Kısa cevap · TMK 206
Eşinin malvarlığını eritmesini boşanma davası açmadan durdurmanın bir yolu daha vardır: olağanüstü mal rejimi. TMK 206'ya göre haklı bir sebep varsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir. Kanun beş hâl sayar ama bunlar tahdidî değil örneklemedir; Yargıtaya göre eşlerin evlilik birliğinde edinilen malvarlıklarına esaslı zarar vermeleri ya da verme olasılıklarının yüksek bulunduğu hâllerde geçişe karar verilmelidir. Buna karşılık eşlerin ayrı yerlerde oturması tek başına yeterli değildir. Usul yönünden üç nokta önemlidir: görevli mahkeme aile mahkemesidir, talep boşanmanın eki değildir ve ayrıca harca tabidir, derdest bir boşanma davası bu talebin ayrı bir davada ileri sürülmesine engel değildir. TMK 208 ve 211 dönüşü, TMK 209 ve 210 iflâs ve haciz hâllerini, TMK 212 ise önceki rejimin tasfiyesini düzenler.
Bu sayfada neler var? (11 bölüm)
- TMK 206 madde metni
- Değişiklik geçmişi
- TMK 206: Haklı Sebep Nedir, Liste Kapalı mı?
- Görevli Mahkeme, Yetki ve Sık Atlanan Harç
- TMK 208: Mal Ayrılığından Geri Dönmek
- TMK 209-212: İflâs, Haciz ve Önceki Rejimin Tasfiyesi
- TMK 206 Yargıtay kararları
- TMK 206 ile ilgili maddeler
- Uygulamada dikkat edilecekler
- Konuyla ilgili yazılar
- Sıkça sorulan sorular
Temel kavramlar
- Olağanüstü mal rejimi
- TMK 206: haklı bir sebep varsa hâkim kararıyla mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesi.
- Haklı sebep
- TMK 206/2: geçişi gerektiren sebep; maddede beş hâl örnekleme yoluyla sayılmıştır.
- Örnekleme yöntemi
- Haklı sebeplerin tahdidî olarak değil örnek olarak gösterilmesi; hâkime geniş takdir yetkisi tanınması.
- Esaslı zarar ölçütü
- Yargıtay ölçütü: evlilik birliğinde edinilen malvarlıklarına esaslı zarar verilmesi veya verme olasılığının yüksek olması.
- Telafisi güç hak kaybı
- Evlilik malları üzerinde telafisi güç ve ciddi hak kaybına neden olacak hususların bulunması.
- Borca batıklık
- TMK 206/2-1: diğer eşe ait malvarlığının borca batık olması veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması.
- Bilgi vermekten kaçınma
- TMK 206/2-4: diğer eşin malvarlığı, gelir, borçlar veya ortaklık malları hakkında bilgi vermemesi.
- Rızayı esirgeme
- TMK 206/2-3: ortaklık malları üzerindeki tasarruf için gereken rızanın haklı sebep olmadan verilmemesi.
- Yasal temsilcinin istemi
- TMK 206/3: eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması hâlinde yasal temsilcisinin talep edebilmesi.
- Mal ayrılığına geçişten dönme
- TMK 208: sebebin ortadan kalkması hâlinde hâkimin istem üzerine eski rejime dönülmesine karar verebilmesi.
- İflâsta kendiliğinden dönüşüm
- TMK 209: mal ortaklığını kabul etmiş eşlerden birinin iflâsı hâlinde ortaklığın kendiliğinden mal ayrılığına dönüşmesi.
- Hacizde alacaklının istemi
- TMK 210: haczin uygulanmasında zarara uğrayan alacaklının hâkimden mal ayrılığı istemesi; istem her iki eşe yöneltilir.
- Önceki rejimin tasfiyesi
- TMK 212: mal ayrılığına geçildiğinde önceki rejimin tasfiyesinin o rejime ilişkin hükümlere göre yapılması.
Bir bakışta TMK 206
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Temel kural | Haklı bir sebep varsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir. | TMK m. 206/1 |
| Liste tahdidî mi? | Maddede haklı nedenler tahdidî olarak sayılmamış, örnekleme yoluyla gösterilmiştir; hâkime geniş takdir yetkisi tanınmıştır. | 8. HD 09.03.2021 |
| Ölçüt | Eşlerin iradi olarak veya irade dışı nedenlerle evlilik birliğinde edinilen malvarlıklarına esaslı zarar vermeleri ya da verme olasılıklarının yüksek bulunduğu durumlarda geçişe karar verilmelidir. | 8. HD 09.03.2021 |
| Kabul için önemli olan | Evlilik malları üzerinde telafisi güç ve ciddi hak kaybına neden olacak hususların bulunması geçiş talebinin kabulü için önemlidir. | 8. HD 09.03.2021 |
| Ayrı yaşama | Eşlerin ayrı yerlerde ikamet etmeleri tek başına olağanüstü mal rejimine geçiş için yeterli değildir. | 8. HD 09.03.2021 |
| İspat | Geçiş için aranan haklı sebebin varlığı talep eden tarafından ispatlanmalıdır; tanıkların bu konuda somut bilgi ve görgüsü bulunmalıdır. | 8. HD 09.03.2021 |
| Beş örnek hâl | Borca batıklık veya payın haczi, menfaatlerin tehlikeye düşürülmesi, rızanın haklı sebep olmadan esirgenmesi, bilgi vermekten kaçınma ve sürekli ayırt etme gücü yoksunluğu. | TMK m. 206/2 |
| Yasal temsilci | Eşlerden biri sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksunsa onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığı isteyebilir. | TMK m. 206/3 |
| Görevli mahkeme | TMK 206 talebi yönünden görevli mahkeme aile mahkemeleridir. | 8. HD 28.03.2017 |
| Derdest boşanma | Taraflar arasında devam eden bir boşanma davası varsa bu talebin sadece o mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. | 8. HD 28.03.2017 |
| Yetkili mahkeme | Yetkili mahkeme eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesidir. | TMK m. 207 |
| Harç | TMK 206 talebi boşanmanın eki niteliğinde olmayıp ayrıca harca tabidir; maktu peşin harç alınmadan işin esası hakkında hüküm kurulamaz. | 2. HD 13.03.2014 |
| Başvurma harcı | Yatırılan başvurma harcı dava dilekçesindeki tüm talepleri kapsar; eksik olan karar ve ilam harcının tamamlattırılması gerekir. | 2. HD 13.03.2014; Harçlar K. m. 30-32 |
| Sözleşmeyle dönüş | Eşler her zaman yeni bir mal rejimi sözleşmesiyle önceki veya başka bir mal rejimini kabul edebilirler. | TMK m. 208/1 |
| Hâkim kararıyla dönüş | Mal ayrılığına geçişi gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine eski mal rejimine dönülmesine karar verebilir. | TMK m. 208/2 |
| İflâs | Mal ortaklığını kabul etmiş olan eşlerden birinin iflâsına karar verildiği takdirde ortaklık kendiliğinden mal ayrılığına dönüşür. | TMK m. 209 |
| Haciz | Mal ortaklığını kabul etmiş eşlerden birine karşı icra takibinde bulunan alacaklı, haczin uygulanmasında zarara uğrarsa hâkimden mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir. | TMK m. 210/1 |
| Hacizde usul | Alacaklının istemi her iki eşe yöneltilir ve yetkili mahkeme borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir. | TMK m. 210/2-3 |
| İcradan sonra dönüş | Alacaklı tatmin edildiği takdirde eşlerden birinin istemi üzerine hâkim mal ortaklığının yeniden kurulmasına karar verebilir; eşler sözleşmeyle edinilmiş mallara katılmayı da kabul edebilir. | TMK m. 211 |
| Tasfiye | Mal ayrılığına geçildiği takdirde, kanunda aksine hüküm bulunmadıkça önceki mal rejiminin tasfiyesi o rejime ilişkin hükümlere göre yapılır. | TMK m. 212 |
TMK 206 madde metni
İkinci Kitap: Aile Hukuku › Birinci Kısım: Evlilik Hukuku › Dördüncü Bölüm: Eşler Arasındaki Mal Rejimi · Birinci Ayırım: Genel Hükümler — C. Olağanüstü mal rejimi
Olağanüstü mal rejimi: Eşlerden birinin istemi ile karar — Madde 206
- (1)Karar talebe bağlıdır ve hâkimin takdirindedir. Dönüşüm ileriye etkilidir; geçmiş dönem önceki rejime göre tasfiye edilir (TMK 212).Haklı bir sebep varsa hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine, mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebilir.
- (2)Fıkranın başındaki "özellikle" ibaresi belirleyicidir: liste tahdidî değil örneklemedir. Yargıtay bunu açıkça vurgulamıştır.Özellikle aşağıdaki hâllerde haklı bir sebebin varlığı kabul edilir: 1. Diğer eşe ait malvarlığının borca batık veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması, 2. Diğer eşin, istemde bulunanın veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmüş olması, 3. Diğer eşin, ortaklığın malları üzerinde bir tasarruf işleminin yapılması için gereken rızasını haklı bir sebep olmadan esirgemesi, 4. Diğer eşin, istemde bulunan eşe malvarlığı, geliri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması, 5. Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması.
- (3)Bu tek istisnadır: istemi eşin kendisi değil yasal temsilcisi yapar ve yalnız beşinci sebebe dayanabilir.Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun ise, onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir.
Kaynak: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 22.11.2001 | 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (RG 08.12.2001, S. 24607; yürürlük: 01.01.2002) | TMK 206, 207, 208, 209, 210, 211 ve 212 Kanunun ilk metninden bu yana hiç değiştirilmemiştir. Olağanüstü mal rejimi kurumu Türk hukukuna 4721 sayılı Kanunla girmiştir; mülga 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi döneminde yasal rejim mal ayrılığı olduğu için böyle bir dönüşüm mekanizmasına ihtiyaç duyulmamıştı. Bugün kurum iki ayrı yoldan işler: eşin istemi üzerine hâkim kararıyla (TMK 206-208) ve cebrî icra hâlinde (TMK 209-211). Her iki hâlde de geçmiş dönemin tasfiyesi önceki rejime ilişkin hükümlere göre yapılır (TMK 212). |
TMK 206: Haklı Sebep Nedir, Liste Kapalı mı?
Bu madde, boşanma davası açmadan malvarlığını korumanın en güçlü yoludur.
Özellikle aşağıdaki hâllerde haklı bir sebebin varlığı kabul edilir:
1. Diğer eşe ait malvarlığının borca batık veya ortaklıktaki payının haczedilmiş olması,
2. Diğer eşin, istemde bulunanın veya ortaklığın menfaatlerini tehlikeye düşürmüş olması,
3. Diğer eşin, ortaklığın malları üzerinde bir tasarruf işleminin yapılması için gereken rızasını haklı bir sebep olmadan esirgemesi,
4. Diğer eşin, istemde bulunan eşe malvarlığı, geliri, borçları veya ortaklık malları hakkında bilgi vermekten kaçınması,
5. Diğer eşin sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksun olması.
Eşlerden biri ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksun ise, onun yasal temsilcisi de bu sebebe dayanarak mal ayrılığına karar verilmesini isteyebilir.
Liste kapalı değildir. Fıkranın başındaki özellikle ibaresi belirleyicidir ve Yargıtay 8. Hukuk Dairesi bunu açıkça vurgulamıştır: maddede haklı nedenler tahdidî olarak sayılmamış, bunun yerine örnekleme yoluyla gösterilmesi tercih edilmiştir. Hâkime geniş takdir yetkisi tanınması bakımından bağlayıcı nitelikte sınırlama yapılmamış olması isabetli görülmüştür.
Eşlerden birinin iradi olarak veya irade dışı nedenlerle evlilik birliğinde edinilen malvarlıklarına esaslı zarar vermeleri ya da verme olasılıklarının yüksek bulunduğu durumlarda olağanüstü mal rejimine geçişe karar verilmelidir.
Daireye göre her somut olay kendi koşulları içinde ve eşlerin malî çıkarları gözetilerek değerlendirilir; evlilik malları üzerinde telafisi güç ve ciddi hak kaybına neden olacak hususlar talebin kabulü için önemlidir (Yargıtay 8. HD, 09.03.2021, E. 2020/1407, K. 2021/2097, oy birliğiyle).
İspat yükü talep edendedir. O dosyada davacının dinlettiği tanıkların bilgi ve görgüleri taşınmaz üzerindeki inşaatın yapımına yönelikti; TMK 206'ya dayalı somut bilgi ve görgüleri bulunmadığı için haklı sebep ispatlanamamış sayıldı ve davanın reddi gerektiği belirtildi.
Mal rejimi sözleşmesiyle rejim değiştirmenin sınırları için TMK 202-205 şerhi sayfasına bakabilirsiniz.
Görevli Mahkeme, Yetki ve Sık Atlanan Harç
Bu davanın usulünde üç tuzak vardır ve üçü de Yargıtay kararlarıyla netleşmiştir.
Birinci nokta: görev. Yargıtay 8. Hukuk Dairesine göre TMK 206 talebi yönünden görevli mahkeme aile mahkemeleridir.
İkinci nokta: derdest boşanma davası engel değildir. Aynı kararda Daire, taraflar arasında devam eden bir boşanma davası varsa bu talebin sadece boşanma davasının açıldığı mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmadığını belirtmiştir. Mahkemenin, davanın kaldığı yerden devamıyla, dava tarihi itibarıyla derdest olan boşanma davasını da gözeterek karar vermesi gerekir (Yargıtay 8. HD, 28.03.2017, E. 2015/13424, K. 2017/4445, oy birliğiyle).
Üçüncü nokta: harç. Bu en sık atlanan noktadır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, bir boşanma dilekçesinde TMK 206 talebinin de yer aldığı dosyada şunu belirlemiştir: bu talep boşanmanın eki niteliğinde olmayıp ayrıca harca tabidir.
Yatırılan başvurma harcı dava dilekçesindeki tüm talepleri kapsar. Davacının mal rejiminin değiştirilmesi yönündeki talebi ile ilgili maktu peşin harç (karar ve ilam harcı) alınmamıştır.
Daireye göre yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılmaz; bu nedenle mahkemenin davacıya noksan harcı tamamlatması için süre vermesi, tamamlanması hâlinde bu talebe ilişkin delilleri değerlendirmesi ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Eksik harç tamamlanmadan isteğin esası hakkında hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır (Yargıtay 2. HD, 13.03.2014, E. 2013/22263, K. 2014/5701, oy birliğiyle).
TMK 208: Mal Ayrılığından Geri Dönmek
Olağanüstü rejim kalıcı değildir; iki ayrı dönüş yolu vardır.
Mal ayrılığına geçişi gerektiren sebebin ortadan kalkması hâlinde hâkim, eşlerden birinin istemi üzerine eski mal rejimine dönülmesine karar verebilir.
| Yol | Koşul | Kim karar verir? |
|---|---|---|
| Sözleşmeyle | Eşlerin anlaşması; her zaman mümkün | Eşler (noterde) |
| Hâkim kararıyla | Geçişi gerektiren sebebin ortadan kalkması | Hâkim, istem üzerine |
TMK 209-212: İflâs, Haciz ve Önceki Rejimin Tasfiyesi
Bu üç madde yalnız mal ortaklığı rejimini seçmiş eşleri ilgilendirir.
İflâsta mahkeme kararına gerek yoktur; dönüşüm kendiliğinden gerçekleşir. Bu, TMK 206'daki hâkim kararına bağlı geçişten temel farkıdır.
Alacaklının istemi her iki eşe yöneltilir.
Yetkili mahkeme, borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir.
Bu, kanunun üçüncü kişiye dava hakkı tanıdığı ender hükümlerden biridir. Üç özelliği vardır:
- Talep sahibi eş değil alacaklıdır,
- Koşul, alacaklının haczin uygulanmasında zarara uğramasıdır,
- İstem her iki eşe yöneltilir ve yetkili mahkeme borçlunun yerleşim yeri mahkemesidir (TMK 207'deki kuraldan ayrılır).
Eşler, mal rejimi sözleşmesiyle edinilmiş mallara katılma rejimini kabul edebilirler.
Alacaklı tatmin edilince kapı yeniden açılır: eşler ya hâkim kararıyla mal ortaklığına dönebilir ya da sözleşmeyle edinilmiş mallara katılmayı kabul edebilir.
Bu madde sistemin kilit taşıdır: mal ayrılığına geçmek, o güne kadar doğmuş tasfiye haklarını ortadan kaldırmaz. Geçiş anına kadarki dönem, eşlerin o dönemde tabi olduğu rejimin hükümlerine göre tasfiye edilir.
Alacaklıların rejim değişikliğine karşı korunması ise ayrı bir hükme, TMK 213'e tabidir. Tasfiyenin nasıl yapıldığı için mal rejimi tasfiyesi ve alacak davası rehberimize bakabilirsiniz.
TMK 206 Yargıtay kararları
Bu bölümde, maddenin uygulamada nasıl yorumlandığını gösteren 3 Yargıtay kararı yer alıyor. Kararların tamamı resmî tam metinleri okunarak seçildi ve ilgili oldukları fıkraya göre gruplandı. Künyeye tıklayarak kararın tam metnine ulaşabilirsiniz.
Karar seçimi hakkında
TMK 206-212'yi doğrudan yorumlayan bir içtihadı birleştirme kararına rastlanmamıştır. Kartlar iki eksende seçilmiştir: maddenin maddi koşulları, ölçütü ve ispatı (8. Hukuk Dairesinin 09.03.2021 tarihli kararı) ile usul, görev ve harç (8. Hukuk Dairesinin 28.03.2017 ve 2. Hukuk Dairesinin 13.03.2014 tarihli kararları). Kararların tamamı tam metinden okunmuştur ve HEPSİ OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. TMK 209, 210 ve 211 yalnız MAL ORTAKLIĞI rejimini seçmiş eşlere uygulandığından bu hükümlere ilişkin yayımlanmış içtihat çok sınırlıdır; sayfada bu maddeler resmî metin ve sistematik üzerinden işlenmiştir. Dikkat edilmesi gereken bir nokta, 09.03.2021 tarihli kararın bozma sebebinin haklı sebebin ispatlanamaması olduğu, kararın maddenin kapsamını daraltmadığıdır; aksine aynı kararda haklı nedenlerin örnekleme yoluyla sayıldığı ve hâkime geniş takdir yetkisi tanındığı vurgulanmıştır.
TMK 206/1 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 206/1 · Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
TMK 206 talebi yönünden görevli mahkeme aile mahkemeleridir ve taraflar arasında devam eden bir boşanma davası varsa bu talebin sadece boşanma davasının açıldığı mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmamaktadır
Olay: Davacı, TMK 206 uyarınca mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesini istemiştir. Dava tarihi itibarıyla taraflar arasında derdest bir boşanma davası bulunmaktadır. Mahkeme, talebin bu dosyada incelenemeyeceği yönünde hüküm kurmuştur.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, TMK 206'da haklı bir sebep varsa hâkimin eşlerden birinin istemi üzerine mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüşmesine karar verebileceğinin düzenlendiğini hatırlatmıştır. Söz konusu talep yönünden görevli mahkemenin aile mahkemeleri olduğunu belirtmiş; taraflar arasında devam eden bir boşanma davası bulunması hâlinde bu talebin sadece boşanma davasının açıldığı mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmadığını saptamıştır. Buna göre mahkemece davanın kaldığı yerden devamı ile talep hakkında ilgili yasal düzenlemeler ve dava tarihi itibarıyla derdest olan boşanma davası gözetilerek bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesis edilmesini doğru bulmamış ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.
“Söz konusu talep yönünden görevli mahkeme Aile mahkemeleri olup, taraflar arasında devam eden bir boşanma davası var ise bu talebin sadece boşanma davasının açıldığı Mahkemeden istenebileceğine ilişkin bir yasal düzenleme bulunmamaktadır.”
Ne anlama geliyor?
Boşanma davası sürüyor olsa da mal ayrılığı ayrı davada istenebilir.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir. Karar, TMK 206 talebinin derdest boşanma davasından BAĞIMSIZ olarak ayrı bir davada ileri sürülebileceğini göstermesi bakımından önemlidir; ancak mahkemenin derdest boşanma davasını GÖZETEREK karar vermesi gerektiği de belirtilmiştir. Yetkili mahkeme bakımından TMK 207 uygulanır. Kişi, yer ve mahkeme dosya bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 206/1 · Yargıtay 2. Hukuk Dairesi
Boşanma dilekçesinde yer alan TMK 206 talebi boşanmanın eki niteliğinde olmayıp ayrıca harca tabidir; maktu peşin harç alınmadan isteğin esası hakkında hüküm kurulamaz, mahkeme noksan harcı tamamlattırmalıdır
Olay: Davacı, tek bir dava dilekçesinde kademeli talepler ileri sürmüştür: öncelikle evliliğin nispi butlan ile iptali, bu mümkün olmazsa yine nispi butlan, aksi hâlde TMK 166/1 uyarınca boşanma ve MEVCUT MAL REJİMİNİN MAL AYRILIĞINA DÖNÜŞMESİ (TMK 206). Dosyada mal rejiminin değiştirilmesi talebine ilişkin maktu peşin harç yatırılmamıştır. Mahkeme, eksik harç tamamlanmadan bu talebin esası hakkında da hüküm kurmuştur.
Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, HMK 33 uyarınca olayları açıklamanın taraflara, hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek dilekçedeki kademeli talepleri sıralamıştır. TMK 206 uyarınca mevcut mal rejiminin mal ayrılığına dönüştürülmesi talebinin boşanmanın eki niteliğinde olmadığını ve ayrıca harca tabi bulunduğunu saptamıştır. Yatırılan başvurma harcının dava dilekçesindeki tüm talepleri kapsadığını, ancak mal rejiminin değiştirilmesi talebine ilişkin maktu peşin harcın, yani karar ve ilam harcının alınmadığını belirlemiştir. Harçlar Kanunu'nun 30 ve 32. maddeleri uyarınca yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını hatırlatarak, mahkemece davacıya noksan harcın tamamlattırılması konusunda takip eden celseye kadar süre verilmesi, tamamlanması hâlinde bu talebe ilişkin delillerin değerlendirilip sonucuna göre karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Eksik harç tamamlanmadan isteğin esası hakkında hüküm kurulmasını doğru bulmayarak hükmü bu yönden oy birliğiyle bozmuş, bozma kapsamı dışındaki bölümleri onamıştır.
“Bu talep boşanmanın eki niteliğinde olmayıp, ayrıca harca tabidir. Yatırılan başvurma harcı dava dilekçesindeki tüm talepleri kapsar.”
Ne anlama geliyor?
Harcı yatırmazsan talep esastan hiç incelenmez.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş olup KISMEN BOZMA KISMEN ONAMADIR. Bozma HARÇ eksikliğine ilişkindir; Daire TMK 206 talebinin esasını incelememiştir. Kararda dilekçedeki nispi butlan taleplerine ilişkin olgusal ayrıntılar bulunmakla birlikte, özel hayatın korunması amacıyla bu sayfada aktarılmamıştır. Kişi, yer ve mahkeme dosya bilgileri de aktarılmamıştır.
TMK 206/2 ile ilgili Yargıtay kararları
TMK 206/2 · Yargıtay 8. Hukuk Dairesi
TMK 206'da haklı nedenler tahdidî değil örnekleme yoluyla gösterilmiştir ve malvarlığına esaslı zarar verilmesi ya da verme olasılığının yüksek olması hâlinde geçişe karar verilmelidir; ancak eşlerin ayrı yerlerde ikamet etmeleri tek başına yeterli değildir ve haklı sebep talep eden tarafından ispatlanmalıdır
Olay: Eşler uzun yıllar önce evlenmiş, dava tarihinde biri Türkiye'de diğeri yurt dışında olmak üzere on yıldan fazla süredir fiilen ayrı yaşamaktadır; evlilik kayden devam etmektedir. Davacı, evlilik birliği içinde ortak gelirlerle alınan arsa üzerine yapılan binanın diğer eş adına tescil edildiğini, taşınmazdaki bağımsız bölümleri kiraya vermesine engel olunduğunu ve kira gelirlerinin tamamının diğer eş tarafından alındığını ileri sürerek mal ayrılığı rejimine geçilmesini ve taşınmazın yarı hissesinin adına tescilini istemiştir. Daire daha önce, eksik araştırma nedeniyle hükmü bozmuş ve öncelikle geçiş talebi hakkında karar verilmesine işaret etmişti.
Karar: Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, HMK 33 uyarınca hukuki nitelendirmenin hâkime ait olduğunu belirterek davayı TMK 206 uyarınca olağanüstü mal rejimine geçiş, tasfiye ve tapu iptal-tescil istemi olarak nitelendirmiştir. TMK 206'da haklı nedenlerin tahdidî olarak sayılmadığını, örnekleme yoluyla gösterilmesinin tercih edildiğini; hâkime geniş takdir yetkisi tanınması bakımından bağlayıcı sınırlama yapılmamış olmasının isabetli olduğunu vurgulamıştır. Ölçütü şöyle kurmuştur: eşlerden birinin iradi olarak veya irade dışı nedenlerle evlilik birliğinde edinilen malvarlıklarına esaslı zarar vermeleri ya da verme olasılıklarının yüksek bulunduğu durumlarda geçişe karar verilmelidir. Her somut olayın kendi koşulları içinde ve eşlerin malî çıkarları gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini, evlilik malları üzerinde telafisi güç ve ciddi hak kaybına neden olacak hususların kabul için önemli olduğunu belirtmiştir. Somut olayda bozma sonrası dinlenen tanıkların bilgi ve görgülerinin taşınmaz üzerindeki inşaatın yapımına yönelik olduğunu, TMK 206'ya dayalı somut bilgi ve görgülerinin bulunmadığını saptamıştır. Gerek maddede örnekleme yoluyla sayılan nedenler gerek kurumun düzenleniş amacı gözetildiğinde eşlerin ayrı yerlerde ikamet etmelerinin tek başına geçiş için yeterli olamayacağını belirterek davanın reddi gerektiği sonucuna varmış ve hükmü oy birliğiyle bozmuştur.
“Gerek TMK'nin 206. maddesinde örnekleme yoluyla sayılan nedenler gözetildiğinde gerek bu kurumun düzenleniş amacı düşünüldüğünde eşlerin ayrı yerlerde ikamet etmelerinin tek başına olağanüstü mal rejimine geçiş için yeterli olamayacağının kabulü gerekir.”
Ne anlama geliyor?
Liste açık ama ispat şart; uzak şehirde yaşamak tek başına sebep değil.
Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve BOZMA biçiminde verilmiştir. Bozma, haklı sebebin İSPATLANAMAMASINA ilişkindir; karar TMK 206'nın kapsamını daraltmaz, aksine haklı nedenlerin ÖRNEKLEME yoluyla sayıldığını ve hâkimin geniş takdir yetkisi bulunduğunu vurgular. Kararda ayrıca edinilmiş mallara katılma rejiminde eşlerin AYNİ MAL TALEP EDEMEYECEĞİ ve kanundan doğan hakkın ALACAK HAKKI olduğu belirtilmiştir. Dairenin önceki bozmasında, öncelikle geçiş talebi hakkında karar verilip oluşacak kanaate göre tasfiye istemi hakkında hüküm kurulması gerektiğine işaret edilmiştir. Kişi, yer, taşınmaz ve mahkeme dosya bilgileri aktarılmamıştır.
TMK 206 ile ilgili maddeler
- TMK m. 202 — Yasal mal rejimi ve mal rejimi sözleşmesi
- TMK m. 198 — Borçlulara ait önlemler
- TMK m. 195 — Birliğin korunması: Genel olarak
- TMK m. 194 — Aile konutu
- TMK m. 185 — Haklar ve yükümlülükler: Genel olarak
- TMK m. 19 — Yerleşim yeri
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Eş malvarlığını eritiyorsa boşanma davası açmadan da TMK 206 yoluna başvurabileceğinizi bilin.
- 2.Haklı sebep listesinin tahdidî olmadığını, örnekleme niteliğinde olduğunu dilekçede belirtin.
- 3.Talebinizi malvarlığına esaslı zarar verilmesi veya verme olasılığının yüksekliği ölçütüne oturtun.
- 4.Telafisi güç ve ciddi hak kaybı doğuracak olguları somut biçimde gösterin.
- 5.Satış girişimleri, borçlanma, ipotek ve devirleri belge ile ortaya koyun.
- 6.Eşin malvarlığı, gelir ve borçlar hakkında bilgi vermekten kaçınmasını ayrı bir haklı sebep olarak ileri sürün.
- 7.Tanıklarınızı TMK 206'ya özgü olgulara yöneltin; malın nasıl edinildiğine ilişkin tanıklık bu davada yetmez.
- 8.Sadece ayrı yaşıyor olmanın tek başına haklı sebep sayılmadığını müvekkile önceden anlatın.
- 9.Eş sürekli olarak ayırt etme gücünden yoksunsa yasal temsilcinin de talep edebileceğini gözetin.
- 10.Davayı aile mahkemesinde açın; görevli mahkeme budur.
- 11.Derdest boşanma davası olsa bile talebi ayrı bir davada ileri sürebileceğinizi bilin.
- 12.Yetkili mahkemenin eşlerden herhangi birinin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu gözetin.
- 13.Boşanma dilekçesine TMK 206 talebi eklerken maktu karar ve ilam harcını da yatırın.
- 14.Harç eksikse mahkemeden tamamlama için süre verilmesini talep edin.
- 15.Dilekçede TMK 206 geçişi ile TMK 212 tasfiyesini birlikte kurun.
- 16.Öncelikle geçiş talebi hakkında karar verilmesini, sonra tasfiyenin değerlendirilmesini isteyin.
- 17.Edinilmiş mallara katılmada ayni mal istenemeyeceğini, hakkın alacak hakkı olduğunu unutmayın.
- 18.Mal ayrılığına geçmenin geçmiş dönem haklarınızı ortadan kaldırmadığını müvekkile söyleyin.
- 19.Sebep ortadan kalkarsa TMK 208 uyarınca eski rejime dönülmesini isteyebileceğinizi hatırlayın.
- 20.Mal ortaklığı seçmiş eşlerde iflâs hâlinde dönüşümün kendiliğinden olduğunu gözetin.
- 21.Alacaklı olarak TMK 210 yoluna başvuracaksanız istemi her iki eşe yöneltin ve borçlunun yerleşim yerinde açın.
Konuyla ilgili yazılar
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.