TMK Madde 323: Çocukla Kişisel İlişki

Yaşa göre kademeli kurulan kişisel ilişki, riskin eşikte neden ortadan kalktığını açıklamayan ve hâkimin yerine hüküm kurar nitelikteki bir sosyal inceleme raporuna dayandırılamaz

Olay: Baba, anne ile ortak çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi kaldırma isteğini reddetmiş, ancak sosyal inceleme raporunun sonuç bölümünü aynen benimseyerek kişisel ilişkiyi çocuk beş yaşına gelinceye kadar yatısız, sonrasında yatılı olacak şekilde yeniden düzenlemiştir. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, karar anne tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kişisel ilişkinin çocuğundan ayrı kalan ana veya babanın çocuğun yetişmesine katkısını ve iki tarafın birbirine yabancılaşmamasını sağladığını, ancak çocuğun üstün yararına aykırıysa kısıtlanabileceğini ve kaldırılabileceğini hatırlatmıştır. Raporun, anneyle yatılı kalmanın riskli olduğunu belirttikten sonra bu riskin beş yaşında nasıl ortadan kalkacağını açıklamadan yatılı ilişki önerdiğini, bilirkişinin adeta hüküm kurar şekilde hâkimin takdir yetkisine müdahale ettiğini tespit etmiştir. Tarafların sosyal çevresi ayrıntılı araştırılarak yeni rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Kişisel ilişki hakkı sayesinde çocuğundan ayrı kalan ana veya baba çocuğun yetişmesine katkıda bulunabilir, çocuğun gelişimi hakkında bilgi sahibi olabilir, çocuk ile ilişkilerini sürdürebilir. Bu sayede velâyet ilişkisi sona erse bile iki tarafın birbirlerine yabancılaşması önlenebilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi ve yer bilgileri aktarılmamıştır.

Anlaşmalı boşanmada kararlaştırılan kişisel ilişki de değişen koşullara göre yeniden düzenlenebilir; yatılı kalmasına engel bulunmayan çocuk ile baba arasında daha geniş ve yatılı kişisel ilişki kurulmalıdır

Olay: Anlaşmalı boşanmada velayet anneye bırakılmış, baba ile çocuk arasında çocuğun yaşına göre kademeli ve kısa süreli bir kişisel ilişki kararlaştırılmıştı. Baba kişisel ilişkinin artırılmasını ve yatılı olmasını istemiş; ilk derece mahkemesi hafta sonu, bayram, yarıyıl ve yaz tatilini kapsayan yatılı bir düzen kurmuştur. Bölge adliye mahkemesi, anlaşmalı boşanmadaki uzlaşmanın tek taraflı iradeyle değiştirilemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, sosyal inceleme raporunda çocuğun babayla yatılı kalmasına engel bulunmadığının ve bunun çocuğun üstün yararına olacağının belirtildiğini, tanık anlatımlarından baba ile çocuk arasındaki sevgi bağının güçlü olduğunun anlaşıldığını tespit etmiştir. Velayeti annede bulunan çocuğun anne şefkatine olduğu gibi baba şefkatine de muhtaç olduğunu, boşanmada kurulan ilişkinin yeterli olmadığını belirterek, kişisel ilişkinin değişen koşullara göre her zaman yeniden değerlendirilebileceği gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı dosyadaki nafaka talepleri kartın konusu dışındadır; kişi ve tutar bilgileri aktarılmamıştır.

Ayda iki kez birer saat, yatısız ve anne refakatinde kurulan kişisel ilişki babalık duygularını tatmine ve çocuğun baba sevgisini tatmasına yeterli değildir

Olay: Anne, küçük yaştaki çocuk ile baba arasında boşanmada kurulan yatılı kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi kaldırma sebeplerinin ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş; bölge adliye mahkemesi ise kişisel ilişkiyi ayda iki kez ve bayramların ikinci günü birer saat, yatısız ve anne refakatinde olacak şekilde yeniden düzenlemiştir. Karar baba tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ana ve babasından ayrılan çocuğun onlarla düzenli kişisel ilişki kurmasının hem çocuk hem ebeveyn için hak olduğunu, kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun bedensel ve zihinsel gelişimi yanında ebeveynlik duygularının tatmininin de önemli olduğunu belirtmiştir. Kurulan sürenin ve anne refakatinin babalık duygularını tatmine elverişli olmadığını, çocuğun da baba sevgi ve şefkatini tatmasına yetmediğini açıklayarak, çocuğun üstün yararı gözetilerek daha uzun süreli kişisel ilişki kurulması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Dosyadaki sağlık bilgileri ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Cezaevindeki ebeveynle kişisel ilişki kurulabilir; ancak gün ve saatler ceza infaz kurumunun belirleyeceği açık görüş günlerine bırakılamaz, infaza elverişli biçimde açıkça gösterilmelidir

Olay: Anne, çocuk ile baba arasında kurulan kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiştir. Bölge adliye mahkemesi, ceza infaz kurumunda bulunan baba ile çocuk arasında bayramlarda ve ayda bir kez, kurumun belirleyeceği açık görüş gün ve saatlerinde uzman eşliğinde kişisel ilişki kurulmasına karar vermiştir. Karar anne tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, mahkeme hükümlerinin şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde açık, net ve infaza elverişli olması gerektiğini, kişisel ilişki günlerinin tamamen ceza infaz kurumunun belirleyeceği açık görüş günlerine bırakılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirtmiştir. Kurum idaresince hafta içine veya okul saatlerine denk getirilebilecek bir görüşme gününün çocuğun üstün yararını zedeleyeceğini, açık görüş günlerinin kurumdan yeniden sorulması, gerekirse çocuğun dinlenmesi ve günlerin açıkça belirlenmesi gerektiğini açıklayarak kararı kişisel ilişki yönünden oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkeme hükümleri şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde açık, net ve infaza elverişli olmalıdır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Yargıtay cezaevinde kişisel ilişki kurulmasını değil, günlerin belirsiz bırakılmasını bozma sebebi yapmıştır.

Telefonla iletişimin engellendiğine dair delil yokken velayet sahibine belirli gün ve saatlerde telefon görüşmesi sağlama yükümlülüğü yüklenemez; böyle bir düzenleme infaza elverişsizdir

Olay: Boşanmada baba ile çocuk arasında yatılı kişisel ilişki kurulmuştu. Baba kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi ise mevcut yatılı ilişkiye ek olarak ayda iki kez belirli bir akşam saatinde telefonla görüşme şeklinde kişisel ilişki kurulmasına karar vermiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ebeveynlerden birinin diğerinin çocukla telefonla veya başka iletişim araçlarıyla görüşmesine engel olduğuna ilişkin delil bulunmadığını, bu nedenle böyle bir düzenlemeye ihtiyaç olmadığını belirtmiştir. Kişisel ilişki hakkı tanınan babanın telefonla veya benzer yollarla çocuğuyla iletişim kurma imkânına sahip olduğunu, annenin kişisel ilişki günlerinde çocuğu hazır etmek dışında bir yükümlülük altına sokulamayacağını, düzenlemeye uyulup uyulmadığının takip ve infazının da mümkün görünmediğini açıklamıştır. Davanın reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“kendisine kişisel ilişki hakkı tanınan baba, telefonla veya benzer vasıta ve yolla çocuğu ile iletişim kurmak istiyorsa, bunu yapma imkanına sahip olduğu, annenin böyle bir yükümlülük altına sokulması doğru olmadığı gibi, bu yöndeki düzenlemeye uyulup uyulmadığının takip ve infazı da mümkün görünmediği”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Karar, iletişimin engellendiğine dair delil bulunmayan somut olaya dayanır.

Kişisel ilişki kararında, düzenlemenin gerekleri yerine getirilmezse velayetin değiştirilebileceği taraflara ihtar edilmelidir; ihtar eksikliği Yargıtayca düzeltilerek giderilir

Olay: Boşanmada velayet anneye verilmiş ve baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmuştu. Baba, annenin çocuğu karar dışındaki zamanlarda ve telefonla görüştürmediğini ileri sürerek kişisel ilişkinin yeniden düzenlenmesini istemiştir. Bölge adliye mahkemesi kişisel ilişkiyi yeniden düzenlemiş, ancak kararında velayet değişikliği ihtarına yer vermemiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babanın diğer temyiz itirazlarını reddetmiş; kararda kişisel ilişki düzenlemesinin gereklerinin yerine getirilmemesi hâlinde TMK 182/2 ve 324/3 uyarınca çocuğun menfaatine aykırı olmamak kaydıyla velayetin değiştirilebileceğinin taraflara ihtar edilmemesini bozma sebebi saymıştır. Bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama gerektirmediğinden hüküm fıkrasına ihtarı ekleyerek kararı oy birliğiyle düzeltip onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır. Bölge adliye mahkemesinin telefonla iletişime ilişkin gerekçesi kartın konusu dışındadır.

Kişisel ilişki günlerine denk gelen dönemlerde velayeti annede bulunan çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlanması istenemez; bu talepte hukuki yarar yoktur

Olay: Baba, boşanma ilamıyla kurulan kişisel ilişki zamanlarında ortak çocukların anneyle yurt dışına çıkışında kendi muvafakatinin aranmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 323 ve 324 ile 7343 sayılı Kanunla eklenen 324/3 hükmünü ve Çocuk Koruma Kanununun 41/F maddesindeki disiplin hapsi yaptırımını aktararak kişisel ilişkiye engel olmanın sonuçlarının kanunda açıkça düzenlendiğini belirtmiştir. Çocukların yurt dışına çıkışının babanın rızasına bağlanmasının annenin ve çocukların seyahat özgürlüğünü kısıtlayacağını, annenin velayet hakkını kullanamaması sonucunu doğuracağını ve babanın bu talepte hukuki yararının bulunmadığını açıklayarak davanın usulden reddi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Dava, HMK 114/1-h uyarınca hukuki yarar yokluğundan usulden reddedilmelidir.

Babasıyla görüşmek istemeyen çocuk bakımından kişisel ilişkinin hiç kurulmaması ebeveyne yabancılaşmayı derinleştirebilir; yatısız kişisel ilişki ve danışmanlık tedbiri üçlü heyet raporuyla değerlendirilmelidir

Olay: Babalık hükmüyle nüfusuna kaydedilen çocuk için baba, çocuk on yaşındayken kişisel ilişki kurulmasını istemiştir. Sosyal inceleme raporu, babanın uzun yıllar çocukla ilgilenmediğini ve çocuğun babasıyla görüşmek istemediğini belirterek kişisel ilişkinin çocuğun yararına olmayacağı görüşünü bildirmiş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babanın kişisel ilişkiyi sürdürme konusunda istekli olduğunu, çocuğun ise babaya yoğun tepki gösterdiğini tespit etmiştir. Düzenli iletişim kurulamayan ebeveynle güvenli bağlanmanın bozulabileceğini, kişisel ilişki kurulmamasının ebeveyne yabancılaşma sürecini tetikleyebileceğini ve raporun bu yönleri değerlendirmediğini belirtmiştir. İki ebeveynin de çözüm odaklı davranmakta yetersiz kaldığına işaret ederek, çocuğun uyumu için yatısız kişisel ilişki ve danışmanlık tedbirinin değerlendirilmesi ve üçlü heyetten rapor alınması gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“çocuğun babası ile kişisel ilişkisinin kurulmamasının çocuğun ebeveyne yabancılaşma sürecini tetikleyebileceği, ebeveyne yabancılaşmanın da çocuğu duygusal, ruhsal ve manevi olmak üzere her düzeyde etkileyebileceği”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Yalnız anne ve çocukla görüşülerek hazırlanan tek taraflı sosyal inceleme raporu kişisel ilişkiyi yatısız ve refakatli hâle getirmeye yetmez; iki ebeveyn ve çocukla görüşen uzman heyetinden rapor alınmalıdır

Olay: Velayet sahibi anne, çocuğun babayla görüşmekten korktuğunu ve babanın psikolojik şiddet uyguladığını ileri sürerek kişisel ilişkinin kaldırılmasını, olmazsa sınırlanmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi, raporda baba ile yatılı ilişkinin çocukta travma yaratabileceği görüşüne dayanarak kişisel ilişkiyi yatısız ve güvenilen bir kişinin refakatinde kurulacak şekilde sınırlamış; bölge adliye mahkemesi babanın istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, düzenli kişisel ilişkinin hem çocuk hem ana ve baba için hak olduğunu, ancak çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde TMK 324 uyarınca kısıtlanabileceğini veya kaldırılabileceğini belirtmiştir. Baba hakkında sosyal inceleme raporu alınmadığını, mevcut raporun babayla görüşülmeden yalnız anne ve çocuğun beyanlarına dayanılarak hazırlandığını, babanın itirazının da değerlendirilmediğini tespit etmiştir. Psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan heyetten her iki ebeveyn ve çocukla görüşülerek rapor alınması ve idrak çağındaki çocuğun gerektiğinde bizzat dinlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Ana ve babası ayrı olan çocuğun ebeveynleriyle düzenli kişisel ilişki kurması ve bu ilişkiyi sürdürmesi çocuk için bir hak olduğu gibi, ana ve baba için de haktır. Kişisel ilişki sadece çocuğun yüksek yararı gerektirdiği takdirde Türk Medeni Kanunu'nun 324 üncü maddesi gereği kısıtlanabilir veya kaldırılabilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Babanın çocuğun tedavisine engel olması ve çocuğun güvenliğini tehlikeye atan davranışları, idrak çağındaki çocuğun gerekçeli reddiyle birlikte değerlendirildiğinde kişisel ilişkinin kaldırılmasını gerektirir

Olay: Anne, baba ile çocuk arasındaki kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi babanın istinaf başvurusunu kabul ederek davayı reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, çocuğun üstün yararının çocuğun o anki çıkarı değil bütün hayatı göz önünde tutularak değerlendirileceğini belirtmiştir. İdrak çağındaki çocuğun babasıyla görüşmek istemediğini gerekçeleriyle anlattığını, tanık anlatımlarına göre babanın çocuğun tedavisi için gereken özeni göstermediğini ve tedaviye karşı çıkarak ilaçlarını kullanmasına engel olduğunu, çocuğun elinde silahla fotoğrafını çekip anneye gönderdiğini tespit etmiştir. Bu olguların bütün olarak değerlendirilmesi karşısında davanın kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Çocuğun üstün yararı kavramı çocuğun o anki çıkarı değil bütün hayatı göz önünde tutularak değerlendirilir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Olgular hukuki sonucu anlatacak ölçüde aktarılmıştır.

Yaşanan olaylar nedeniyle babadan korktuklarını ve görüşmek istemediklerini söyleyen idrak çağındaki çocukların görüşü uzman raporuyla desteklenmişse kişisel ilişki kısa ve uzman eşliğinde görüşmeye indirilmekle yetinilmez, kaldırılır

Olay: Çekişmeli boşanmada velayet anneye verilmişti. Anne kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiş; ilk derece mahkemesi dosyaya yansıyan ceza dosyalarını ve tanık anlatımlarını değerlendirerek kaldırma isteğini reddetmiş, ancak kişisel ilişkiyi ayda iki kez birer saatlik, uzman eşliğinde görüşmeye indirmiştir. Bölge adliye mahkemesi annenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun yüksek yararının, yaşının, anne ve babalık duygusunun tatmininin ve kararın infaz edilebilirliğinin birlikte değerlendirileceğini, kişisel ilişkinin ancak çocuğun yüksek yararı gerektirdiğinde kısıtlanabileceğini veya kaldırılabileceğini belirtmiştir. İdrak çağındaki çocukların babayla görüşmek istemediklerini ve yaşanan olaylar nedeniyle ondan korktuklarını söylediklerini, uzman raporunda da kişisel ilişkinin kaldırılmasının uygun görüldüğünü tespit ederek kaldırma isteğinin kabulü gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun yüksek yararı, yaşı ve anne ve babalık duygusunun tatmini ve infaz edilebilir nitelikte olması hususları birlikte değerlendirilerek çocuğun kişisel gelişimine en uygun düzenleme tercih edilmelidir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak yararını esas alan kural "TMK 182/2" olarak anılmıştır; 7343 sayılı Kanundan sonra bu kural 182. maddenin üçüncü fıkrasındadır.

Kaldırma sebebi ispatlanamamış ve hakkındaki şikâyet takipsizlikle sonuçlanmış babanın yatılı kişisel ilişkisi, çocuğun isteksizliğine dayanılarak sınırlanamaz

Olay: Anne, babanın kişisel ilişki sırasında çocuğa eziyet ettiğine dair belirtiler gördüğünü, soruşturma başlatıldığını ve çocuğun babayla görüşmek istemediğini ileri sürerek kişisel ilişkinin kaldırılmasını, olmazsa sınırlanmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi kaldırma isteğini reddetmiş, ancak kişisel ilişkiyi yatısız olarak yeniden düzenlemiş; bölge adliye mahkemesi babanın istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kaldırma sebeplerinin ispatlanamadığını, kişisel ilişki kurulmamasının baba ile çocuk arasındaki bağı zayıflatabileceğini belirtmiştir. Sosyal inceleme raporunda sağlıklı kişisel ilişkinin çocuğun gelişimi için gerekli görüldüğünü, velayeti babada olan ağabeyle düzenli görüşmenin kardeşlik bağı için önem taşıdığını, daha önce kurulan yatılı ilişkiyi kısıtlayacak ciddi bir risk gözlemlenmediğini ve annenin şikâyeti üzerine baba hakkında takipsizlik kararı verildiğini tespit etmiştir. Çocuğun tercihinin üstün yararına aykırıysa aksine karar verilebileceğini hatırlatarak sınırlama kararını oy birliğiyle bozmuştur.

“Somut olayda dosya kapsamından ortak çocuk ile baba arasındaki mevcut kişisel ilişkinin kaldırılmasını gerektirir sebeplerin varlığı ispatlanamadığı gibi davalı baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmamasının onların arasındaki bağların zayıflamasına veya tamamen ortadan kalkmasına sebep olabileceği”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı gerekçe 2. Hukuk Dairesinin 11.12.2025 tarihli kararında da yer almıştır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Babanın çocuklar bakımından risk oluşturan cinsel içerikli materyal bulundurduğunun anlaşıldığı dosyada kişisel ilişki yatılı değil, yatısız kurulmalıdır

Olay: Boşanma davasında çocuklarla baba arasında yatılı kişisel ilişki kurulmuştu. Tanık olarak dinlenen çocuğun anlatımından ve anne tarafından dosyaya sunulan, babanın sakladığı kayıtlardan çocuklar bakımından risk oluşturan cinsel içerikli materyal bulunduğu anlaşılmıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kişisel ilişkinin düzenlenmesinde çocuğun üstün yararının temel ilke olduğunu, çocuğun sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararının esas tutulacağını belirtmiştir. Dosyadaki anlatım ve materyaller karşısında yatılı kişisel ilişkinin kaldırılarak yatısız kişisel ilişki kurulması gerektiği gerekçesiyle kararı bu yönden oy birliğiyle bozmuştur.

“Bu haliyle çocukların üstün yararı dikkate alınarak yatılı kişisel ilişkinin kaldırılması suretiyle yatısız olacak şekilde kişisel ilişki düzenlemesi yapılması gerekirken, kişisel ilişkinin yatılı olacak şekilde düzenlenmesi doğru görülmemiş ve bozmayı gerektirmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Aynı karardaki tazminata ilişkin bozma sebepleri kartın konusu dışındadır. Olgular yalnızca hukuki sonucu anlatacak ölçüde aktarılmıştır.

Babaya yöneltilen cinsel istismar iddiası kişisel ilişkinin kaldırılması davasında ayrıca incelenmelidir; ceza soruşturmasındaki takipsizlik veya beraat hâkimi bağlamaz, hâkim raporlarla da bağlı değildir

Olay: Davacı, babanın çocuğa yönelik cinsel istismarda bulunduğunu ileri sürerek kişisel ilişkinin kaldırılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kaldırma davasında kişisel ilişkinin yol açtığı tehlikenin ağırlığı ile çocuğun velayet sahibi olmayan ebeveynini görememesinin doğuracağı eksikliğin tartılması gerektiğini, çocukla ebeveyn yararı çatıştığında çocuğun yararına üstünlük tanınacağını belirtmiştir. Ceza yargılamasındaki takipsizlik veya beraat kararlarının hâkimi bağlamadığını, hâkimin raporlarla bağlı kalmaksızın yalnız çocuğun üstün yararına göre karar vermesi gerektiğini açıklamıştır. İddianın incelenmesi, psikolog, pedagog ve sosyal çalışmacıdan oluşan heyete yeniden inceleme yaptırılması ve idrak çağındaki çocuğun dinlenmesi gerektiği gerekçesiyle kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“Mahkeme kişisel ilişkinin sebep olduğu tehlikenin ağırlığı ile velayet hakkı kendisinde olmayan ebeveynini görememesinin sebep olacağı eksiklik arasında bir değerlendirme yaparak karar verilmesi gerekir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararda iddianın doğru olup olmadığı hakkında bir tespit yapılmamış, iddianın incelenmeden hüküm kurulması bozma sebebi sayılmıştır.

Uzun süren yargılamada baba ile çocuk arasındaki bağın tamamen kopmaması için kişisel ilişki tedbiren kaldırılmamalı, uzman refakatinde ve yatısız olarak sürdürülmelidir; taraf ehliyetinden şüphe varsa vesayet sorunu önce çözülmelidir

Olay: Birleşen davalarla yıllardır süren bir yargılamada baba ile çocuk arasındaki kişisel ilişki tedbiren kaldırılmıştı. Annenin bazı psikolojik rahatsızlıkları bulunduğu ileri sürülmüş ve bu iddia boşanma dosyasındaki sağlık kurulu raporu ve hastane belgeleriyle doğrulanmıştır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, taraf ve dava ehliyetinin kamu düzenine ilişkin dava şartı olduğunu, bu nedenle annenin TMK 405 ve HMK 56 uyarınca vesayet altına alınmasının gerekip gerekmediğinin araştırılıp bekletici sorun yapılması gerektiğini belirtmiştir. Davanın açılmasından beri geçen süreyi ve çocuğun yaşını gözeterek ilişkinin tamamen kopmaması için uzman refakatinde ve yatısız tedbiren kişisel ilişki kurulması gerekirken tedbiren kaldırılmasının da doğru olmadığını açıklamış ve kararı oy birliğiyle bozmuştur.

“süreç içinde baba ile çocuk arasındaki ilişkinin tamamen kopmaması için uzman refakatinde ve yatılı olmayacak şekilde çocuk ile baba arasında tedbiren kişisel ilişki kurulması gerekirken kurulan kişisel ilişkinin tedbiren kaldırılması da doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiştir. Vesayet araştırmasına ilişkin bozma sebebi usule ilişkindir; sağlık ve kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Dava dilekçesinde çocuğa yönelik ağır şiddet iddiası bulunduğu hâlde araştırma yapmadan ve koruma tedbiri almadan yatılı kişisel ilişki kuran hâkim kusurludur; Devlet HMK 46 uyarınca tazminatla sorumludur, ancak destekten yoksun kalma tazminatı bu sorumluluğun kapsamında değildir

Olay: Boşanma davası açan anne, dava dilekçesinde babanın ortak çocuğu öldürmeye teşebbüs ettiğini belirterek koruma istemişti. Davaya bakan mahkeme, babanın talebi üzerine araştırma yapmadan ve rapor almadan ara kararla yatılı kişisel ilişki kurmuş; çocuk bu kişisel ilişki sırasında babası tarafından öldürülmüştür. Anne HMK 46 uyarınca Devlet aleyhine tazminat davası açmış, davaya ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakan Yargıtay 2. Hukuk Dairesi davayı kabul etmiştir.

Karar: Hukuk Genel Kurulu çoğunluğu, hâkimin çocuğun esenliğinin ağır tehlike altında olduğunu fark ettiğinde delil aramaksızın koruyucu tedbir alması, kişisel ilişki hakkının çocuğun yüksek yararıyla sınırlı olduğunu gözetmesi ve boşanma davasında geçici önlemleri talep olmasa da re'sen alması gerektiğini belirtmiştir. Bu yükümlülüklerin yerine getirilmediğini, kanunun açık ve amir hükümlerine aykırı davranıldığını ve HMK 46/1-c koşullarının gerçekleştiğini kabul etmiştir. Ancak Hazinenin hâkimin hukuki sorumluluğu kapsamında destekten yoksun kalma tazminatından sorumlu tutulamayacağını, annenin karara itiraz etmeden çocuğu teslim etmesinin de gözetilerek uygun bir maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini açıklayarak kararı değişik gerekçeyle bozmuştur.

“Ayrıca her çocuk ana ve babası ile kişisel ve doğrudan ilişki kurma hakkına sahip ise de bu hak çocuğun yüksek yararı ile sınırlıdır. Bu nedenle hâkim tarafından çocuk ile kişisel ilişki kurma talebi reddedilebilir, kişisel ilişki anne veya babadan alınabilir.”

Not: Karar OY ÇOKLUĞUYLA ve değişik gerekçeyle bozma olarak verilmiştir; karşı oy, hâkimin sorumlu tutulamayacağı görüşündedir. Kurulda ileri sürülen ve hâkimin sorumluluktan kurtulması gerektiğini savunan görüş çoğunlukça benimsenmemiştir. Özel Dairenin bu karara karşı verdiği direnme kararı Hukuk Genel Kurulunun 25.12.2025 tarihli, E. 2025/165, K. 2025/940 sayılı kararıyla oy çokluğuyla usulden bozulmuştur.

Babaannenin oğluyla küs olması ve ayrı illerde yaşaması olağanüstü hâl değildir; torununu babaya tanınan kişisel ilişki süresinde görebilen babaannenin davası reddedilir

Olay: Babaanne torunuyla kişisel ilişki kurulmasını istemiştir. Boşanma kararıyla baba ile çocuk arasında düzenli kişisel ilişki kurulmuştu; babaanne oğluyla küs olduğunu ve ayrı illerde yaşadıklarını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi olağanüstü bir hâl bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Karar: Bölge adliye mahkemesi, babaanne ile babanın ayrı illerde yaşamasının ve küs olmasının TMK 325/1'deki olağanüstü hâl kavramına girmediğini, boşanma kararıyla baba ile çocuk arasında kurulan kişisel ilişkinin yeterli olduğunu ve babaannenin bu süre içinde torununu görebileceğini belirtmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu kararı usul ve kanuna uygun bularak oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir onama kararıdır; alıntılanan gerekçe bölge adliye mahkemesine aittir.

Babanın ölümü olağanüstü hâldir; babaanne ile torun arasındaki kişisel ilişki, taraflar arasındaki icra takibi gibi uyuşmazlıklara rağmen kurulmalıdır

Olay: Çocuğun babası ölmüş, babaanne torunuyla kişisel ilişki kurulmasını istemiştir. İlk derece ve bölge adliye mahkemeleri, babaya yöneltilen bir icra takibinin ölümden sonra mirasçı sıfatıyla anneye ve çocuğa yöneltildiğini, bu nedenle kişisel ilişki kurulmamasının çocuğun menfaatine olduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Babaannenin aynı gerekçeyle reddedilip kesinleşen önceki bir davası da bulunmaktadır.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, babanın ölümüyle olağanüstü hâlin gerçekleştiğini kabul etmiştir. Ölüm gibi olağanüstü bir durumda büyükanne ve büyükbaba ile torun arasındaki kişisel ilişkinin bir hukuk davasındaki zorunlu husumetin üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini, aksi hâlde torun ile babaanne arasındaki ilişkinin tamamen kopacağını belirtmiştir. Çocuğun eğitimini aksatmayacak ve annenin velayet görevine engel olmayacak uygun süreli bir kişisel ilişki kurulması gerektiği gerekçesiyle kararı oybirliğiyle bozmuştur.

“vefat gibi olağanüstü bir durumun varlığı halinde büyük anne ve büyük baba ile torun arasındaki kişisel ilişki, bir hukuk davasındaki zorunlu husumetin üzerinde değerlendirilmesi gereken önemli bir durumdur.”

Not: Karar OYBİRLİĞİYLE verilmiştir. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Anne ve babası evli ve sağ olan çocukla kişisel ilişki isteyen büyükanne ve büyükbabanın davasında velayeti birlikte kullanan anne ve baba birlikte davalı gösterilmelidir; eksik husumet davanın reddini değil tamamlanmasını gerektirir

Olay: Büyükanne ve büyükbaba, torunlarıyla kişisel ilişki kurulması için yalnız gelinlerine karşı dava açmıştır. Anne ile baba arasındaki boşanma davası henüz sürmektedir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; bölge adliye mahkemesi kesinleşmiş bir velayet kararı bulunmadığı gerekçesiyle davayı dava şartı yokluğundan usulden reddetmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 325 ile evlilik sürdükçe ana ve babanın velayeti birlikte kullandığını öngören TMK 336/1 hükmünü birlikte değerlendirmiştir. Çocuğun anne ve babası evli ve sağ olduğu hâlde davanın yalnız anneye yöneltildiğini, velayet hakkı sahiplerinden babanın da davaya katılarak taraf teşkili sağlanması ve onun delilleri de toplanarak karar verilmesi gerekirken eksik hasımla davanın usulden reddedilmesinin doğru olmadığını belirterek kararı oybirliğiyle bozmuştur.

“Velayet hakkı sahiplerinden babanın da davaya dahili ile taraf teşekkülü sonrasında onun göstereceği kanıtlar da toplanmak suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik hasımla davanın usulden reddi yönünde karar verilmesi doğru görülmemiş bozmayı gerektirmiştir.”

Not: Karar OYBİRLİĞİYLE verilmiştir. Kararın alıntılanmayan bölümünde çocuğun adı geçmektedir; kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Babaanne ile torun arasındaki kişisel ilişki annenin velayet görevini engelleyecek uzunlukta olamaz; annenin veya onun belirleyeceği kişinin refakatinde kurulması da doğru değildir

Olay: Babaanne, velayeti annede bulunan torunuyla kişisel ilişki kurulmasını istemiştir. Mahkeme kişisel ilişki kurmuş, bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Anne, kurulan ilişkinin süresine ve biçimine itiraz ederek kararı temyiz etmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, kurulacak ilişkinin babaanne bakımından torun sevgisinin tadılmasını ve özlemin giderilmesini, çocuk bakımından sevgi ortamında büyümesini ve hısımlık bağlarının kuvvetlenmesini sağlayacağını belirterek kişisel ilişki kurulmasını yerinde bulmuştur. Ancak üçüncü kişilere tanınan sürenin anne ve babaya tanınan genişlikte olamayacağını, annenin velayet görevini engelleyecek uzunlukta ve annenin ya da onun belirleyeceği kişinin refakatinde kurulan ilişkinin doğru olmadığını açıklamıştır. Hükmü ayda bir cumartesi günü, gündüz saatlerinde kişisel ilişki kurulacak şekilde düzelterek oy birliğiyle onamıştır.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır. Kişi bilgileri aktarılmamıştır.

Babası ölen çocuk ile babaanne arasında yalnız gündüz saatleriyle sınırlı kişisel ilişki yetersizdir; ayda bir yatılı hafta sonu, bayram günü ve yaz tatilinde bir hafta kişisel ilişki kurulmalıdır

Olay: Çocuğun babası hastalık nedeniyle ölmüş, anne çocukla birlikte kendi ailesinin yanına gitmiştir. Babaanne, torununu göremediğini ileri sürerek kişisel ilişki kurulmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi çocuğun yaşına göre kademeli ve yatılı bir düzen kurmuş; bölge adliye mahkemesi bu düzeni kaldırarak ayda iki kez gündüz saatleriyle sınırlı yatısız kişisel ilişki kurmuştur.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, üçüncü kişilerin kişisel ilişki süresinin anne ve babaya tanınan genişlikte olmasının beklenemeyeceğini, ancak büyükanne ve büyükbaba ile torun arasındaki ilişkinin aile bağlarını geliştirip güçlendirecek ve torun sevgisini tatmaya elverişli olacak yeterlilikte olması gerektiğini belirtmiştir. Çocuğun yaşı dikkate alındığında uygun süreli kişisel ilişki kurulmadığını tespit ederek hükmü, ayda bir kez cumartesiden pazara yatılı, bayramın ikinci günü ve her yıl temmuz ayının ilk haftası kişisel ilişki kurulacak şekilde düzelterek oy birliğiyle onamıştır.

“büyükanne ve büyükbabalarla torunları arasındaki kişisel ilişkinin çocukların bu kişilerle olan aile bağlarını geliştirip güçlendirecek ve bu kişilerin de torun sevgisini tatmalarına elverişli olacak yeterlilikte olması gerekir.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır; annenin temyiz itirazları reddedilmiştir. Kişi, yer ve sağlık bilgileri aktarılmamıştır.

Farklı şehirlerde yaşayan babaanne ile torun arasında ayda iki yatılı hafta sonu ebeveyn genişliğindedir; mesafe, yaş ve eğitim gözetilerek ayda bir kez ve yaz tatilinde bir hafta yatılı kişisel ilişki kurulmalıdır

Olay: Babaanne ile torun arasında TMK 325 uyarınca ayda iki hafta sonu, bayramlarda ve babalar gününde yatılı kişisel ilişki kurulmuştu. Çocuk annesiyle bir şehirde, babaanne başka bir şehirde yaşamaktadır. Bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, karar davalı tarafından temyiz edilmiştir.

Karar: Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK 325 koşulları oluştuğu için kişisel ilişki kurulmasında ve ilişkinin yatılı olmasında isabetsizlik bulunmadığını kabul etmiştir. Ancak farklı şehirlerde yaşamaktan doğan coğrafi mesafe, çocuğun yaşı, eğitim ve sosyal hayatının sürekliliği ve üstün yararı birlikte gözetildiğinde ayda iki kez, ebeveyne tanınan genişlikte ilişkinin çocuğun düzenini olumsuz etkileyeceğini belirtmiştir. Ayda bir kez ve yaz tatilinde bir hafta yatılı kişisel ilişkinin çocuğun yararına ve kişisel ilişkinin amacına daha uygun düşeceği gerekçesiyle hükmü düzelterek oy birliğiyle onamıştır.

“tarafların farklı şehirlerde ikamet etmeleri nedeniyle ortaya çıkan coğrafi mesafe, çocuğun yaşı, eğitim ve sosyal hayatının sürekliliği ile üstün yararı birlikte gözetildiğinde, kişisel ilişkinin ayda iki kere, ebeveyne tanınan genişlikte olacak şekilde kurulmasının çocuğun düzenini olumsuz etkileyeceği açıktır.”

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE verilmiş bir düzelterek onama kararıdır. Yer bilgileri aktarılmamıştır.

TMK 325 uyarınca açılan kişisel ilişki davasında iki aile mahkemesinin yetkisizlik kararı vermesiyle doğan uyuşmazlıkta, velayet sahibi davalı anne ile çocuğun yerleşim yerindeki aile mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir

Olay: TMK 325 uyarınca kişisel ilişki kurulması için davacının kendi yerleşim yerindeki aile mahkemesinde dava açılmıştır. Bu mahkeme davanın davalının yerleşim yerinde açılması gerektiği gerekçesiyle yetkisizlik kararı vermiş; dosyanın gönderildiği, davalı anne ile çocuğun yaşadığı yerdeki aile mahkemesi ise davacının seçimlik hakkını kullanarak yetkili mahkemede dava açtığını belirterek o da yetkisizlik kararı vermiştir.

Karar: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, farklı bölge adliye mahkemelerinin yargı çevresindeki mahkemeler arasındaki yetki uyuşmazlığını HMK 21 ve 22 ile 5235 sayılı Kanunun 36/3 hükmü uyarınca incelemiştir. Velayet altındaki çocuğun yerleşim yerini düzenleyen TMK 21/1 ile çocuğun oturduğu yer mahkemesini de yetkili kılan TMK 326/1'i aktararak, velayet yetkisini kullanan davalı anne ile çocuğun yerleşim yerindeki aile mahkemesini yargı yeri olarak belirlemiş ve kararı oy birliğiyle, kesin olarak vermiştir.

Not: Karar OY BİRLİĞİYLE ve kesin olarak verilmiştir. Tek cümlelik gerekçesi yer adı içerdiğinden alıntı yapılmamış; yer bilgileri aktarılmamıştır.