Kısa cevap · TMK 500
Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi, yani öz çocuk ve torun gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Buna karşılık evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olamaz (TMK 500). Mirasçı bırakmaksızın ölen kimsenin mirası ise Devlete geçer (TMK 501). Evlatlık birinci zümrede yer aldığından öz çocuklarla eşit pay alır ve evlat edinenin anne-babasını, kardeşlerini, yeğenlerini mirastan dışlar; evlatlık önce ölmüşse yerini kendi çocukları alır. Yargıtay'a göre evlatlığın mirasçılığı yalnız evlat edinenle sınırlıdır: evlatlık ve altsoyu, evlat edinenin anne-babasına, kardeşlerine veya diğer hısımlarına, evlat edinenin yerine geçerek de mirasçı olamaz. Nüfusa öz çocuk gibi yazdırmak evlatlık ilişkisi kurmaz. Devletin mirasçılığı son çaredir: mirasçılar bilinmiyorsa ilanla bir yıl beklenir; en yakın mirasçıların tamamı mirası reddederse miras Hazineye değil tasfiyeye gider; Devlet borçlardan yalnız terekeden edindiği değer kadar sorumludur (TMK 594, 612, 631).
Bu sayfada neler var? (18 bölüm)
- TMK 500 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- Evlatlık Mirasçı Olur mu? Evlat Edinene Öz Çocuk Gibi Mirasçılık (TMK 500/1)
- Evlatlık Önce Ölmüşse: Evlatlığın Çocukları Evlat Edinene Mirasçı Olur
- Tek Yönlü Mirasçılık: Evlatlık Evlat Edinenin Hısımlarına, Evlat Edinen de Evlatlığa Mirasçı Olamaz
- Evlatlık Öz Ailesinden de Miras Alır mı? Çifte Mirasçılık
- Kim Evlatlık Sayılır? Mahkeme Kararı, Eski Hukukta Resmî Senet ve Nüfusa Öz Çocuk Gibi Yazdırma
- 2002 Öncesi Evlat Edinmeler: 743 Sayılı Kanun ve Mirasçılığı Sınırlayan Sözleşme Kayıtları
- Mirasçısı Olmayanın Mirası Kime Kalır? Devletin Mirasçılığı (TMK 501)
- Mirasçı Bulunamazsa: İlanla Çağrı, Bir Yıllık Süre, Gaiplik ve İstihkak Davası (TMK 594, 588)
- Mirasçılar Mirası Reddederse Miras Devlete Kalır mı? (TMK 612)
- Devlet Mirasbırakanın Borçlarını Öder mi? Sınırlı Sorumluluk (TMK 631)
- İstisna: Aslı Vakıf Olan Taşınmazlar Hazineye Değil Vakfına Döner
- TMK 500 Yargıtay kararları
- TMK 500 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Evlatlık
- Mahkeme kararıyla evlat edinilen kişi; evlat edinene öz çocuk gibi mirasçıdır (TMK 314/2, 315, 500).
- Tek yönlü mirasçılık
- Evlatlık evlat edinene mirasçı olur, evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olmaz; evlatlığın mirasçılığı da evlat edinenle sınırlıdır.
- Halefiyet
- Mirasbırakandan önce ölen mirasçının yerini kendi altsoyunun alması; evlatlığın çocukları evlat edinene bu yolla mirasçı olur.
- Son mirasçı (Hazine)
- Mirasçı bırakmadan ölen kişinin mirasını alan Devlet; davalarda Hazine tarafından temsil edilir (TMK 501).
- Resmî tasfiye
- Terekenin sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre paraya çevrilip borçların ödenmesi; en yakın mirasçıların tamamı mirası reddettiğinde kendiliğinden yapılır (TMK 612).
- Miras sebebiyle istihkak davası
- Mirasçının, terekeyi elinde bulunduran kişiye karşı mirasçılıktaki üstün hakkına dayanarak açtığı dava; Devlete geçen mirasta da saklıdır (TMK 594, 637-639).
Bir bakışta TMK 500
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Evlatlığın mirasçılığı | Evlatlık ve altsoyu evlat edinene öz çocuk ve torun gibi mirasçı olur; öz çocuklarla eşit pay alır. | TMK m. 500/1, 314/2 |
| Birinci zümre | Evlatlık varken evlat edinenin anne-babası, kardeşleri, yeğenleri ve Hazine mirasçı olamaz. | 7. HD 08.03.2012; 7. HD 30.03.2023 |
| Saklı pay | Evlatlığın saklı payı, altsoy gibi yasal miras payının yarısıdır. | TMK m. 506/1 |
| Önce ölen evlatlık | Evlatlığın çocukları halefiyet yoluyla evlat edinene mirasçı olur. | 14. HD 11.01.2016 |
| Evlat edinenin hısımları | Evlatlık ve altsoyu evlat edinenin hısımlarına, evlat edinenin yerine geçerek de mirasçı olamaz. | 7. HD 04.03.2026; 7. HD 06.12.2023 |
| Ters yön | Evlat edinen ve hısımları evlatlığa mirasçı olamaz; evlatlığın mirası kendi eşine, çocuklarına ve öz ailesine kalır. | TMK m. 500/2; 7. HD 04.05.2026 |
| Öz aile | Evlatlık öz anne-babasına ve diğer kan hısımlarına da mirasçıdır; sağlıkta payını aldığını iddia eden ispatlamalıdır. | TMK m. 500/1; 1. HD 01.07.2025 |
| Kim evlatlık sayılır | Mahkeme kararı (2002 öncesinde hâkim izni ve resmî senet) şarttır; nüfusa öz çocuk gibi yazdırma evlatlık ilişkisi kurmaz. | TMK m. 315; HGK 30.06.2020 |
| Eski sözleşmeler | 2002 öncesi evlat edinme sözleşmeleri bütün hükümleriyle geçerlidir; evlatlığın mirasçılığı sözleşmeyle şarta bağlanmış olabilir. | 4722 s.K. m. 14; 2. HD 12.10.2000 |
| Muvazaa | Muvazaalı devirden sonra evlat edinilen kişi de muris muvazaası davası açabilir. | 1. HD 11.03.2019 |
| Devletin mirasçılığı | Kan hısmı, eş ve evlatlık yoksa ve vasiyetle mirasçı atanmamışsa miras Devlete geçer; Devletin saklı payı yoktur. | TMK m. 501, 505/2 |
| Mirasçıların bilinmemesi | Bir ay arayla iki ilan yapılır ve son ilandan başlayarak bir yıl beklenir; istihkak davası hakkı saklıdır. | TMK m. 594, 637-639 |
| Mirasın reddi | En yakın mirasçıların tamamı reddederse miras sonraki zümreye veya Hazineye geçmez, iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. | TMK m. 612; HGK 12.02.2025 |
| Devletin sorumluluğu | Devlet, deftere yazılan borçlardan yalnız miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur. | TMK m. 631; 3. HD 12.09.2024 |
| Kurum bakımı | Sosyal hizmet kuruluşunda bakılırken mirasçısız ölenin mirası Kuruma geçer; mirasçı varken tereke Hazineye teslim edilemez. | 2828 s.K. m. 28; 14. HD 18.04.2019 |
| Yabancı mirasbırakan | Türkiye'de bulunan mirasçısız tereke Devlete kalır. | MÖHUK m. 20/3 |
| Vakıf taşınmazı | Mukataalı veya icareteynli taşınmaz, mutasarrıf mirasçısız ölünce 24.09.1983'ten sonra Hazineye değil vakfına döner. | HGK 13.12.2023 |
TMK 500 madde metni
Üçüncü Kitap: Miras Hukuku › Birinci Kısım: Mirasçılar › Birinci Bölüm: Yasal Mirasçılar · C. Evlâtlık (500) · D. Devlet (501)
Evlatlık ve Devlet: evlatlığın tek yönlü mirasçılığı, öz ailesinden miras ve mirasçısız ölenin mirası (m. 500-501) — Madde 500
- (1)Evlâtlık ve altsoyu, evlât edinene kan hısımı gibi mirasçı olurlar. Evlâtlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder.
- (2)Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 500 ve 501 bu tarihte kabul edilmiş, 01.01.2002'de yürürlüğe girmiş ve o tarihten bu yana değiştirilmemiştir. 743 sayılı Türk Kanunu Medenisinde evlatlığın mirasçılığı 447, mirasın Hazineye geçmesi 448. maddede düzenlenmişti; 01.01.2002'den önceki ölümlerde bu hükümler uygulanır (4722 sayılı Kanun m. 17). 4721 sayılı Kanundan önce kurulmuş evlat edinme sözleşmeleri bütün hükümleriyle geçerliliğini korur (4722 sayılı Kanun m. 14). |
Evlatlık Mirasçı Olur mu? Evlat Edinene Öz Çocuk Gibi Mirasçılık (TMK 500/1)
Evlât edinen ve hısımları, evlâtlığa mirasçı olmazlar.
Evlatlık, evlat edinenin çocuğu gibi mirasçıdır. Kanun, evlatlığı ve onun altsoyunu evlat edinene "kan hısımı gibi" mirasçı sayar; evlat edinmenin sonuçlarını düzenleyen TMK 314/2 de evlatlığın evlat edinenin mirasçısı olacağını ayrıca belirtir. Bu nedenle evlatlık, evlat edinenin birinci zümre mirasçısıdır (zümre sistemi için TMK 495-498 şerhine bakınız): öz çocuklarla eşit pay alır, sağ kalan eşle birlikte mirasçı olduğunda eşin dörtte birlik payından sonra kalan dörtte üçü öz çocuklarla paylaşır (TMK 499). Örneğin evlat edinen eşini, bir öz çocuğunu ve bir evlatlığını bırakmışsa eşe dörtte bir, öz çocuğa ve evlatlığa sekizde üçer pay düşer. Evlatlığın saklı payı da altsoyunki gibi yasal miras payının yarısıdır (TMK 506/1).
Evlatlık varken sonraki zümreler mirasçı olamaz. Evlat edinenin anne-babası, kardeşleri ve yeğenleri, evlatlık bulunduğu sürece mirasçı olamaz. Yargıtay, eşi kendisinden önce ölen ve 1980'de evlat edindiği evlatlığını bırakan mirasbırakanın mirasını kardeşlerine ve yeğenlerine paylaştıran mirasçılık belgesini bozmuş, evlatlığın tek mirasçı olduğunu belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 08.03.2012, E. 2011/7563, K. 2012/1557). Aynı nedenle 1955'te evlat edinilen ve evlat edinenlerin başka altsoyu bulunmayan evlatlık varken Hazinenin mirasçı olamayacağı belirtilerek karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 30.03.2023, E. 2022/915, K. 2023/1832).
Evlat edinenin ölümü mirasçılığı sona erdirmez, doğurur. Evlatlık ilişkisinin evlat edinenin ölümüyle bittiği gerekçesiyle evlatlığa pay vermeyen mahkeme kararı bozulmuştur; evlat edinenin, kendisinden önce ölen bir yakınından aldığı pay da onun ölümüyle evlatlığa geçer (Yargıtay 7. HD, 26.05.2011, E. 2011/277, K. 2011/3488). Mahkemenin evlat edinme olgusunu gözden kaçırdığı veya evlat edinenin evlatlığa mirasçı olamayacağı kuralını tersine uygulayarak evlatlığın başvurusunu reddettiği dosyalarda da Yargıtay, noterde düzenlenmiş evlat edinme senedine ve nüfus kayıtlarına göre evlatlığa mirasçılık belgesi verilmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 7. HD, 02.06.2011, E. 2011/3612, K. 2011/3714; Yargıtay 14. HD, 05.11.2015, E. 2015/2631, K. 2015/9878).
Muvazaa, yoksunluk ve mirasçılıktan çıkarma. Evlatlık, öz çocukla aynı haklara sahip olduğundan mirasbırakanın mal kaçırmak amacıyla yaptığı muvazaalı devirlere karşı da dava açabilir; bu hak, devirden sonra evlat edinilen kişiye de tanınmıştır (Yargıtay 1. HD, 11.03.2019, E. 2016/6514, K. 2019/1735). Evlatlık, diğer mirasçılar gibi mirastan yoksunluk ve mirasçılıktan çıkarma hükümlerine de tabidir. Evlat edinenini kasten öldüren evlatlığın mirastan yoksun olduğunun tespit edildiği bir dosyada, evlat edinenin kardeşine ait mirasçılık belgesinde evlat edinen üzerinden bu evlatlığa pay verilmesi hatalı bulunmuş ve belgenin iptaline ilişkin ilk derece kararı onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 12.12.2024, E. 2024/933, K. 2024/5661; TMK 578/1). Mirasçılıktan çıkarılan evlatlığın altsoyu ise çıkarılan kişi mirasbırakandan önce ölmüş gibi saklı payını isteyebilir (TMK 511/3); evlatlığın oğlunun evlat edinenin vasiyetine karşı saklı payı oranında açtığı tenkis davasını kabul eden karar onanmıştır (Yargıtay 1. HD, 11.02.2014, E. 2013/17080, K. 2014/1877).
Evlatlık Önce Ölmüşse: Evlatlığın Çocukları Evlat Edinene Mirasçı Olur
Halefiyet evlatlığın altsoyu lehine işler. Kanun yalnız evlatlığı değil, evlatlığın altsoyunu da evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı saydığından, evlat edinenden önce ölen evlatlığın yerini onun çocukları, onlar da ölmüşse torunları alır (TMK 495/3 ile birlikte). Yargıtay, 1974'te ölen evlatlığın çocuğunun 1986'da ölen evlat edinene mirasçı olduğunu ve evlatlığın daha önce ölmüş olmasının buna engel olmadığını açıkça belirtmiştir (Yargıtay 14. HD, 11.01.2016, E. 2015/5616, K. 2016/52). Aynı Daire, evlat edinenin tek mirasçısının önce ölen evlatlığın oğlu olduğunu gözden kaçırarak davayı reddeden kararı önce onamış, karar düzeltme aşamasında bu onamayı kaldırarak hükmü bozmuştur (Yargıtay 7. HD, 11.04.2011, E. 2011/440, K. 2011/2374).
Muvazaa davasında da sıfat vardır. Evlatlığın çocuğu evlat edinenin yasal mirasçısı olduğundan onun mal kaçırma amaçlı devirlerine karşı muris muvazaası davası da açabilir; evlat edinenden önce ölen evlatlığın çocuğunun dava açma sıfatı olmadığı gerekçesiyle verilen ret kararı bozulmuştur (Yargıtay 1. HD, 19.02.2004, E. 2004/716, K. 2004/1392). Eski hukukta da kural aynıdır: 1977'de ölen evlatlığın sağ çocukları, 1978'de ölen evlat edinene mirasçıdır (Yargıtay 2. HD, 25.10.2007, E. 2006/19360, K. 2007/14436).
Tek Yönlü Mirasçılık: Evlatlık Evlat Edinenin Hısımlarına, Evlat Edinen de Evlatlığa Mirasçı Olamaz
Evlatlığın mirasçılığı evlat edinenle sınırlıdır. Evlat edinme, evlatlık ile evlat edinen arasında soybağı kurar; evlat edinenin anne-babası, kardeşleri veya yeğenleriyle evlatlık arasında mirasçılık doğurmaz. Yargıtay'a göre evlatlık ve altsoyu, kendilerinden önce ölen evlat edinenin yerine geçip halefiyet ilkesinden yararlanarak onun hısımlarından da miras alamaz; mirasbırakanın halası tarafından evlat edinilen ve ondan önce ölen evlatlığın çocuklarına verilen pay bu nedenle hatalıdır (Yargıtay 7. HD, 04.03.2026, E. 2025/3367, K. 2026/1255). Evlat edinen kendi anne veya babasından önce ölmüşse evlatlığın bu kişilere mirasçı olacağına ilişkin kanunda bir hüküm bulunmadığı da Daire tarafından açıkça belirtilmiştir (Yargıtay 7. HD, 06.12.2023, E. 2022/4608, K. 2023/6019; aynı yönde Yargıtay 7. HD, 08.03.2012, E. 2011/7166, K. 2012/1545 ve eski hukuk bakımından Yargıtay 14. HD, 03.03.2016, E. 2015/10598, K. 2016/2749). Mirasbırakandan önce ölen kızının evlatlığına pay verilen belgenin iptaline ilişkin davada ilk derece mahkemesi, TMK 500'deki "evlat edinene" ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasını da yerinde görmemiş ve karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 01.12.2025, E. 2025/1522, K. 2025/5106).
Sıfat sorunu. Evlatlık, evlat edinenin hısımlarına mirasçı olamadığından onların terekesine ilişkin davalarda da kural olarak taraf olamaz. Evlat edinen babadan sonra ölen büyükannenin yaptığı devrin iptali için evlatlığın açtığı davada Yargıtay, evlatlığın bu kişiye mirasçı olup olmadığının ve buna bağlı olarak dava açma sıfatının re'sen incelenmesi gerektiğini belirterek kabul kararını bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 14.01.2014, E. 2013/3652, K. 2014/156).
Ters yön: evlat edinen evlatlığa mirasçı olamaz. Evlatlık ölürse mirası kendi eşine ve altsoyuna, bunlar yoksa öz anne-babasına, kardeşlerine ve diğer kan hısımlarına kalır; evlat edinen ve onun hısımları bu mirastan pay alamaz (TMK 500/2). Evlat edinenin kardeşlerini ve yeğenini evlatlığın mirasçısı gösteren belgenin iptal edilip mirasın evlatlığın öz annesi ile kardeşine paylaştırılması onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 04.05.2026, E. 2026/1691, K. 2026/2436). Birlikte evlat edinmede ölüm sırası her evlat edinen için ayrı değerlendirilir: evlatlık, kendisinden önce ölen evlat edinene mirasçı olur ve bu pay onun ölümüyle kendi ailesine geçer; evlatlıktan sonra ölen evlat edinenin mirası ise evlatlığın ailesine geçmez (Yargıtay 2. HD, 30.06.2008, E. 2007/11002, K. 2008/9586). Eski hukukta da aynı kural vardı; 1961'de ölen evlat edinenin mirasçıları evlatlığı ve eşidir, kardeşi değildir (Yargıtay 14. HD, 13.12.2017, E. 2016/7308, K. 2017/9363).
Evlatlığın mirası kime kalır? Evlatlığın öz ailesinde de mirasçı yoksa miras Devlete geçer; evlat edinen tarafı yine mirasçı olamaz. Bekâr ve çocuksuz ölen bir evlatlığın öz annesi tarafındaki mirasçıların hepsinin mirası reddettiği dosyada ise miras Hazineye değil tasfiyeye gitmiştir (Yargıtay 14. HD, 07.06.2021, E. 2021/1730, K. 2021/3788; ayrıntı için aşağıdaki ret başlığına bakınız).
Evlatlık Öz Ailesinden de Miras Alır mı? Çifte Mirasçılık
Evlat edinme, öz aileyle mirasçılığı kesmez. TMK 500/1'in ikinci cümlesi uyarınca evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam eder. Evlatlık bu nedenle hem evlat edinene hem de öz anne-babasına, kardeşlerine ve diğer kan hısımlarına mirasçı olabilir. Nüfus kaydında evlatlık ile öz ailesi arasındaki bağın korunması da bu amaca hizmet eder (TMK 314/5; ayrıntı için TMK 305-320 şerhine bakınız). Aile içinde amca, hala veya teyzeye evlatlık verilen çocuklar bu kural nedeniyle çoğu zaman iki yoldan pay alır; Yargıtay, evlatlığa hem öz ailesinden hem evlat edinenden pay düşeceğini esas alan kararları onamıştır (Yargıtay 7. HD, 09.01.2023, E. 2022/2755, K. 2023/11; Yargıtay 7. HD, 26.12.2024, E. 2024/4717, K. 2024/6051).
"Payını sağlığında aldı" savunması ispat ister. Halalarına evlatlık verilen kişinin öz babasından kalan taşınmazlar kadastroda yalnız diğer kardeşler adına yazılmış; kardeşler, babanın evlatlık verilen çocuğa sağlığında miras payı karşılığı iki taşınmaz verdiğini savunmuştur. Yargıtay, taşınmazların miras payı karşılığı verildiğini ispat yükünün davalılarda olduğunu ve ispatlanamadığını belirterek davayı reddeden kararı bozmuştur (Yargıtay 1. HD, 01.07.2025, E. 2024/5416, K. 2025/3478).
Evlatlığın kendi mirasçıları. Evlatlığın öz ailesiyle bağı sürdüğünden, evlatlığın evlat edinenden intikal eden malları da onun ölümüyle kendi mirasçılarına geçer. Yargıtay, evlatlığın kardeşlerinin evlat edinen tarafından gelen mirasta pay sahibi olamayacağı gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur (Yargıtay 14. HD, 20.05.2015, E. 2015/1776, K. 2015/5613).
Kim Evlatlık Sayılır? Mahkeme Kararı, Eski Hukukta Resmî Senet ve Nüfusa Öz Çocuk Gibi Yazdırma
Mirasçılık için geçerli bir evlat edinme gerekir. TMK 315'e göre evlatlık ilişkisi mahkeme kararıyla kurulur. 743 sayılı Kanun döneminde ise evlat edinme, sulh hâkiminin izni üzerine noterde yapılan resmî senetle gerçekleşirdi. Hukuk Genel Kurulu, resmî şeklin geçerlilik şartı olduğunu, böyle bir senet yokken çocuğun nüfusa evlat edinenlerin öz çocuğu gibi yazdırılmasının ve tarafların uzun yıllar evlatlık ilişkisi varmış gibi davranmasının evlatlık ilişkisi doğurmayacağını kabul etmiştir; bu durumda kaldırma davası değil, süre sınırı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesi davası söz konusudur (Yargıtay HGK, 30.06.2020, E. 2017/2147, K. 2020/495). Koruyucu aile yanında büyüyen veya manevi evlat olarak bakılan kişi de evlat edinme kararı olmadıkça yasal mirasçı değildir; böyle bir kişiye mal bırakılmak isteniyorsa vasiyetname düzenlenmelidir.
Kayıt düzeltmesi evlat edinmeyi ortadan kaldırmaz. Mahkeme kararıyla kurulan evlat edinmede sonradan mükerrer nüfus kaydının düzeltilmesi, evlatlık ilişkisini sona erdirmez; 1945'te mahkeme kararıyla evlat edinilen kişinin hem evlat edinenlere hem öz ailesine mirasçı olduğuna ilişkin karar onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 26.12.2024, E. 2024/4717, K. 2024/6051). Nüfus kaydında evlat edinmeye dayanan bir açıklama bulunup bulunmadığı anlaşılamıyorsa, mahkeme evlat edinme kararını dosyaya getirterek soybağını açıklığa kavuşturmalıdır (Yargıtay 14. HD, 01.12.2020, E. 2016/18647, K. 2020/7916).
Evlatlık ilişkisine karşı açılan davalar. Evlatlık ilişkisi ancak kuruluşundaki noksanlıklar nedeniyle ve bir yıllık hak düşürücü süre içinde kaldırılabilir (TMK 317-319); ilişkinin sonradan bozulması kaldırma sebebi değildir. Evlatlık ilişkisinin iptali için açılmış ve henüz kesinleşmemiş bir dava varsa, mirasçılık belgesi davasında bu dava bekletici sorun yapılmalıdır (Yargıtay 7. HD, 17.03.2011, E. 2010/6270, K. 2011/1621). Kaldırma davası ve hukuki yarar için evlat edinme şerhine bakınız.
2002 Öncesi Evlat Edinmeler: 743 Sayılı Kanun ve Mirasçılığı Sınırlayan Sözleşme Kayıtları
Ölüm tarihindeki kanun uygulanır. Mirasçılık, mirasbırakanın öldüğü tarihte yürürlükte olan hükümlere göre belirlenir (4722 sayılı Kanun m. 17). 743 sayılı Kanunun 447. maddesi de evlatlık ve altsoyunun evlat edinene altsoy gibi mirasçı olacağını, evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa mirasçı olamayacağını öngörüyordu; bu nedenle eski ve yeni hukukta temel kural aynıdır (Yargıtay 14. HD, 13.12.2017, E. 2016/7308, K. 2017/9363).
Eski sözleşmelerdeki kayıtlar önemlidir. 743 sayılı Kanun döneminde evlat edinme bir sözleşmeydi ve bu sözleşmeye evlatlığın mirasçılığına ilişkin kayıtlar konulabiliyordu. Yargıtay, eşlerin evlatlığın ancak ikisinin de ölümünden sonra mirasçı olacağını sözleşmede kararlaştırdığı bir dosyada, evlatlığın mirasçılığının kabul edilebileceğini, kaldırılabileceğini veya şarta bağlanabileceğini belirterek bu şarta göre mirasçılık belgesi verilmesi gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 2. HD, 12.10.2000, E. 2000/9858, K. 2000/12077). 4721 sayılı Kanundan önce kurulmuş evlat edinme sözleşmeleri bütün hükümleriyle geçerliliğini koruduğundan (4722 sayılı Kanun m. 14), eski bir evlat edinme senedine dayanan mirasçılık belgesi davasında Yargıtay, davanın evlat edinenin mirasçılarına yöneltilmesini aramıştır (Yargıtay 2. HD, 22.01.2007, E. 2006/18958, K. 2007/213).
Mirasçısı Olmayanın Mirası Kime Kalır? Devletin Mirasçılığı (TMK 501)
Devlet son sıradaki yasal mirasçıdır. Miras Devlete ancak üç zümrede de kan hısmı, sağ kalan eş, evlatlık ve evlatlığın altsoyu bulunmadığında ve mirasbırakan ölüme bağlı tasarrufla mirasçı atamadığında geçer. Devletin saklı payı yoktur; altsoyu, anne-babası ve eşi bulunmayan kişi malvarlığının tamamında vasiyetle tasarruf edebilir (TMK 505/2). Uygulamada Devleti Hazine temsil eder; mirasçılık belgesinde son mirasçı olarak Hazine gösterilir. Yabancı bir kişinin Türkiye'de bulunan mirasçısız terekesi de Devlete kalır (5718 sayılı Kanun m. 20/3).
Mirasçı varken Devlet mirasçı olamaz. Mirasbırakanın sağ çocukları bulunduğu hâlde terekesinin mirasçısı olmadığı gerekçesiyle Hazineye teslimine ilişkin karar bozulmuştur; aynı kararda, bir sosyal hizmet kuruluşunda bakılırken mirasçı bırakmadan ölenlerin mirasının 2828 sayılı Kanunun 28. maddesi uyarınca Kuruma geçeceği de hatırlatılmıştır (Yargıtay 14. HD, 18.04.2019, E. 2016/9049, K. 2019/3579). Hazinenin tapuda kayıtlı bir kişinin mirasçısız öldüğü iddiasıyla açtığı davada araştırma sonunda mirasçıların bulunduğu anlaşılınca davanın reddi onanmıştır (Yargıtay 7. HD, 16.10.2024, E. 2023/4915, K. 2024/4571).
Kimliği belirlenemeyen tapu malikleri. Eski tapu kayıtlarında adı yazılı olup kimliği nüfusta bulunamayan malikler bakımından Yargıtay, mirasbırakanın nüfusa kayıtlı olmasının zorunlu olmadığını, gerçekte yaşadığı ve mirasçı bırakmadan öldüğü belirlenirse son mirasçı Hazine adına mirasçılık belgesi verilmesi gerektiğini kabul etmiştir (Yargıtay 14. HD, 20.05.2019, E. 2016/10873, K. 2019/4517). Bu davalarda kadastro tutanakları, vergi kayıtları, eski tapu kayıtları ve tanık beyanlarıyla mirasbırakan ile taşınmazı kullananlar arasında mirasçılık bağı bulunup bulunmadığı kuşkuya yer bırakmayacak biçimde araştırılmalıdır (Yargıtay 14. HD, 21.03.2019, E. 2016/8357, K. 2019/2542).
Hazine lehine düzeltme Hazinenin talebine bağlıdır. Mirasçı olmayan kişilere pay veren bir mirasçılık belgesinin iptalini bu kişiler istediğinde mahkeme, talep bulunmadan Hazine lehine yeni belge düzenleyemez; davayı reddetmekle yetinmelidir (Yargıtay 7. HD, 04.03.2026, E. 2025/3367, K. 2026/1255).
Mirasçı Bulunamazsa: İlanla Çağrı, Bir Yıllık Süre, Gaiplik ve İstihkak Davası (TMK 594, 588)
İlân süresinde kimse başvurmazsa ve sulh hâkimi de hiçbir mirasçı tespit edememişse, miras sebebiyle istihkak davası açma hakkı saklı kalmak üzere miras Devlete geçer.
Devlete geçiş için önce mirasçı aranır. Mirasçıların varlığı bilinmiyorsa sulh hâkimi bir ay arayla iki ilan yapar ve son ilandan başlayarak bir yıl bekler. Bu sürede kimse başvurmaz ve mahkeme de bir mirasçı tespit edemezse miras Devlete geçer. Sonradan ortaya çıkan mirasçı, terekeyi elinde bulunduran Devlete karşı miras sebebiyle istihkak davası açabilir. Bu dava, davacının mirasçı olduğunu ve iyiniyetli davalının terekeyi elinde bulundurduğunu öğrendiği tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde mirasbırakanın ölümünün üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar; iyiniyetli olmayanlara karşı süre yirmi yıldır (TMK 637-639).
Gaiplik kararı verilebilmesi için gerekli ilân süresinde hiçbir hak sahibi ortaya çıkmazsa, aksine hüküm bulunmadıkça, gaibin mirası Devlete geçer.
Devlet, gaibe veya üstün hak sahiplerine karşı, aynen gaibin mirasını teslim alanlar gibi geri vermekle yükümlüdür.
Gaibin mirası. Akıbeti bilinmeyen kişinin malvarlığı on yıl resmen yönetilmişse Hazine onun gaipliğine karar verilmesini isteyebilir; kimse çıkmazsa gaibin mirası Devlete geçer, ancak Devlet sonradan çıkan gaibe veya üstün hak sahibine malı geri vermekle yükümlüdür. Onanan bölge adliye mahkemesi kararına göre on yıllık resmî yönetim bir yönetim kayyımı eliyle gerçekleşmelidir; ortaklığın giderilmesi davasında kimliği belirlenemeyen paydaşları temsil için atanan kayyımın görevi bu şartı karşılamaz (Yargıtay 7. HD, 04.10.2023, E. 2022/3120, K. 2023/4450). Gaiplik kararının genel şartları için TMK 32 şerhine, yönetim kayyımlığı için TMK 426-431 şerhine bakınız.
Mirasçılar Mirası Reddederse Miras Devlete Kalır mı? (TMK 612)
Tasfiye sonunda arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
Ret, Devleti mirasçı yapmaz. Mirasçılardan biri mirası reddederse payı, o kişi miras açıldığında sağ değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer (TMK 611). En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse ise miras ne sonraki zümreye ne de Hazineye geçer; sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre kendiliğinden tasfiye edilir ve borçlar ödendikten sonra artan değer, mirası reddetmemişler gibi reddeden mirasçılara verilir. Hukuk Genel Kurulu bu kuralı, terekenin borca batık olduğunun tespitiyle yetinen bölge adliye mahkemesi kararını Hazinenin temyizi üzerine bozarak açıkça teyit etmiştir (Yargıtay HGK, 12.02.2025, E. 2023/1071, K. 2025/35).
Mirasçılık belgesinde gösterim. Tüm mirasçıların mirası reddettiği bir dosyada Hazineyi tek mirasçı gösteren mirasçılık belgesi iptal edilmiş; belgede mirasçıların ret yokmuş gibi gösterilmesi, ardından ret durumuna işaret edilmesi ve terekenin tasfiyesi için sulh hukuk mahkemesine bildirim yapılması gerektiği belirtilmiştir (Yargıtay 14. HD, 07.06.2021, E. 2021/1730, K. 2021/3788). Mirasın reddi, süreleri ve hükmen ret için reddi miras rehberimize bakabilirsiniz.
Devlet Mirasbırakanın Borçlarını Öder mi? Sınırlı Sorumluluk (TMK 631)
Devlet, deftere yazılan borçlardan sadece miras yoluyla edindiği değerler ölçüsünde sorumludur.
Devlet kişisel olarak sorumlu değildir. Diğer mirasçılar mirasbırakanın borçlarından kişisel olarak sorumluyken Devlet, deftere yazılan borçlardan yalnız terekeden edindiği değerler ölçüsünde sorumludur. Mirasçısız ölen kişinin kredi kartı borcu için Hazineye karşı açılan davada ilk derece mahkemesi Hazineyi miras yoluyla geçen değerlerle sınırlı olarak sorumlu tutmuş ve karar onanmıştır (Yargıtay 19. HD, 30.06.2014, E. 2014/8255, K. 2014/12058). 2828 sayılı Kanunun 28. maddesi de mirasçısız ölen korunmuş kişinin mirasını alan Kurumun terekenin borcundan ancak kendisine geçen mallar ölçüsünde sorumlu olacağını öngörür.
Değer geçmemişse sorumluluk yoktur. Yargılama sırasında ölen ve mirası en yakın mirasçılarca reddedilen davalı yerine Hazinenin davaya katılarak tazminattan müteselsilen sorumlu tutulması bozulmuştur. Yargıtay, reddedilen mirasın sonraki zümrelere veya Hazineye geçmeyeceğini, davanın tasfiye edilecek terekeye yöneltilmesi gerektiğini ve terekeden Hazineye bir aktif değer geçtiği tespit edilmeden Hazinenin sorumlu tutulamayacağını belirtmiştir (Yargıtay 3. HD, 12.09.2024, E. 2023/2607, K. 2024/2264).
İstisna: Aslı Vakıf Olan Taşınmazlar Hazineye Değil Vakfına Döner
Genel kuralın istisnası. Mutasarrıfken malik olan kişilerin mirasçı bırakmadan ölmesi hâlinde taşınmazları TMK 501 (743 sayılı Kanunda 448. madde) uyarınca son mirasçı sıfatıyla Hazineye kalır. Ancak mukataalı veya icareteynli, yani aslı vakıf olan taşınmazlarda 2888 sayılı Kanunla 2762 sayılı Kanunun 29. maddesinde yapılan değişiklik ve bugün 5737 sayılı Vakıflar Kanununun 17. maddesi farklı bir kural koyar: tasarruf edenin mirasçı bırakmadan ölmesi, kaybolması veya terk gibi durumlarda taşınmazın mülkiyeti vakfı adına tescil edilir. Hukuk Genel Kurulu, bu değişikliğin yürürlüğe girdiği 24.09.1983'ten sonra aslı vakıf taşınmazların Hazineye intikal yolunun kapandığını; daha önce Hazine adına yapılmış tescillerin korunması için de taşınmazın önce mutasarrıfa geçip özel mülk hâline gelmesi, malikin mirasçı bırakmadan ölmesi ve tescilin 1983'ten önce yapılması şartlarının birlikte aranacağını belirtmiştir (Yargıtay HGK, 13.12.2023, E. 2022/401, K. 2023/1235). Gaiplik ve vakıf adına tescil istemlerinin birlikte görüldüğü bir dosyada da taşınmazın vakfiyeyle bağlantısı araştırılmadan karar verilemeyeceği vurgulanmıştır (Yargıtay 1. HD, 14.04.2025, E. 2024/1579, K. 2025/1948).
TMK 500 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 19 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve konularına göre gruplandı; Hukuk Genel Kurulu kararları bulundukları grubun başında yer alır. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
Sayfaya 19 Yargıtay kararı kart olarak alınmıştır: kim evlatlık sayılır (Hukuk Genel Kurulu 2020; 7. Hukuk Dairesi 2024), evlat edinene mirasçılık ve halefiyet (7. Hukuk Dairesi 2011 ve 2012; 1. Hukuk Dairesi 2019; 14. Hukuk Dairesi 2016), tek yönlü mirasçılık (7. Hukuk Dairesi 2023 ve 2026; 2. Hukuk Dairesi 2008), öz aileden miras (1. Hukuk Dairesi 2025), eski evlat edinme sözleşmeleri (2. Hukuk Dairesi 2000), Devletin mirasçılığı (14. Hukuk Dairesi 2019; 7. Hukuk Dairesi 2023), mirasın reddi ve Devlet (Hukuk Genel Kurulu 2025; 14. Hukuk Dairesi 2021), Devletin sorumluluğu (3. Hukuk Dairesi 2024) ve vakıf taşınmazları (Hukuk Genel Kurulu 2023). Metinde ayrıca aynı yöndeki kararlar anılmıştır. Kararların tamamı tam metinden okunmuş ve OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; oy çokluğuyla verilen Hukuk Genel Kurulu kararları kullanılmamıştır. ATIF NOTLARI: onama kararlarında aktarılan gerekçe ilk derece veya bölge adliye mahkemesine aittir; 743 sayılı Kanunun 447 ve 448. maddeleri Yargıtay kararlarındaki alıntılardan aktarılmıştır. Evlat edinme ve evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına ilişkin kararlar TMK 305-320 şerhindedir. Kişi, yer, kurum bilgileri ve tutarlar aktarılmamıştır.
Kim evlatlık sayılır
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
743 sayılı Kanun döneminde evlat edinme hâkim izni ve resmî senetle kurulurdu; bu şekil olmadan nüfusa öz çocuk gibi yazdırma evlatlık ilişkisi doğurmaz, ikinci kayıt nüfus kaydının düzeltilmesi davasıyla iptal edilir
Olay: 1958'de doğan ve nüfusa kaydedilen bir çocuk, 1962 tarihli ve dedesi, annesi ile iki tanığın imzaladığı bir belgeyle başka bir aileye evlatlık verilmiş; bu aile çocuğu mahkeme izni ve noter sözleşmesi olmaksızın 1963'te kendi çocuğu gibi farklı bir adla ikinci kez nüfusa yazdırmıştır. Aile yıllar sonra bu kaydın iptalini istemiş, DNA incelemesi çocuğun onlardan olmadığını göstermiştir. Yerel mahkeme davayı evlatlık ilişkisinin kaldırılması gibi nitelendirerek gerçek kaydın iptaline hükmetmiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, 4722 sayılı Kanunun 1 ve 14. maddeleri uyarınca eski evlat edinmelerin yapıldıkları tarihteki kanuna tabi olduğunu, 743 sayılı Kanunda evlat edinmenin sulh hâkiminin izni üzerine resmî senetle yapılan şekle bağlı bir sözleşme olduğunu belirtmiştir. Resmî şeklin geçerlilik şartı olduğunu, böyle bir senet yokken nüfusa tescilin ve tarafların uzun süre evlatlık ilişkisi varmış gibi davranmasının evlatlık ilişkisi doğurmayacağını, bu durumda süre sınırı olmayan nüfus kaydının düzeltilmesi davasının söz konusu olduğunu açıklamıştır. Mükerrer kayıtlarda sonradan yapılan kaydın iptal edilmesi gerektiğini belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“743 sayılı Türk Kanunu Medenisi’nde yer alan hükümlere göre evlat edinme ilişkisinin kurucu unsurları gerçekleşmediğinden evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına ilişkin davadan bahsedilemeyeceği açıktır”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık sıfatı geçerli bir evlat edinmeye dayanır; nüfusa öz çocuk gibi yazdırılmak kişiyi evlatlık yapmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar metnindeki "muhalif" sözcüğü karşı oy değil, 743 sayılı Kanunun 257. maddesinin metnine aittir. Karar nüfus kaydına ilişkindir; miras sonuçları kararda ayrıca tartışılmamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Mahkeme kararıyla kurulan evlat edinme, mükerrer nüfus kaydının sonradan düzeltilmesiyle ortadan kalkmaz; evlatlık hem evlat edinenlere hem öz anne-babasına mirasçıdır
Olay: Çocuğu olmayan eşler, 1945'te mahkeme kararıyla yakın akrabalarının kızını evlat edinmiş ve kendi çocukları gibi nüfusa yazdırmıştır. Çocuğun öz babası da onu kendi hanesine kaydettirdiğinden mükerrer kayıt oluşmuş, kayıtlardan biri 1951'de mahkeme kararıyla iptal edilmiştir. Evlat edinenin yakınları, çocuğun evlatlık olmadığını ileri sürerek evlat edinenler adına verilen mirasçılık belgelerinin iptalini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, çocuğun öz babasının başka biri olduğunu, ancak 1945'te kesinleşen mahkeme kararıyla evlat edinildiğinin sabit bulunduğunu, TMK 500 uyarınca evlatlığın evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olacağını ve kendi anne-babasından da mirasçılığının devam edeceğini belirterek davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, özellikle kişinin nüfus kayıtlarında evlat edinenlerin evlatlığı olarak gösterilmesini de vurgulayarak kararı oy birliğiyle onamıştır.
“Türk Medeni Kanununun 500. maddesi gereğince evlatlık ve altsoyunun evlat edinene kan hısmı gibi mirasçı olacağı, evlatlığın mirasçılığının aynı zamanda kendi anne ve babasından da devam edeceği”
Ne anlama geliyor?
Mirasçılık tartışmasında belirleyici olan evlat edinme kararıdır; nüfus kaydındaki düzeltme bu kararı ortadan kaldırmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe İLK DERECE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Evlat edinene mirasçılık
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlatlık birinci zümre mirasçısıdır; evlatlık varken evlat edinenin kardeşleri ve yeğenleri mirasçı olamaz, evlatlık tek mirasçıdır
Olay: Eşi kendisinden önce ölen mirasbırakan 2011'de ölmüş; geride 1980'de mahkeme kararıyla evlat edindiği evlatlığı kalmıştır. Sulh hukuk mahkemesi, mirasbırakanın birinci derece mirasçısı bulunmadığı gerekçesiyle mirası kardeşlerine ve yeğenlerine paylaştıran mirasçılık belgesi vermiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi TMK 500, 495 ve 496. maddelerini birlikte değerlendirmiş; evlatlığın evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olduğunu, birinci derece mirasçının bulunduğu yerde ikinci derecedeki kişilerin mirasçı olamayacağını belirterek evlatlığın tek mirasçı olduğuna karar verilmesi gerektiğini açıklamış ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Birinci dereceden mirasçının bulunduğu yerde ikinci dereceden kimselerin mirasçı olamayacakları kuşkusuzdur.”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık, öz çocuk gibi sonraki zümreleri mirastan tamamen dışlar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlat edinenin ölümü evlatlığın mirasçılığını sona erdirmez; evlat edinenin başka bir terekeden aldığı pay da onun ölümüyle evlatlığa geçer
Olay: 1996'da ölen mirasbırakanın çocuklarından biri 2006'da ölmüş ve tek mirasçısı olarak evlatlığı kalmıştır; bu evlatlık aynı zamanda mirasbırakanın başka bir çocuğunun öz çocuğudur. Eski mirasçılık belgesinde evlat edinene isabet eden pay evlatlığa geçirilmemiştir. Mahkeme, evlat edinenin ölümüyle evlatlık ilişkisinin sona erdiği gerekçesiyle belgenin iptali davasını reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi TMK 500'ü aktararak, evlatlığı evlat edinen ve mirasbırakandan sonra ölen mirasçının bütün mirasının evlatlığa geçeceğini belirtmiş; evlat edinenin ölümüyle evlatlık ilişkisinin sona erdiği gerekçesini yerinde görmeyerek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Mahkemece evlat edinenin öldüğü, evlatlık ilişkisinin sona erdiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de varılan sonuç yasal düzenlemelere uygun düşmemiştir.”
Ne anlama geliyor?
Aile içinde evlat edinilen kişi, hem öz anne-babası hem evlat edineni üzerinden aynı terekeden pay alabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın muvazaalı temlikinden sonra evlat edindiği kişi de muris muvazaası nedeniyle tapu iptali davası açabilir; altsoy ile evlatlık arasında ayrım yapılamaz
Olay: Mirasbırakan, ikinci eşiyle evlenmesinden birkaç gün önce taşınmazının yarı payını oğluna satış göstererek devretmiş ve 2014'te ölmüştür. İkinci eşin açtığı muris muvazaası davası, temlik tarihinde mirasçı olmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 01.04.1974 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararında dava hakkının miras hakkı çiğnenen tüm mirasçılara tanındığını, mirasçılığın ölüm anında aranacağını (TMK 580, 599), temlikten sonra ana rahmine düşen çocuklarda olduğu gibi TMK 500 gereğince altsoy ile evlatlık arasında da ayrım yapılamayacağını belirtmiştir. Temlikten sonra evlat edinilen, evlenilen veya ana rahmine düşen kişinin de muvazaa davası açabileceğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Öyle ise miras bırakanın muvazaalı temlikinden sonra evlât edindiği, veya evlendiği kişinin yahut ana rahmine düşen çocuğunun muris muvazaasına dayanarak tapulu taşınmazlar hakkında açtığı iptal ve tescil davalarında 1.4.1974 tarih ½ sayılı Yargıtay İnançları Birleştirme Kararının uygulama yeri bulacağı”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık, evlat edinilmeden önce yapılmış mal kaçırma işlemlerine karşı da dava açabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Olay ikinci eşe ilişkindir; Daire kuralı açıkça evlatlığı da kapsayacak biçimde koymuştur. Kişi ve yer bilgileri ile bedeller aktarılmamıştır.
Halefiyet
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Evlatlık evlat edinenden önce ölmüşse onun altsoyu halefiyet yoluyla evlat edinene mirasçı olur
Olay: Mirasbırakan 1986'da ölmüş; evlatlığı ise 1974'te, yani ondan önce ölmüştür. Evlatlığın çocuğu, mirasbırakana ait mirasçılık belgesinin iptalini ve yeni belge verilmesini istemiştir. Mahkeme, evlat edinenden önce ölen evlatlığın mirasçısının evlat edinene mirasçı olmadığı ve yetki belgesi de bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, TMK 500 uyarınca evlatlık ve altsoyunun evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olacağını, evlatlığın daha önce ölmesinin altsoyunun mirasçılığına engel olmadığını belirterek davacının yasal mirasçı sıfatıyla dava açabileceğini ve işin esasının incelenmesi gerektiğini açıklamış, hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olacağından evlatlığın daha önce vefat etmiş olması onun altsoyunun evlat edinenin mirasçısı olmasına engel teşkil etmez.”
Ne anlama geliyor?
Önce ölen evlatlığın çocukları, evlat edinen büyükanne veya büyükbabaya öz torun gibi mirasçı olur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Mirasbırakan 1986'da ölmesine karşın Daire TMK 500'e dayanmıştır; aynı kural 743 sayılı Kanunun 447. maddesinde de bulunuyordu. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Tek yönlü mirasçılık
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlatlık ve altsoyu yalnız evlat edinene mirasçı olur; evlat edinenin hısımlarına, evlat edinenin yerine geçerek de mirasçı olamaz; Hazine talep etmedikçe belge onun lehine değiştirilemez
Olay: Bekâr ve çocuksuz olarak 2017'de ölen mirasbırakanın halası 1975'te ölmüştü; halanın evlatlığı ise 1974'te, yani ondan önce ölmüş ve geride davacı çocuklarını bırakmıştır. Evlatlık aynı zamanda halanın eşinin önceki evliliğinden olan öz oğludur. Sulh hukuk mahkemesinin mirasçılık belgesinde mirasın yarısı davacılara, yarısı Hazineye verilmiştir. Davacılar mirasın tamamının kendilerine ait olduğunu ileri sürerek belgenin iptalini istemiş; ilk derece mahkemesi belgeyi iptal ederek mirasın tamamını Hazineye bırakmış, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, evlatlık ve altsoyunun yasal mirasçılığının sınırlı olduğunu, bunların yalnız evlat edinene mirasçı olup onun hısımlarına mirasçı olamayacaklarını, halefiyet ilkesinden yararlanarak da onların mirasından pay alamayacaklarını belirtmiş; evlatlığın evlat edinenin eşinin öz oğlu olduğu itirazını da yerinde görmemiştir. Hazinenin mirasçı gösterilmesini doğru bulmakla birlikte, belgenin iptalini Hazinenin istemediğini, davayı pay verilmemesi gereken davacıların açtığını, bu nedenle davanın reddi yerine talep olmadan yeni belge verilmesinin HMK 26'ya aykırı olduğunu açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Dolayısıyla evlatlık ve alt soyunun kendilerinden önce ölmüş olan evlat edinenin yerine geçip (halefiyet ilkesinden yararlanarak) onun hısımlarından miras almaları söz konusu değildir.”
Ne anlama geliyor?
Evlatlığın çocukları evlat edinenin kardeşinden, yeğeninden veya anne-babasından miras alamaz; Hazine lehine düzeltme için Hazinenin dava açması gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlat edinen, kendi mirasbırakanından önce ölmüşse evlatlık, evlat edinenin yerine geçerek bu kişiye mirasçı olamaz
Olay: Davacıyı 1998'de evlat edinen kişi 2003'te, evlat edinenin mirasçısı olacağı bir hısmı ise 2018'de ölmüştür. Davacı, bu kişiye ait mirasçılık belgesinde evlat edinen önce öldüğü için kendisine pay verilmediğini, oysa kan hısımı gibi mirasçı olması gerektiğini ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi davayı reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi TMK 314/2 ve 500/2 hükümlerini aktararak evlat edinenin kendi mirasbırakanlarından önce ölmesi hâlinde evlatlığın bu kişilere mirasçı olacağına ilişkin kanunda bir hüküm bulunmadığını belirtmiş ve kararı oy birliğiyle onamıştır.
“Evlat edinenin kendi miras bırakanlarından önce ölmesi halinde evlatlığın evlat edinenin miras bırakanlarına mirasçı olacağına ilişkin yasada bir hüküm bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık, evlat edinenin anne-babasına onun yerine geçerek ulaşamaz; mirasçılık yalnız evlat edinenle sınırlıdır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir; Daire kendi değerlendirmesini de açıklamıştır. Davacı, evlatlığın altsoyunun evlat edinene mirasçılığına ilişkin 1. HD 2004 kararına dayanmıştır; o karardaki durum bu olaydan farklıdır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
Evlat edinenin kardeşleri ve yeğenleri evlatlığa mirasçı olamaz; evlatlığın mirası öz annesine ve kardeşine kalır
Olay: 2021'de ölen evlatlık adına verilen mirasçılık belgesinde, onu evlat edinen kişinin kardeşleri ve ölen kardeşinin çocuğu mirasçı gösterilmiştir. Evlatlığın öz annesi, evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa mirasçı olamayacağını ileri sürerek belgenin iptalini istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, belgede mirasçı gösterilen kişilerin evlat edinenin yakınları olduğunu, TMK 500 gereğince evlat edinen ve hısımlarının evlatlığa mirasçı olamayacağını, evlatlığın annesi ve kardeşi sağ olduğundan gerçek mirasçıların bunlar olduğunu belirterek belgeyi iptal etmiş ve mirası ikisi arasında eşit paylaştırmıştır. Bölge adliye mahkemesi, evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığının devam ettiğini de vurgulayarak istinafı reddetmiş; Yargıtay 7. Hukuk Dairesi kararı oy birliğiyle onamıştır.
“TMK’nın 500. maddesi hükmüne göre evlat edinen ve hısımları, evlatlığa mirasçı olamayıp evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı da devam ettiğinden”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık ölürse mirası evlat edinen tarafına değil, kendi eşine, çocuklarına veya öz ailesine kalır.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Birlikte evlat edinmede evlatlık önce ölen evlat edinene mirasçı olur ve bu pay onun ölümüyle kendi ailesine geçer; evlatlıktan sonra ölen evlat edinenin payı ise evlatlığın ailesine geçmez
Olay: Eşler 1972'de birlikte evlat edinmiştir. Evlat edinen koca 1975'te, evlatlık 1977'de altsoy bırakmadan, evlat edinen kadın ise 1999'da ölmüştür. Sulh hukuk mahkemesi kocanın mirasçılarını belirleyen bir mirasçılık belgesi vermiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ölüm tarihindeki hükümlerin uygulanacağını, 743 sayılı Kanunun 447. maddesine göre evlatlığın evlat edinene mirasçı olduğunu, evlat edinen ve hısımlarının ise evlatlığa mirasçı olamayacağını hatırlatmıştır. 1975'te ölen evlat edinenin mirasının dörtte üçünün evlatlığa, dörtte birinin eşine geçtiğini; evlatlığın payının onun ölümüyle kendi mirasçılarına intikal edeceğini; eşe düşen dörtte birin ise eşin ölümünde evlatlık sağ olmadığı ve altsoyu da bulunmadığından evlatlığın mirasçılarına geçmeyeceğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Evlat edinen bir kimse ve hısımları ise, evlatlığa mirasçı olamazlar.”
Ne anlama geliyor?
Birlikte evlat edinmede her evlat edinen için ölüm sırası ayrı değerlendirilir; evlatlıktan sonra ölen evlat edinenin mirası evlatlığın ailesine geçmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Olay 743 sayılı Kanun dönemine ilişkindir; alıntılanan kural bugün TMK 500/2'de aynen yer alır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.
Öz aileden miras
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi
Halalarına evlatlık verilen kişi öz babasının terekesinde de pay sahibidir; ona sağlığında miras payı karşılığı mal verildiğini ispat yükü diğer mirasçılardadır
Olay: Öz babası 1987'de ölen davacı, küçükken halalarına evlatlık verilmiştir. Kadastroda babadan kalan taşınmazlar davacı dışındaki kardeşler adına yazılmış; davacı miras payı oranında tapu iptali ve tescil istemiştir. Davalı kardeşler, evlatlık verildiği için babanın davacıya miras payına karşılık iki taşınmaz verdiğini ve davacının bunları sonradan kardeşine sattığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı büyük ölçüde kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi ise tümüyle reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, taşınmazların ortak murisin terekesinden geldiğinin ve terekenin paylaşılmadığının sabit olduğunu, davacıya miras payı karşılığı mal verildiğini ispat yükünün davalılarda bulunduğunu belirtmiştir. Babanın bazı taşınmazların zilyetliğini davacıya devretmesinin bunların miras payı karşılığı verildiğini göstermediğini, satış senedinin davacı tarafından imzalanmadığını ve senetteki taşınmazların belirsiz kaldığını açıklayarak bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.
“bu taşınmazların davacıya miras payı karşılığı olarak verildiğinin ispat külfeti üzerinde olan davalı tarafından ispatlanamamıştır.”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık verilen çocuğu öz ailesinin mirasından dışlamak için "payını aldı" demek yetmez; bunun ispatı gerekir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Davacının evlatlık verilmesinin öz babasına mirasçılığını etkilemediği tartışma konusu yapılmamış; uyuşmazlık payın sağlıkta karşılanıp karşılanmadığında toplanmıştır. Kişi, yer ve taşınmaz bilgileri aktarılmamıştır.
Eski hukuk
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
743 sayılı Kanun döneminde evlatlığın mirasçılığı evlat edinme sözleşmesiyle kaldırılabilir veya şarta bağlanabilirdi; iki evlat edinenin de ölümünden sonra mirasçı olma kaydı geçerlidir
Olay: Eşler 1990'da noterde yaptıkları evlat edinme sözleşmesine, evlatlığın ancak evlat edinenlerin ikisinin de ölümünden sonra mirasçı olabileceği kaydını koymuştur. Kocanın ölümü üzerine eş, tek mirasçı olarak mirasçılık belgesi istemiş; mahkeme eşi ve evlatlığı birlikte mirasçı kabul etmiştir.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 743 sayılı Kanunun 257/2. maddesinin çeviri yanlışlığı içerdiğini, 1950 tarihli İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca maddenin kaynak İsviçre Kanununa göre yorumlanması gerektiğini ve evlatlığın mirasçılığına ilişkin kaydın evlat edinme sözleşmesiyle birlikte yapılabileceğini belirtmiştir. Evlatlığın mirasçılığının kabul edilebileceğini, kaldırılabileceğini ve şarta bağlanabileceğini, bu şartın mirasçılık belgesinde gösterilerek eşin mirasçılığına karar verilmesi gerektiğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Görüldüğü gibi evlatlığın, mirasçılığı kabul edilebilir, kaldırılabilir, bazı şartlara bağlanabilir.”
Ne anlama geliyor?
2002 öncesi evlat edinmelerde evlat edinme senedini mutlaka okuyun; mirasçılığı sınırlayan bir kayıt bulunabilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; 4721 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önceki döneme ilişkindir. Bugün evlat edinme sözleşmeyle değil mahkeme kararıyla kurulur ve TMK 500'de böyle bir sınırlama imkânı yoktur; eski sözleşmeler ise 4722 sayılı Kanunun 14. maddesiyle geçerliliğini korur. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Devletin mirasçılığı
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Tapu malikinin kimliği nüfusta bulunamasa bile gerçekte yaşadığı ve mirasçı bırakmadan öldüğü belirlenirse son mirasçı olarak Hazine adına mirasçılık belgesi verilir
Olay: Hazine, bir mahkemeden aldığı yetkiye dayanarak tapuda adı yazılı ancak kimliği belirlenemeyen bir kişinin mirasçılık belgesini istemiştir. Mahkeme, önceki bozmaya uyduktan sonra da kadastro bilirkişilerine ulaşılamadığı ve tapu malikinin kimlik bilgileri tespit edilemediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi TMK 501, 594 ve 598'i aktarmış; mirasçılık belgesi davasında kabul kararı için mirasbırakanın nüfusa kayıtlı olmasının zorunlu olmadığını, gerçekte var olup mirasçı bırakmadan öldüğü belirlenirse son mirasçının Hazine olacağının gözetilmesi gerektiğini belirtmiştir. Davanın reddi için böyle bir kişinin hiç yaşamadığının veya davacının mirasçı olmadığının tespitinin gerektiğini, yetki belgesiyle açılan davada davacının mirasçı olmasının aranmayacağını açıklayarak eksik araştırma nedeniyle hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Miras bırakanın gerçekte var olduğu ancak nüfusa kayıtlı olmadığı, mirasçı bırakmaksızın öldüğü belirlendiği takdirde son mirasçının Hazine olacağı göz önüne alınarak buna göre mirasçılık belgesi verilmesi gerekir.”
Ne anlama geliyor?
Eski tapu kayıtlarında sahibi bulunamayan taşınmazlar, araştırma sonunda mirasçısız kalırsa Hazineye geçer.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve parsel bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi
1955'te mahkeme kararıyla evlat edinilen ve evlat edinenlerin başka altsoyu bulunmayan evlatlık tek mirasçıdır; Hazine mirasçı olamaz
Olay: Davacı 1955'te mahkeme kararıyla eşler tarafından evlat edinilmiş ve bu durum nüfus kaydına işlenmiştir. Daha önce verilen mirasçılık belgelerinde evlatlık tek mirasçı gösterilmişken, sonradan alınan bir belgede davacının yanında başka kişiler de mirasçı olarak yer almıştır. Davacı bu belgenin iptalini istemiş; bazı davalılar davayı kabul etmiş, davalı Hazine ise iddianın ispatını istemiştir.
Karar: İlk derece mahkemesi, belgenin davacının evlatlık olduğu gözetilmeden verildiğini belirterek iptal etmiş; bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi TMK 30, 500 ve 598'i değerlendirerek evlat edinenlerin başka altsoyu bulunmadığından tek mirasçılarının evlatlık olduğunu, bu nedenle Hazinenin mirasçı olamayacağını belirtmiş ve Hazinenin temyizini reddederek kararı oy birliğiyle onamıştır.
“bu sebeple tek mirasçılarının davacı olduğu anlaşıldığından Maliye Hazinesinin mirasçı olamayacağı”
Ne anlama geliyor?
Evlatlık, öz çocuk gibi Devleti de mirastan dışlar.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; Daire kendi değerlendirmesini de açıklamıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasbırakanın çocukları varken tereke mirasçısı yok denilerek Hazineye teslim edilemez; sosyal hizmet kuruluşunda bakılırken mirasçısız ölenlerin mirası Kuruma geçer
Olay: Bir sosyal hizmet kuruluşunda kalırken 2015'te ölen kişinin emanet kasasında parası bulunmuştur. Kuruluş, paranın mirasçılarına, mirasçı yoksa 2828 sayılı Kanun uyarınca kendisine teslimini istemiş; sulh hukuk mahkemesi mirasçısı olmadığı gerekçesiyle terekenin Hazineye teslimine karar vermiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, TMK 589 uyarınca sulh hâkiminin tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine geçmesi için gerekli önlemleri alacağını, 2828 sayılı Kanunun 28. maddesine göre Kuruma bağlı kuruluşlarda bakılırken mirasçı bırakmadan ölenlerin mirasının Kuruma geçeceğini hatırlatmıştır. Nüfus kayıtlarına göre mirasbırakanın sağ çocukları bulunduğundan terekenin Hazineye teslimini doğru görmeyerek hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Mirasbırakanın mirasçısı bulunmasına karşın mirasçısı olmadığından bahisle terekesinin Hazineye teslimi doğru görülmemiş”
Ne anlama geliyor?
Önce nüfus kayıtlarından mirasçı araştırılır; kurum bakımındaki mirasçısız kişilerde miras Hazineye değil ilgili Kuruma gider.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve kurum bilgileri ile tutar aktarılmamıştır.
Ret ve Devlet
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
En yakın yasal mirasçıların tamamının reddettiği miras sonraki zümreye de Hazineye de geçmez; sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre kendiliğinden tasfiye edilir
Olay: 2016'da ölen mirasbırakanın eşi ve dört çocuğundan dördünün mirası reddettiği başka bir kararla tespit edilmiş; kalan mirasçı ve başka bazı kişiler, terekenin borca batık olduğu gerekçesiyle mirasın hükmen reddini istemiştir. Davada alacaklılar ve Hazine davalıdır. İlk derece mahkemesi mirasın hükmen reddine ve tasfiye için sulh hukuk mahkemesine bildirimde bulunulmasına karar vermiş; bölge adliye mahkemesi yalnız terekenin borca batık olduğunu tespit etmiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, TMK 612'deki en yakın mirasçıların mirasbırakanın ölümüyle doğrudan mirasçılık sıfatını kazanan yasal mirasçılar olduğunu, bunların tamamının reddi hâlinde mirasın sonraki zümreye geçmediğini ve bu durumun kendiliğinden resmî tasfiye kapsamında olduğunu belirtmiştir. Mirasın iflas hükümlerine göre tasfiye edilmeden mirasçılara intikal ettirilemeyeceğini, tasfiyeden sonra artan değerin mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verileceğini ve mirasın sonraki derecedeki mirasçılara veya Hazineye geçmeyeceğini açıklamıştır. En yakın mirasçılar dışındaki davacıların taraf sıfatı bulunmadığını da belirterek direnme kararını Hazinenin temyizi üzerine oy birliğiyle bozmuştur.
“En yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan miras, sulh hukuk mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edildikten sonra arta kalan bir değer bulunuyorsa bu kısım mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verileceğinden miras daha sonraki derecede bulunan mirasçılara veya Hazineye geçmez.”
Ne anlama geliyor?
Mirası herkes reddetti diye tereke Devlete kalmaz; önce borçlar tasfiye edilir, artan olursa reddedenlere verilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Kişi, yer ve alacaklı kurum bilgileri aktarılmamıştır.
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi
Mirasçıların tamamı mirası reddetti diye Hazineyi tek mirasçı gösteren belge hatalıdır; mirasçılar ret yokmuş gibi gösterilir, ret belirtilir ve tasfiye için sulh hukuk mahkemesine bildirim yapılır
Olay: Bekâr ve çocuksuz olarak 2010'da ölen mirasbırakan evlatlıktı; evlat edineni 2003'te ölmüştü. Mirasbırakanın öz annesi tarafındaki mirasçıların tamamı mirası reddetmiştir. Mirasbırakan aleyhine açılmış bir davada alınan mirasçılık belgesinde Hazine tek mirasçı gösterilmiş; yetki belgesiyle açılan davada bu belgenin iptali istenmiştir.
Karar: Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, karar düzeltme incelemesinde TMK 612'deki en yakın mirasçıların mirasbırakanın ölümünde ilk bakışta ve doğrudan mirasçı sıfatına sahip yasal mirasçılar olduğunu belirtmiş; öz anne tarafındaki mirasçıların tamamının mirası kayıtsız şartsız reddettiğini, önceki bozma kararındaki aksi tespitin maddi hataya dayandığını saptamıştır. Tüm payı Hazineye veren belgenin iptal edilerek mirasçıların ret yokmuş gibi gösterilmesi, ret durumuna işaret edilmesi ve terekenin tasfiyesi için sulh hukuk mahkemesine bildirim yapılması gerektiğini açıklayarak hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Böylece Türk Medeni Kanunun 612. maddesi gereğince mirasbırakanın en yakın mirasçıları tarafından reddolunan miras resen tasfiye edilecektir.”
Ne anlama geliyor?
Mirasçılık belgesinde mirası reddeden mirasçılar da gösterilir; ret Hazineyi mirasçı yapmaz.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; Daire önceki bozma kararını kaldırarak değişik gerekçeyle bozmuştur. Olayda evlat edinen taraf mirasçı sayılmamış, evlatlığın öz ailesi araştırılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.
Devletin sorumluluğu
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi
Mirası en yakın mirasçılarca reddedilen davalının terekesinden Hazineye bir değer geçtiği tespit edilmeden Hazine tazminat borcundan müteselsilen sorumlu tutulamaz
Olay: Sahte vekâletnameyle taşınmaz payları satılan davacılar, işlemde kusuru bulunduğunu ileri sürdükleri kişiler aleyhine tazminat davası açmıştır. Davalılardan biri yargılama sırasında ölmüş, en yakın mirasçıları mirasını reddetmiştir. Mahkeme, son mirasçı olarak Hazineyi davaya dahil ederek tazminattan diğer davalıyla birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutmuştur.
Karar: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, TMK 612 ve Hukuk Genel Kurulunun bir kararına dayanarak en yakın yasal mirasçıların tamamının reddettiği mirasın sonraki mirasçılara veya Hazineye geçmeyeceğini, kendiliğinden resmî tasfiyeye tabi olduğunu belirtmiştir. Ölen davalıya karşı davanın terekeye yöneltilmesi gerekirken Hazinenin davaya dahil edilmesinin ve terekeden Hazineye herhangi bir aktif değerin geçtiği tespit edilmeden tazminattan sorumlu tutulmasının usul ve kanuna aykırı olduğunu açıklayarak hükmü Hazine yararına oy birliğiyle bozmuştur.
“en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddolunan mirasın, daha sonraki zümrede yer alan hısımlara geçmeyeceği”
Ne anlama geliyor?
Alacaklı Hazineden ancak terekeden Hazineye geçen değerler ölçüsünde isteyebilir; miras reddedilmişse muhatap tasfiye edilen terekedir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Dairenin dayandığı Hukuk Genel Kurulu kararı oy çokluğuyla verildiğinden bu sayfada ayrıca kart olarak kullanılmamıştır. Kişi ve yer bilgileri, meslek ve tutarlar aktarılmamıştır.
Vakıf taşınmazları
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu
Mutasarrıfı mirasçı bırakmadan ölen mukataalı veya icareteynli vakıf taşınmazı 24.09.1983'ten sonra Hazineye değil vakfına döner; taviz bedeli ödenmemişse mutasarrıf hiç malik olmamıştır
Olay: Tapuda vakıf şerhi bulunan iki taşınmaz, mutasarrıflarının akıbeti bilinmediği veya mirasçı bırakmadan öldüğü gerekçesiyle 1969 ve 1970'te Hazine adına tescil edilmiştir. Vakıf, bu tescilin yolsuz olduğunu ileri sürerek tapunun iptalini ve kendi adına tescilini istemiş; Hazine, tescilin 2888 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce yapıldığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş ve Özel Dairenin bozmasına direnmiştir.
Karar: Hukuk Genel Kurulu, mutasarrıfken malik olan kişilerin mirasçı bırakmadan ölmesi hâlinde taşınmazın kural olarak TMK 501 (743 sayılı Kanunda 448) uyarınca son mirasçı sıfatıyla Hazineye kalacağını, ancak 2888 sayılı Kanunla 2762 sayılı Kanunun 29. maddesinde yapılan değişiklik ve 5737 sayılı Kanunun 17. maddesiyle aslı vakıf taşınmazların Hazineye intikal yolunun 24.09.1983'ten sonra kapatıldığını belirtmiştir. Daha önceki Hazine tescillerinin korunması için taşınmazın önce mutasarrıfa geçip özel mülk hâline gelmesi, malikin mirasçı bırakmadan ölmesi ve tescilin 1983'ten önce yapılması şartlarının birlikte gerektiğini; somut olayda taviz bedelinin ödenerek mutasarrıfların malik olduğunun sabit olmadığını açıklayarak direnme kararını oy birliğiyle onamıştır.
“Böylece 2888 sayılı Kanun’un yürürlük tarihi olan 24.09.1983 tarihinden sonra aslı vakıf olan taşınmazların Hazineye intikal yolu kapatılmıştır.”
Ne anlama geliyor?
Tapuda vakıf şerhi varsa mirasçısız ölümde taşınmaz vakfa döner; Hazine yalnız üç şart birlikte gerçekleşmişse korunur.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vakıf ve kişi adları ile yer bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 500 ile ilgili maddeler
- TMK m. 505 — Saklı pay ve tasarruf edilebilir kısım: oranlar, kardeşler (2007), net tereke ve hesaplama (TMK 505-509)
- TMK m. 502 — Vasiyet ve miras sözleşmesi ehliyeti, yanılma, aldatma, korkutma ve açık yanılma (TMK 502-504)
- TMK m. 495 — Yasal mirasçılar ve zümre sistemi: altsoy, ana-baba, büyük ana-baba, halefiyet ve evlilik dışı çocuk (TMK 495-498)
- TMK m. 499 — Sağ kalan eşin miras payı: 1/4, 1/2, 3/4 veya tamamı; boşanma davasında ölüm ve resmî nikâh (TMK 499)
- TMK m. 305 — Evlat edinme
- TMK m. 282 — Soybağının kurulması, yetki ve DNA
- TMK m. 32 — Gaiplik kararı: genel olarak
- TMK m. 426 — Kayyım ve yasal danışman: temsil kayyımı, yönetim kayyımı, menfaat çatışması, yetki ve usul (TMK 426-431)
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Evlatlığın mirasçılığını belgelemek için nüfus kaydındaki evlatlık açıklamasını ve evlat edinme kararını, 2002 öncesinde ise hâkim izni ile noter senedini mirasçılık belgesi başvurusuna ekleyin.
- 2.Mirasçılık belgesinde evlatlığa öz çocuk kadar pay verilip verilmediğini kontrol edin; evlatlık varken kardeşlere, yeğenlere veya Hazineye pay verilmişse belgenin iptalini isteyin.
- 3.Evlatlık olarak evlat edinenin anne-babasının, kardeşlerinin veya diğer hısımlarının mirasında pay istemeyin; Yargıtay bu talepleri halefiyet yoluyla dahi kabul etmemektedir.
- 4.Ölen kişi evlatlıksa mirasçıları evlat edinen tarafında değil, evlatlığın kendi eşi, çocukları ve öz ailesi içinde araştırın.
- 5.Evlatlık verilmiş bir kardeşi öz babanın mirasından dışlamayın; sağlığında payını aldığı savunmasını ancak güçlü delille ileri sürebilirsiniz.
- 6.2002 öncesi evlat edinmelerde evlat edinme senedinin tam metnini edinin; mirasçılığı kaldıran veya şarta bağlayan bir kayıt bulunabilir.
- 7.Koruyucu aile yanında büyüyen veya manevi evlat olarak bakılan birine mal bırakmak istiyorsanız vasiyetname düzenleyin; evlat edinme kararı yoksa yasal mirasçı olamaz.
- 8.Tüm mirasçılar mirası reddettiyse terekenin Hazineye verilmediğini, sulh hukuk mahkemesince tasfiye edildiğini bilin; alacaklar tasfiye sürecinde bildirilmelidir.
- 9.Mirasbırakanın borcu için Hazineye karşı dava açmadan önce terekeden Hazineye hangi değerlerin geçtiğini tespit ettirin; Devlet yalnız bu değerler ölçüsünde sorumludur.
- 10.Mirasçısız kalan bir taşınmazın tapusunda vakıf şerhi varsa Hazine yerine vakıf adına tescil gündeme gelebilir; tapu kaydının geçmişini inceleyin.
Konuyla ilgili yazılar
- Eş ve Çocukların Miras Payı Nasıl Hesaplanır? (2026)
- Veraset İlamı Nasıl Alınır? e-Devlet'ten Alınır mı? (2026)
- Reddi Miras Nasıl Yapılır? Süre, Şartlar ve Hükmen Ret (2026)
- Mirastan Mal Kaçırma Davası: Muris Muvazaası ve İspatı (2026)
- Tereke Nedir? Tespiti, Paylaşımı ve Borçları (2026)
- Mirasçılıktan Çıkarma (Iskat) ve Mirastan Yoksunluk Farkı
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.