Kısa cevap · TMK 584
Hakkında gaiplik kararı verilen kişinin mirasçıları, tereke mallarını ancak gaip veya üstün hak sahipleri ortaya çıkarsa geri vereceklerine ilişkin güvence göstererek teslim alabilir (TMK 584). Güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolmada teslimden itibaren beş yıl, uzun süre haber alınamamada son haberden itibaren on beş yıl ve her hâlde gaibin yüz yaşına kadar gösterilir. Gaip ortaya çıkarsa veya üstün hak sahibi ispatlanırsa mallar zilyetlik kurallarına göre geri verilir (TMK 585). Mirasın açıldığı anda sağ olup olmadığı bilinmeyen mirasçının payı resmen yönetilir; diğer mirasçılar onun gaipliğine karar verilmesini ve payın kendilerine teslimini isteyebilir (TMK 586). Sağ olup olmadığı bilinmeyen kişinin malvarlığı on yıl resmen yönetilirse Hazinenin istemiyle gaipliğine karar verilir ve ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa mirası Devlete geçer (TMK 588). Yargıtay'a göre bunun için yönetim kayyımıyla resmen yönetim, en az iki ilan ve gaibin mirasçısının bulunmaması gerekir; ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemez. Gaibin mirasçıları Hazineye geçen payı dava yoluyla geri isteyebilir.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 584 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Gaibin Mirası Mirasçılara Nasıl Teslim Edilir? Güvence ve Geri Verme (TMK 584-585)
- Ortada Olmayan Mirasçının Payı Ne Olur? Gaibe Düşen Miras (TMK 586-587)
- Hazine Kayıp Kişinin Payını Nasıl Alır? Hazinenin Gaiplik Davası (TMK 588)
- Hazineye Geçen Pay Geri Alınabilir mi? Gaibin Mirasçılarının Davası
- TMK 584 Yargıtay kararları
- TMK 584 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Gaip
- Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya uzun zamandan beri haber alınamayan ve hakkında mahkemece gaiplik kararı verilen kişi (TMK 32).
- Güvence
- Gaibin mirasını teslim alanların, gaip veya üstün hak sahibi ortaya çıkarsa malları geri vereceklerini güvence altına alan teminat (TMK 584).
- Üstün hak sahibi
- Gaibin mirası üzerinde teslim alanlardan daha güçlü mirasçılık veya vasiyet hakkı bulunan kişi (TMK 585).
- Resmen yönetim
- Sağ olup olmadığı bilinmeyen kişinin malvarlığının vesayet makamınca atanan yönetim kayyımı eliyle yönetilmesi (TMK 427, 586).
- Yönetim kayyımı
- Uzun süredir bulunamayan kişinin malvarlığını yönetmek için atanan kayyım; Hazine menfaati varsa mahallin en büyük mal memuru atanır (3561 s.K. m. 2).
- Temsil kayyımı
- Belirli bir iş için, örneğin bir davada kimliği belirlenemeyen maliki temsil etmek üzere atanan kayyım; TMK 588'deki resmen yönetimi sağlamaz.
Bir bakışta TMK 584
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Mirasın teslimi | Gaibin mirasçıları malları ancak güvence göstererek teslim alır. | TMK m. 584/1 |
| Güvence süresi | Ölüm tehlikesinde teslimden 5 yıl, haber alınamamada son haberden 15 yıl; en çok gaibin 100 yaşına kadar. | TMK m. 584/2-3 |
| Gaip ortaya çıkarsa | Mallar zilyetlik kurallarına göre geri verilir; gaibe düşen payın teslimi istemi konusuz kalır. | TMK m. 585/1; 7. HD 20.03.2025 |
| İade zamanaşımı | İyiniyetlilerin üstün hak sahiplerine iadesi miras sebebiyle istihkak zamanaşımına tabidir. | TMK m. 585/2, 639 |
| Ortada olmayan mirasçı | Payı resmen yönetilir; diğerleri gaiplik kararı isteyip payın teslimini isteyebilir. | TMK m. 586 |
| Gaibe sonradan düşen miras | Ayrıca gaiplik kararı gerekmez; mevcut karara dayanılır. | TMK m. 587 |
| Hazinenin istemi | On yıl resmen yönetim veya yüz yaş; ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa miras Devlete geçer. | TMK m. 588/1-2 |
| Yönetim kayyımı şartı | Temsil kayyımıyla yapılan yönetim TMK 588 için yetmez. | 7. HD 04.10.2023 |
| İlan | Gaiplik kararı için en az iki kez ilan zorunludur; hükmün ayrıca ilanı gerekmez. | 1. HD 28.12.2009; 1. HD 05.10.2011 |
| Ölü kişi | Ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemez; mirasçıları araştırılır. | 7. HD 16.06.2025; 7. HD 24.02.2025 |
| Mirasçı veya kimlik ortaya çıkarsa | Kayyımlık kalkar, Devlete intikal kararı verilemez. | 7. HD 24.09.2025 |
| Mirasçıların iade davası | Hazineye karşı tapu iptali ve tescil; Hazine yasal hasım olduğundan vekâlet ücreti ödemez. | TMK m. 588/3; 7. HD 17.04.2025 |
| 588 davasında mirasçının yeri | Davaya taraf olmayan mirasçı kararı temyiz edemez; ayrı dava açar. | 7. HD 27.09.2023 |
TMK 584 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › İkinci Kısım: Mirasın Geçmesi › Birinci Bölüm: Mirasın Açılması · D. Gaiplik › I. Gaibin mirası: 1. Güvence karşılığı teslim (584), 2. Geri verme (585) · II. Gaibe düşen miras (586) · III. Gaibin hem mirasbırakan hem mirasçı olması (587) · IV. Hazinenin istemi (588)
Gaiplik ve miras: gaibin mirasının güvence karşılığı teslimi, geri verme, gaibe düşen miras, gaibin hem mirasbırakan hem mirasçı olması ve Hazinenin gaiplik istemi (m. 584-588) — Madde 584
- (1)Hakkında gaiplik kararı verilmiş bir kimsenin mirasçıları veya mirasında hak sahibi olan kişiler, tereke malları kendilerine teslim edilmeden önce bu malları ileride ortaya çıkabilecek üstün hak sahiplerine veya gaibin kendisine geri vereceklerine ilişkin güvence göstermek zorundadırlar.
- (2)Bu güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumunda beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamama durumunda onbeş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süre için gösterilir.
- (3)Beş yıl, tereke mallarının tesliminden; onbeş yıl, son haber tarihinden başlayarak hesaplanır.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 584-588 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. Hazinenin istemine ilişkin kural 743 sayılı Kanunda 530. maddede yer alıyordu. |
Gaibin Mirası Mirasçılara Nasıl Teslim Edilir? Güvence ve Geri Verme (TMK 584-585)
Bu güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolma durumunda beş yıl, uzun zamandan beri haber alınamama durumunda onbeş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varmasına kadar geçecek süre için gösterilir.
Beş yıl, tereke mallarının tesliminden; onbeş yıl, son haber tarihinden başlayarak hesaplanır.
Madde 585 — Gaip ortaya çıkarsa veya üstün hak sahibi olduklarını ileri sürenler bu sıfatlarını ispat ederlerse, tereke mallarını teslim almış olanlar, aldıkları malları zilyetlik kuralları uyarınca geri vermekle yükümlüdürler.
İyiniyetli olanların üstün hak sahiplerine geri verme yükümlülükleri, miras sebebiyle istihkak davasına ilişkin zamanaşımı süresine tâbidir.
Gaiplik kararı ve miras. Gaiplik kararı verilince ölüme bağlı haklar, gaibin ölümü ispatlanmış gibi kullanılır ve karar ölüm tehlikesinin gerçekleştiği veya son haberin alındığı günden itibaren hüküm doğurur (TMK 35; kararın şartları için TMK 32 ve TMK 33). Yargıtay'a göre gaibin mirası, gaiplik kararının hüküm doğurduğu anda açılır ve bu anda mirasçılarına geçer (Yargıtay 7. HD, 24.02.2025, E. 2024/2301, K. 2025/1024).
Güvence karşılığı teslim. Gaip ölmemiş olabileceğinden kanun, mirasçıların malları güvence göstermeden teslim almasına izin vermez. Güvence, ölüm tehlikesi içinde kaybolma hâlinde malların tesliminden itibaren beş yıl, uzun süre haber alınamama hâlinde son haber tarihinden itibaren on beş yıl ve her hâlde en çok gaibin yüz yaşına varacağı tarihe kadar gösterilir. Bu süreler dolunca güvence kalkar; ancak iade yükümlülüğü aşağıdaki kurallara göre devam edebilir.
Geri verme. Gaip ortaya çıkar veya üstün hak sahibi olduğunu ispat eden biri çıkarsa, malları teslim alanlar bunları zilyetlik kurallarına göre geri verir. İyiniyetli zilyet, olağan kullanım nedeniyle tazminat ödemez ve zorunlu ile yararlı giderlerini isteyebilir; iyiniyetli olmayan zilyet ise haksız alıkoymadan doğan zararları ve ürünleri karşılamak zorundadır (TMK 993-995). İyiniyetli olanlara karşı üstün hak sahiplerinin iade istemi, miras sebebiyle istihkak davasının zamanaşımına tabidir: öğrenmeden itibaren bir yıl ve her hâlde on yıl; iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl (TMK 639).
Ortada Olmayan Mirasçının Payı Ne Olur? Gaibe Düşen Miras (TMK 586-587)
Mirasın açıldığı anda ortada bulunmayanın sağ olmaması hâlinde onun miras payı kendilerine kalacak olanlar, gaipliğe ilişkin sürelere ve usule uyarak o kimsenin gaipliğine karar verilmesini ve miras payının kendilerine teslimini isteyebilirler.
Miras payının teslimi, gaipliğine karar verilen kimsenin mirasının mirasçılara teslimine ilişkin kurallara tâbidir.
Madde 587 — Gaibin mirasçıları tereke mallarını teslim aldıktan sonra gaibe bir miras düşerse, ona düşen miras payı gaiplik sebebiyle kendilerine kalacak olanlar, ayrıca bir gaiplik kararı almak zorunda kalmaksızın bu miras payının teslimini isteyebilirler.
Gaibe düşen miras payını teslim alanların elde ettikleri gaiplik kararına aynı şekilde gaibin mirasçıları da dayanabilirler.
Pay resmen yönetilir. Mirasçılardan biri ortada yoksa ve mirasın açıldığı anda sağ olup olmadığı bilinmiyorsa, onun payı diğer mirasçılara dağıtılmaz; vesayet makamının atadığı yönetim kayyımı eliyle resmen yönetilir (TMK 427). Hazinenin hak ve menfaati varsa kayyım olarak mahallin en büyük mal memuru atanır (3561 s.K. m. 2). Mirasçı sağ olmayabileceği hâlde de bu belirsizlik süresince pay yönetimde kalır.
Diğer mirasçıların yolu. Ortada olmayan kişi ölmüşse onun payı kendilerine kalacak olanlar, TMK 32-35'teki süre ve ilan usulüne uyarak o kişinin gaipliğine karar verilmesini ve payın kendilerine teslimini isteyebilir; teslimde yine güvence kuralları uygulanır. Gaip bu süreçte ortaya çıkarsa istem konusuz kalır: babaları hakkında gaiplik kararı bulunan mirasçıların, babalarına düşen payın kendilerine teslimi istemi, babalarının yurt dışında yaşadığını bildiren dilekçe vermesi üzerine konusuz kalmış ve bu karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 20.03.2025, E. 2024/3015, K. 2025/1552).
Gaibe sonradan düşen miras. Gaibin mirası paylaşıldıktan sonra ona yeni bir miras düşerse, bu payın teslimi için ayrıca gaiplik kararı alınması gerekmez; mevcut gaiplik kararına dayanılabilir (TMK 587).
Hazine Kayıp Kişinin Payını Nasıl Alır? Hazinenin Gaiplik Davası (TMK 588)
Gaiplik kararı verilebilmesi için gerekli ilân süresinde hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa, aksine hüküm bulunmadıkça, gaibin mirası Devlete geçer.
Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı, aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür.
Şartlar. Yargıtay'ın açıklamasına göre Hazinenin istemi üzerine gaiplik kararı için sağ olup olmadığı bilinmeyen kişiye ait bir malvarlığı veya miras payı bulunmalı, bu malvarlığı on yıl resmen yönetilmiş olmalı ya da kişi yüz yaşını doldurmuş olmalıdır; ilan süresinde hak sahibi çıkmazsa gaiplik ve mirasın Devlete geçişine karar verilir. Gaip kişiye ait taşınmazın Devlete geçmesi için gaiplik kararının yanında gaibin yasal mirasçısının bulunmaması da gerekir (Yargıtay 7. HD, 24.02.2025, E. 2024/2301, K. 2025/1024). Şartlar gerçekleşmişse mahkeme gaiplik kararıyla birlikte payların Hazine adına tesciline de karar vermelidir (Yargıtay 7. HD, 15.01.2026, E. 2025/2771, K. 2026/257).
Resmen yönetim: yönetim kayyımı. Kanunun aradığı resmen yönetim, yönetim kayyımı eliyle yapılan yönetimdir. Bir davada kimliği tapudan belirlenemeyen malikleri temsil için atanan temsil kayyımıyla geçen süre bu şartı karşılamaz; bu gerekçeyle Hazinenin davasını reddeden kararlar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 04.10.2023, E. 2022/3120, K. 2023/4450; Yargıtay 7. HD, 08.02.2023, E. 2021/8118, K. 2023/732).
İlan. Gaiplik kararı için mahkeme, kişi hakkında bilgisi olanları en az altı aylık süreyle ilanla çağırır (TMK 33). Yargıtay, TMK 588 davasında da en az iki kez ilan yapılmasının zorunlu olduğunu, tek ilanla yetinilerek karar verilemeyeceğini belirtmiştir (Yargıtay 1. HD, 28.12.2009, E. 2009/12267, K. 2009/13881); buna karşılık verilen hükmün ayrıca gazetede ilanı yasal zorunluluk değildir (Yargıtay 1. HD, 05.10.2011, E. 2011/8476, K. 2011/9849).
Ölü kişi ve ortaya çıkan malik. Ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemez (TMK 34); Hazinenin gaipliğini istediği kişinin ölü olduğu anlaşılınca dava reddedilmiş ve karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 16.06.2025, E. 2024/4075, K. 2025/3009). Ölü olduğu anlaşılan malik yönünden ise mirasçılarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır (Yargıtay 1. HD, 28.12.2009, E. 2009/12267, K. 2009/13881). Dava sürerken pay malikinin kimliği tespit edilip kayyımlık kaldırılırsa artık gaipliğe ve Hazineye intikale karar verilemez (Yargıtay 7. HD, 24.09.2025, E. 2025/3931, K. 2025/3840). Devletin mirasçılığına ilişkin genel kural için TMK 501 sayfasına bakınız.
Hazineye Geçen Pay Geri Alınabilir mi? Gaibin Mirasçılarının Davası
Devlet de geri vermekle yükümlüdür. TMK 588/3'e göre Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı, gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür. Bu nedenle gaip ortaya çıkarsa ya da gaibin mirasçıları bulunursa, Hazine adına tescil edilen pay iade edilir.
Tapu iptali ve tescil. Yargıtay, payı TMK 588 uyarınca Hazine adına tescil edilen kişinin yasal mirasçılarının, üstün hak iddiasıyla Hazineye karşı tapu iptali ve tescil davası açabileceğini kabul etmiş; Hazinenin yasal hasım konumunda olduğunu ve aleyhine karar verilse de vekâlet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 17.04.2025, E. 2024/3663, K. 2025/2108). Gaip sanılan kişinin gerçekte yıllar önce öldüğü hasımlı mirasçılık belgesiyle anlaşılınca, gaiplik kararı kaldırılmış ve Hazine adına kayıtlı pay mirasçılara tescil edilmiştir (Yargıtay 7. HD, 18.12.2023, E. 2022/5829, K. 2023/6337).
Ayrı dava gerekir. Hazinenin açtığı gaiplik davasına taraf olmayan ve mirasçı olduğunu ileri süren kişi, o davada verilen kararı temyiz edemez; Yargıtay, bu kişinin TMK 588/3 uyarınca Hazineyi hasım göstererek ayrı dava açma hakkı bulunduğunu belirterek temyiz dilekçesini reddetmiştir (Yargıtay 7. HD, 27.09.2023, E. 2022/2363, K. 2023/4207).
Zilyetlikle kazanma. Yirmi yıl önce hakkında gaiplik kararı verilmiş kişi adına kayıtlı taşınmazı davasız ve aralıksız olarak yirmi yıl malik sıfatıyla zilyetliğinde bulunduran kişi, TMK 713/2'deki koşullarla tescil isteyebilir; dava Hazineye ve ilgili kamu tüzel kişilerine karşı açılır.
TMK 584 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 9 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 9 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: gaibin mirası ve gaibe düşen miras (7. Hukuk Dairesi 2025), Hazinenin istemi (7. Hukuk Dairesi 2025 üç karar ve 2023; 1. Hukuk Dairesi 2009) ile mirasçıların iade davası (7. Hukuk Dairesi 2023 iki karar ve 2025). Metinde ayrıca 3 karar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğu içeren Hukuk Genel Kurulu 2015, 2021 ve 2022 kararları ile 7. Hukuk Dairesi 2022-2024 kararları kullanılmamıştır. Onama kararlarında gerekçenin alt mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. TMK 584'teki güvence süreleri ve TMK 587 için yayımlanmış oy birliği karar bulunamamış, bu bölümler kanun metnine dayandırılmıştır. Kişi, yer, kayyım bilgileri ile tutarlar aktarılmamıştır.
Gaibin mirası ve gaibe düşen miras
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Hakkında gaiplik kararı bulunan kişinin sağ olduğu ortaya çıkınca, mirasçılarının ona düşen miras payının kendilerine teslimi istemi konusuz kalır
Olay: Davacılar, mirasbırakanlarından kalan elli altı taşınmazdaki payın babalarına düştüğünü, babaları hakkında gaiplik kararı verildiğini ileri sürerek bu payın güvence alınmadan, olmazsa bazı taşınmazlar güvence kabul edilerek kendilerine teslimini istemiştir. Yargılama sırasında gaip, mahkemeye dilekçe vererek yurt dışında yaşadığını bildirmiş ve gaipliğinin kaldırılması için dava açmıştır.
Karar: İlk derece mahkemesi, sağ olduğunu bildiren kişinin terekesinden ve paylaşımından söz edilemeyeceğini belirterek konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, gaibin sağ olduğunun ortaya çıktığını, TMK 585/1 uyarınca davanın konusuz kaldığını, gaipliğin kaldırılması davasının sonucunun beklenmesine gerek olmadığını ve TMK 586/2 uyarınca payın devrinin artık düşünülemeyeceğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“gaibin ortaya çıkması karşısında artık TMK 586/2 uyarınca gaibin miras payının devrinin düşünülemeyeceğinin anlaşılmasına göre”
Ne anlama geliyor?
Gaiplik kararı kesin bir ölüm tespiti değildir; kişi ortaya çıkarsa onun payını mirasçı gibi talep edemezsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi, yer bilgileri ve ülke adı aktarılmamıştır.
Hazinenin istemi (TMK 588)
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
TMK 588'in şartları: on yıl resmen yönetim veya yüz yaş, ilan süresinde hak sahibinin çıkmaması; taşınmazın Devlete geçmesi için gaiplik kararı ve gaibin yasal mirasçısının bulunmaması gerekir
Olay: Hazine, bir taşınmazın dört paydaşı için 2010'da yönetim kayyımı atandığını ve on yıl geçtiğini ileri sürerek bu kişilerin gaipliğine ve paylarının Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Paylar 2011'de mirasçılara intikal etmiş, taşınmaz 2019'da bütünüyle üçüncü bir kişiye satılmıştır. İlk derece mahkemesi, kayıt maliki olmayan kişilere husumet yöneltilemeyeceğini belirterek davayı usulden reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 588'in şartlarını açıklamıştır: sağ olup olmadığı bilinmeyen kişiye ait malvarlığı veya miras payı on yıl resmen yönetilmeli ya da kişi yüz yaşını doldurmuş olmalı ve ilan süresinde hak sahibi çıkmamalıdır. Gaiplik kararıyla ölüme bağlı hakların kullanılabileceğini, gaibin mirasının kararın hüküm doğurduğu anda açılacağını, ölü kişi hakkında gaiplik kararı verilemeyeceğini ve taşınmazın Devlete geçmesi için gaiplik kararı ile gaibin yasal mirasçısının bulunmaması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“o kişi hakkında gaiplik kararı alınmış olması ve gaibin de yasal mirasçısının bulunmaması gerekir”
Ne anlama geliyor?
Mirasçıları bilinen veya payı mirasçılara intikal etmiş bir kişi için Hazine gaiplik yoluyla payı alamaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş onama kararıdır; TMK 588'in şartlarını Daire kendisi açıklamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Dava sürerken pay malikinin kimliği tespit edilip kayyımlık kaldırılmışsa, TMK 588 uyarınca gaipliğe ve malvarlığının Hazineye geçişine karar verilemez
Olay: Hazine, bir taşınmazdaki payın maliki için 2009'da kayyım atandığını ileri sürerek onun gaipliğine ve payın Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Karardan sonra sulh hukuk mahkemesi, başka bir kişinin başvurusu üzerine pay malikinin kimliğini tespit etmiş ve kayyımlığı kaldırmış, bu karar kesinleşmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, TMK 588'i aktararak, ilk derece kararından sonra pay malikinin kimliğinin tespit edilmesi ve kayyımlığın kaldırılması karşısında gaipliğe ve malvarlığının Hazineye intikaline karar verilmesinin artık mümkün olmadığını, davanın reddi gerektiğini belirterek bölge adliye mahkemesi kararını kaldırmış ve ilk derece kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“gaipliğe ve mal varlığının Hazineye intikaline karar verilmesi artık mümkün olmayacağından davanın reddine karar verilmesi gerekirken”
Ne anlama geliyor?
Hazinenin açtığı gaiplik davasını öğrenirseniz pay malikinin kimliğini ve mirasçılarını sulh hukuk mahkemesinde tespit ettirerek kayyımlığı kaldırtabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Gaipliğine karar verilmesi istenen kişi ölü ise hakkında gaiplik kararı verilemez; TMK 588 davası reddedilir
Olay: Hazine, 1940'ta tespit edilen bir taşınmazın paydaşını tanıyan bulunmadığını, 2007'de atanan kayyımca payın resmen yönetildiğini ileri sürerek paydaşın gaipliğine ve payın Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi TMK 588'in şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Bölge adliye mahkemesi, gaipliğine karar verilmesi istenen kişinin ölü olduğunu ve ölü kişiler hakkında gaiplik kararı verilemeyeceğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararın usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek oy birliğiyle onamıştır.
“gaipliğine karar verilmesi istenen kişinin ölü olduğu, ölü kişiler hakkında gaiplik kararı verilemeyeceği”
Ne anlama geliyor?
Tapuda kayıtlı kişi aslında ölmüşse gaiplik değil, mirasçılık belgesi ve intikal yolu izlenmelidir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
TMK 588'deki resmen yönetim, yönetim kayyımı eliyle yapılan yönetimdir; kimliği tapudan belirlenemeyen malikleri temsil için atanan temsil kayyımı bu şartı karşılamaz
Olay: Hazine, bir taşınmazın satış bedelinden bazı paydaşlara düşen paranın kayyım yönetiminde on yılı aştığını ileri sürerek bu paydaşların gaipliğine ve paralarının Hazine hesabına aktarılmasına karar verilmesini istemiştir. Paydaşlar için atanan kayyım, kimlikleri tapu kütüğünden belirlenemeyen maliklerin temsili için atanmış bir temsil kayyımıdır.
Karar: İlk derece mahkemesi, temsil kayyımının belirli işlerde temsil için, yönetim kayyımının ise uzun süredir haber alınamayan kişilerin malvarlığını yönetmek için atandığını, TMK 588'in resmen yönetimden söz ettiği için yönetim kayyımlığını aradığını ve atanan kayyımın temsil kayyımı olduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, kayyım atanmasına ilişkin kuralları ve 3561 sayılı Kanunu değerlendirerek istinaf başvurusunu esastan reddetmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“kimliği tapu kütüğünden tespit edilemeyen tapu kayıt maliklerinin temsili için temsil kayyumu olarak atandığı ve atanan kayyumun TMK 588 inci maddede belirtilen yönetim kayyumu olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Ortaklığın giderilmesi gibi bir dava için atanan temsil kayyımı, Hazinenin on yıllık süresini başlatmaz; kayyım kararının türünü kontrol edin.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş ONAMA kararıdır; gerekçe ilk derece ve bölge adliye mahkemesine aittir. Aynı yönde 7. HD 08.02.2023, E. 2021/8118, K. 2023/732. Kişi, yer bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Hazinenin istemiyle gaiplik kararı verilebilmesi için en az iki kez ilan zorunludur; ölü olduğu anlaşılan malik yönünden mirasçıları araştırılmalıdır
Olay: Hazine, bir taşınmazın üç malikinin gaip olması nedeniyle kayyım atandığını ve on yıl geçtiğini ileri sürerek gaiplik ile imar sonucu oluşan bedellerin Hazineye devrine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme iki malik yönünden davayı kabul etmiş, üçüncüsünün ölü olduğu anlaşıldığından onun yönünden davayı reddetmiştir; gaiplik için yalnız bir kez ilan yapılmıştır.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, TMK 588 ile ilanla çağrıya ilişkin TMK 33/2-3'ü birlikte değerlendirerek gaiplik kararı verilebilmesi için en az iki kez ilan yapılmasının zorunlu olduğunu, bir kez ilanla yetinilemeyeceğini belirtmiştir. Ölü olduğu anlaşılan malik yönünden de payın Hazineye devri istendiğinden onun mirasçıları bulunup bulunmadığının araştırılması ve mirasçı yoksa bu pay yönünden de davanın kabulü gerektiğinin gözetilmesi gerektiğini açıklayarak kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“bir kimse hakkında gaiplik kararı verilebilmesi için diğer koşulların yanında en az iki kez ilan yapılması zorunludur”
Ne anlama geliyor?
Hazinenin gaiplik davasında ilanların sayısını ve süresini kontrol edin; tek ilanla verilen karar bozulur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; aynı yönde 1. HD 05.10.2011, E. 2011/8476, K. 2011/9849 (hükmün ayrıca ilanı gerekmez). Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Mirasçıların iade davası
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Hazinenin açtığı TMK 588 davasına taraf olmayan ve gaibin mirasçısı olduğunu ileri süren kişi kararı temyiz edemez; TMK 588/3 uyarınca Hazineye karşı ayrı dava açabilir
Olay: Hazine, bir taşınmazın malikinin mal varlığı için 1997'de kayyım atandığını ve on yıl yönetildiğini ileri sürerek onun gaipliğine ve tapu kaydının Hazine adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Davada verilen karar, davaya taraf olmayan ve gaibin mirasçısı olduğunu ileri süren bir kişi tarafından temyiz edilmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, temyiz edenin davanın tarafı olmadığını ve gaibin mirasçısı olup olmadığının bu davanın konusu olmadığını belirtmiştir. TMK 588/3 uyarınca Hazineyi hasım göstererek dava açma hakkının bulunduğunu, ancak bu kararı temyiz etmekte hukuki yararı olmadığını açıklayarak temyiz dilekçesini oy birliğiyle reddetmiştir.
“Hazineyi hasım göstermek suretiyle dava açma hakkı bulunmakla birlikte”
Ne anlama geliyor?
Hazinenin gaiplik kararı aldığı payın mirasçısıysanız, o kararı temyiz etmek yerine Hazineye karşı tapu iptali ve tescil davası açın.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Payı TMK 588 uyarınca Hazine adına tescil edilen kişinin yasal mirasçıları, üstün hak iddiasıyla Hazineye karşı tapu iptali ve tescil davası açabilir; Hazine yasal hasım olduğundan vekâlet ücretinden sorumlu tutulmaz
Olay: Davacıların mirasbırakanı bir taşınmazda paydaştır; tapuda adı hatalı yazıldığından düzeltme davası açılmış ve kazanılmıştır. Davacılar, açtıkları kamulaştırmasız el atma davası sürerken, payın Hazinenin istemiyle kayyımla yönetildiğini ve TMK 588 uyarınca kendilerine tebligat yapılmadan Hazine adına tescil edildiğini öğrenmiş; Hazineye karşı tapu iptali ve tescil istemiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın TMK 585 ve 588/3 uyarınca gaibin yasal mirasçılarının Hazineye karşı üstün hak iddiasıyla açtığı tapu iptali ve tescil davası olduğunu belirtmiş, davayı kabul eden kararın esasına ilişkin itirazları reddetmiştir. Hazinenin yasal hasım konumunda olması nedeniyle aleyhine karar verilse de vekâlet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirterek bu yönden kararı düzelterek oy birliğiyle onamıştır.
“gaibin yasal mirasçıları tarafından Hazineye karşı üstün hak iddiasıyla açılan tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir”
Ne anlama geliyor?
Yakınınızın payı gaiplik yoluyla Hazineye geçmişse, mirasçılık belgenizle Hazineye karşı tapu iptali ve tescil davası açabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; düzelterek onamadır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Gaip sanılan kişinin gerçekte ölmüş olduğu hasımlı mirasçılık belgesiyle anlaşılınca gaiplik kararı kaldırılır ve Hazine adına kayıtlı pay mirasçılara tescil edilir
Olay: Mirasbırakan hakkında 2004'te gaiplik kararı verilmiş ve bir taşınmazdaki payı Hazine adına tescil edilmiştir. Mirasçılar, hasımlı olarak alınan mirasçılık belgesine göre mirasbırakanın 1985'te öldüğünü ileri sürerek gaiplik kararının kaldırılmasını ve payın kendilerine tescilini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, hasımlı mirasçılık belgesine göre kişinin gaip olmadığını ve 1985'te öldüğünü belirterek gaiplik kararının kaldırılmasına, Hazine adına kayıtlı payın iptali ile mirasçılar adına tesciline karar vermiş; bölge adliye mahkemesi kararın TMK 588/3'e uygun olduğunu belirterek istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, yalnız pay paydasındaki hesap hatasını düzelterek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“hasımlı veraset ilamı doğrultusunda gaip olmadığı”
Ne anlama geliyor?
Gaiplik kararı verilen yakınınızın aslında daha önce öldüğünü ispatlarsanız, Hazineye geçen payı mirasçılık belgenizle geri alabilirsiniz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; düzelterek onamadır, esasa ilişkin gerekçe ilk derece ve bölge adliye mahkemesine aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 584 ile ilgili maddeler
- TMK m. 592 — Terekenin resmen yönetimi: tereke yöneticisi, görev ve temsil yetkisi, ücret, mirasçısı bilinmeyen terekede ilan ve Devlete geçiş (TMK 592-594)
- TMK m. 589 — Koruma önlemleri: terekenin tespiti davası, süre, defter tutma, mühürleme, kiralık kasa ve kanun yolu (TMK 589-591)
- TMK m. 31 — Ölüm karinesi
- TMK m. 32 — Gaiplik kararı: şartlar ve yetkili mahkeme (TMK 32)
- TMK m. 33 — Gaiplikte yargılama usulü
- TMK m. 35 — Gaiplik kararının hükmü
- TMK m. 500 — Evlatlık ve Devletin mirasçılığı: tek yönlü miras, öz aileden miras, halefiyet ve mirasçısız tereke (TMK 500-501)
- TMK m. 580 — Sağ olma şartı: önce ve sonra ölen mirasçı, aynı anda ölüm, anne karnındaki çocuk, önce ölen vasiyet alacaklısı ve doğmamış torunlar (TMK 580-583)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Gaip yakınınızın mirasını teslim almak için sulh hukuk mahkemesine güvence sunmaya hazırlıklı olun; güvence süresi kayboluş biçimine göre beş veya on beş yıldır.
- 2.Gaiplik kararı kesin ölüm tespiti değildir; gaip ortaya çıkarsa teslim alınan malları iade etmeniz gerekir.
- 3.Mirasçılardan biri ortada yoksa payı dağıtılmaz; yönetim kayyımı atanır, gerekirse onun gaipliğine karar verilmesini isteyin.
- 4.Hazinenin gaiplik davasında kayyımın yönetim kayyımı mı temsil kayyımı mı olduğunu, on yıllık sürenin başlangıcını ve ilanların sayısını kontrol edin.
- 5.Tapudaki malik aslında ölmüşse gaiplik yerine mirasçılık belgesi alıp intikal yapın; Hazinenin davası bu durumda reddedilir.
- 6.Yakınınızın payı Hazineye geçmişse, 588 kararını temyiz etmek yerine Hazineye karşı tapu iptali ve tescil davası açın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.