Kısa cevap · TMK 454
Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir, hesap tutar ve hesabı her hâlde yılda bir kez sulh hukuk mahkemesinin incelemesine sunar (TMK 454). Kişi kendisine bırakılan malları ve vasinin izniyle çalışarak kazandıklarını serbestçe yönetir (TMK 455). Vasi kural olarak iki yıl için atanır; süre her defasında ikişer yıl uzatılabilir, dört yıl dolunca vasi görevden kaçınabilir (TMK 456). Vasi, kişinin malvarlığından, olanak yoksa Hazineden karşılanmak üzere ücret isteyebilir; ücreti her hesap dönemi için emeğe ve yönetilen malvarlığının gelirine göre sulh hukuk mahkemesi belirler (TMK 457). Yargıtay'a göre vasilik ücretine ve görev süresinin uzatılmasına ilişkin kararlara karşı yol temyiz değil, denetim makamına itirazdır; vasinin görevinin sona ermesi kısıtlamayı kaldırmaz, yalnız yeni vasi atanmasını gerektirir.
Bu sayfada neler var? (10 bölüm)
- TMK 454 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Vasi Kısıtlının Malını Nasıl Yönetir? İyi Yönetici Özeni ve Yıllık Hesap Raporu (TMK 454, 464)
- Kısıtlının Kendi Harçlığı ve Çalışarak Kazandıkları: Serbest Mallar (TMK 455)
- Vasilik Kaç Yıl Sürer? İki Yıl, Uzatma, Kaçınma ve Süre Bitince Ne Olur? (TMK 456, 480, 482)
- Vasi Ücret Alır mı? Vasilik Ücretini Kim Belirler, Hazineden Ödenir mi? (TMK 457)
- TMK 454 Yargıtay kararları
- TMK 454 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- İyi yönetici özeni
- Vasinin vesayet altındaki kişinin malvarlığını yönetirken göstermesi gereken, kendi işlerinde gösterdiği özenden daha yüksek nesnel özen (TMK 454/1, 466).
- Hesap raporu
- Vasinin dönem içindeki gelir, gider ve malvarlığı değişikliklerini belgeleriyle gösterdiği, kişinin yaşam tarzı ve yerleşim yerini de içeren rapor (TMK 454/2; Tüzük m. 21).
- Serbest mallar
- Vesayet altındaki kişinin tasarrufuna bırakılan mallar ile vasinin izniyle çalışarak kazandığı mallar; bunları kişi serbestçe yönetir (TMK 455).
- Görev süresi
- Vasinin kural olarak iki yıllık görev süresi; vesayet makamı her defasında ikişer yıl uzatabilir (TMK 456).
- Vasilik ücreti
- Vasinin, kişinin malvarlığından veya olanak yoksa Hazineden karşılanmak üzere isteyebileceği ve her hesap dönemi için sulh hukuk mahkemesinin belirlediği ücret (TMK 457).
- Denetim makamına itiraz
- Vesayet makamının vesayetin yürütülmesine ilişkin kararlarına karşı tebliğden itibaren on gün içinde asliye hukuk mahkemesine yapılan ve kesin karara bağlanan başvuru (TMK 488).
Bir bakışta TMK 454
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Yönetim | Vasi malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetir. | TMK m. 454/1 |
| Hesap | Vasi hesap tutar; vesayet makamının belirlediği tarihlerde, her hâlde yılda bir kez hesabı sunar. | TMK m. 454/2 |
| Raporun içeriği | Gelir, gider ve malvarlığı değişiklikleri belgeleriyle; kişinin yaşam tarzı, yerleşim yeri ve mesleki eğitimi de yazılır. | Tüzük m. 21 |
| İnceleme | Hâkim raporu en geç bir ayda inceler, eksikleri tamamlatır, kabul veya reddeder ve gerekli önlemleri alır. | TMK m. 464; Tüzük m. 22 |
| Kişinin katılımı | Görüş oluşturabilen kişi hesabın incelenmesinde olanak ölçüsünde hazır bulundurulur. | TMK m. 454/3 |
| Serbest mallar | Kişiye bırakılan mallar ve vasinin izniyle çalışarak kazandıkları kişinin serbest yönetimindedir. | TMK m. 455 |
| Görev süresi | Vasi kural olarak iki yıl için atanır; süre her defasında ikişer yıl uzatılabilir. | TMK m. 456/1-2 |
| Kaçınma hakkı | Dört yıl dolunca vasi vasilikten kaçınabilir. | TMK m. 456/3 |
| Süre dolarsa | Uzatılmayan vasilik sona erer; eski vasi yenisi başlayana kadar zorunlu işleri yapar; kısıtlama devam eder. | TMK m. 480, 482; 8. HD 17.05.2021 |
| Uzatmaya itiraz | Görev süresinin uzatılması kararına karşı denetim makamına itiraz edilir; denetim makamının kararı kesindir. | TMK m. 488; 8. HD 17.05.2021 |
| Vasilik ücreti | Kişinin malvarlığından, olanak yoksa Hazineden; her hesap dönemi için emeğe ve gelire göre sulh hukuk belirler. | TMK m. 457; Tüzük m. 29 |
| Görevli mahkeme | Vasilik ücretini ve geçmiş dönem ücretini takdir yetkisi sulh hukuk mahkemesindedir. | 18. HD 19.04.2016; 2. HD 07.12.2006 |
| Ücret kararına yol | Temyiz değil, on gün içinde denetim makamına itiraz; kesin. | TMK m. 488; 8. HD 18.01.2018 |
| Kısıtlı ölürse | Tasfiye kararında vasinin ücret istemi hakkında karar verilmeli; ücret alacağı mirasçılardan müteselsilen istenebilir. | 18. HD 26.09.2013; TMK m. 641; 2. HD 14.06.2012 |
TMK 454 madde metni
İkinci Kitap: Aile Hukuku › Üçüncü Kısım: Vesayet › İkinci Bölüm: Vesayetin Yürütülmesi · Birinci Ayırım: Vasinin Görevleri › C. Malvarlığının yönetilmesi (454 yönetim ve hesap tutma · 455 serbest mallar) · D. Görevin süresi (456) · E. Vasinin ücreti (457)
Malvarlığının yönetilmesi, serbest mallar, vasinin görev süresi ve vasinin ücreti (m. 454-457) — Madde 454
- (1)Vasi, vesayet altındaki kişinin malvarlığını iyi bir yönetici gibi özenle yönetmek zorundadır.
- (2)Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesabı onun incelemesine sunmakla yükümlüdür.
- (3)Vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip ise, hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 454-457 bu tarihte yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Hesap raporunun içeriği ve incelenmesi ile vasinin ücreti Türk Medeni Kanununun Velayet, Vesayet ve Miras Hükümlerinin Uygulanmasına İlişkin Tüzükte (RG 10.08.2003, S. 25195, m. 21-22 ve 29) ayrıca düzenlenmiştir. |
Vasi Kısıtlının Malını Nasıl Yönetir? İyi Yönetici Özeni ve Yıllık Hesap Raporu (TMK 454, 464)
Vasi, yönetimle ilgili hesap tutmak ve vesayet makamının belirlediği tarihlerde ve her hâlde yılda bir defa hesabı onun incelemesine sunmakla yükümlüdür.
Vesayet altındaki kişi görüşlerini oluşturma ve açıklama yeteneğine sahip ise, hesabın hâkim tarafından incelenmesi sırasında olanak ölçüsünde hazır bulundurulur.
Vesayet makamı, rapor ve hesapları kabul veya reddeder; gerektiğinde vesayet altındaki kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır.
Hesap raporunda neler olur? Vesayet makamı başka süre belirlememişse vasi her yıl aralık ayının son günündeki durumu gösteren raporu en geç ocak ayının son gününe kadar verir. Raporda dönem içindeki malvarlığı değişiklikleri, masraflar ve gelirler ayrıntılı gösterilir, belgeler eklenir; vesayet makamının bir kararını yerine getirmek için yapılan işlemler varsa bu kararların tarihleri de yazılır. Rapora ayrıca kişinin yaşam tarzı, yerleşim yeri ve mesleki eğitimi hakkında ayrıntılı bilgi eklenir (Tüzük m. 21). Hâkim raporu en geç bir ay içinde inceler, eksik veya yanlışlık görürse düzeltme için süre verir, sonunda raporu kabul veya reddeder (Tüzük m. 22). Defter tutma, paranın bankaya yatırılması ve bir aylık süre için TMK 438-444 şerhine bakınız.
Özensiz yönetimin sonucu. Vasi görevini yerine getirirken kusurlu davranışıyla verdiği zarardan sorumludur (TMK 467); defter tutmayan, rapor vermeyen ve tahsil ettiği parayı hesaba yatırmayan vasi zarardan ve faiz kaybından sorumlu tutulmuştur (Yargıtay 18. HD, 10.02.2014, E. 2013/14848, K. 2014/1786). Hesaplar reddedilirse vesayet makamı kişinin menfaatini korumak için uygun önlemleri alır; görevini ağır surette savsaklayan vasi görevden alınır (TMK 464/2, 483).
Kısıtlının ölümünden sonra. Kısıtlının ölümüyle vesayet sona erer. Yargıtay, vasinin, kısıtlının ihtiyaçları için kendisine ödenmesi gerektiğini ileri sürdüğü paranın terekeden tahsili istemine ilişkin davada, mal varlığı haklarına ilişkin davalarda genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiştir (Yargıtay 20. HD, 17.09.2018, E. 2018/4375, K. 2018/5675). Vasilik ücreti ise aşağıda açıklandığı gibi sulh hukuk mahkemesince belirlenir.
Kısıtlının Kendi Harçlığı ve Çalışarak Kazandıkları: Serbest Mallar (TMK 455)
İki tür serbest mal. Birincisi, kişinin kendi kullanımına bırakılan mallardır; örneğin kişinin kendi kullanımına bırakılan harçlık bu niteliktedir. İkincisi, kişinin vasinin izniyle çalışarak kazandığı gelirdir. Kişi bu malları vasinin ayrıca onayına gerek olmadan yönetir ve kullanır. Bir meslek veya sanatla uğraşmak ise vesayet makamının iznine bağlıdır ve izin verilince kişi o meslekle ilgili olağan işlemleri kendisi yapar (TMK 462/7, 453; TMK 448-453 şerhi).
Sınır. Serbest mallar dışındaki malvarlığının yönetimi vasiye aittir ve vasi bunun hesabını verir (TMK 454). Kişinin serbest malları dışındaki işlemlerle borç altına girmesi vasinin izni veya sonraki onamasına bağlıdır (TMK 451).
Vasilik Kaç Yıl Sürer? İki Yıl, Uzatma, Kaçınma ve Süre Bitince Ne Olur? (TMK 456, 480, 482)
Vesayet makamı, bu süreyi her defasında ikişer yıl uzatabilir.
Dört yıl dolunca vasi, vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir.
Madde 482 — Görevi sona eren vasi, yenisi göreve başlayıncaya kadar zorunlu işleri yapmakla yükümlüdür.
Vasinin süresi ile kısıtlılık farklıdır. İki yıllık süre vasinin görev süresidir; kısıtlılık bu sürenin dolmasıyla sona ermez. Yargıtay, kısıtlının vesayetin kaldırılması istemi üzerine "bir yıl süreyle kısıtlanma" ve vasinin görev süresinin uzatılması kararı veren mahkemenin kararını, kanunda vesayetin uzatılmasına ilişkin bir hüküm bulunmadığını, TMK 456'nın yalnız vasinin görev süresine ilişkin olduğunu ve vasinin görevinin sona ermesinin kısıtlamayı kaldırmayıp yeni vasi atanmasını gerektirdiğini belirterek bozmuştur (Yargıtay 8. HD, 17.05.2021, E. 2021/949, K. 2021/4033; ayrıntı için TMK 396 şerhi).
Uzatma kararı ve görevli mahkeme. Vasilik süresinin uzatılması istemi vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesince çözülür (Yargıtay 20. HD, 24.12.2015, E. 2015/5511, K. 2015/13192; Yargıtay 17. HD, 27.06.2013, E. 2013/8789, K. 2013/10108). Uzatma istemi ayrı bir dava gibi kesin hüküm doğuracak biçimde reddedilmemeli, vesayet dosyası üzerinden karara bağlanmalıdır (Yargıtay 2. HD, 03.12.2007, E. 2006/21637, K. 2007/16816). Görev süresinin uzatılmasına ilişkin karar vesayetin yürütülmesine ilişkindir; buna karşı tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edilir ve denetim makamının kararı kesindir (TMK 488; Yargıtay 8. HD, 17.05.2021, E. 2021/949, K. 2021/4033).
Davalarda süre kontrolü. Yargıtay, vesayet altındaki davalıyı temsil eden vasinin iki yıllık görev süresinin dolduğu ve uzatıldığına dair dosyada bilgi bulunmadığı bir davada, görev süresinin uzatılıp uzatılmadığının araştırılmasını; ayrıca vasinin davayı kabul edebilmesi için dava açma veya davaya katılma izninden ayrı olarak vesayet makamından kabul izni alması gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 28.05.2007, E. 2007/2478, K. 2007/6411).
Kaçınma hakkı. Dört yıl dolunca vasi, görevi bırakmak için vasilikten kaçınma hakkını kullanabilir; kaçınma sebepleri ve usul için TMK 413-425 şerhine bakınız.
Vasi Ücret Alır mı? Vasilik Ücretini Kim Belirler, Hazineden Ödenir mi? (TMK 457)
Ücret istenirse belirlenir. Vasilik ücreti kendiliğinden ödenmez; vasi ücret verilmesini ister. Ücret kural olarak kişinin malvarlığından, malvarlığı yeterli değilse Hazineden karşılanır. Kanun sabit bir miktar öngörmez: vesayet makamı her hesap dönemi için yönetimin gerektirdiği emeği ve yönetilen malvarlığının gelirini göz önünde tutarak ücreti belirler (TMK 457; Tüzük m. 29).
Görevli mahkeme: sulh hukuk. Yargıtay'a göre her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemler için ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisi vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine aittir (Yargıtay 18. HD, 19.04.2016, E. 2016/1399, K. 2016/6204). Asliye hukuk mahkemesinde açılan bir alacak davasında vasilik ücreti isteminin incelenmesi de bu nedenle doğru bulunmamış; vasinin ayrıca istediği bakım ücretinin ne kadarının vasilik ücreti olduğu açıklattırılmalıdır (Yargıtay 2. HD, 07.12.2006, E. 2006/8864, K. 2006/17113).
Ücret kararına karşı yol: itiraz. Vasilik ücreti istemi vesayetin yönetimi ve yürütülmesiyle ilgilidir. Sulh hukuk mahkemesinin bu konudaki kararına karşı tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına (asliye hukuk mahkemesi) itiraz edilir; denetim makamı gerektiğinde duruşma yaparak itirazı kesin olarak karara bağlar. Bu nedenle Yargıtay, vasilik ücretine ilişkin temyiz dilekçelerini denetim makamına gönderilmek üzere iade etmiştir (Yargıtay 8. HD, 18.01.2018, E. 2017/8936, K. 2018/848; aynı yönde Yargıtay 8. HD, 16.01.2018, E. 2017/8326, K. 2018/486, Yargıtay 8. HD, 31.10.2017, E. 2017/2905, K. 2017/14159 ve Yargıtay 18. HD, 31.05.2016, E. 2015/9705, K. 2016/8710).
Kısıtlı ölürse ücret ne olur? Kısıtlının ölümü üzerine malvarlığının tasfiyesine karar veren mahkemenin, vasinin vasilik dönemlerine ilişkin emeğini ve kısıtlının malvarlığının gelirini gözeterek uygun bir ücret takdir etmesi gerekir; bu konuda hiç karar verilmemesi bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 18. HD, 26.09.2013, E. 2013/9545, K. 2013/12360). Hüküm altına alınan vasilik ücretinin ölen kısıtlının mirasçılarından müteselsilen tahsiline ilişkin karar da onanmıştır; mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK 641/1; Yargıtay 2. HD, 14.06.2012, E. 2011/6964, K. 2012/16222).
TMK 454 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 6 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 6 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: vasilik ücretinde görev, kanun yolu ve kısıtlının ölümü (18. Hukuk Dairesi 2013 ve 2016; 8. Hukuk Dairesi 2018), görev süresi ve uzatma (14. Hukuk Dairesi 2007; 2. Hukuk Dairesi 2007) ve ölümden sonra terekeye karşı alacak (20. Hukuk Dairesi 2018); vasinin görev süresi ile kısıtlılığın farkına ilişkin 8. Hukuk Dairesi 2021 kararı TMK 396 şerhinde kart olarak yer aldığından burada metinde anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. ATIF NOTLARI: Vasilik ücreti kararına karşı kanun yoluna ilişkin oy çokluklu bir 2. Hukuk Dairesi kararı kullanılmamış; oy birlikli itiraz çizgisi esas alınmıştır. Kararlarda geçen ücret tutarları eski tarihlere ait olduğundan aktarılmamıştır. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Vasinin ücreti
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemlere ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisi vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesine aittir
Olay: Vasilik ücretinin tahsili için sulh hukuk mahkemesine başvurulmuştur. Mahkeme asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğunu kabul ederek görevsizlik kararı vermiş ve dosyayı merci tayini için doğrudan Yargıtay'a göndermiştir.
Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, TMK 457'yi aktararak vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemler için ücret verilip verilmeyeceğini takdir etme yetkisinin vesayet makamına ait olduğunu, TMK 397/2'nin vesayet makamının sulh hukuk mahkemesi olduğunu açıkça gösterdiğini belirtmiştir. Asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğundan bahisle görevsizlik kararı verilmesini ve ayrıca iki mahkemenin görevsizlik kararları kesinleşmeden dosyanın doğrudan merci tayinine gönderilmesini doğru bulmayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Bu hüküm gereğince; her hesap dönemi için vasilik ücretini belirleme ve geçmiş dönemlere ilişkin ücret verilip verilmeyeceğinin takdiri yetkisi vesayet makamına aittir.”
Ne anlama geliyor?
Vasilik ücreti için vesayet dosyasının bulunduğu sulh hukuk mahkemesine başvurun; geçmiş dönemler için de ücret istenebilir, takdir bu mahkemededir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
Vasilik ücreti istemi vesayetin yönetimi ve yürütülmesiyle ilgilidir; sulh hukuk mahkemesinin kararına karşı yol temyiz değil, denetim makamına itirazdır ve denetim makamının kararı kesindir
Olay: Vasi, sulh hukuk mahkemesinin vasilik ücretine ilişkin kararına karşı Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunmuştur.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, vasilik ücreti isteminin vesayetin yönetim ve yürütülmesiyle ilgili olduğunu, vesayet makamının bu nitelikteki kararlarına karşı TMK 488 uyarınca tebliğden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edilebileceğini, denetim makamının gerektiğinde duruşma yaparak itirazı kesin olarak karara bağlayacağını ve TMK 397 uyarınca denetim makamının asliye hukuk mahkemesi olduğunu belirtmiştir. Vasinin temyiz dilekçesinin denetim makamına gönderilmesi ve kesin bir karar verilmesi için dosyayı oy birliğiyle mahkemesine iade etmiştir.
“Açıklanan bu hukuki düzenlemelere göre; vasinin temyiz dilekçesinin denetim makamı olan asliye hukuk mahkemesine gönderilmesi ve denetim makamınca bu konuda kesin bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine İADESİNE”
Ne anlama geliyor?
Vasilik ücreti kararını beğenmediyseniz tebliğden itibaren on gün içinde asliye hukuk mahkemesine itiraz edin; Yargıtay'a temyiz yolu kapalıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı yönde: 8. HD 16.01.2018, E. 2017/8326, K. 2018/486; 8. HD 31.10.2017, E. 2017/2905, K. 2017/14159; 18. HD 31.05.2016, E. 2015/9705, K. 2016/8710. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 18. Hukuk Dairesi
Kısıtlının ölümü üzerine malvarlığının tasfiyesine karar veren mahkeme, vasinin emeğini ve malvarlığının gelirini gözeterek vasilik ücreti hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar vermelidir
Olay: Vesayet dosyasında kısıtlının ölümü üzerine sulh hukuk mahkemesi malvarlığının tasfiyesine karar vermiş, vasinin ücret istemi hakkında bir karar vermemiştir. Karar vasi tarafından temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 18. Hukuk Dairesi, diğer temyiz itirazlarını yerinde görmemiş; ancak TMK 457'yi aktararak vasiye, vasilik dönemlerine ilişkin emeği ve kısıtlının malvarlığının geliri gözetilerek uygun bir ücret takdir edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Eksik inceleme sonucu bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesini doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“vasiye, vasilik dönemlerine ilişkin emeği ve kısıtlının malvarlığının geliri gözetilerek mahkemece uygun bir ücret takdir edilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu bu konuda olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir.”
Ne anlama geliyor?
Kısıtlı vefat ettiyse vasi, vesayet dosyası kapanmadan önce vasilik ücreti istemini sulh hukuk mahkemesine bildirmelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Görev süresi
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Davada vesayet altındaki davalıyı temsil eden vasinin görev süresinin dolup dolmadığı ve uzatılıp uzatılmadığı araştırılmalıdır; vasinin davayı kabulü için husumet izninden ayrı olarak vesayet makamının kabul izni gerekir
Olay: Harici satış sözleşmesine dayanan tapu iptali ve tescil davası vesayet altındaki davalıya karşı, vasisi aracılığıyla açılmıştır. Vasi davayı kabul etmiş ve mahkeme davayı kabul etmiştir. Vasinin iki yıllık görev süresi yargılama sırasında dolmuş, süresinin uzatıldığına dair dosyada bilgi bulunmamaktadır.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, TMK 456 uyarınca vasinin kural olarak iki yıl için atandığını ve süresinin vesayet makamınca uzatılabileceğini, vasinin vesayet dairelerinin izin yetkilerini gözeterek temsil görevini yerine getireceğini belirtmiştir. Vasinin davayı kabul edebilmesi için TMK 462/8 uyarınca ayrıca kabul izni alması gerektiğini, husumete ilişkin iznin kabule etkili olmayacağını, vesayet altındaki kişinin bazı davranışlarının da iradi olmadığından kabul sayılamayacağını açıklamıştır. Görev süresinin uzatılıp uzatılmadığı araştırılmadan ve izin şartı yerine getirilmeden davanın kabulünü doğru bulmayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Yani, vasinin davayı kabul edebilmesi için, Sulh Hukuk Mahkemesinden ayrı bir davayı kabul izni alması gerekir.”
Ne anlama geliyor?
Vasi olarak bir davada kısıtlı adına davayı kabul, sulh veya feragat edecekseniz ayrıca izin alın ve görev sürenizin uzatıldığını belgeleyin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Vasinin görev süresinin uzatılması ve yerleşim yerinin değiştirilmesi istemleri ayrı bir dava gibi kesin hüküm doğuracak biçimde reddedilemez; vesayet dosyası üzerinden karara bağlanmalıdır
Olay: Vasi, görev süresinin uzatılmasını istemiş, duruşmada ayrıca yerleşim yerinin değiştiğini belirterek kısıtlının yerleşim yerinin değiştirilmesini talep etmiştir. Sulh hukuk mahkemesi istemi ayrı bir dosyada reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 456 ve 412'yi aktararak vesayetin kamu düzenine ilişkin olduğunu belirtmiştir. Mahkemenin, vesayet dosyası üzerinden vasinin istemleri hakkında olumlu ya da olumsuz karar vermek üzere dosyayı vesayet dosyasıyla birleştirmesi gerekirken kesin hüküm oluşturacak biçimde ret kararı vermesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Mahkemece, vesayet dosyası üzerinden davacının istekleri hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmek üzere vesayet dosyası ile birleştirme hükmü kurulması gerekirken, kesin hüküm oluşturacak biçimde yazılı şekilde ret kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır.”
Ne anlama geliyor?
Süre uzatımı veya taşınma izni için ayrı dava açmanıza gerek yoktur; istemi vesayet dosyasına dilekçeyle bildirin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Hesap ve tereke
Yargıtay 20. Hukuk Dairesi
Kısıtlının ölümünden sonra vasinin, kısıtlının ihtiyaçları için kendisine ödenmesi gerektiğini ileri sürdüğü paranın terekeden tahsili istemi mal varlığına ilişkin bir dava olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür
Olay: Annelerine birlikte vasi atanan iki kardeşten biri görevden ayrılmış; vesayet makamının kısıtlının harcamaları için vasiye ödenmesine karar verdiği aylık tutarlar bir süre ayrılan kardeşe ödenmiş, bu kişi parayı daha sonra kısıtlının hesabına iade etmiştir. Kısıtlının ölümünden sonra diğer vasi, bu paranın terekeden tahsilini istemiş; asliye hukuk ve sulh hukuk mahkemeleri ayrı ayrı görevsizlik kararı vermiştir.
Karar: Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın mal varlığı haklarına ilişkin davalarda aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğunu öngören HMK 2/1'i aktarmış ve uyuşmazlığın asliye hukuk mahkemesinde görülmesi gerektiğini belirterek bu mahkemeyi oy birliğiyle yargı yeri olarak belirlemiştir.
“Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın mal varlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemeleridir.”
Ne anlama geliyor?
Kısıtlı öldükten sonra terekeden para alacağınız varsa, alacağı genel hükümlere göre mirasçılara karşı asliye hukuk mahkemesinde dava edin; vasilik ücreti ise sulh hukukta belirlenir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda sulh hukuk mahkemesinin, ölümle vesayetin sona erdiğine ve vasinin kısıtlı için yaptığı giderleri terekeye karşı genel hükümlere göre isteyebileceğine ilişkin gerekçesi aktarılmıştır; Yargıtay kararı HMK 2/1'e dayanır. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
TMK 454 ile ilgili maddeler
- TMK m. 466 — Vasinin ve Devletin sorumluluğu: tazminat davası, ikincil sorumluluk, rücu ve görevli mahkeme (TMK 466-469)
- TMK m. 461 — İzin gereken işlemler: sulh hukuk ve asliye hukuk izni, dava izni, kısıtlı adına mirasın reddi, evlat edinme (TMK 461-465)
- TMK m. 458 — Kayyımın görevleri: ehliyete etkisi, temsil kayyımının talimata bağlılığı, yönetim kayyımının yetki sınırı (TMK 458-460)
- TMK m. 438 — Vasinin görevleri: malvarlığı defteri, paranın yatırılması, kısıtlının taşınmazının satışı ve pazarlık (TMK 438-444)
- TMK m. 448 — Vasinin temsil yetkisi: kefalet ve bağış yasağı, kısıtlının kendi işlemleri, bono, boşanma davasında özel yetki (TMK 448-453)
- TMK m. 445 — Vasinin kişiye özen görevi: küçüğün bakımı, kısıtlıyla görüşme, huzurevine yerleştirme ve tıbbi müdahale (TMK 445-447)
- TMK m. 413 — Vasinin atanması: kim vasi olur, öncelik, kaçınma, itiraz ve kesinleşme (TMK 413-425)
- TMK m. 396 — Vesayet organları: vesayet makamı, denetim makamı, vasi ve kayyım (TMK 396-403)
- TMK m. 405 — Akıl hastalığı nedeniyle kısıtlama, sağlık kurulu raporu ve ilan (TMK 405, 409-410)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Vasi olarak her yıl aralık sonu itibarıyla hesap raporunu hazırlayın; gelir ve giderlerin belgelerini, banka dökümlerini ve kısıtlının yaşam koşullarına ilişkin bilgileri ekleyin.
- 2.Kısıtlının parasını kendi hesabınızda tutmayın; harcamaları mümkünse faturalı yapın ve dönemsel olarak raporlayın.
- 3.Vasilik ücreti istiyorsanız sulh hukuk mahkemesine dilekçe verin; emeğinizi ve yönettiğiniz malvarlığının gelirini gösterin. Geçmiş dönemler için de ücret istenebilir.
- 4.Kısıtlının malvarlığı ücreti karşılamaya yetmiyorsa ücretin Hazineden karşılanmasını isteyin.
- 5.Ücret, süre uzatımı veya hesap kararına itiraz edecekseniz tebliğden itibaren on gün içinde asliye hukuk mahkemesine (denetim makamı) başvurun.
- 6.İki yıllık görev sürenizin dolmasına yakın uzatma isteyin; süre dolsa bile yeni vasi göreve başlayana kadar zorunlu işleri yapmaya devam etmelisiniz.
- 7.Dört yıl dolduktan sonra görevi bırakmak istiyorsanız vasilikten kaçınma hakkınızı kullanabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.