni
İkinci Kitap: Aile Hukuku › Üçüncü Kısım: Vesayet › İkinci Bölüm: Vesayetin Yürütülmesi · İkinci Ayırım: Kayyımın Görevleri (458 kayyımın konumu · 459 belli bir iş · 460 malvarlığının yönetimi)
Kayyımın görevleri: kayyımın konumu, belli bir iş için kayyım ve malvarlığının yönetimi (m. 458-460) — Madde 458
- (1)Bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez. Yasal danışmanlığa ilişkin hükümler saklıdır.
- (2)Kayyımın görev süresi ve ücreti vesayet makamı tarafından belirlenir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 458-460 bu tarihte yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. |
Kayyım Atanması Kişinin Ehliyetini Etkiler mi? Görev Süresi ve Ücret (TMK 458)
Kayyımın görev süresi ve ücreti vesayet makamı tarafından belirlenir.
Vesayetten farkı. Kısıtlanan kişinin aksine, kendisine kayyım atanan kişi fiil ehliyetini korur; kayyımın görev alanı dışındaki işlerini kendisi yapmaya devam eder. Kayyımlık türleri ve kimlere kayyım atandığı için TMK 426-431 şerhine bakınız. Yasal danışman atanması ise kişinin belirli işlerdeki ehliyetini sınırlar; bu nedenle kanun yasal danışmanlığa ilişkin hükümleri saklı tutmuştur.
Süre ve ücret. Kayyımın görev süresini ve ücretini sulh hukuk mahkemesi belirler. Kanun, aksi belirtilmedikçe vasi hakkındaki hükümlerin kayyım hakkında da uygulanacağını öngördüğünden (TMK 403/3) ücretin belirlenmesinde emek ve yönetilen malvarlığının geliri gibi ölçütler için vasilik ücretine ilişkin TMK 457 şerhine bakılabilir.
Tapuda kayyım şerhi. Yargıtay, tapu kütüğünün şerhler hanesinde bir paydaş adına kayyım atandığı yazılı olan taşınmazda isim düzeltilmesi istenen davada, kayyım atanmasının kişinin fiil ehliyetini etkilemediğini kabul etmekle birlikte, şerh nedeniyle mülkiyetin el değiştirmesine yol açılmaması için kayyımın davada temsilci olarak yer alması gerektiğini belirtmiş ve kayyım davaya katılmadan verilen kararı bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 08.11.2010, E. 2010/10412, K. 2010/12298; aynı yönde Yargıtay 14. HD, 17.07.2007, E. 2007/8596, K. 2007/9605).
Temsil Kayyımı: Vesayet Makamının Talimatı, Yetkinin Sınırı ve Sona Erme (TMK 459, 477)
Yönetim kayyımlığı, kayyımın atanmasını gerektiren sebebin ortadan kalkması veya kayyımın görevden alınmasıyla sona erer.
Yasal danışmanlık, vesayetin kaldırılmasına ilişkin hükümler uyarınca vesayet makamının kararıyla sona erer.
Talimata bağlılık. Temsil kayyımı, atandığı iş için vesayet makamının verdiği talimatla bağlıdır. Yargıtay, küçük adına babalık davası açmak üzere atanan kayyımın vesayet makamının talimatı ve izni olmadan açtığı davayı takipten vazgeçemeyeceğini belirtmiş; davalının çocuğu tanıyacağını söylemesi üzerine kayyım vekilinin davayı takipsiz bırakma beyanına değer verilmesini doğru bulmamış, davalıya tanıma için süre verilmesi gerektiğini açıklamıştır (Yargıtay 2. HD, 10.11.2008, E. 2007/14442, K. 2008/14765).
Başka bir iş için yetki yoktur. Kayyımın yetkisi atandığı işle sınırlıdır. Soybağının reddi davası için atanmış kayyımın babalık davasında küçüğü temsil yetkisi bulunmadığı, bu dava için ayrıca kayyım atanması gerektiği kabul edilmiştir (Yargıtay 18. HD, 06.06.2013, E. 2013/7571, K. 2013/9823; aynı yönde Yargıtay 18. HD, 13.02.2014, E. 2013/16088, K. 2014/2190). Kayyımın hangi iş için atandığı mahkeme kararıyla dosyada belgelenmelidir (Yargıtay 18. HD, 30.05.2013, E. 2013/7096, K. 2013/9409). Babalık ve soybağı davalarının ayrıntısı için TMK 301-304 şerhine bakınız.
Kayyımla temsil edilenin kendi başvurusu. Ortaklığın giderilmesi davasında kayyım aracılığıyla usulüne uygun temsil edilen paydaşların, kayyımlık kaldırılmadan önce kesinleşen karara karşı kendilerinin temyiz sıfatı bulunmadığı kabul edilmiştir (Yargıtay 7. HD, 17.02.2025, E. 2025/382, K. 2025/841; ayrıntı için TMK 396 şerhi).
Yönetim Kayyımı Ne Yapabilir? Koruma ve Yönetim İşleri, Özel Yetki ve İzin (TMK 460)
Kayyımın, bunun dışındaki işleri yapabilmesi, temsil olunanın vereceği özel yetkiye, temsil olunan bu yetkiyi verecek durumda değilse vesayet makamının iznine bağlıdır.
Yönetim ve koruma sınırı. Yönetim kayyımı, örneğin uzun süredir bulunamayan ve oturduğu yer bilinmeyen kişinin veya mirasçıları henüz belli olmayan terekenin mallarını korur ve yönetir (TMK 427). Bu görev, malın korunması ve olağan yönetimiyle sınırlıdır. Bunun dışındaki işler için temsil edilenin özel yetkisi, bu mümkün değilse sulh hukuk mahkemesinin izni gerekir. Taşınmaz satışı gibi önemli işlemlerde vasiler için öngörülen izin kuralları da kayyım hakkında uygulanır (TMK 403/3, 462; TMK 438-444 şerhi).
Kayyım adına dava ve takip. Yargıtay, uzun süredir bulunamayan kişi için Hazine'nin menfaati nedeniyle mal memurunun kayyım atandığı ve kayyımlığın kaldırılması isteminin reddedildiği bir dosyada, borçlu görünen kişinin icra dairesine gelip borcu kabul etmesine dayanarak takibin kesinleştirilmesini hukuka aykırı bulmuş; ödeme emrinin kayyıma tebliğ edilmek üzere iptaline ve kayyımın yönetimindeki taşınmazlardaki hacizlerin kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 12. HD, 31.10.2007, E. 2007/17196, K. 2007/19843). Kayyımın açtığı bir davada ise dava açmanın TMK 460'taki olağan işlerden olup olmadığının, özel izin gerekip gerekmediğinin ve kayyımın görevinin devam edip etmediğinin araştırılması istenmiştir (Yargıtay 11. HD, 12.05.2016, E. 2015/11092, K. 2016/5432).
TMK 458 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 4 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 4 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: tapudaki kayyım şerhi (14. Hukuk Dairesi 2010), temsil kayyımının talimata bağlılığı ve yetkisinin sınırı (2. Hukuk Dairesi 2008; 18. Hukuk Dairesi 2013) ve yönetim kayyımı atanmış kişi hakkında takip (12. Hukuk Dairesi 2007). Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: Ortaklığın giderilmesinde kayyımla temsile ilişkin 7. Hukuk Dairesi 2025 kararı TMK 396 şerhinde kart olarak yer aldığından burada metinde anılmıştır. Kayyımlığın türleri ve atanma usulü TMK 426-431 şerhinde ele alınmıştır. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Kayyımın konumu
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Kayyım atanması kişinin fiil ehliyetini etkilemez; ancak tapuda kayyım şerhi bulunan payla ilgili kayıt düzeltme davasında kayyım davada temsilci olarak yer almalıdır
Olay: Tapu kayıtlarında isim düzeltilmesi istenmiştir. Düzeltme istenen kayıt malikinin taşınmazlardaki payına ilişkin olarak tapu kütüğünün şerhler hanesine, dava açılmadan önce, bir kamu görevlisinin kayyım atandığı yazılmıştır. Mahkeme kayyımı davaya katmadan davayı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, TMK 458 uyarınca kayyım atanmasının kişinin fiil ehliyetini etkilemediğini belirtmiş; ancak tapuya işlenen kayyım şerhi nedeniyle mülkiyetin el değiştirmesine yol açılmaması için menfaat çekişmesi bulunan kayyımın davada temsilci durumunu alması gerektiğini açıklamıştır. Davanın temsilciye yöneltilmeden, eksik taraf teşkiliyle ve temsilci dinlenmeden sonuçlandırılmasını doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
Karardan alıntı (aç)(kapat)
“Türk Medeni Kanununun 458. maddesince bir kimseye kayyım atanması onun fiil ehliyetini etkilemez ise de, ortada olan ve dava açılmadan önce tapu kütüğünün şerhler hanesine işlenen “kayyım şerhi” nedeniyle mülkiyet nakline neden olunmaması açısından kayyumun menfaat çekişmesi nedeniyle davada temsilci durumunu alması zorunludur.”
Ne anlama geliyor?
Tapuda payına kayyım şerhi düşülmüş bir kişiyle ilgili kayıt düzeltme davası açacaksanız kayyımı da davaya dahil edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 14. HD 17.07.2007, E. 2007/8596, K. 2007/9605. Kişi, yer ve kurum bilgileri aktarılmamıştır.
Belli bir iş için kayyım
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Küçük adına babalık davası açmak üzere atanan kayyım, vesayet makamının talimatı ve izni olmadan davayı takipten vazgeçemez; davalı tanıyacağını bildirirse ona süre verilmelidir
Olay: Küçüğe babalık davası açmak ve bu davada onu temsil etmek üzere kayyım atanmış, dava kayyım tarafından açılmıştır. Duruşmada davalı çocuğu tanıyacağını açıklamış, bunun üzerine kayyım vekili davayı takipsiz bıraktığını beyan etmiş ve mahkeme bu beyana göre karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 459 uyarınca belli bir iş için atanan kayyımın vesayet makamının talimatına aynen uymak zorunda olduğunu, bu nedenle babalık davası açmak üzere görevlendirilen kayyımın vesayet makamının talimatı ve izni olmadan davayı takipten vazgeçemeyeceğini belirtmiştir. Kayyım vekilinin beyanının davalının tanıma taahhüdüne dayandığını, davalıya çocuğu usulüne uygun tanıması için süre verilmesi gerektiğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu halde, küçük adına babalık davası açmak üzere görevlendirilmiş olan kayyım, vesayet makamının talimatı ve izni olmadan açmış olduğu davayı takipten sarfinazar edemez.”
Ne anlama geliyor?
Temsil kayyımı olarak davayı sürdürmeme, feragat veya sulh gibi bir adım atmadan önce sulh hukuk mahkemesinden talimat ve izin alın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda davayı takipsiz bırakma "atiye terk" olarak anılmaktadır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Soybağının reddi davası için atanan kayyımın babalık davasında temsil yetkisi yoktur; babalık davası için ayrıca kayyım atanması gerekir
Olay: Evlilik dışı beraberlikten doğan küçük adına kayyım vekili babalığın tespiti davası açmış ve dava kabul edilmiştir. Davayı açan kayyım, sulh hukuk mahkemesince soybağının reddi davası için görevlendirilmiştir.
Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, babalık davasının Cumhuriyet savcısına, Hazineye ve anneye ihbarı sağlanmadan sonuçlandırılmasını doğru bulmamıştır. TMK 459 ve temsil kayyımlığının görevlendirildiği işin bitirilmesiyle sona ereceğini öngören TMK 477/1 karşısında, soybağının reddi davası için atanan kayyımın babalık davası için temsil yetkisi bulunmadığını belirtmiş; DNA raporu alınmaması ve hüküm fıkrasındaki belirsizlik gibi sebeplerle birlikte hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Açıklanan yasal düzenlemeler karşısında, davacı kayyımın babalık davası için temsil yetkisi bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Çocuk için birden fazla dava açılacaksa kayyımın her dava için ayrıca görevlendirildiğinden emin olun; atama kararını dosyaya ekleyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 18. HD 13.02.2014, E. 2013/16088, K. 2014/2190. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yönetim kayyımı
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi
Uzun süredir bulunamayan kişi için yönetim kayyımı atanmışsa, borçlu görünen kişinin icra dairesinde borcu kabul etmesiyle takip kesinleşmez; ödeme emri kayyıma tebliğ edilmeli ve kayyımın yönetimindeki taşınmazlardaki hacizler kaldırılmalıdır
Olay: Uzun süredir bulunamayan bir kişi için Hazine'nin menfaati nedeniyle mal memuru yönetim kayyımı atanmış ve bu husus tapudaki paylara şerh edilmiştir. Bu kişiyi borçlu gösteren bir alacaklı takip başlatmış, aynı gün borçlu görünen biri icra dairesine gelip ödeme emrini tebellüğ ederek borcu kabul etmiş ve taşınmazlara haciz konulmuştur. Alacaklının kayyımlığın kaldırılması istemi reddedilip kesinleşmiştir. Kayyım takibin iptalini istemiş, icra mahkemesi istemi reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, uzun süredir bulunamayan kişi için yönetim kayyımı atanmasına ilişkin TMK 427/1'i ve yönetim kayyımının yetkisini düzenleyen TMK 460/1'i aktarmıştır. Kayyımlığın kaldırılması isteminin reddine ilişkin kesinleşen kararın icra mahkemesini bağladığını, kayyıma tebligat yapılmadan takibin kesinleştirilmesi ve kayyımın yönetimindeki taşınmazlara haciz konulmasının mümkün olmadığını belirterek ödeme emrinin kayyıma tebliğ edilmek üzere iptali ve hacizlerin kaldırılması gerektiğine karar vermiş ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu nedenle kayyıma tebligat yapılmadan takibin kesinleştirilmesi ve kayyımın yönetimindeki taşınmazlar üzerine haciz konulması mümkün değildir.”
Ne anlama geliyor?
Yönetim kayyımı atanmış bir kişiye karşı icra takibi yapılacaksa ödeme emrini kayyıma tebliğ ettirin; kişiyi temsil ettiğini söyleyen birinin kabulüne güvenmeyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Bedesten listesinde tarih 31.10.2006 görünse de karar metnindeki tarih 31.10.2007'dir. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
TMK 458 ile ilgili maddeler
- TMK m. 470 — Vesayetin sona ermesi: erginlik, tahliye, kısıtlılığın, kayyımlığın ve yasal danışmanlığın kaldırılması (TMK 470-478)
- TMK m. 461 — İzin gereken işlemler: sulh hukuk ve asliye hukuk izni, dava izni, kısıtlı adına mirasın reddi, evlat edinme (TMK 461-465)
- TMK m. 426 — Kayyım ve yasal danışman: temsil kayyımı, yönetim kayyımı, menfaat çatışması, yetki ve usul (TMK 426-431)
- TMK m. 454 — Vasinin hesap yükümlülüğü, serbest mallar, vasilik süresi ve vasi ücreti (TMK 454-457)
- TMK m. 396 — Vesayet organları: vesayet makamı, denetim makamı, vasi ve kayyım (TMK 396-403)
- TMK m. 438 — Vasinin görevleri: malvarlığı defteri, paranın yatırılması, kısıtlının taşınmazının satışı ve pazarlık (TMK 438-444)
- TMK m. 448 — Vasinin temsil yetkisi: kefalet ve bağış yasağı, kısıtlının kendi işlemleri, bono, boşanma davasında özel yetki (TMK 448-453)
- TMK m. 301 — Babalık davası (TMK 301-304)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Temsil kayyımı olarak atandıysanız atama kararındaki işin sınırlarını okuyun; başka bir dava veya işlem için yeniden görevlendirilmeniz gerekir.
- 2.Davadan vazgeçme, sulh, feragat veya davayı takipsiz bırakma gibi adımlardan önce sulh hukuk mahkemesinden talimat ve izin alın.
- 3.Yönetim kayyımıysanız malları koruma ve olağan yönetim dışında satış, kiralama veya dava açma gibi işler için temsil edilenin özel yetkisini ya da mahkeme iznini isteyin.
- 4.Tapuda kayyım şerhi bulunan bir payla ilgili dava açacaksanız kayyımı davaya dahil edin.
- 5.Kayyım atanan bir kişi hakkında icra takibi yapacaksanız ödeme emrini kayyıma tebliğ ettirin.
- 6.Kayyımlık ücreti ve görev süresi için sulh hukuk mahkemesine başvurun; bu kararlara karşı on gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.