Kısa cevap · FSEK Ek 9
FSEK Ek 9, idari bir altyapı hükmüdür ve sık sık Ek 8 ile karıştırılır. Madde, Bakanlıkça fikrî mülkiyet haklarının takibi ve korunmasını sağlamak amacıyla ve soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere bir ortak veri tabanı oluşturulmasını öngörür. Veri tabanına şu yerler dâhildir: bu Kanunda bahsi geçen meslek birlikleri, umuma açık mahaller, radyo-televizyon kuruluşları ile fikir ve sanat eserlerinin tespit edilmesi ve çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten ve/veya bu materyallerin dolum, çoğaltım ve satışını yapan veya herhangi bir şekilde yayan yerler. Gerekli teknik altyapı ve donanım, erişim, kullanım, yetkilendirme ve diğer tüm hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir. Ek 9 bir kamu kaydıdır; Ek 8 ise özel bir hak sahipliğidir.
Bu sayfada neler var? (8 bölüm)
Temel kavramlar
- Ortak veri tabanı
- Bakanlıkça, fikri mülkiyet haklarının takibi ve korunması ile soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere oluşturulan kamu kaydı.
- Meslek birliği
- FSEK 42 uyarınca eser sahipleri veya bağlantılı hak sahiplerinin hakları takip ve tahsil etmek üzere kurdukları tüzel kişi.
- Umuma açık mahal
- Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanıldığı veya iletildiği, FSEK 41 kapsamındaki yerler.
- Radyo-televizyon kuruluşu
- Yayın yapan kuruluş. FSEK 43 kapsamında yayınlarda kullanım bakımından yükümlülükleri vardır.
- Materyal üreten yer
- Fikir ve sanat eserlerinin tespit edilmesi ve çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten yer. FSEK 44 kapsamında sertifika yükümlülüğü vardır.
- Dolum ve çoğaltım
- Taşıyıcı materyale içerik kaydedilmesi ve nüsha üretilmesi işlemleri.
- Soruşturma ve kovuşturma amacı
- Veri tabanının ceza süreçlerinde delil ve takip aracı olarak kullanılmasına ilişkin kanuni amaç.
- Yetkilendirme
- Veri tabanına kimin, hangi kapsamda erişebileceğinin belirlenmesi. Madde bunu yönetmeliğe bırakmıştır.
- Yönetmelik saklısı
- Kanunun, ayrıntıların idarenin düzenleyici işlemiyle belirlenmesini öngörmesi.
- Ek 8 ile ayrım
- Ek 9 bir kamu kaydını; Ek 8 ise özel hukuk kişisine tanınan veri tabanı yapımcısı hakkını düzenler.
Bir bakışta FSEK Ek 9
| Konu | Kural | Dayanak |
|---|---|---|
| Kim kurar | Kültür ve Turizm Bakanlığı. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Birinci amaç | Fikri mülkiyet haklarının takibi ve korunmasını sağlamak. | FSEK Ek m. 9/1 |
| İkinci amaç | Soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Kapsam - birlikler | Bu Kanunda bahsi geçen meslek birlikleri. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Kapsam - mahaller | Umuma açık mahaller. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Kapsam - yayıncılar | Radyo-televizyon kuruluşları. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Kapsam - materyal | Tespit ve çoğaltma materyallerini üreten, bunların dolum, çoğaltım ve satışını yapan veya herhangi bir şekilde yayan yerler. | FSEK Ek m. 9/1 |
| Ayrıntılar | Teknik altyapı, donanım, erişim, kullanım, yetkilendirme ve diğer tüm hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. | FSEK Ek m. 9/2 |
| Kuruluş süresi | Veri tabanının, Kanun'un yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde oluşturulması öngörülmüştü. | FSEK Geçici m. 8/1 |
| Ek 8'den farkı | Ek 9 bir kamu kaydıdır; Ek 8 esaslı yatırım yapan özel kişiye tanınan veri tabanı yapımcısı hakkıdır. | FSEK Ek m. 8; Ek m. 9 |
| Kişisel veri boyutu | Veri tabanı gerçek kişilere ilişkin veri içerdiği ölçüde kişisel verilerin korunması mevzuatının genel ilkelerine tabidir. | 6698 s.K. m. 4 |
| Ceza sürecinde kullanım | Madde veri tabanının soruşturma ve kovuşturmalarda kullanımını öngörür; delil elde etme usulleri ise Ceza Muhakemesi Kanunu'na tabidir. | FSEK Ek m. 9/1 |
FSEK Ek 9 madde metni
Ek Maddeler · Ek Madde 9
Takip ve koruma amaçlı ortak veri tabanı — Ek Madde 9
- (1)Amaç iki yönlüdür: hakların takibi ve korunması ile soruşturma ve kovuşturmalarda kullanım. Kapsama giren yerler sayma yoluyla belirlenmiştir.(Ek: 3/3/2004-5101/26 md.) Bakanlıkça, fikrî mülkiyet haklarının takibi ve korunmasını sağlamak amacıyla ve soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere, bu Kanunda bahsi geçen meslek birlikleri, umuma açık mahaller, radyo-televizyon kuruluşları ile fikir ve sanat eserlerinin tespit edilmesi ve çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten ve/veya bu materyallerin dolum, çoğaltım ve satışını yapan veya herhangi bir şekilde yayan yerlerin dahil olduğu ortak bir veri tabanı oluşturulur.
- (2)Erişim ve yetkilendirme rejimi kanunla değil yönetmelikle düzenlenir; bu, uygulamada kimin hangi veriye erişebileceği sorusunu yönetmeliğe bırakır.Gerekli teknik alt yapı ve donanım, erişim, kullanım, yetkilendirme, veri tabanının oluşturulmasına ilişkin diğer tüm hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Kaynak: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, mevzuat.gov.tr. Fıkra numaraları okumayı kolaylaştırmak için eklenmiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Kaynak | Değişiklik |
|---|---|---|
| 03.03.2004 | 5101 sayılı Kanun m. 26 (RG 12.03.2004, S. 25400) | Madde FSEK'e eklendi. Aynı Kanun'la getirilen Geçici 8 hükmü, bu veri tabanının Kanun'un yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde oluşturulmasını öngörmüştür. |
Ek 8 ile Ek 9'u Karıştırmayın
FSEK'te "veri tabanı" ifadesi iki ayrı ek maddede geçer ve bunlar birbirine hiç benzemez. Uygulamada en sık yapılan hata bu ikisini karıştırmaktır.
Ek 8: özel bir hak. Ek 8, bir veri tabanının içeriğinin oluşturulmasına, doğrulanmasına veya sunumuna esaslı yatırım yapan kişiye — yani bir özel hukuk kişisine — aktarma ve yeniden kullanıma izin verme veya yasaklama hakkı tanır. Koruma aleniyetten itibaren on beş yıldır ve ihlali özel hukuk davalarına konu olur (FSEK Ek 8).
Ek 9: bir kamu kaydı. Ek 9 ise kimseye bir hak tanımaz. Bakanlığa, fikri mülkiyet haklarının takibi ve korunması ile soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere bir ortak veri tabanı oluşturma görevi verir. Bu, idari bir altyapı ve kayıt sistemidir.
| Ölçüt | Ek 8 | Ek 9 |
|---|---|---|
| Niteliği | Özel hukuk hakkı | Kamu kaydı ve idari altyapı |
| Kime ait | Esaslı yatırım yapan veri tabanı yapımcısına | Bakanlığa |
| Amaç | Yatırımın korunması | Hakların takibi ve ceza süreçlerinde kullanım |
| Süre | Aleniyetten itibaren on beş yıl | Süre öngörülmemiştir |
| İhlalin sonucu | Tazminat ve tecavüzün ref'i davaları | Hak değil görev olduğundan böyle bir sonuç doğmaz |
Bir dava dilekçesinde "veri tabanı hakkım ihlal edildi" denilecekse dayanak Ek 8'dir. "Bakanlığın tuttuğu kayıt" söz konusuysa dayanak Ek 9'dur.
Veri Tabanının Kapsamı ve Amacı
İki amaç, tek cümlede. Madde, veri tabanının "fikrî mülkiyet haklarının takibi ve korunmasını sağlamak amacıyla" ve "soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere" oluşturulacağını söyler. İkinci amaç dikkat çekicidir: kayıt yalnız idari bir envanter değil, ceza süreçlerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.
Kapsama giren yerler sayma yoluyla belirlenmiştir:
- Bu Kanunda bahsi geçen meslek birlikleri — FSEK 42 kapsamındaki birlikler (FSEK 42).
- Umuma açık mahaller — FSEK 41 kapsamındaki yerler (FSEK 41).
- Radyo-televizyon kuruluşları — FSEK 43 kapsamındaki yayıncılar (FSEK 43).
- Fikir ve sanat eserlerinin tespit edilmesi ve çoğaltılmasına ilişkin materyalleri üreten yerler.
- Bu materyallerin dolum, çoğaltım ve satışını yapan yerler.
- Bu materyalleri herhangi bir şekilde yayan yerler.
Son üç grup, FSEK 44'teki sertifika yükümlülüğünün muhatabı olan yerlerle büyük ölçüde örtüşür (FSEK 44). Yani Ek 9, sertifika sisteminin yanında duran ve onu tamamlayan bir kayıt katmanı kurar. Bu ilişki önemlidir: FSEK 44 sertifikalandırmayı, Ek 9 ise sertifikalandırılan yerlerin ortak bir kayıtta toplanmasını öngörür.
Kuruluş için süre verilmişti. Aynı değişiklik kanunuyla getirilen FSEK Geçici 8'in son cümlesi açıktır: "Ek 9 uncu maddede öngörülen veri tabanı bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde oluşturulur." Aynı geçici madde, değiştirilen maddelerde öngörülen yönetmeliklerin de altı ay içinde çıkarılmasını öngörmüştür (FSEK Geçici 2 sayfasında diğer geçici hükümler ele alınmıştır).
Erişim, Yetkilendirme ve Hukuki Sınırlar
Ayrıntılar yönetmeliğe bırakılmıştır. Maddenin ikinci fıkrası, teknik altyapı ve donanım, erişim, kullanım, yetkilendirme ve veri tabanının oluşturulmasına ilişkin diğer tüm hususların Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceğini söyler. Bu, hükmün en tartışmalı yanıdır: kimin hangi veriye, hangi şartla erişebileceği kanunda değil idarenin düzenleyici işleminde belirlenir.
Kişisel veri boyutu göz ardı edilemez. Veri tabanı, gerçek kişilere ait işletmeleri ve bunlara ilişkin bilgileri kapsadığı ölçüde kişisel veri içerir. Bu durumda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 4. maddesindeki genel ilkeler devreye girer. Maddeye göre kişisel veriler ancak bu Kanunda ve diğer kanunlarda öngörülen usul ve esaslara uygun olarak işlenebilir; işlemede hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma, doğru ve gerektiğinde güncel olma, belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme, işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ve ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme ilkelerine uyulması zorunludur.
Bu ilkelerden ikisi Ek 9 bakımından özellikle anlamlıdır:
- Amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma. Madde iki amaç sayar: hakların takibi ve korunması ile soruşturma ve kovuşturmalarda kullanım. Bu amaçların dışında bir kullanım, ilkeyle bağdaşmaz.
- Gerekli süre kadar muhafaza. Ek 9'da bir saklama süresi öngörülmemiştir; süre, işleme amacı ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirlenir.
Ceza sürecinde kullanım ayrı usullere tabidir. Maddenin "soruşturma ve kovuşturmalarda kullanılmak üzere" ifadesi, veri tabanının amacını gösterir; delil elde etme ve koruma tedbirlerine ilişkin usuller ise Ceza Muhakemesi Kanunu'na tabidir. Yani Ek 9, ceza usulünde ayrı bir yetki veya kısayol yaratmaz; mevcut usullerin işletilebilmesi için bir bilgi altyapısı kurar.
Sistemdeki diğer kayıt ve işaret mekanizmaları. Ek 9, FSEK'in takip araçlarından yalnız biridir. Diğerleri: isteğe bağlı kayıt ve tescil (FSEK 13), sertifika ve işaretleme (FSEK 44) ve bandrol (FSEK 81). Bu araçların hangisinin hangi yükümlülüğü doğurduğunu ayırt etmek, uygulamada yanlış dayanak gösterilmesini önler.
FSEK Ek 9 ile ilgili maddeler
- FSEK m. 13 — Mali haklar — genel olarak
- FSEK m. 41 — Umuma açık mahallerde eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların kullanılması
- FSEK m. 42 — Meslek birlikleri
- FSEK m. 43 — Eser, icra, fonogram, yapım ve yayınların yayınlarda kullanılması
- FSEK m. 44 — Fikir ve sanat eserlerinin işaretlenmesi
- FSEK m. 81 — Haklara tecavüzün önlenmesi ve bandrol
- FSEK ek m. 7 — Ücretlerin yatırılacağı hesap ve toplantı ücreti
- FSEK ek m. 8 — Veri tabanı yapımcısının hakları
- FSEK ek m. 10 — İdari para cezası
- FSEK ek m. 12 — İkramiye
Uygulamada dikkat edilecekler
Pratik notlar
- 1.Ek 9'un kimseye hak tanımadığını; Bakanlığa veri tabanı oluşturma görevi verdiğini bilin.
- 2.Veri tabanı yapımcısının hakkına dayanacaksanız Ek 8'e, kamu kaydına ilişkin bir konuysa Ek 9'a dayanın.
- 3.Maddenin iki amacını gözetin: hakların takibi ve korunması ile soruşturma ve kovuşturmalarda kullanım.
- 4.Kapsama giren yerleri sayma hükmünden kontrol edin: meslek birlikleri, umuma açık mahaller, radyo-televizyon kuruluşları ve materyal üreten, dolum, çoğaltım, satış ya da yayım yapan yerler.
- 5.Son üç grubun FSEK 44'teki sertifika yükümlülüğünün muhatabıyla örtüştüğünü; Ek 9'un bu sistemi tamamlayan bir kayıt katmanı kurduğunu gözetin.
- 6.Erişim ve yetkilendirme rejiminin kanunda değil Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte belirlendiğini bilin.
- 7.Veri tabanı gerçek kişilere ilişkin veri içerdiği ölçüde 6698 sayılı Kanun m. 4'teki genel ilkelerin uygulandığını gözetin.
- 8.Özellikle "amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma" ilkesini; maddede sayılan iki amacın dışına çıkan kullanımın bu ilkeyle bağdaşmayacağını dikkate alın.
- 9.Ek 9'da saklama süresi öngörülmediğini; sürenin işleme amacı ve ilgili mevzuat çerçevesinde belirleneceğini bilin.
- 10.Ek 9'un ceza usulünde ayrı bir yetki yaratmadığını; delil elde etme ve koruma tedbirlerinin Ceza Muhakemesi Kanunu'na tabi olduğunu gözetin.
- 11.FSEK'in takip araçlarını ayırt edin: kayıt ve tescil (m. 13), sertifika ve işaretleme (m. 44), bandrol (m. 81) ve Ek 9 veri tabanı.
- 12.Geçici 8 uyarınca veri tabanının Kanun'un yayımından itibaren bir yıl içinde oluşturulmasının öngörüldüğünü hatırlayın.
Sıkça Sorulan Sorular
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Madde metni resmî kaynaktan alınmış, kararlar resmî tam metinleri üzerinden özetlenmiştir.