TMK Madde 305: Evlat Edinme

Küçüğe en az bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması şartı gerçekleşmeden evlat edinmeye karar verilemez; davalıların davanın kabulünü istemesi bu şartı ortadan kaldırmaz

Olay: Uzun yıllardır evli olan ve çocuk sahibi olamayan davacılar, doğumundan beri kendilerine alışık olduğunu belirttikleri küçüğü evlat edinmek istemiştir. Davalılar davanın kabulünü istemiştir. İlk derece mahkemesi evlat edinmenin küçüğün yararına olduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, küçüğün en az bir yıl süreyle bakılıp gözetilmiş olması şartının somut olayda gerçekleşmediğini belirterek istinaf başvurularını reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlat edinmenin çocuğun üstün yararına uygun olup olmadığı yönündeki uyuşmazlıkta davacıların temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“küçüğün en az bir yıl süreyle bakılıp gözetilmiş olması şartının somut olayda gerçekleşmediği, davanın reddine karar verilmesinin usul ve kanuna uygun olduğu”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Bir yıllık bakım şartı bir deneme süresidir ve birlikte evlat edinmede eşlerin evliliği sırasında gerçekleşmiş olmalıdır; bu esaslı unsur olmadan kurulan evlatlık ilişkisi kaldırılır

Olay: Evlat edinenler evlenmiş, boşanmış ve birkaç yıl sonra yeniden evlenmiştir. Boşanma döneminde davacıya baktıklarını ileri sürerek evlat edinme kararı almışlardır. Evlatlık, sonradan evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiş; ilk derece ve bölge adliye mahkemesi davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, duruşmalı incelemede evlatlık ilişkisinin kurulmasının sıkı koşullara bağlandığını, çünkü ilişkinin bir kez kurulduktan sonra çok istisnai hâller dışında kaldırılamadığını belirtmiştir. Kesinleşmiş bir kararın aynı dereceli başka bir mahkemece denetlenemeyeceğini, ancak esaslı unsurlara ilişkin tespit yapılmadan karar verilmişse kaldırmanın gündeme gelebileceğini açıklamıştır. Eşlerin ancak birlikte evlat edinebileceğini ve bir yıllık bakım şartını hatırlatarak, evlilik devam ederken en az bir yıl bakıldığına ilişkin gerekçe bulunmadığını ve şartın gerçekleşmediğinin ispatlandığını belirtmiş, kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu koşullar aslında evlat edinme yoluyla küçüğün bir aileye kavuşması amacıyla konulmuştur. Bu bakım koşuluna doktrinde "deneme süresi" diyenler de vardır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE, duruşmalı inceleme sonucunda verilmiştir. Kişi, yer ve tarih ayrıntıları aktarılmamıştır.

Evlat edinme davasında en önemli ölçüt çocuğun üstün yararıdır; bebekliğinden beri yanında büyüdüğü aileden koparılması çocuğa zarar verecekse salt kan bağına üstünlük tanınarak ret verilemez

Olay: Davacılar, özel bakım gerektiren bir rahatsızlığı bulunan küçüğü bebekliğinden beri yanlarında büyütmüş ve evlat edinmek istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi, babanın çocuğu tanıdığını, ana ve babanın sonradan evlenip bir aile kurduğunu ve rıza vermediğini belirterek davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlat edinme davalarında dikkat edilmesi gereken en önemli hususun çocuğun üstün yararı olduğunu belirtmiştir. Küçük ile davacılar arasında ebeveyn-çocuk ilişkisi kurulduğunu, sosyal inceleme raporlarının evlat edinmenin çocuğun yararına olduğunu bildirdiğini, biyolojik ana ve babanın evlendikten sonra da çocuğu yanlarına almak için girişimde bulunmadığını, çocuğun alıştığı ortamdan ayrılmasının gelişimi için tehlikeli olacağını açıklamıştır. TMK 311 uyarınca ana ve babanın rızasının aranmasına gerek bulunmadığını da belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu hususlar gözetilmeksizin salt kan bağına üstünlük tanınarak davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın bozulmasına karar verilmesi gerekmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Temyiz aşamasında biyolojik ana ve baba da evlat edinmeye rıza gösterdiklerini bildirmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kurum bakımındaki çocuğa koruyucu aile olarak bir yıl bakılması bakım şartını karşılayabilir; evlat edinme için ayrıca geçici bakım sözleşmesi yapılması ön koşul değildir

Olay: Koruyucu aile olarak kurumdan teslim aldıkları çocuğa bakan davacılar, çocuğu evlat edinmek istemiştir. Kurum, koruyucu aile statüsünün evlat edinmeyi sağlamadığını ve geçici bakım sözleşmesi yapılmadığını savunmuştur. İlk derece mahkemesi, babanın kimliğinin bilinmediğini ve annenin özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini belirterek ana ve babanın rızasının aranmamasına ve evlat edinmeye karar vermiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, davacıların küçüğü koruyucu aile olarak teslim alıp bir yıl kendi çocukları gibi baktıklarını, annenin davaya cevap vermediğini ve özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, sosyal inceleme raporuna göre evlat edinmenin küçüğün üstün yararına olduğunu belirterek istinafı reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı evlat edinmenin ön koşulunun geçici bakım sözleşmesi olup olmadığı noktasında belirleyerek kurumun temyiz itirazlarını yerinde görmemiş ve kararı oy birliğiyle onamıştır.

“davacıların küçüğü davalı kurumdan "koruyucu aile" olarak teslim alıp 1 yıl kendi çocukları gibi bakıp gözettikleri”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Bir eşin diğer eşin çocuğunu evlat edinmesi birlikte evlat edinme kuralı kapsamındadır; nüfus kaydına ana-baba adı yazılması mahkeme kararı gerektirmeyen idari bir sonuçtur

Olay: Davacı, eşinin ölen önceki eşinden doğan ve kendileri evlendiğinde henüz bebek olan çocuğu evlat edinmek ve çocuğun nüfus kaydındaki anne hanesine kendi adının yazılmasını istemiştir. Mahkeme evlat edinmeye karar vermiş, ancak anne adı talebini, eski TMK 314/4'ün yalnız birlikte evlat edinmede uygulanacağı gerekçesiyle ek kararla reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 743 sayılı Kanunda eşlerden birinin diğerinin rızasıyla tek başına evlat edinebildiğini, 4721 sayılı Kanunun ise eşlerin ancak birlikte evlat edinebileceğini ana kural yaptığını belirtmiştir. Bir eşin diğerinin çocuğunu evlat edinmesinin bu ana kural kapsamında sayıldığını, bu nedenle eski TMK 314/4 gereği ana-baba adının yazılmasının evlat edinmenin kanuni sonucu ve nüfus müdürlüğünün görevi olduğunu açıklamıştır. Talebin görev yönünden reddi gerekirken esastan reddedilmesini hatalı bulmuş, sonucu doğru olan ek kararı gerekçesini değiştirerek oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. TMK 314/4 bu karardan sonra 7531 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir. Kararda anonimleştirilmemiş bir ad bulunmaktadır; kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlatlığın evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması emredici şarttır; birlikte evlat edinmede eşlerden biri için şart yoksa diğer eş de tek başına evlat edinemez (oy çokluğu)

Olay: Evli davacılar, küçükken kurum bakımındayken tanıdıkları ve ergin olduktan sonra birlikte yaşadıkları kişiyi evlat edinmek istemiştir. Eşlerden biri ile evlatlık arasındaki yaş farkı on sekizden fazla, diğer eş ile evlatlık arasındaki yaş farkı on sekizden azdır.

Karar: İlk derece mahkemesi, TMK 306 uyarınca eşlerin ancak birlikte evlat edinebileceğini ve TMK 308/1'deki on sekiz yaş farkının emredici olduğunu belirterek, yaş farkı yetmeyen eşin davasını reddetmiş; bu nedenle diğer eşin de tek başına evlat edinemeyeceğini kabul etmiştir. Bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiş, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi davacıların temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy çokluğuyla onamıştır.

“308 inci maddesinin birinci fıkrasına göre ise "evlât edinilenin, evlât edinenden en az onsekiz yaş küçük olması şarttır." şeklindeki emredici hükme sahip olduğu”

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe İLK DERECE MAHKEMESİNE aittir. Karşı oya göre kuralın istisnasız olması aile hayatına saygı hakkına ve çocuğun üstün yararına aykırıdır; karşı oy Anayasa Mahkemesinin 25.07.2023 tarihli ihlal kararına dayanmış ve kuralın itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine götürülmesi gerektiğini savunmuştur. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Kim olduğu bilinmeyen babanın rızası aranmaz; anne nüfusuna kayıtlı ve babası bilinmeyen çocuk için baba yönünden de rızanın aranmamasına karar verilmelidir

Olay: Kurum, bakımındaki küçüğün evlat edindirilebilmesi için ana ve babanın rızasının aranmamasına karar verilmesini istemiştir. Mahkeme anne yönünden davayı kabul etmiş, babanın kim olduğu belli olmadığı ve küçükle soybağı bulunmadığı gerekçesiyle baba yönünden davayı usulden reddetmiştir; bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığı küçükle soybağı bulunmayan ve kim olduğu belli olmayan baba yönünden davanın kabul koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında belirlemiştir. TMK 311 uyarınca kim olduğu bilinmeyen ana veya babanın rızasının aranmayacağını, çocuk anne nüfusuna kayıtlı olup babası bilinmediğine göre baba yönünden de davanın kabulü gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“4721 sayılı Kanun'un 311 inci maddesi gereğince kim olduğu bilinmeyen ana veya babanın rızası aranmaz.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; kararda Hukuk Genel Kurulunun 23.12.2020 tarihli kararına da atıf yapılmıştır. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Çocukla yıllarca ilgilenmeyen, onu görmeye gelmeyen ve davalara cevap vermeyen annenin özen yükümlülüğünü yerine getirmediği kabul edilerek rızası aranmaz

Olay: Davacı, eşinin tanıdığı ve bebekliğinden beri kendisiyle yaşayan çocuğu evlat edinmek istemiştir. Biyolojik anne yıllarca çocuğu görmeye gelmemiş, babanın açtığı velayet davasına ve evlat edinme davasına cevap vermemiştir. Bölge adliye mahkemesi davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, duruşmalı incelemede evlat edinme davalarında en önemli unsurun çocuğun üstün yararı olduğunu belirtmiştir. Çocuğun davacıyı annesi olarak bildiğini, biyolojik anneyi tanımadığını, annenin çocuğu yanına almak için hiçbir girişimde bulunmadığını, kolluk araştırması ve sosyal inceleme raporunun da bu yönde olduğunu açıklamıştır. TMK 311/2 uyarınca annenin rızasının aranmamasına ve evlat edinmeye karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE, duruşmalı inceleme sonucunda verilmiştir. Kişi, yer ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Yıllardır evlat edinen aileyle yaşayan çocuk bakımından biyolojik ana ve babanın işlemlerin iptali ve çocuğun teslimi istemi reddedilir; onlarla kişisel ilişki kurulması da çocuğun üstün yararına aykırıdır

Olay: Biyolojik ana ve baba, çocuğun doğumdan kısa süre sonra kuruma verilmesinin ve rızanın aranmaması kararının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek işlemlerin iptalini ve çocuğun kendilerine teslimini istemiştir. Önceki bozma kararına uyularak yapılan yargılamada mahkeme istemi reddetmiş, ancak biyolojik ana-baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, biyolojik ana ve babanın temyiz itirazlarını reddetmiştir. TMK 324/2 uyarınca kişisel ilişki çocuğun huzurunu tehlikeye sokuyorsa reddedilebileceğini, çocuğun yaklaşık on yıldır evlat edinen aileyle yaşadığını, onları kendi ailesi olarak benimsediğini ve biyolojik ana-babasını tanımadığını belirtmiştir. Olayların bu noktaya gelmesinde biyolojik ana-babanın kusuru bulunmasa da korunması gereken öncelikli kişinin çocuk olduğunu açıklayarak kişisel ilişki yönünden kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir; karar düzeltme istemi 2. HD 24.10.2024, E. 2024/7036, K. 2024/7903 ile reddedilmiştir. Aynı dosyadaki 8. HD 24.09.2018 bozmasında mahkeme dışında ve doğumdan iki gün sonra kuruma verilen beyanın geçerli rıza sayılamayacağı belirtilmişti. Hassas olay ayrıntıları, kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Ergin evlat edinmede evlat edinenin önceki evlatlığı da altsoy sayılır ve açık muvafakati aranır; eşin torununu tek başına evlat edinmek TMK 306/3 kapsamında değildir (oy çokluğu)

Olay: Evli bir kişi, ölümünden kısa süre önce eşinin torununu tek başına evlat edinmiştir. Evlat edinenin yıllar önce evlat edindiği kişi, ergin evlat edinmenin koşullarının gerçekleşmediğini ileri sürerek evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiştir. Mahkeme davayı reddetmiş ve Özel Dairenin bozmasına karşı direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, ergin evlat edinmenin istisnai olduğunu ve koşullarının emredici nitelikte bulunduğunu belirtmiştir. 5399 sayılı Kanunla getirilen altsoyun açık muvafakatinin kişiye sıkı sıkıya bağlı olduğunu, susmanın muvafakat sayılmayacağını ve evlat edinmeyle kan bağına benzer soybağı kurulduğundan önceki evlatlığın da altsoy kapsamında olduğunu açıklamıştır. Küçüklere ilişkin hükümlerin kıyasen uygulanacağını, eşin torunu bakımından TMK 306/3'ün uygulanma olanağı bulunmadığını ve eşlerin birlikte evlat edinme şartının yerine getirilmediğini belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

“Bu durumda evlat edinmek isteyen kişi daha önce başka birini evlat edinmiş ise, altsoyuna dahil olan evlatlığının da rızası aranacaktır.”

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir. Karşı oya göre evlatlık, kan bağına dayanmadığı için altsoy sayılamaz; eşin tek başına evlat edinmeye açıkça razı olduğu olayda birlikte evlat edinme eksikliği önceki evlatlığa dava hakkı vermez. 2. Hukuk Dairesi 16.09.2025 tarihli kararında oy çokluğuyla bu karşı oy doğrultusunda karar vermiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlatlık, evlat edinenin altsoyu sayılmaz; TMK 313/1'deki altsoyun açık muvafakati yalnız kan bağıyla kurulan altsoy için aranır, önceki evlatlığın muvafakati gerekmez (oy çokluğu)

Olay: Ölen kişinin evlatlığı, aynı kişinin sonradan ergin olarak evlat edindiği davalıya karşı kendi açık muvafakati alınmadığını ileri sürerek evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi kabul ederek evlatlık ilişkisini kaldırmıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, evlat edinmenin yapay soybağı kurduğunu, üstsoy-altsoy hısımlığının ise kan bağına dayandığını belirtmiştir. Kanun koyucunun evlatlık ile altsoyu ayrı düzenlediğini, TMK 129'da evlat edinen ile evlatlık arasındaki evlenme yasağının ayrıca sayıldığını, TMK 314 ve 500'de evlatlığın "kan hısımı gibi" mirasçı olacağının ayrıca belirtildiğini ve evlatlığın mirasçılığının tek yönlü olduğunu açıklamıştır. Amaçsal yorumla TMK 313/1'deki altsoyun doğal ve biyolojik altsoy olduğunu kabul ederek kaldırma kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA verilmiştir; karşı oya göre bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararı onanmalıydı. Karar, Hukuk Genel Kurulunun 05.10.2021 tarihli oy çokluğuyla verilen kararından farklı yöndedir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Mahkemede bizzat dinlendikten sonra ölen evlat edinenin mirasçıları davaya dahil edilerek, beş yıl aile hâlinde yaşama ve eşin rızası gibi ergin evlat edinme koşulları gerçekleşmişse evlat edinmeye karar verilebilir

Olay: Altsoyu bulunmayan davacı, uzun yıllardır bakım ve gözetimi altında olduğunu belirttiği ergin kişiyi evlat edinmek istemiş, duruşmada dinlendikten sonra ölmüştür. İlk derece mahkemesi tarafların yalnız aynı binada oturduğunu belirterek davayı reddetmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, davacının altsoyunun bulunmadığını, evlat edinilmek istenenle uzun yıllar aile hâlinde yaşadığını, evlatlığın eşinin rızasının alındığını ve davacının duruşmada bizzat dinlendikten sonra ölmesi üzerine mirasçılarının davaya dahil edildiğini belirterek evlat edinmeye karar vermiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, davacı mirasçılarının tarafların hiçbir zaman aile hâlinde yaşamadığı yönündeki temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“davacının duruşmada bizzat beyanı alındıktan sonra vefat etmesi üzerine mirasçıları davaya dahil edilerek taraf teşkilinin sağlandığı”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kararda anonimleştirilmemiş bir ad bulunmaktadır; kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Mahkemece dinlenmeden ölen kişinin evlat edinme davası reddedilir; noterde özel yetkili vekâletname verilmiş olması TMK 316'daki bizzat dinlenme şartını karşılamaz

Olay: Davacı, eşinin ergin kızını evlat edinmek için dava açmış, ancak mahkemece dinlenmeden ölmüştür. İlk derece mahkemesi TMK 316 uyarınca evlat edinen dinlenmeden karar verilemeyeceğini belirterek davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi uyuşmazlığı, noterde özel yetkili vekâletname verilmesinin hâkim tarafından bizzat dinlenme şartının yerine getirilmesi sayılıp sayılamayacağı noktasında belirlemiştir. İlk derece mahkemesinin TMK 315/2'nin başvurudan sonraki ölümü engel saymadığını, ancak TMK 316'nın evlat edinenin dinlenmesini şart koştuğunu belirten gerekçesini usul ve kanuna uygun bularak davacı mirasçısının temyizini reddetmiş ve kararı oy birliğiyle onamıştır.

“TMK'nın 316. maddesinde evlat edinmeye ancak esaslı sayılan her türlü durum ve koşulların kapsamlı biçimde araştırılmasından evlat edinen ve edinilenin mahkemece dinlenilmesinden sonra karar verilebileceği şeklinde düzenlemesi”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe İLK DERECE MAHKEMESİNE aittir. Aynı gün verilen 2. HD 15.10.2024, E. 2024/8164, K. 2024/7364 kararı da aynı yöndedir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Yabancı uyruklu kişinin evlat edinilmesinde MÖHUK m. 18 uyarınca evlat edinen için Türk hukuku, evlatlık için kendi millî hukuku birlikte uygulanır; yabancı hukuk mahkemece araştırılmalıdır

Olay: Türk vatandaşı davacı, eşinin yabancı uyruklu ergin oğlunu evlat edinmek istemiştir. İlk derece mahkemesi beş yıllık bakım ve aile hâlinde yaşama şartlarının ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, soybağı ve evlat edinme davalarının kamu düzenine ilişkin olduğunu belirtmiştir. 5718 sayılı Kanunun 18. maddesine göre evlat edinme ehliyeti ve şartlarının tarafların evlat edinme anındaki millî hukukuna tabi olduğunu, hukuklardan biri bakımından evlat edinme mümkün değilse evlat edinmeye karar verilemeyeceğini açıklamıştır. Evlatlığın millî hukukunun taraflardan yardım istenerek ve gerekirse mahkemece re'sen araştırılması gerektiğini belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Buna göre, evlat edinme ehliyeti ve şartları bakımından evlat edinme talebinde bulunan davacı için Türk hukuku; evlat edinilecek kişi için ise kendi milli hukuku birlikte uygulanacaktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda anonimleştirilmemiş adlar bulunmaktadır; kişi, yer ve uyruk ayrıntıları aktarılmamıştır.

Geçerli kurulmuş evlatlık ilişkisi çözülmez; TMK 319'daki beş yıllık süre AYM iptalinin yürürlüğe girdiği 12.01.2014'ten önce dolmuşsa kaldırma davası hakkı düşmüştür (oy çokluğu)

Olay: Evlat edinenin yeğenleri, evlat edinenin ölümünden sonra mirasçılık belgesi alırken 2006'da kesinleşen ergin evlat edinmeyi öğrendiklerini belirterek, ergin evlat edinme koşullarının oluşmadığı ve gerekli araştırmanın yapılmadığı gerekçesiyle evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş ve Özel Dairenin bozmasına karşı direnmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu, 4721 sayılı Kanunun geçerli kurulmuş evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına olanak tanımadığını ve bunun çözülmezlik ilkesi olarak adlandırıldığını belirtmiştir. Anayasa Mahkemesi iptal kararlarının geriye yürümediğini, iptalden önce tamamlanmış hukuki durumlardan doğan maddi kazanılmış hakların korunacağını açıklamıştır. Evlat edinme kararının kesinleşmesinden başlayan beş yıllık sürenin iptal kararı yürürlüğe girmeden önce dolduğunu ve dava hakkının düştüğünü belirterek direnme kararını değişik gerekçeyle oy çokluğuyla bozmuştur.

“Bundan böyle nasıl ki gerçek ana baba ile çocuk arasında kan bağına dayanan soybağı ilişkisini ortadan kaldırmak mümkün değilse, somut olayda da geçerli şekilde kurulduğu ve kesinleştiği anlaşılan evlatlık ilişkisinin ortadan kaldırılması mümkün değildir.”

Not: ⚠️ Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve kesin olarak verilmiştir. Karşı görüşe göre dava tarihinde yürürlükte olmayan beş yıllık süre uygulanamaz ve işin esası incelenmelidir. Karar metninde Anayasa Mahkemesi kararının sayısı ve Resmî Gazete sayısı hatalı yazılmıştır; doğrusu K.2012/203 ve 12.07.2013 tarihli, 28705 sayılı Resmî Gazete'dir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlatlığın evlat olarak üzerine düşen görevleri yerine getirmemesi ve bağlarını koparması evlatlık ilişkisinin kaldırılması sebebi değildir

Olay: Evlat edinenler, evlatlık ilişkisi kurulduktan sonra evlatlığın kendileriyle aynı evde dahi yaşamadığını, aralarında bağ kalmadığını ileri sürerek evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, kaldırma istemine dayanak olayların evlatlığın evlat olarak üzerine düşen vazifeleri yerine getirmediği iddiasına dayandığını, TMK 317 ve 318'in evlatlık ilişkisinin taraflarca keyfi biçimde kaldırılmasının önünü kapattığını, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmemesinin kaldırma sebebi olarak düzenlenmediğini belirterek davayı reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi davacıların temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“evlatlık bağının tarafların aile hukukundan doğan yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle ortadan kaldırılmasının mümkün olmadığı”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Evlatlık ilişkisi kaldırılsa bile yasal mirasçı olamayacak kişinin kaldırma davası açmakta hukuki yararı yoktur; dava usulden reddedilir

Olay: Ölen kişinin terekesi üzerinde hak iddia eden davacı, evlat edinme kararının iptalini, terekenin tespitini ve tedbir alınmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı hukuki yarar yokluğundan usulden reddetmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, davacının evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına karar verilmesi hâlinde de yasal mirasçı olamayacağını, bu nedenle dava açmakta hukuki yararı bulunmadığını, hukuki yararın mahkemece her aşamada re'sen gözetilecek bir dava şartı olduğunu belirterek istinafı esastan reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi davacının temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek kararı oy birliğiyle onamıştır.

“davacının evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına karar verilmesi halinde de yasal mirasçı olamayacağı, bu nedenle davacının evlatlık ilişkisinin kaldırılmasını istemekte hukuki yararının bulunmadığı”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir ONAMA kararıdır; alıntılanan gerekçe BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİNE aittir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

743 sayılı Kanun döneminde noterde yapılan evlat edinme sözleşmesi feshinin geçersizliğinin tespiti istemi 743 sayılı Kanuna göre incelenir; 4721 sayılı Kanundaki hak düşürücü süre kıyasen uygulanamaz

Olay: Davacı, 743 sayılı Kanun döneminde noterde düzenlenen evlat edinme sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin geçersiz olduğunu ve evlatlık ilişkisinin sürdüğünü ileri sürerek tespit ve nüfus kaydının düzeltilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı süre yönünden usulden reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinafı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 743 sayılı Kanunda evlatlık ilişkisinin kurulması ve kaldırılmasında sözleşme ilkesinin benimsendiğini, 4721 sayılı Kanunun ise mahkeme kararı sistemini getirdiğini hatırlatmıştır. Davanın evlatlık ilişkisinin kaldırılması değil, fesih işleminin geçersizliğinin tespiti istemi olduğunu, fesih sözleşmesinin 743 sayılı Kanuna göre geçerli olup olmadığının incelenmesi gerektiğini ve kanunda açık düzenleme bulunmayan hâlde hak düşürücü sürenin kıyasen uygulanamayacağını belirterek kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Eldeki dava, evlatlık ilişkisinin kaldırılması değil evlatlık ilişkisinin kaldırılmasına ilişkin yapılan işlemin geçersizliğinin, bir başka deyişle evlat edinmenin geçerli olduğunun tespitine karar verilmesi istemi ile açılmıştır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi, yer ve tarih ayrıntıları aktarılmamıştır.